Psychologia czy pseudonauka?

Druga rozmowa w Kolasińska Podcast: Freud jako sukces marketingowy, testy projekcyjne w sądach, dlaczego nauka nie umie odejmować błędnej wiedzy, czy jesteśmy przeterapeutyzowani – i po co psychologowi powieści.

Zapraszam do wysłuchania drugiej już rozmowy ze mnną w kanale Kolasińska Podcast. Poza tradycyjnie psychologiczno-terapeutycznymi tematami rozmawiamy również o moich powieściach 01:13:25–01:19:39 – Defekt i Tryptyk haniebny, a także o tym, po co psychologowi fikcja i literatura.

O czym rozmawialiśmy

Psychologia rozmyła się w mediach społecznościowych tak bardzo, że trudno dziś powiedzieć, czym właściwie jest – a jednocześnie wszyscy się na niej znają. Przypomina to Stańczyka, który z obwiązaną twarzą przeszedł przez krakowski rynek i od każdego przechodnia dostał radę na ból zęba. Dobrzy naukowcy rzadko popularyzują naukę, bo system ocen nagradza ich za punkty, a nie za prostowanie bzdur. Tę lukę wypełniają więc ci, którzy wiedzą najmniej.

Freud odniósł przede wszystkim sukces marketingowy. Dał ludziom wygodne usprawiedliwienie: skoro moje złe czyny wypływają z nieświadomego „id”, nie do końca za nie odpowiadam. Tak samo tłumaczy się dziś masowe zbrodnie „tłumionymi emocjami”, choć za strzałami stoi decyzja sprawcy, nie tłumienie. A osoby chore psychicznie nie popełniają takich przestępstw częściej niż zdrowe.

Nauka ma narzędzia do dodawania wiedzy, ale prawie nie ma narzędzi do jej odejmowania. Za nowe publikacje dostaje się punkty, za wykazanie, że coś nie działa – nic. Dlatego nikt nigdy oficjalnie nie wycofał psychoanalizy, testu Rorschacha ani innych testów projekcyjnych. Wciąż uczy się ich na słabszych uczelniach i stosuje w sądach, gdzie mogą łamać ludziom życie. Wariograf, choć budzi nieufność, wykrywa kłamstwo z trafnością nieosiągalną dla najlepszych testów psychologicznych.

Rozmawiamy też o tym, czy nie staliśmy się „przeterapeutyzowani” – jeszcze niedawno wstydziliśmy się terapii, dziś dziwny jest ten, kto na nią nie chodzi – oraz o algorytmach, które już kilka lat temu przewidywały próby samobójcze trafniej niż klinicyści.

Osobna część rozmowy dotyczy moich powieści. „Tryptyk haniebny” to moja dwudziesta książka i pierwsza powieść, rozgrywająca się w czternastowiecznej Europie Środkowej, a „Defekt” dzieje się współcześnie. Choć to fikcja, zajmuję się w nich tym samym, o czym zawsze pisałem: dylematami moralnymi i tym, jak otoczenie społeczne próbuje narzucić nam swoje rozwiązania.

O psychoanalizie, testach projekcyjnych i szarlatanerii w psychologii piszę w „Zakazanej psychologii”.

Poprzednią rozmowę w tym kanale obejrzysz tutaj:

Psychologia, która KRZYWDZI. Dlaczego „pomoc” bywa zagrożeniem?


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologowie społeczni karmili nas usprawiedliwieniami zła. Wyniki badań są odtrutką

To tytuł mojego najnowszego artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze „Plus Minus”. Zapraszam do lektury!

Nauka, która pochopnie przygotowuje usprawiedliwienia dla niegodziwości, zasługuje na najwyższą podejrzliwość. Jeśli uwierzyliśmy, że jesteśmy mniej ludzcy niż w rzeczywistości, to wyrządziliśmy sobie niewyobrażalną krzywdę, rezygnując z pełni naszego człowieczeństwa w sytuacjach, które wymagają od nas odwagi i samodzielności.

Od połowy XX wieku psychologowie społeczni przekonują, że jeśli tylko sytuacja nas do tego skłoni, u

Czy moralność może istnieć bez mózgu, bez serca, a nawet bez jednego neuronu? Odłóżmy na chwilę nasze poczucie wyjątkowości, wynikające z przekonania o posiadaniu sumień, i przyjrzyjmy się rukwieli nadmorskiej – niepozornej roślinie z rodziny kapustowatych, która rzuciła wyzwanie naszej gatunkowej pysze. W 2007 r. Susan Dudley, ekolożka ewolucyjna z McMaster University w Hamilton w Kanadzie, wraz ze swoją doktorantką Amandą File ogłosiły na łamach „Biology Letters” wyniki eksperymentu, który wywołał trzęsienie ziemi w świecie biologii. Rukwiele rosnące w jednej doniczce ze swoim rodzeństwem inwestowały w rozrost korzeni wyraźnie mniej niż te same rośliny posadzone obok obcych genetycznie osobników tego samego gatunku. Zamiast bezwzględnej walki o zasoby dochodzi więc między krewniakami do cichego paktu w myśl zasady: nie zabieraj wody siostrze. Zręby moralności, jakimi są współpraca i altruizm, miałyby zatem swoje źródła znacznie głębiej w historii ewolucji, niż odważyliśmy się przypuszczać.

Jak na tym tle wypadamy my, ludzie, o których już od połowy XX wieku niektórzy psychologowie społeczni przekonują, że posiadamy wrodzone skłonności do wyrządzania zła innym? Wszak dowodzić tego miały chociażby eksperymenty nad uległością Stanleya Milgrama, a koronnym argumentem, powtarzanym niczym echo w studni, jest zachowanie uczestników tak zwanego eksperymentu więziennego przeprowadzonego przez Craiga Haneya, Curtisa Banksa i Philipa Zimbardo. Interpretacje wyników tych i innych, równie pesymistycznych badań uzupełniono o analizy przypadków i zwielokrotniono w niezliczonych podręcznikach akademickich oraz opracowaniach popularnych. Przyniosło to chyba zamierzony efekt. Dzisiaj przeciętnie wykształcony człowiek bezwiednie powtarza tezę znacznej części przedstawicieli psychologii społecznej: człowiek jest z natury skłonny do zła, jeśli tylko skłonią go do tego okoliczności. Czy twierdzenie to zostało wystarczająco dobrze udokumentowane wynikami badań, abyśmy z czystym sumieniem i bezkrytycznie mogli je powielać, tłumacząc kolejne potworności, jakich wciąż dopuszczają się ludzie?

