O kłamcach patologicznych – rozmowa w na:Temat.pl

Zapraszam do lektury wywiadu, który przeprowadziła ze mną red. Daria Różańska, a który ukazał się 12 sierpnia w portalu naTemat.pl.

– Mając do czynienia z oszustem zawsze wiemy, że czegoś od nas chce. A patologiczny kłamca nie chce niczego konkretnego. Mówi nam o tym wszystkim bez żadnego instrumentalnego celu. Te jego narracje, historie są wielopoziomowe: angażuje wiele osób, uśmierca bliskich, wpędza ich w choroby albo inne tarapaty. I buduje takie historie przez kilka lat. Do czasu aż zostanie zdemaskowany – mówi Tomasz Witkowski.

Fot. Sylwester Kluszczyński

Każdy z nas kłamie?

Tomasz Witkowski: Kłamiemy wszyscy bez wyjątku. I nawet trudno byłoby sobie wyobrazić życie bez kłamstwa. Leszek Kołakowski mówił o kłamstwie jako o kleju społecznym. Jeżeli ktoś nas zapyta, jak wygląda, to przecież nie powiemy, że fatalnie. Nie rzucimy: „W ogóle nie do twarzy ci w tym krawacie”.

Tylko kurtuazyjnie będziemy człowieka zwodzić.

Często kłamiemy też dla zachowania twarzy. Kłamiemy, żeby uniknąć konfliktu. Kłamiemy po to, żeby komuś czegoś odmówić, nie podając wprost powodu. Kłamiemy po to, żeby sobie zażartować. Mamy przecież święto kłamstwa, czyli Prima Aprilis.

Kłamstwa w dobrej wierze?

W literaturze nazywamy to białymi kłamstwami. To rodzaj kłamstw operacyjnych. To takie kłamstwa grzecznościowe, które pomagają nam uniknąć konfliktów, zachować twarz.

Zwierzęta też kłamią?

To tzw. kłamstwo funkcjonalne. Zwierzęta – choćby swoim ubarwieniem – często zupełnie nieintencjonalnie udają coś, czym nie są. Na przykład jakiś ptak ma ubarwienie, które jest podobne do kory drzewa. I jak siedzi na tym drzewie, to zupełnie nieintencjonalnie udaje korę drzewa. Jest to wynalazek ewolucji.

Ale zwierzęta oszukują też w sposób intencjonalny?

Tak, napisałem o tym całą książkę pt. „Inteligencja makiaweliczna„. To są zachowania czysto manipulacyjne. Przy czym tych zachowań jest więcej u zwierząt wyższych, głównie u szympansów, innych małp człekokształtnych. One przodują w zachowaniach manipulacyjnych i różnego rodzaju oszustwach.

Wracam do ludzi. Kogo najczęściej oszukujemy: siebie czy otoczenie?

To bardzo trudne pytanie. Bo zależy od tego, jak my sami siebie oceniamy, jak oceniają nas inni. Można powiedzieć, że sami siebie okłamujemy przez cały czas. Bez tego trudno zresztą żyć. Często racjonalizujemy swoje niemoralne zachowania. Próbujemy to sobie uzasadniać.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Więcej o kłamstwach patologicznych, kłamstwach w ogóle, oszustwach i manipulacjach w moich książkach:

Wpisy o podobnej tematyce:

Kłamstwo

Inteligentni kłamią częściej i chętniej. Jak rozpoznać, kiedy to robią? – wywiad dla NEWSWEEK

Zanim prawda włoży buty, kłamstwo obiegnie pół świata – wykład w Centrum Nauki Kopernik

Dlaczego kłamstwo jest potrzebne? – wywiad dla „Rzeczpospolitej”

Kłamstwo – wirus cywilizacji. Zachęcam do odwiedzenia wystawy!

Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej


Psychologia kłamstwa – okładka

O motywach, strategiach i narzędziach kłamców piszę w książce „Psychologia kłamstwa”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Skomentuj

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.