Piątego kwietnia 2025 r. w Bielsku Białej podczas konferencji Holistic Talk, miałem przyjemność wygłosić wykład zatytułowany Psychologia bez uproszczeń. Tych, którzy nie mieli okazji wysłuchać wykładu na żywo zapraszam do obejrzenia i wysłuchania nagrania.
O czym jest ten wykład
Wykład otworzyłem dwoma zdjęciami. Na pierwszym Geoffrey Hinton, psycholog poznawczy i laureat Nagrody Nobla z 2024 roku, bez którego nie rozmawialibyśmy dziś ze sztuczną inteligencją. Prawie nikt na sali go nie rozpoznał. Na drugim Zygmunt Freud, którego rozpoznali wszyscy. Ten człowiek zapożyczał idee bez podawania źródeł, w swojej pracy o etiologii histerii fałszywie opisywał przypadki jako wyleczone, a niektórym pacjentom wypłacano renty za milczenie.
Ufamy niewłaściwym ludziom. Pół wieku badań pokazuje, że trafność klinicystów w ocenie ryzyka prób samobójczych jest równa rzutowi monetą, a skuteczność metod zapobiegania samobójstwom przez 50 lat nie wzrosła ani trochę – wzrosła tylko liczba publikacji. Na hydraulicznym modelu emocji Freuda zbudowano popularną metodę pomocy po traumie (debriefing), która często bardziej szkodzi, niż pomaga. A piramidę potrzeb Maslowa, wymyśloną za biurkiem, zna każdy, choć badania jej nie potwierdzają.
Tymczasem psychologowie, których prawie nikt nie zna, zmieniają świat. Vikram Patel przeniósł pomoc psychiatryczną poza establishment, szkoląc nauczycieli i wolontariuszy, a jego „ławki przyjaźni” okazały się bardzo skuteczne. Metoda Crew Resource Management, oparta na rzetelnej analizie zachowań, kilkakrotnie zmniejszyła liczbę katastrof w lotnictwie cywilnym. Psychologia ma więc dwa oblicza: głośne i nieskuteczne oraz ciche i skuteczne.
Skąd ten rozdźwięk? Z relatywizmu – w samej psychoterapii działa dziś ponad 800 modalności, często wzajemnie sprzecznych – i z postmodernizmu, który zastąpił kartezjańskie „myślę, więc jestem” zasadą „wierzę, więc mam rację”. To, w którą stronę pójdzie psychologia, zależy także od nas: od tego, co klikamy, czytamy i do jakich specjalistów chodzimy. Kończę słowami Herberta: do źródeł płynie się pod prąd, z prądem płyną śmieci.
O ludziach, którzy naprawdę posunęli psychologię naprzód, piszę w „Gigantach psychologii”, a o tych, którzy ją kompromitują, w „Zakazanej psychologii”.
Pełen program i szczegóły dotyczące konferencji TUTAJ.

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.