Psychologia społeczna bada zachowania jednostki w kontekstach społecznych. Interesuje ją, jak zachowuje się człowiek pod wpływem innych ludzi. Formułując swoje wyjaśnienia rzadko jednak sięga do biologicznych podstaw zachowania naszego gatunku, czasami „odkrywając” na nowo prawidłowości znane już od lat etologom, innym razem zaś konstruując wyjaśnienia ignorujące podstawy biologii. Wszystko wskazuje na to, że psychologia społeczna, kreśląc wizerunek moralny Homo sapiens, równie beztrosko obeszła się z wiedzą odkrytą i zgromadzoną przez jej starszą siostrę.

Czytaj dalej na stronach „Plus Minus” klikając TUTAJ

Niektóre inne felietony opublikowane w Plus Minus:

Próby pozbawienia głosu frustratów wywołają radykalizację zwalczanych poglądów – mój nowy felieton w Plus Minus

Inkluzywność ponad wszystko

Wygnanie z raju autentyczności

Wstręt, godność, eutanazja. W pułapce szpitalnej ideologii

Czy obsesyjna walka z pracoholizmem zabija w ludziach ambicje i przedsiębiorczość?

Kto obroni merytorykę w nauce

Nadzieja na ulgę dla ofiar PTSD. Ale uwaga, inżynieria pamięci ma też ciemną stronę

Czy nasze mózgi lubią minimalizm?

Z perspektywy naszego kurnika – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Strzeżcie się fałszywych humanistów – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Psycho-infodemia – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Kryzys męskości z powodów kulturowych? To dlaczego niewieścieją aligatory, japońskie rybki i żaby lamparcie?

Puste hasła cywilizacji życia

Obalają wiarę w reptilian, sami są nękani


Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Odporność psychiczna – co ją buduje, jak chronić dzieci przed kryzysem?  – rozmowa z Janem Pińskim

Druga rozmowa z Janem Pińskim: jak budować odporność psychiczną dzieci, które sygnały kryzysu są naprawdę ważne, jak szkodzą media społecznościowe i dlaczego rozdrapywanie traumy bywa groźniejsze od samej traumy.

Zapraszam do wysłuchania drugiej już rozmowy, którą dla swojego kanału przeprowadził ze mną Jan Piński.

O czym rozmawialiśmy

Zamiast pytać, jak chronić dzieci przed kryzysem, lepiej zapytać, jak budować ich odporność. Gdy kryzys już wybuchnie, zostaje gaszenie pożaru. Różnimy się wprawdzie wrodzoną siłą układu nerwowego, ale umiejętności radzenia sobie z trudnościami nabywamy przez całe życie. Pokazał to już Aaron Antonovsky, który pytał, dlaczego część ocalałych z obozów zagłady zdołała potem założyć rodziny i normalnie żyć, a część utknęła w traumie. Odpowiedzią okazała się odporność psychiczna – i z pewnością nie buduje się jej, usuwając dzieciom z drogi wszystkie przeszkody.

Najlepsze wyniki dają programy, w których współpracują szkoła, nauczyciele i rodzice. Ostrzegam przy tym przed nadwrażliwym wyłapywaniem „sygnałów kryzysu”. Uwagę powinny zwrócić raczej gwałtowne zmiany: nastroju, wagi, kontaktów z rówieśnikami, a przede wszystkim problemy ze snem.

Rozmawiamy też o szkole, która wciąż działa według dziewiętnastowiecznego pruskiego wzorca i uczy posłuszeństwa zamiast krytycznego myślenia, oraz o mediach społecznościowych – świecie porównań, hejtu i ostracyzmu, do którego wpuszczamy dzieci, wyrządzając im ogromną krzywdę. Opowiadam o zjawisku „cyfrowych samookaleczeń”, w którym nastolatek atakuje sam siebie z fałszywego konta, by sprawdzić, czy ktokolwiek stanie w jego obronie.

Na koniec wracam do tezy, którą powtarzam od lat: psychika, podobnie jak ciało, potrafi sama zabliźnić ranę. Przekonanie, że traumę trzeba „wydobyć i przepracować”, to jeden z najszkodliwszych mitów pop-psychologii. Terapia rozdrapująca stare rany bywa wtórną traumatyzacją.

Szerzej o modach, które psychologia sprzedaje rodzicom i pacjentom, piszę w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”, a o tym, kiedy terapia szkodzi, w „Psychoterapii bez makijażu”.

Posty o podobnej tematyce:

Co możesz zrobić, gdy nie masz dostępu do psychiatry

Cyberchondria. Kiedy zamiast u lekarza szukamy diagnozy u influencera na TikToku

Kiedy gabinet staje się pułapką – rozmowa z Holistic News

Psychoterapia a religia

Zaburzeni psycholodzy! Fakt czy mit? – rozmowa we Wnikliwym Kanale

Pop-psychologia, która nas „diagnozuje”, zapewnia poczucie wyjątkowości i legitymizuje nieradzenie sobie z trudnościami

Psychika sama sobie radzi z traumami – rozmowa w podcaście Balans

Internet diagnozuje szybciej niż psycholog. Czy ustawa nadąża za algorytmami?

Psychologia, która KRZYWDZI. Dlaczego „pomoc” bywa zagrożeniem?

DDA – syndrom, którego nie ma. Ekspert: psychologia ulega modom

„Głód cudów i upadek autorytetów”. Dlaczego pacjenci wybierają szarlatanów zamiast lekarzy? 

Potrzebujemy więcej przyjaciół i mniej specjalistów


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia, która krzywdzi – rozmowa z Janem Pińskim

Rozmowa z Janem Pińskim o tym, dlaczego psychoterapia nie jest panaceum, ilu pacjentów wychodzi z gabinetu w gorszym stanie i jak wybrać terapeutę, który ma większą szansę pomóc niż zaszkodzić.

Zapraszam do wysłuchania rozmowy, którą dla swojego kanału przeprowadził ze mną Jan Piński.

O czym rozmawialiśmy

Mój sceptycyzm wobec psychologii zaczął się już na pierwszym roku studiów. W liceum, w klasie biologiczno-chemicznej, nauczono mnie, że w nauce zwykle obowiązuje jedna dominująca teoria, a gdy okazuje się błędna, wypiera ją lepsza. W psychologii zastałem kilkanaście konkurujących koncepcji osobowości, a wykładowcy radzili, by wybrać tę, która nam „pasuje”. To nie jest nauka. Z tego niepokoju wyrosła „Zakazana psychologia” – miała być jedną małą książką, a stała się trylogią, i nawet ona nie wyczerpała tematu.

