O czym rozmawialiśmy
Przekonanie, że rodzimy się jako czyste kartki, które zapisze wychowanie i kultura, wciąż ma się dobrze, choć nauka mówi co innego. Wyniki genetyki zachowania pokazują, że trudno znaleźć cechę, która nie byłaby w znacznej mierze uwarunkowana genetycznie – nawet skłonność do jazdy po pijanemu w 40–50% wyjaśniają różnice genetyczne. Za większość tych cech odpowiadają nie pojedyncze geny, lecz tysiące drobnych zmian w DNA. Wspólne środowisko, w którym dorastamy – ta sama szkoła, ten sam dom – ma wpływ zaskakująco bliski zeru. Różnią nas raczej indywidualne, często przypadkowe doświadczenia.
Wiara w tabula rasa ma konkretne skutki. W tej chwili w tysiącach gabinetów terapeuci rozmawiają z pacjentami o dzieciństwie, zakładając, że to ono ich ukształtowało, choć nauka tego nie potwierdza. Badania nad konsolidacją pamięci pokazują, że terapie skoncentrowane na przywoływaniu złych wspomnień mogą je utrwalać, a praktyka terapeutyczna nie zmienia się pod wpływem tych wyników. Relatywizm postmodernizmu, dla którego istnieje tylko język, a rzeczywistości nie da się zbadać, tylko pogłębia ten rozdźwięk między nauką a praktyką.
Czy takie badania są niebezpieczne? Proponuję oddzielić trzy etapy: stawianie pytań, publikowanie wyników i wdrażanie ich w praktyce społecznej. Pytań nie powinniśmy sobie zakazywać. Ostrożności wymaga publikowanie – w naukach społecznych wyniki mogą zmieniać rzeczywistość, na przykład gdy wiadomość, że przemoc domowa jest powszechna, osłabia hamulce u tych, którzy się od niej powstrzymywali. Najwięcej wątpliwości powinno budzić wdrażanie.
O micie dzieciństwa i terapiach, które szkodzą, piszę w „Zakazanej psychologii”, a rozmowę z genetykiem zachowania Robertem Plominem znajdziesz w „Gigantach psychologii”.

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.