Wisdom vs. Authority in Science – mój artykuł w Areo Magazine

The story of Abraham and Isaac is probably the most shocking example of submissiveness to authority in the written records of our civilization. However, this tragedy is rarely used as an illustration of blind obedience to a mindlessly cruel authority. Our hierarchical society instinctively defends the privilege possessed by authorities and trusts them even in fields such as science, where self-criticism is the highest value.

In the animal kingdom, the mechanisms of obedience and blind imitation have biologically justified functions. Looking at animal behaviour may therefore, paradoxically, allow us greater insights into this human tendency. Read more by clicking HERE.

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Mądrość w pułapce autorytetu

Mój głos w dyskusji zainicjowanej przez redakcję FORUM AKADEMICKIEGO. Artykuł ukazał się w styczniowym numerze. Czy istnieje sposób, aby bezpiecznie oddzielić nierozerwalnie związane ze sobą składniki autorytetu, jakimi są kompetencje i towarzysząca im pozycja społeczna? Wygląda na to, że tak, choć jest to mało znany wynalazek ludzkości pochodzący z okresu, kiedy żyliśmy w plemionach zbierackich. Najtrafniej opowiada o tym koncepcja antropologa Christophera Boehma. A po tych wydarzeniach Bóg wystawił Abrahama na próbę. Rzekł do niego: «Abrahamie!» A gdy on odpowiedział: «Oto jestem» – powiedział: «Weź twego syna jedynego, którego miłujesz, Izaaka, idź do kraju Moria i tam złóż go w ofierze na jednym z pagórków, jakie ci wskażę». Nazajutrz rano Abraham osiodłał swego osła, zabrał z sobą dwóch swych ludzi i syna Izaaka, narąbał drzewa do spalenia ofiary i ruszył w drogę do miejscowości, o której mu Bóg powiedział. Na trzeci dzień Abraham, spojrzawszy, dostrzegł z daleka ową miejscowość. I wtedy rzekł do swych sług: «Zostańcie tu z osłem, ja zaś i chłopiec pójdziemy tam, aby oddać pokłon Bogu, a potem wrócimy do was». Abraham, zabrawszy drwa do spalenia ofiary, włożył je na syna swego Izaaka, wziął do ręki ogień i nóż, po czym obaj się oddalili. Izaak odezwał się do swego ojca Abrahama: «Ojcze mój!» A gdy ten rzekł: «Oto jestem, mój synu» – zapytał: «Oto ogień i drwa, a gdzież jest jagnię na całopalenie?» a Abraham odpowiedział: «Bóg upatrzy sobie jagnię na całopalenie, synu mój». I szli obydwaj dalej. A gdy przyszli na to miejsce, które Bóg wskazał, Abraham zbudował tam ołtarz, ułożył na nim drwa i związawszy syna swego Izaaka położył go na tych drwach na ołtarzu. Potem Abraham sięgnął ręką po nóż, aby zabić swego syna (Księga Rodzaju 22, 1-10). To chyba najbardziej wstrząsający przykład uległości wobec autorytetu, jaki odnajdziemy w źródłach pisanych, które pozostawiła po sobie nasza cywilizacja. Tragedia, rozgrywająca się w duszy Abrahama, powtarza się w mniej lub bardziej dramatycznych okolicznościach zawsze, gdy wierność wobec autorytetu staje w głębokiej sprzeczności z wyznawanymi przez nas wartościami. W naszych głowach pojawia się lawina pytań – czy ulec? Dlaczego? Dlaczego właśnie ja? Jaką cenę za to zapłacę? Jak zmieniony po tym wyjdę? A jednak tragedia Abrahama rzadko bywa wykorzystywana jako ilustracja ślepego posłuszeństwa wobec bezmyślnie okrutnego autorytetu. Nasze zhierarchizowane społeczności instynktownie bronią przywileju posiadania autorytetów i zawierzania im nawet na takich obszarach jak nauka, gdzie samokrytycyzm jest najwyższą wartością. Dlaczego? Odpowiedź na pytanie o przyczyny ulegania znalazłem w… Czytaj dalej w elektronicznym wydaniu FORUM AKADEMICKIEGO Dla cierpliwych – redakcja FA udostępnia bezpłatnie pełne teksty artykułów po 3 miesiącach. 

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Moje wystąpienie na 4. Śląskim Festiwalu Nauki

27 stycznia na zaproszenie organizatorów 4 edycji Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach, miałem przyjemność wygłosić wykład na Scenie Głównej Festiwalu: Czy człowiek jest zły? Fakty i mity wokół klasycznych eksperymentów psychologii społecznej.

27 stycznia na zaproszenie organizatorów 4 edycji Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach, miałem przyjemność wygłosić wykład na Scenie Głównej Festiwalu:

Czy człowiek jest zły? Fakty i mity wokół klasycznych eksperymentów psychologii społecznej.

Niezmiernie miło mi poinformować, że wykład można obejrzeć na YouTube. Zachęcam do oglądania!
Patrząc na człowieka przez pryzmat słynnych klasycznych eksperymentów psychologii społecznej XX wieku jawi się on jako marionetka poruszana siłą sytuacji, która na niego oddziałuje. Potrafi zadawać ból i cierpienie innym, jeśli nakłoni go do tego sytuacja. Bywa jeszcze bardziej okrutny, jeśli zażąda tego od niego autorytet i zmienia swoje poglądy pod wpływem nacisku grupy nieznanych sobie osób. Czy rzeczywiście eksperymenty psychologii społecznej udowodniły, że człowiek jest z natury zły i bezwolny, a sytuacja jedynie wyzwala owo zło? Ile prawdy jest w obiegowych przekonaniach na ich temat? Czy podręczniki psychologii przedstawiają je rzetelnie? Czy Solomon Asch, Stanley Milgram, Philip Zimbardo i inni znani badacze ukrywali coś przed nami? Jak posługiwać się wnioskami z badań, aby nie wpadać w pułapkę błędu konfirmacji? Jaka jest różnica pomiędzy demonstracją a falsyfikacją? To tylko niektóre z pytań, na które będzie można znaleźć odpowiedzi podczas wykładu Tomasza Witkowskiego.

Sesja autografowa w kawiarni naukowej.


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.