Psychoterapia nie jest panaceum. Dostępne badania pokazują, że 10–20% pacjentów wychodzi z gabinetu w gorszym stanie niż do niego weszło. Średnio co trzeci przerywa terapię i znika – nie wiemy, czy dlatego, że mu pomogła, czy dlatego, że mu zaszkodziła. W leczeniu depresji odsetek takich zniknięć sięga nawet 60%. Jeden z przeglądów wykazał, że zaledwie 3% badań nad skutecznością psychoterapii w ogóle mierzyło skutki negatywne. To tak, jakbyśmy badali leki, nie pytając o działania uboczne.

Jak więc wybrać terapeutę? Najlepiej zacząć od psychologa klinicznego i jego diagnozy. Terapeuta powinien w ciągu kilku spotkań postawić diagnozę, ustalić z nami cel i orientacyjny czas terapii, mieć ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej i pracować metodami opartymi na dowodach. Więcej takich wskazówek zebrałem w „poradniku pacjenta terapii eksperymentalnych” w drugim tomie „Zakazanej psychologii”.

Rozmawiamy też o tym, co w psychologii jest twardą nauką – prawa uczenia się, zapamiętywania i spostrzegania – oraz o tym, co jest modą: o naddiagnozowaniu ADHD u dzieci, które po prostu dojrzewają wolniej od rówieśników, i o „dyktaturze szczęścia”, w której smutek i żałoba uchodzą za usterki do naprawienia w terapeutycznym pit stopie. Tymczasem negatywne emocje są naturalną, ewolucyjnie ukształtowaną częścią naszego życia.

Pod koniec mówię o stoicyzmie, który przebija spomiędzy wersów „Tryptyku haniebnego”, i o polskim, bezpłatnym wydaniu podręcznika Vikrama Patela „Tam, gdzie nie ma psychiatry”, przygotowanym z inicjatywy Klubu Sceptyków Polskich.

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii zebrałem w „Psychoterapii bez makijażu”, a o modach i pseudonauce w psychologii piszę w „Zakazanej psychologii”.

Posty o podobnej tematyce:

Co możesz zrobić, gdy nie masz dostępu do psychiatry

Cyberchondria. Kiedy zamiast u lekarza szukamy diagnozy u influencera na TikToku

Kiedy gabinet staje się pułapką – rozmowa z Holistic News

Psychoterapia a religia

Zaburzeni psycholodzy! Fakt czy mit? – rozmowa we Wnikliwym Kanale

Pop-psychologia, która nas „diagnozuje”, zapewnia poczucie wyjątkowości i legitymizuje nieradzenie sobie z trudnościami

Psychika sama sobie radzi z traumami – rozmowa w podcaście Balans

Internet diagnozuje szybciej niż psycholog. Czy ustawa nadąża za algorytmami?

Psychologia, która KRZYWDZI. Dlaczego „pomoc” bywa zagrożeniem?

DDA – syndrom, którego nie ma. Ekspert: psychologia ulega modom

„Głód cudów i upadek autorytetów”. Dlaczego pacjenci wybierają szarlatanów zamiast lekarzy? 

Potrzebujemy więcej przyjaciół i mniej specjalistów


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Cyberchondria. Kiedy zamiast u lekarza szukamy diagnozy u influencera na TikToku

To tytuł artykułu, który ukazał się w Wyborcza.pl. Zapraszam do lektury!

Cyberchondria. Kiedy zamiast u lekarza szukamy diagnozy u influencera na TikToku

Zazwyczaj zaczyna się od pytań do „Dr Google”, dziś pewnie częściej „Dr ChatGPT”. Osoby doświadczające trudności szukają też informacji na internetowych forach (np. Reddit) lub platformach społecznościowych, np. TikTok czy Discord.

W pandemii Covid-19 lekarze na całym świecie zauważyli gwałtowny wzrost liczby nastolatków, głównie dziewcząt, zgłaszających nagły rozwój tików przypominających zespół Tourette’a.

Cyberchondria. Kiedy zamiast u lekarza szukamy diagnozy u influencera

Badania lekarskie wykazywały jednak, że były to raczej funkcjonalne zaburzenia tikowe, a nie klasyczne tiki neurologiczne. 

Aby odkryć rzeczywistą przyczynę tych zaburzeń kluczowe okazało się spostrzeżenie, że wiele z tych nastolatków oglądało wcześniej dużo filmów TikToku.

Często ich twórcami byli popularni influencerzy z zespołem Tourette’a, którzy opowiadali o tikach.

Objawy dotkniętej zaburzeniem młodzieży do złudzenia przypominały te, prezentowane przez influencerów. „TikTok tics”, bo tak nazwano ten syndrom, ustąpił u 80 proc. nastolatków po zniesieniu lockdownów. 

Psychiatrzy z Hanoweru badający zjawisko określili je mianem pierwszej masowej choroby psychogennej wywołanej poprzez media społecznościowe.

Miliony młodych ludzi omijają lekarzy pierwszego kontaktu i psychiatrów

Współczesna psychiatria i psychologia wykraczają daleko poza mury gabinetów lekarskich, stając się nieodłącznym elementem kultury cyfrowej.

Jak w pracy doktorskiej z 2018 roku zauważa socjolożka Rhiannon Lane, diagnozy psychiatryczne stały się wszechobecne w kulturze popularnej, kształtując nowoczesne pojęcia tożsamości i sposoby zarządzania samym sobą. Zjawisko to doprowadziło do powstania tzw. kultur diagnostycznych, w których terminologia medyczna służy nam już nie tylko do opisu chorób, ale przede wszystkim do interpretowania własnej tożsamości i zachowań.

Coraz więcej osób, zamiast czekać na wizytę u specjalisty, samodzielnie przypisuje sobie konkretne rozpoznania.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Inne artykuły, rozmowy, wywiady, recenzje moich książek w Gazecie Wyborczej:

Pop-psychologia, która nas „diagnozuje”, zapewnia poczucie wyjątkowości i legitymizuje nieradzenie sobie z trudnościami

„Zawracanie statków głupców” w zestawieniu „Kalinowski poleca”

Przepędźcie guru… na szóstym miejscu!

O „Psychoterapii bez makijażu” w „Gazecie Wyborczej”

Czy połowa wiedzy psychologicznej jest bezwartościowa?


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zaburzeni psycholodzy! Fakt czy mit? – rozmowa we Wnikliwym Kanale

Druga część rozmowy z Rafałem Osińskim (Wnikliwy Kanał): kto bada psychologów, czy korporacja zawodowa ochroni pacjentów, komu służy ustawa o zawodzie psychoterapeuty i skąd lawina diagnoz ADHD.

