Zapraszam do lektury mojego kolejnego artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze Plus Minus.

Ryc: Mirosław Owczarek
Obawa przed pracoholizmem i obsesyjne dążenie do zachowania work-life balance sprzyjają rozkwitowi takich pojęć jak „kultura zapierdolu”. Sięgają po nie ostatnio w Polsce publicyści, ale również psycholodzy i trenerzy mentalni. Obawiam się jednak, że jest to raczej jeszcze jedna forma schlebiania gustom pospólstwa niż wynik świadomej refleksji.
Właściciele psów doskonale wiedzą, kiedy ich podopieczny się nudzi. Wiedzą też jak ogromną satysfakcję sprawiają tym zwierzętom wykonywanie poleceń, których wcześniej się nauczyły, takich jak choćby aportowanie. Niejeden pies nagabuje swojego właściciela do wspólnej aktywności, którą czasami już trudno nazwać zabawą. Psy ratownicze dzięki pracy, którą wykonały stały się bohaterami akcji ratunkowej podczas trzęsienia ziemi w Turcji i Syrii w 2023 r. Wykonywanie trudnych, złożonych i często nienaturalnych czynności przez zwierzęta możliwe jest nie tylko dzięki nagrodom, jakie zwierzę otrzymuje od trenera. Uczenie się nowych umiejętności i kontrola własnego zachowania, a co za tym idzie, również otoczenia, wiążą się z satysfakcją, która jest dla nich równie nagradzająca jak smakołyki i głaski, które otrzymują.
Ta satysfakcja jest wspólna dla zwierząt i ludzi. Doświadcza jej dziecko, które stawia pierwsze kroki, tenisista, który opanował nowe uderzenie, poeta, który odnalazł trafną metaforę, czy stolarz, który skończył pracę nad wyjątkowo udanym meblem. Doświadczali jej dawni myśliwi tropiący zwierzynę i zbieracze gromadzący pożywienie, rolnicy uprawiający pole i dowódcy prowadzący oddziały do boju. Doświadczanie satysfakcji z własnego działania i wpływania na rzeczywistość jest przynajmniej tak immanentne naszej naturze, jak zaspokajanie głodu. Homo sapiens w doskonaleniu własnego działania osiągnął perfekcję, której dowodami są największe dzieła sztuki i osiągnięcia nauki.
Zrozumieć satysfakcję
Psychologowie od dawna starali się zrozumieć co popycha ludzi do takich działań i dlaczego mimo ogromnego trudu nie poddają się. Jedną z pierwszych empirycznych prób zbadania tego zjawiska podjął w połowie dwudziestego wieku David McClelland tworząc w rezultacie swoją koncepcję motywacji osiągnięć i odkrywając, że to dążenie do doskonałości, a nie zewnętrzne motywy, jest tym, co popycha ludzi do najbardziej wytężonej pracy.
Czytaj dalej kilkając TUTAJ
Inne artykuły opublikowane w PLUS MINUS:
Nadzieja na ulgę dla ofiar PTSD. Ale uwaga, inżynieria pamięci ma też ciemną stronę
Obalają wiarę w reptilian, sami są nękani
Przepis na samobójczą krucjatę
Nie dziedziczymy genetycznie tragicznych wspomnień
Wybieranie ze śmietnika wiedzy
Naprawianie dziecka w terapeutycznym pit stopie
Kultura ofiar. Kto na niej zarabia?
Psycho-infodemia – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita
O słoniu, ślepcach i psychoterapii
Epidemia samotności kontra dyktatura szczęścia
Strzeżcie się fałszywych humanistów – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita
Strzeżcie się każdego, kto wam radzi jak żyć
Psychologia w kryzysie, choć popularna jak nigdy

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
Dzien dobry. Mam prosbe niezwiazana z tematem wpisu, ale nie potrafie znalezc interesujacych mnie informacji. Wiec tutaj prosze o pomoc
Jestem swiezo po lekturze ksiazek James Hillmana i Judith Harris. Oboje krytykuja obowiazujaca, deterministyczno-psychoanalityczna wizje czlowieka. Jednak nie wiele pisza o milosci i zwiazkach intymnych.
Psychoanaliza szeroko rozumiana mowi cos w stylu. ‚Jak mialas ojca alkoholika, to bedziesz miec meza alkoholika. No chyba ze trafisz na psychoterapie’ albo ‚Jak miales apodyktyczna, zimna matke to bedziesz mial taka zone”. Czy ktos badal te kwestie? Czy ta teoria jest prawdziwa?
Bo co robi psychoanaliza? Mowi ze jak masz jakis problem natury emocjonalnej to wina matki i musisz sie na negatywach waszej relacji skoncentrowac, bo te negatywy to cos na co jestes skazany w przyszlym zyciu. To potwornie negatywna i ponura wizja zycia, ale czy prawdziwa?
Jesli zna pan jakichs autorow ktorzy o tym pisali to bede wdzieczny za podanie nazwisk, lub tytulow ksiazek.
