Pamięć – Higiena Umysłu

Krótki film z cyklu „Higiena umysłu” o pamięci: skąd biorą się fałszywe wspomnienia z dzieciństwa, czego uczą eksperymenty Elizabeth Loftus i jak dbać o pamięć.

Na zaproszenie portalu Psychologia-społeczna.pl opowiadam o pamięci, a w szczególności o takich mniej znanych zjawiskach, jak wdrukowane wspomnienia, ale również o tym, jak ją polepszyć. Zapraszam do oglądania!

O czym jest ten film

Wielu z nas przechowuje wyraźne wspomnienie z wczesnego dzieciństwa – z kolorami, dźwiękami, czasem nawet zapachami. Jeśli jednak dotyczy ono wydarzenia sprzed trzeciego czy czwartego roku życia, najprawdopodobniej jest fałszywe: ten okres obejmuje amnezja wczesnodziecięca. Takie wspomnienie zwykle zostało nam wdrukowane przez wielokrotnie powtarzane opowieści bliskich, a czasem wytworzyliśmy je sami, wyobrażając sobie coś dostatecznie często.

Opowiadam o eksperymentach Elizabeth Loftus – choćby o dzieciach, które „pamiętały” spotkanie w Disneylandzie z Królikiem Bugsem, postacią konkurencyjnej wytwórni. Fałszywe wspomnienia nie zawsze są niewinne: intensywne przesłuchanie może skłonić kogoś do przyznania się do czynu, którego nie popełnił, a sugestywna terapia – do „przypomnienia sobie” krzywd, które rozbijają rodziny. Pamięć nie jest taśmą z wiernym zapisem; ma przede wszystkim charakter rekonstrukcyjny.

Dlatego tam, gdzie od pamięci zależy coś ważnego, trzeba traktować ją z ostrożnością. Jednocześnie jest ona naszym sprzymierzeńcem – to na niej opiera się mądrość ludzi starszych. Można ją ćwiczyć jak mięśnie: przez powtarzanie, łączenie nowych treści z tym, co już znamy, mnemotechniki i ograniczanie rozpraszaczy. I warto z niej korzystać, nawet gdy mamy pod ręką telefon.

O fałszywych wspomnieniach i ich konsekwencjach piszę szerzej w „Zakazanej psychologii” – wszystkie moje książki znajdziesz na stronie Moje książki.

Wielu z nas przechowuje w pamięci jakieś bardzo wyraźne wspomnienie z wczesnego dzieciństwa. Niektórzy są w stanie przypomnieć sobie kolory, dźwięki a nawet zapachy jakie towarzyszyły temu wydarzeniu. Pamiętamy to tak, jakby zdarzyło się zaledwie wczoraj. Niestety, jeśli to zdarzenie miało miejsce przed czwartym, lub co gorsza przed trzecim rokiem życia to nasza pamięć o nim jest najprawdopodobniej fałszywym wspomnieniem. Pamięć jest jednym z lepiej poznanych przez psychologię procesów poznawczych. Dlatego też wiemy, że pierwsze 3-4 lata życia obejmuje okres tak zwanej amnezji wczesnodziecięcej. W tym czasie przetwarzamy bodźce, które do nas docierają, uczymy się, nasz mózg tworzy ogromną liczbę nowych połączeń, ale niestety, nie jesteśmy sobie w stanie przypomnieć tego wszystkiego w sposób świadomy. To jeden z bardzo dobrze poznanych faktów o naszej pamięci. Więcej o pamięci dowiesz się oglądając ten odcinek „Higieny Umysłu”.
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.