Zapraszam do wysłuchania drugiej części rozmowy przeprowadzonej ze mną przez Rafała Osińskiego dla Wnikliwego Kanału.

O czym rozmawialiśmy

Czy na psychologię trafia więcej osób z zaburzeniami niż na inne kierunki? Aktualnych badań, które by to rozstrzygały, nie znam. Starsze pokazywały u studentów psychologii wyraźną skłonność do dominowania nad innymi, ale trudno z nich wnioskować o dzisiejszych rocznikach. Ciekawsze jest co innego: od kandydata na posiadacza broni wymagamy badań psychologicznych, a od psychologa, który go bada, czy od biegłego sądowego, którego opinia decyduje czasem o całym życiu człowieka – już nie.

Jestem zwolennikiem ustawy o zawodzie psychologa, choć widzę niebezpieczeństwa każdej korporacji zawodowej: jej władze mogą spychać na margines niepokornych. Sam doświadczyłem prób „ustawiania do pionu” za pomocą kodeksu etycznego. Patrzę jednak na to oczami pacjentów skrzywdzonych przez biegłych i terapeutów, którzy dotąd trafiali na prawną pustynię – rzecznik praw pacjenta odsyłał ich z kwitkiem. Zupełnie inaczej oceniam ustawę o zawodzie psychoterapeuty. Gwarantuje ona kilku szkołom terapii tłuste dochody na lata, bo psychoterapeutą może zostać niemal każdy, bez wykształcenia psychologicznego czy medycznego.

Rozmawiamy też o lawinie diagnoz ADHD i autyzmu. W czasie pandemii nastolatkowie na całym świecie zaczęli zgłaszać tiki podobne do tych, które pokazywali influencerzy z zespołem Tourette’a. Około 80% z nich „wyzdrowiało” po zniesieniu lockdownów. Psychiatrzy z Hanoweru nazwali to pierwszym masowym zaburzeniem psychogennym wywołanym przez media społecznościowe i takich zjawisk będzie przybywać. Nie każda życiowa trudność wymaga diagnozy ani psychoterapeuty – pierwszym źródłem pomocy powinni być bliscy.

O modach diagnostycznych i o tym, kto na nich zarabia, piszę w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”, a o skrzywdzonych pacjentach w „Psychoterapii bez makijażu”.

Pierwsza część rozmowy:

Psycholog kontra cenzurze „poprawności” – rozmowa we Wnikliwym Kanale


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Pop-psychologia, która nas „diagnozuje”, zapewnia poczucie wyjątkowości i legitymizuje nieradzenie sobie z trudnościami

Tak zatytułowano rozmowę, którą dla Gazety Wyborczej przeprowadził ze mną Kasper Kalinowski. Zapraszam do lektury!

Psychologowie od zawsze walczą o klientów i przekonują ludzi, że mają zaburzenia i sami sobie z nimi nie poradzą. Robią wiele, aby zyskać klientów i to im się udaje – mówi dr Tomasz Witkowski.

Kasper Kalinowski: Codzienne zalewają nas treści psychologiczne w rodzaju sposobu jedzenia pizzy, który coś mówi o naszej osobowości czy psychoterapii dla niemowlaków. Jak odbiera je pan jako psycholog?

Dr Tomasz Witkowski: Treści psychologicznych w mediach jest tak dużo, że trudno je nawet wyliczyć czy jednoznacznie ocenić zjawisko. Oprócz wspomnianego sposobu jedzenia pizzy jakiś czas temu natrafiłem np. na informacje, że o naszej osobowości mówi coś sposób w jaki… wieszamy papier toaletowy. Mnie osobiście najbardziej zatrważa, a również trochę zniesmacza, kierunek przekonywania ludzi, że nie potrafią poradzić sobie sami bez psychologii i psychologów. Pod wpływem tej propagandy zapominamy o tym, że posiadamy znaczne zasoby psychiczne, które umożliwiają nam radzenie sobie z przeciwnościami losu. To zasoby, które stają się jeszcze większe jeśli są wzmacniane przez naszych bliskich czy przyjaciół. Ostatnie dekady to jednak intensywna kampania przekonywania nas wszystkich, że nie poradzimy sobie bez pomocy specjalistów. Wydaje mi się, że zakończyła się sukcesem. Oczywiście dla tych, którzy z tego czerpią korzyści. Niemal za każdym razem, gdy wspominam o tym, że nie każdy z nas potrzebuje psychoterapii czy przestrzegam przed pochopnym korzystaniem z niesprawdzonej psychoterapii słyszę od dostawców tych usług, że mam krew na rękach.

W 2026 r. wciąż żyjemy w świecie pełnym mitów psychologicznych?

Zdecydowanie. Nie tak dawno pisałem artykuł o tym, jak psychologia zastępuje nam współcześnie religię. Systemy wiedzy, które kiedyś obowiązywały i składały się z ezoterycznych założeń oraz rad udzielanych przez mędrców czy kapłanów współcześnie w dużej mierze zostały przejęte przez psychologię. To ta sama przestrzeń – ludzkich potrzeb i problemów, którą kiedyś wypełniały jednorożce i inne mityczne stwory. To również ważna część naszej kultury. Problemem pojawia się, jeśli zaczynają zastępować nam rzeczywistość.

Czytaj dalej klikając TUTAJ.


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychika sama sobie radzi z traumami – rozmowa w podcaście Balans

Rozmowa z Kubą Jankowskim (podcast Balans): dlaczego psychika sama radzi sobie z większością traum, czemu opłaca się być ofiarą, czy samotność naprawdę zabija i jak odróżnić mocny dowód naukowy od anegdoty.

Zapraszam do wysłuchania rozmowy, którą dla podcastu Balans przeprowadził ze mną Kuba Jankowski.

O czym rozmawialiśmy

Szkół i modalności psychoterapii jest dziś ponad tysiąc. Nie mogą wszystkie mieć racji, bo wiele z nich wzajemnie się wyklucza. Rzetelny sprawdzian jest jeden: losowe przydzielenie pacjentów do terapii i do grupy kontrolnej oraz porównanie, u kogo objawy ustąpiły. Psychoanaliza takich badań ma niewiele, a te, które ma, często prowadzą sami psychoanalitycy, bez ujawnienia konfliktu interesów. Najlepiej przebadana i najbezpieczniejsza jest terapia poznawczo-behawioralna.

