W XII wieku wytwórcy piw zaczęli organizować się w gildie – organizacje cechowe mające na celu strzeżenie ich interesów. Dlaczego? Dlatego, że na rynku zaczęło się pojawiać bardzo dużo produktów złej jakości. Gildie określały zasady otrzymania tytułu mistrza-piwowara, nauki sztuki piwowarskiej i przede wszystkim dbały o wysoką jakość piwa, a co za tym idzie, także o swoje własne interesy. Podobnych przykładów dbania o wysoki poziom produktów i usług poprzez tworzenie cechów czy izb można przytoczyć kilkadziesiąt. Z drugiej strony można również podać wiele przykładów, dotyczących takich obszarów gdzie ludziom uprawiającym jakiś zawód nie zależy na regulacjach prawnych, bo to spowodowałoby konieczność zastosowania się do standardów jakości i przede wszystkim wiązałoby się z ponoszeniem odpowiedzialności za swoje działania. Wróżbiarstwo, jasnowidzenie, prostytucja, astrologia, tzw. medycyna alternatywna, chiromancja to przykłady takich usług, gdzie brak regulacji i dbałości o jakość sprzyja ludziom czerpiącym korzyści ze świadczenia tych usług.
Psychoterapia jest również zawodem, którego przedstawiciele nie zdołali dokonać tego, co zrobili w XII wieku piwowarzy, choć liczba ludzi parających się psychoterapią cały czas rośnie. Jednak sytuacja, w której jakości wykonywanych usług nie strzegą solidarnie przedstawiciele tego zawodu, a ustawodawca również nie jest zainteresowany wprowadzeniem własnych regulacji, musi prowadzić do wielu sytuacji spornych pomiędzy usługodawcą i usługobiorcą. Rozstrzygnięcia tych sporów będą w przyszłości wyznaczały standardy prowadzenia psychoterapii. Dzisiaj jesteśmy świadkami ciekawej sytuacji, w której terapeuci mogą włączyć się w proces rozstrzygania, a co za tym idzie mieć wpływ na owe standardy. Czy wykorzystają tę szansę?
Mam powody zarówno do optymizmu, jak i pesymizmu. Kiedy na początku lutego opublikowałem apel Pacjenci czekają na pomoc i rozpowszechniłem go w mediach społecznościowych, nie zgłosił się do mnie ŻADEN terapeuta. Jedynie jeden prawnik i jeden etyk zadeklarowali swoją pomoc, za co serdecznie im w tym miejscu dziękuję. To fakt, który nie napawa optymizmem, podobnie jak to, że jakiekolwiek opinie przedstawiane sądowi przez psychoterapeutów i psychologów są przez zaangażowanych w spór terapeutów i ich przedstawicieli prawnych deprecjonowane, a argumentacja rozmywana w kierunku przekonania sądów, że kodeksy etyczne do niczego nie zobowiązują, a standardy są płynne i zależne wyłącznie od prowadzącego terapię i jego osądu sytuacji.
Optymizmem napawa fakt, że mimo wszystko znajdują się psychologowie i psychoterapeuci, którym zależy na zachowaniu szacunku do ich zawodu i aktywnie uczestniczą w procesach, które kształtują standardy uprawiania tego zawodu. W jawnych procesach, które śledzę, i o których piszę od dawna na blogu, swoje opinie sformułowali dotychczas:
Dr hab. Agnieszka Popiel,psychiatra, psychoterapeuta, wykładowca akademicki, autorka wielu podręczników terapeutycznych,
Tomasz Cyrkot, psycholog, terapeuta, wykładowca akademicki,
Konrad Gorzelak, psycholog, terapeuta,
Sławomir Mniedło, psycholog,
Tomasz Garstka, psycholog, terapeuta, autor książek demaskujących psychopedagogiczne mity.
Dr Piotr Rosół – etyk pracujący w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie
Bardzo serdecznie im wszystkim dziękuję!
Warto zwrócić uwagę, że każdy taki głos staje się przyczynkiem do stanowienia standardów w pracy psychoterapeutów. Agnieszka Popiel po skonfrontowaniu się z przypadkiem, z którym miała do czynienia i przestudiowaniu literatury poszła o krok dalej publikując recenzowany artykuł w „Psychiatrii i Psychologii Klinicznej” zatytułowany Zaburzenie osobowości z pogranicza – współczesne standardy psychoterapii, który mam nadzieję będzie w przyszłości stanowił podstawę, do której będzie można odwoływać się w podobnych przypadkach. To ważny krok w kierunku wyznaczania standardów, choć fakt, że jej opinia poza sądem została oceniona przez dwóch anonimowych recenzentów i redakcję czasopisma naukowego nie przeszkodził stronie sporu zdeprecjonować jej pracę stwierdzając „przedstawiane przez powódkę opinie są sporządzane na jej wniosek przez osoby nieznające całości sprawy, przyjmujące bezrefleksyjnie stanowisko powódki (na jej zlecenie).”
Wygląda na to, że psychoterapia powoli wyczerpała kredyt zaufania pacjentów, jaki zdobyła sobie przez lata jednostronnie formułowanego marketingu. Spory sądowe są coraz częstsze, a sądy wymagają jednoznaczności, której wielu przedstawicieli tego zawodu unika. Mam nadzieję, że mimo wszystko znajdą się wśród nich ludzie tak odważni, jak ci wymienieni powyżej, dla których budowanie szacunku do ich zawodu nie jest równoznaczne z zamykaniem ust pacjentom.

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.