Nie, psychoanalityczna wizja człowieka nie znalazła potwierdzenia w badaniach empirycznych. Może poza paroma mechanizmami obronnymi, ale to są raczej odpryski. W I tomie mojej „Zakazanej psychologii” cały rozdział poświęciłem krytyce psychoanalizy. Znajdzie Pan tam również mnóstwo źródeł, do których się odwołuję. Z kolei w II tomie w rozdziale „Mit dzieciństwa” szczegółowo analizuję ten właśnie problem, o którym Pan pisze. I tam cytuję wiele źródeł. Myślę, że to dobry punkt wyjścia do pogłębionych krytycznych studiów nad psychoanalizą. Pozdrawiam.
Czy nikt nie badal i nie opisal tych spraw? Tego calego nurtu psychopatologii zwiazkow itd….John Bradshow pisal w Toksycznym wstydzie ze w pierwszych swoich zwiazkach byl ‚ratownikiem’ i wywodzil swoja pistawe w zwiazkach z przezyc rodzinnych, dziecinstwa itd….
tego jest pelno w teorii, ale czy ktos sie temu rzetelnie przyjrzal?
pisze z tabletu wiec przepraszam za bledy i literowki
No niestety nie jest to takie latwe. Pana obie ksiazki przeczytalem i teraz jeszcze raz przeczytalem rozdzial o zamku w chmurach i rzeczywiscie sa tam podane 4 pozycje na koniec. … ale
Po angielsku raczej unikam, bo nie jestem az tak biegly. Przeczytalem juz 3 ksiazki Jamesa Hillmana, przeczytalem potyczki z Freudem i przeczytalem 2 ksazki Judith Harris. Te ksiazki byly bardzo pouczajace, ale tylko w ksiazce Kod Duszy byl rozdzial generalnie o mlosci.
Kupilem tez ksiazki Ernesta Gellnera i Franka Cioffiego ale obie dla mnie zbyt hermetyczne. Tak samo ksiazka Pinkera tabula rasa. nie przebrnalem.
No ale generalnie we wszystkich tych ksiazkach malo jest o czlowieku z jego perspektywy. Gellner to w zasadzie prezentuje typowy narcyzm srodowiskowy. Psychologi psychologachi psychologi a abstrakcyjnym wydaniu.
Tylko Harris pochylila sie nad czlowiekiem. W przypadku jej ksiazek, nad matkami i w tym kontekscie opisala swoja, bardzo ciekawa teorie. Hillman ma szerokie spojrzenie i jak sam pisal, jest przeciw psychologicznemu redukcjonizmowi. U pana sa opisane przypadki
no ale niigdzie nie ma i milosci, czy nie ma opisow zwiazkow po terapiipsychoanalitycznej, nie ma opisu jak spojrzenie klientow psychoanalitykow sie zmienia w stos do milosci, jak zmieniaja sie zwiazki. Nie ma nic o badaniach nad teoriami psychoanalitycznymi dot zwiazkow itd….tak jak Haris podeszla do ksztaltowania sie osobowosci, pod prad i krytycznie wykazujac ignorancje teoretykow.
Myślę, że najważniejsza jest edukacja elitarna, która wnosi do umysłu kluczowe i korzystne przekonania zarządcze, które wpływają na emocje, zachowania oraz myśli podwładne.
Co według mnie należy zrobić, aby zbudować w sobie kilka takich zarządczych przekonań stojących najwyżej w hierarchii myśli, które dodatkowo najlepiej uzbroić w teksty żywe, różnorodne konteksty:
* odwrócenie się od eugenicznego porównania dna do auta z salonu, bo środowisko im mocniej wpływa na ciało tym szybsze tempo ewolucji w wybraną przez nas stronę nawet w życiu dorosłym
* zrozumienie, że stagnacja w działaniu lub brak korzystnego działania dla elastycznego ciała, prowadzi do cofania się w rozwoju, cofania pozytywnych zmian epigenetycznych. wpływ na mózg, tkankę kostną, tłuszczową, mięśniową etc.
* z czasem dochodzisz do takiego momentu, że o pozycję nie musisz już walczyć, ale by ją zachować potrzebujesz profilaktycznie wzrastać, stagnacja to cofanie się w rozwoju – zmiany epigenetyczne, tempo ewolucji, elastyczność ciała i umysłu, degradacja lub rozrost / wolniejsza degradacja w wieku starczym.
* najważniejsze jest przetrwanie, pożywienie, schronienie. to są fundamenty dla innych potrzeb. działamy bo chcemy podświadomie przeżyć, jeść, czuć się bezpiecznie, dlatego czy tego chcemy czy nie potrzebujemy działać by nie odczuwać cierpienia. działanie to ucieczka od piekła w stronę raju.
* cierpiący potrzebuje wzrastać, nawet w beznadziejnej sytuacji, bo zawsze jest nadzieja, a jeżeli przestanie to nawet ją utraci, bo brak działania to ekstremalnie szybkie cofanie się w rozwoju, a nie stagnacja.
Dwie duże poprawki, moc słowa:
* uzbroić przed wpływami sugestii w teksty żywe
* środowisko im mocniej wpływa na elastyczne ciało tym szybsze tempo ewolucji
Myślę, że biblioterapeuci mogliby mi coś podrzucić, bo bez tekstu żywego takie suche fakty, idee nie zajmują w moim mózgu stanowiska zarządczego.