Około 85% z nas radzi sobie bez większych problemów nawet z bardzo dramatycznymi wydarzeniami. Grzebanie w „starych traumach” prowadzi natomiast często do retraumatyzacji. Patrzę na nasze lęki z perspektywy ewolucyjnej: przez niemal całą historię gatunku człowiek nie mógł spokojnie przespać nocy, a jeszcze pokolenie moich rodziców nie wiedziało, czy starczy jedzenia do wiosny. Dziś żyjemy w bezpieczeństwie, jakiego nie znali nasi przodkowie, a mimo to podkręcamy codzienne kłopoty do rangi dramatów. W naszej kulturze zaczęło się po prostu opłacać bycie ofiarą.

Rozmawiamy też o samotności. Hasło, że samotność zabija jak pół paczki papierosów dziennie, to nadużycie oparte na badaniach korelacyjnych. Problemem nie jest to, że ludzie bywają sami, lecz to, że nie potrafią sami ze sobą wytrzymać. Lekarstwem na lęk przed samotnością jest nauka bycia samemu, a nie gorączkowe szukanie kontaktów. Mówię też o stanie flow, który najczęściej przeżywamy przy pracy, nauce i sporcie, nigdy przed ekranem, i o mediach społecznościowych jako maszynie do nieustannych porównań społecznych.

Na koniec przedstawiam hierarchię dowodów naukowych. Na szczycie są metaanalizy i systematyczne przeglądy eksperymentów, niżej eksperymenty z losowym doborem i grupą kontrolną, potem badania korelacyjne, o których najczęściej piszą media, a na samym dole anegdoty usłyszane przy kawie.

Te wątki rozwijam w zbiorach esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć” i „Zawracanie statków głupców”, a o pseudoterapiach piszę w „Zakazanej psychologii”.


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Internet diagnozuje szybciej niż psycholog. Czy ustawa nadąża za algorytmami?

Rozmowa z Anitą Różańską (Holistic News) o cyberchondrii, autodiagnozach ADHD, depresji i autyzmu, o tym, dlaczego szkodzą, oraz o ustawie o zawodzie psychologa.

Media społecznościowe, testy online i sztuczna inteligencja coraz częściej zastępują specjalistów i psychoterapię. Ustawa o zawodzie psychologa ma regulować wykonywanie zawodu i zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów, ale budzi też poważne wątpliwości. W rozmowie z dr. Tomaszem Witkowskim pytamy, czy prawo i nauka są dziś w stanie ochronić zdrowie psychiczne przed presją algorytmów i modą na autodiagnozy. Cały podcast jest dostępny na kanale Holistic News na YouTube.

O czym rozmawialiśmy

Żyjemy pod marketingową presją: sprawdź, czy przypadkiem nie jesteś zaburzony. W medialnych „coming outach” słyszę depresję, ADHD, borderline, autyzm – nigdy „brzydkie” choroby. Testy online, listy objawów i rozmowy ze sztuczną inteligencją tworzą zjawisko, które ma już swoją nazwę: cyberchondrię. Najbardziej zrozumiałym powodem, dla którego ludzie idą na skróty, jest trudny dostęp do rzetelnej diagnozy.

Badania nad autodiagnozami pokazują jednak jasno, że szkodzą one funkcjonowaniu. Kto zaczyna traktować zwykłe życiowe kłopoty jako objaw zaburzenia, przestaje z nimi walczyć, bo „tak po prostu musi być”, i zaczyna radzić sobie gorzej. Diagnoza bez różnicowania bywa też groźna medycznie: objawy depresji może dawać na przykład niedoczynność tarczycy, którą wystarczyłoby wyregulować tabletką.

Dlatego jestem za ustawą o zawodzie psychologa. Dotąd pacjent, któremu psycholog zaszkodził, był praktycznie bezradny. Spór o dostęp do zawodu psychoterapeuty to natomiast w dużej mierze spór o pieniądze szkół terapii, których kursy kosztują dziesiątki tysięcy złotych. Mówię też o tym, jak czytać doniesienia naukowe w mediach – korelacja to nie przyczynowość, a wiele badań nad terapiami prowadzą jej zwolennicy bez ujawnienia konfliktu interesów – oraz o tym, że nauka jest niewygodna, bo każe nam ciągle rewidować to, co wiemy.

Sposobem na życie nie jest szukanie u siebie zaburzeń, lecz budowanie odporności psychicznej, własnej i naszych dzieci. Rozwiązywanie naprawdę trudnych problemów zostawmy profesjonalistom.

O cyberchondrii, modach diagnostycznych i kulcie własnego „ja” piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców”.

Z rozmowy z Tomaszem Witkowskim dowiesz się:

  • dlaczego ustawa o zawodzie psychologa budzi tak duże kontrowersje i co realnie zmienia dla pacjentów,
  • dlaczego odpowiedzialność psychologów i psychoterapeutów jest dziś kluczowa dla bezpieczeństwa pacjentów,
  • skąd bierze się naddiagnozowanie i moda na ADHD, depresję oraz spektrum autyzmu,
  • czym jest cyberchondria i jak algorytmy wzmacniają lęk oraz poczucie „bycia chorym”,
  • jak wyniki badań naukowych bywają dopasowywane do medialnych narracji,
  • kiedy psychologia pozytywna i mindfulness są neutralne, a kiedy mogą realnie zaszkodzić.


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia przyszłości – Tomasz Witkowski i Jacek Tabisz

Rozmowa z Jackiem Tabiszem o psychologii przyszłości: dlaczego najlepsza psychologia to taka, która stara się przestać być potrzebna, i jakie zadania zostałyby jej wtedy.

Zadałem prof. Tomaszowi Witkowskiemu pytanie o psychologię przyszłości. Odpowiedź jest zaskakująca! Tomasz Witkowski od lat mocno zaangażował się w krytykę licznych irracjonalizmów w rozmaitych szkołach psychologii i psychoterapii. Słynny sceptyk marzy o brzytwie Ockhama, która wycięłaby z obecnego chaosu to co racjonalne i naukowe. Co jednak odpowiedział, gdy spytałem go o wymarzoną przyszłość psychologii w utopijnym, doskonałym świecie?

Zapraszam do wysłuchania rozmowy!

O czym rozmawialiśmy

Jacek Tabisz zapytał mnie o psychologię moich marzeń – taką, jaką można sobie wyobrazić, choćby jako utopię. Moja odpowiedź może zaskakiwać: chciałbym psychologii, która działa tak, by przestać być potrzebna.

Dobry inspektor pracy powinien tak zmieniać zakłady, żeby kontrole stały się zbędne. Podobnie psychologowie powinni dążyć do tego, by ludzie byli na tyle świadomi siebie i odporni psychicznie, że sami poradzą sobie z większością kłopotów. Tymczasem większość psychologów zajmuje się gaszeniem narosłych problemów, a nie zapobieganiem im. To oczywiście cel asymptotyczny, nigdy w pełni osiągalny, ale właśnie w tę stronę powinniśmy zmierzać.

Psychologii zostałoby wtedy mnóstwo zadań, które nie polegają na leczeniu: zrozumienie świadomości zwierząt i drogi od świadomości do samoświadomości, uczenie się, wychowanie dzieci. Wiemy o tym bardzo dużo i bardzo mało z tej wiedzy wykorzystujemy. Psychologia mogłaby stać się zwykłą nauką, jak geografia, z której korzystamy dla przyjemności poznawania, a nie z konieczności ratowania kogoś.

O tym, czym psychologia mogłaby być, gdyby trzymała się dowodów, piszę w „Gigantach psychologii” i w „Zakazanej psychologii”.


Giganci psychologii – okładka

Rozmowy z wybitnymi psychologami naszych czasów o przeszłości i przyszłości ich dziedziny zebrałem w książce „Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia, która KRZYWDZI. Dlaczego „pomoc” bywa zagrożeniem?

Pierwsza rozmowa z Anną Kolasińską: dlaczego warto uważać na terapię bez celu i końca, skąd się wziął mit dzieciństwa, jak media mogą szkodzić lub chronić, pisząc o samobójstwach, i dlaczego potrzebujemy więcej przyjaciół, a mniej specjalistów.

Zapraszam do wysłuchania rozmowy, którą dla swojego podcastu przeprowadziła ze mną Anna Kolasińska.

O czym rozmawialiśmy

Moja rozmówczyni przeszła kilkanaście, jeśli nie kilkadziesiąt terapii i za każdym razem słyszała na początku, że to będzie długi proces o nieokreślonym czasie trwania. Moja rada jest prosta: jeśli terapeuta nie potrafi określić celu ani orientacyjnego czasu terapii, warto się zastanowić, czy w ogóle zaczynać.

„Mit dzieciństwa” należy do najtrwalszych mitów psychologii. Badania dzieci adoptowanych z rumuńskich sierocińców, dzieci ocalałych z obozów koncentracyjnych czy wychowywanych w surowej sekcie pokazują, że po dwóch–trzech latach w dobrych warunkach zwykle doganiały rówieśników. Długotrwała przemoc czy wykorzystywanie zostawiają ślad, ale „traumy z dzieciństwa”, których człowiek nie pamięta, dopóki terapeuta ich nie „odkryje”, to spuścizna psychoanalizy bez empirycznego ugruntowania. Opowiadam też o brutalnych „terapiach więzi”, które kosztowały życie małą Candace Newmaker.

Rozmawiamy o samotności, którą wielu ludzi lubi, choć otoczenie nie chce w to uwierzyć, o tym, że najszybciej wypalają się zawodowo ci, którzy mają nadmiar kontaktów z ludźmi, i o odpowiedzialności mediów. Opisywanie samobójstw może wywołać falę naśladownictwa, czyli efekt Wertera. Rozsądnie prowadzona narracja może jednak działać ochronnie – to efekt Papageno. Polskie media wciąż w ogromnej większości nie przestrzegają zasad odpowiedzialnego pisania o samobójstwach.

Na koniec wracam do mojej stałej tezy: mamy za dużo specjalistów, a za mało przyjaciół. Nie z każdym rozstaniem trzeba iść na terapię. Zanim zaczniemy gorączkowo szukać terapeuty, warto sięgnąć po bezpłatny podręcznik „Tam, gdzie nie ma psychiatry”.

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii zebrałem w „Psychoterapii bez makijażu”, a o micie dzieciństwa piszę w „Zakazanej psychologii”.


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na mój wykład w ramach 9 Śląskiego Festiwalu Nauki

Czy istnieje prekognicja? Jak wyczerpują się zasoby naszej siły woli? Czy zdolność odraczania gratyfikacji w dzieciństwie przewiduje przyszły sukces? Jak działają postawy mocy? To tylko niektóre z pytań, na które odpowiedzi udzielają współczesne eksperymenty psychologiczne.

Najsłynniejsze współczesne eksperymenty psychologiczne

Czy istnieje prekognicja? Jak wyczerpują się zasoby naszej siły woli? Czy zdolność odraczania gratyfikacji w dzieciństwie przewiduje przyszły sukces? Jak działają postawy mocy? To tylko niektóre z pytań, na które odpowiedzi udzielają współczesne eksperymenty psychologiczne. Więcej w moim wykładzie i następującej po nim rozmowie z dr. Tomaszem Rożkiem z fundacji NAUKA TO LUBIĘ.

Gdzie i kiedy?

Lokalizacja KATOWICE, Międzynarodowe Centrum Kongresowe, Audytorium – Scena Nauka To Lubię: Potęga Eksperymentów

Data: Niedziela, 7 grudnia

Czas: 15:00 – 15:50 

Zapraszam serdecznie, do zobaczenia w Katowicach!

Poprzedni mój wykład wygłoszony na Festiwalu Nauki w Katowicach w 2020 roku:

Czy człowiek jest zły? Fakty i mity wokół klasycznych eksperymentów psychologii społecznej.


Giganci psychologii – okładka

Rozmowy z wybitnymi psychologami naszych czasów o przeszłości i przyszłości ich dziedziny zebrałem w książce „Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

DDA – syndrom, którego nie ma. Ekspert: psychologia ulega modom

To tytuł rozmowy przeprowadzonej ze mną przez red. Katarzynę Matusewicz dla Pulsu Medycyny. Zapraszam do lektury!

Syndrom dorosłych dzieci alkoholików (DDA) przez lata funkcjonował jako jedno z najbardziej znanych pojęć w psychologii popularnej. Miał tłumaczyć lęki, trudności w relacjach, niskie poczucie własnej wartości. Problem w tym, że – jak pokazują badania – taki syndrom po prostu nie istnieje. – Nie ma żadnego narzędzia diagnostycznego, które pozwalałoby go rozpoznać. To raczej ideologia niż kategoria naukowa – mówi dr Tomasz Witkowski. W rozmowie z „Pulsem Medycyny” tłumaczy, dlaczego psychologia wciąż ulega falom popularności, skąd wzięło się zjawisko „pokolenia płatków śniegu” i czemu rezyliencja nie rodzi się w komforcie, lecz w konfrontacji z trudnościami.

Katarzyna Matusewicz: Czym jest syndrom dorosłych dzieci alkoholików (DDA) i skąd wziął się ten termin?

Tomasz Witkowski: Syndrom DDA to zjawisko, co do którego – mówiąc wprost – nie wiadomo, czy w ogóle istnieje. A właściwie wszystkie dostępne dane wskazują, że nie istnieje. Jego historia zaczęła się w połowie lat 70. XX wieku. Dzieci osób uzależnionych od alkoholu zauważyły, że zmagają się z podobnymi problemami emocjonalnymi i zaczęły uczestniczyć w spotkaniach Anonimowych Alkoholików. Szybko jednak okazało się, że udział w tych grupach nie przynosi im oczekiwanej poprawy funkcjonowania, więc utworzyli własne – pierwsze grupy Dorosłych Dzieci Alkoholików. Zjawisko to bardzo szybko stało się modą. Zaczęły ukazywać się książki opisujące rzekomy „syndrom DDA”, rozwijały się kolejne grupy wsparcia, a idea rozprzestrzeniała się w różnych krajach. Warto jednak podkreślić, że wszystko to odbywało się bez żadnego naukowego zaplecza – zanim ktokolwiek zaczął ten fenomen badać..

K.M.: Kiedy pojawiły się pierwsze badania i co właściwie wykazały?

T.W.: Okazało się, że jeśli opisać ten „syndrom” tak, jak robili to przedstawiciele tego ruchu – bo w istocie nie była to żadna organizacja, lecz raczej ruch społeczny – to bardzo wiele osób identyfikuje się z tym opisem. Co ciekawe, niekoniecznie są to osoby, które faktycznie wychowały się w rodzinach z problemem alkoholowym. Nie opracowano żadnego narzędzia diagnostycznego, które pozwalałoby obiektywnie rozpoznać taki syndrom, ani odróżnić osoby z rodzin alkoholowych od reszty populacji.

Później przeprowadzono badania porównujące dorosłe dzieci alkoholików z osobami z populacji ogólnej – analizując m.in. osobowość, funkcjonowanie emocjonalne. W większości przypadków nie stwierdzono żadnych istotnych różnic. W jednym tylko badaniu zauważono, że dorosłe dzieci alkoholików mogą mieć nieco większe trudności w komunikacji interpersonalnej, ale to była raczej słabo udokumentowana obserwacja. Do dziś nie ma badań, które potwierdzałyby istnienie odrębnego syndromu DDA. Nie występuje on w żadnym podręczniku diagnostycznym – ani w klasyfikacji DSM, ani ICD.

Czytaj dalej klikając TUTAJ


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zdrowie psychiczne przywódców pod lupą. Czy zasada Goldwatera jest bastionem minionej epoki?

To tytuł artykułu mojego autorstwa, który ukazał się w Magazynie Na Weekend Dziennika Gazety Prawnej. Zapraszam do lektury!

Mamy dziś nieporównywalnie więcej możliwości zdalnego zdiagnozowania zaburzeń psychicznych u osób publicznych niż pięć dekad temu. Może więc czas odwołać zakaz?

16 lipca 2023 r. w Poznaniu Mikołaj B. na oczach swojej byłej partnerki zastrzelił jej narzeczonego, a następnie postrzelił się w głowę. Napastnik zmarł w szpitalu. Jak się później okazało, miał pozwolenie na broń. Stracił je na krótko z powodu problemów psychicznych, ale odwołał się od wydanej decyzji i ostatecznie mu je przywrócono na podstawie korzystnej opinii lekarskiej. Zdarzenie wywołało gorącą debatę na temat prawa do posiadania broni.

Żyjemy w porządku prawnym, w którym pozwolenie na broń jest wydawane wyłącznie osobom, które w trakcie obowiązkowych badań lekarskich i psychologicznych wykażą się zdrowym układem nerwowym, sprawnym wzrokiem i słuchem i pełnią władz umysłowych. Psycholog orzekający o zdolności do posiadania broni ocenia, czy kandydat jest w pełni odpowiedzialny, stabilny emocjonalnie i zdolny do bezpiecznego jej używania. Badanie ma wykluczyć osoby z zaburzeniami psychicznymi, uzależnieniami czy skłonnościami do impulsywnych, agresywnych zachowań, które mogłyby stanowić zagrożenie dla siebie lub innych. Na osobie, której przyznano pozwolenie na broń, spoczywa obowiązek przedstawienia aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego co pięć lat. Tę praktykę popiera wielu z nas, bowiem badania lekarsko-psychologiczne odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa publicznego i zapobieganiu wydarzeniom podobnym do opisanych na wstępie. Dzięki nim możliwe jest wykluczenie osób, które mogą stanowić zagrożenie dla siebie lub innych.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Inne artykuły opublikowane w Magazynie na Weekend DGP:

Głód prawdy

Naprawa zamiast kary i zemsty, czyli inne oblicze sprawiedliwości

Wiek rozeznania. Pierwsza spowiedź okiem psychologa

Zawód psychoterapeuty nadal nie jest uregulowany ustawowo

Wyciek hipokryzji


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Głód prawdy

To tytuł artykułu mojego autorstwa, który ukazał się w Magazynie Na Weekend Dziennika Gazety Prawnej. Zapraszam do lektury!

Dlaczego wiarygodne, zaawansowane technologicznie metody wykrywania kłamstw przegrywają w polskich sądach ze zdyskredytowanymi badaniami?

Podczas konferencji prasowej w Sejmie 28 maja posłowie Koalicji Obywatelskiej Witold Zembaczyński i Konrad Frysztak ustawili przed mównicą wariograf Lafayette LX5000 i wezwali kandydata PiS na prezydenta Karola Nawrockiego do poddania się badaniu „wykrywaczem kłamstw”, argumentując, że to najszybszy i najbardziej obiektywny sposób na zweryfikowanie zarzutów. Karol Nawrocki odmówił propozycji poddania się badaniu wariografem. Jego sztab wydał krótkie oświadczenie, w którym argumentował, że próba wykorzystania “wykrywacza kłamstw” na konferencji prasowej była zabiegiem czysto medialnym i nie ma nic wspólnego z rzetelną weryfikacją faktów.

To wydarzenie wywołało wiele burzliwych dyskusji, ale również wznowiło trwającą od lat 20. XX wieku debatę nad rzetelnością wykrywaczy kłamstwa i ich ograniczeniami w praktyce sądowej, a przy okazji pokazało również niewielką znajomość współczesnych technologii wykrywania kłamstw wśród polityków, dziennikarzy i opinii publicznej.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Posty o podobnej tematyce;

Premiera AUDIOBOOKA „Psychologii kłamstwa”

O kłamcach patologicznych – rozmowa w na:Temat.pl

Kłamstwo – wirus cywilizacji. Zachęcam do odwiedzenia wystawy!

Premiera eBooka „Psychologii kłamstwa”

Inteligentni kłamią częściej i chętniej. Jak rozpoznać, kiedy to robią? – wywiad dla NEWSWEEK

Zanim prawda włoży buty, kłamstwo obiegnie pół świata – wykład w Centrum Nauki Kopernik


Psychologia kłamstwa – okładka

O motywach, strategiach i narzędziach kłamców piszę w książce „Psychologia kłamstwa”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Guru biznesu: zbawiciele czy naciągacze?

To tytuł rozmowy, którą dla podcastu Puls Biznesu Out of the Box na tematy poruszane w mojej najnowszej książce Zawracanie statków głupców i inne eseje, przeprowadził ze mną red. Mirosław Konkel.

Dziś podważamy autorytet coachów, mentorów i konsultantów. Pytamy, dlaczego firmy kupują bzdury, a liderzy zrzucają odpowiedzialność na samozwańczych mistrzów życia, kariery i zarządzania Dr Tomasz Witkowski, psycholog i łowca pseudonauki, w rozmowie z Mirosławem Konkelem odpowiada na pytania:

• Guru samorozwoju: wizjonerzy czy naciągacze?

• Dlaczego biznes woli slajdy od psychologii?

• Po co liderom odpowiedzialność, jeśli jest coaching?

• Jak myśleć samodzielnie w świecie terapeutycznych mód?

To odcinek dla wszystkich, którzy zamiast żyć na autopilocie lub pod dyktando dziwacznych nauk, i wolą samodzielnie myśleć – nawet jeśli to trudniejsze.

Poprzednia rozmowa z Pulsem Biznesu:

Nie wzoruj się na najlepszych


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia jako religia: czy kult samorozwoju zastąpił nam wiarę?

To tytuł mojego najnowszego artykułu, który ukazała się właśnie w portalu HolisticNews. Zapraszam do lektury!

Fot. Chat GPT/W.Wybranowski

Już w 1987 roku, w swoim raporcie o stanie kościoła przyszły papież, kardynał Joseph Ratzinger wyrażał swoje zaniepokojenie faktem, że psychologia stanowi zagrożenie dla religii. Obwiniał ją nawet o pustoszenie zakonów i wypieranie teologii. Podobnego zdania był George Carey, arcybiskup Canterbury, który w wypowiedzi dla „Guardiana” w 2000 r. stwierdził, że psychoterapia powoli zastępuje religię, a Chrystusa Zbawiciela zastępuje Chrystus Doradca (ang. Christ the Counsellor). Czy mieli rację?

Tak psychologia podbiła świat

Psychologia jest dzisiaj jednym z najbardziej popularnych kierunków studiów na całym świecie. Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne (ang. APA – American Psychological Association) ogłosiło, że jeszcze nigdy w historii nie cieszyła się takim powodzeniem. Szacuje się, że w samych tylko Stanach Zjednoczonych pomiędzy 1,2 a 1,6 milionów studentów rocznie wybiera kurs wprowadzenia do psychologii. Rocznie 120 tys. amerykańskich studentów otrzymuje tytuł licencjata z psychologii. U.S. Bureau of Labor Statistics szacuje, że ogólne zatrudnienie psychologów wzrośnie o 7 proc. w latach 2023–2033, znacznie szybciej niż średni wzrost dla wszystkich innych zawodów (3 proc.). Przewiduje się, że w tym okresie co roku będzie otwieranych średnio około 13 tys. miejsc pracy dla psychologów.

W Polsce w 2019 roku psychologię studiowało 34 178 osób, a w 2022 roku już 56 370, co oznacza wzrost o około 65 proc. Wcześniej, w 2018 roku dostępnych było 144 programów studiów psychologicznych, a z kolei w 2023 roku liczba ta wzrosła do 254. W 2022 roku psychologia wyprzedziła prawo, jako najbardziej oblegany kierunek w Polsce.

Fala zainteresowania psychologią

Rozkwit zainteresowania psychologią jest bezprecedensowy. Większość magazynów ilustrowanych posiada stałe rubryki wypełnione radami psychologów formułowanymi dla ich czytelników. Mnóstwo ludzi ma w swoich planach systematyczne spotkania ze swoimi psychologami lub psychoterapeutami i spędza kilka godzin tygodniowo w ich gabinetach. Z ekranów telewizyjnych przemawiają do nas psychologowie, którzy jako eksperci wyjaśniają nam, dlaczego ktoś zabił, zgwałcił, zdefraudował pieniądze lub popełnił samobójstwo.

Psychologowie pojawiają się zawsze w sytuacjach poważniejszych wydarzeń społecznych, aby przedstawić nam interpretację tego, czego byliśmy świadkami. W większości księgarń znajdziemy osobne półki, lub nawet całe regały, wypełnione książkami oferującymi rady i wsparcie psychologiczne. Celebryci publicznie opowiadają o swoich problemach psychologicznych i terapiach, w których biorą udział.

Podczas spotkań towarzyskich ludzie wymieniają się opiniami na temat swoich psychoterapeutów. Bardzo często psychologowie pojawiają się w miejscu wypadków lub katastrof. Pracują w szkołach, szpitalach, hospicjach, opiece społecznej i w działach zarządzania personelem większości korporacji. Odnajdziemy ich w policji i armii, w kościołach i więzieniach. Bez wątpienia psychologia jest wszechobecna.

Jednak sama popularność psychologii nie świadczy o nabieraniu przez tę dziedzinę wiedzy religijnego charakteru. Aby odpowiedzieć na pytanie, czy tak faktycznie jest, należałoby zastanowić się, czy psychologia i psychoterapia zaspokajają te same potrzeby co religia i czy przejmują jej funkcje.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Posty o podobnej tematyce:

Przesada psychologii, psychologia przesady

Psychologia bez uproszczeń. Tego nie dowiecie się w Internecie – wykład wygłoszony podczas Holistic Talk 2025

Ignorancja jako cnota i mit złej natury ludzkiej

Ten prosty mechanizm trzyma ludzi w sektach i toksycznych związkach!

O POPpsychologii i psychobiznesie w radiu 357

Skąd obecny kryzys zdrowia psychicznego?

Jak żyć w obliczu współczesnych wyzwań?


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.