– Psychoterapia nie jest leczeniem w sensie medycznym, więc psychoterapeuta nie musi prowadzić dokumentacji medycznej – usłyszał bezsilny pacjent w sądzie od swojego terapeuty, próbując ustalić przebieg terapii.
– Psychoterapia nie jest usługą medyczną, dlatego nie możemy rozpatrzyć pani skargi – przeczytała sfrustrowana pacjentka w uzasadnieniu odmowy sformułowanym przez Rzecznika Praw Pacjenta, do którego skierowała się z prośbą o pomoc.
– Psychoterapeuta nie musi stawiać diagnoz, tak jak robią to lekarze, bo psychoterapia nie jest leczeniem w sensie medycznym – usłyszałem ten argument kilkaset razy od przeróżnych terapeutów, m.in. bezpośrednio od prof. Jerzego Mellibrudy, nauczyciela terapeutów w trakcie mojej radiowej z nim konfrontacji (posłuchaj tutaj: http://bi.gazeta.pl/im/3/13899/m13899743.mp3).
– Nie musimy badać negatywnych skutków psychoterapii[1], bo psychoterapia to leczenie słowem (talk therapy), a nie postępowanie medyczne. Nie ingerujemy w organizm pacjentów w żaden sposób, a słowa nie mogą przecież wywołać negatywnych zmian – usłyszałem od terapeutów tłumaczących dlaczego lekceważą możliwość wystąpienia negatywnych skutków ubocznych psychoterapii.
Odżegnywanie się psychoterapii od medycyny ma tak intensywny charakter, że byłem już niemal skłonny uwierzyć, że te dwie dziedziny nie mają ze sobą nic wspólnego, gdy oto nagle, z dnia na dzień, stałem się świadkiem cudownej transformacji, za sprawą której większość psychoterapeutów polskich, począwszy od psychoanalityków a na reprezentantach podejścia behawioralno-poznawczego kończąc, przyznała, że w zasadzie ich praca nie różni się od tego, co robi reszta personelu medycznego. Co doprowadziło do tej nagłej konwersji? Przywilej, jakim jest możliwość zaliczenia do grupy personelu medycznego, a co za tym idzie przyjęcia szczepionki przeciwko Covid w grupie „0”. Polscy terapeuci stali się personelem medycznym świadczącym usługi medyczne.
Gdyby to ode mnie zależało i było organizacyjnie możliwe, udostępniłbym szczepionkę od razu wszystkim, którzy chcą się zaszczepić, włącznie z przedstawicielami takich unikatowych taksonów intelektualnych jak psychoanalitycy. I to nie z miłości do umysłowej różnorodności, ale w trosce o własne bezpieczeństwo. Niestety, nie mam wpływu na sposób dystrybucji szczepionki, a obiektywne warunki nie pozwalają ofiarowania tego przywileju wszystkim w tym samym czasie, dlatego muszę godzić się z wartościowaniem użyteczności przedstawicieli różnych zawodów i grup demograficznych. Postawienie psychoterapeutów i psychologów w pierwszej linii z ratownikami medycznymi, lekarzami, pielęgniarkami a przed tak ważnymi dla naszego codziennego funkcjonowania pracownikami marketów spożywczych, listonoszami, kurierami, serwisantami IT i nauczycielami jest co najmniej wątpliwe i budzi więcej moich zastrzeżeń niż zaszczepienie kilkunastu celebrytów poza kolejką.
Badania poświęcone efektywności psychoterapii studiuję od wielu już lat. Nigdy nie natknąłem się na wyniki, które mogłyby wskazywać na to, że w psychoterapii jest niezbędny kontakt osobisty, choć do takiego kontaktu, wbrew zagrożeniom w pierwszym etapie pandemii przekonywało Polskie Towarzystwo Psychoterapii Psychodynamicznej (https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1552597768224658&id=100004233496453). Jeśli mamy do czynienia z leczeniem słowem (talk therapy), to jakie ograniczenia niesie ze sobą prowadzenie terapii online? Uniemożliwienie przekazania tajemnej energii? Wycięcie kilku mniej istotnych dla terapii wskazówek płynących z mowy ciała? Udaremnienie odczuwania wspólnych wibracji? A może to bez unoszących się w powietrzu feromonów psychoterapia jest niemożliwa? Żadnego z tych czynników (poza marginalnym znaczeniem mowy ciała) nie znalazłem w jakichkolwiek studiach empirycznych.
Czy włączenie (pewnie przypadkowe) psychoterapeutów do personelu medycznego i tak pełna aprobaty ich akceptacja tego faktu będzie miała jakikolwiek wpływ na sytuację pacjentów? Wątpię, bo doświadczenie wielu pacjentów pokazuje, że medyczny charakter psychoterapii zaczyna się tam, gdzie są związane z tym przywileje, a kończy w miejscu, w którym pojawia się odpowiedzialność za jej wynik, za trafną diagnozę różnicową, obowiązek prowadzenia dokumentacji medycznej, konieczność śledzenia negatywnych skutków ubocznych i wreszcie odpowiedzialność cywilna i karna.
Czy chcemy tego, czy nie, żyjemy w kulturze terapeutycznej, gdzie coraz więcej obszarów codziennego życia zawłaszcza terapia, a co można zmierzyć choćby liczbą klasyfikowanych przez nią zaburzeń (podręcznik DSM 5 wyróżnia ich 374). Wierzymy w moc terapeutów i nadajemy im przywileje podobnie, jak większość kultur stawiała w uprzywilejowanej pozycji swoich kapłanów. Warto jednak, od czasu do czasu, sprawdzić czy podziwiane rytuały przynoszą spodziewane rezultaty. Z tym jednak nie jest najlepiej, o czym piszę w swoich książkach od kilkunastu już lat. Ostatnia duża metaanaliza opublikowana pod koniec zeszłego roku[2] pokazała, że interwencje terapeutyczne mające zapobiegać samobójstwom i samookaleczeniom mają bardzo niską skuteczność i nie różnią się między sobą. Wiele lat trwająca terapia psychodynamiczna ma podobną skuteczność jak interwencja rówieśnicza. Co najbardziej jednak smutne, ich efektywność nie poprawiła się przez ostatnie pół wieku. Aby przekonać się o tym, czy obietnice rzesz psychoterapeutów utrzymujących, że bez ich działań ludzkość nie poradzi sobie ze skutkami pandemii znajdą swoje pokrycie w rzeczywistości przyjdzie nam poczekać jeszcze wiele lat. Przyznając przywileje tym, którzy je formułują, warto spojrzeć w przeszłość i sprawdzić, jak wywiązywali się z nich do tej pory.
[1] Tylko 3% wszystkich badań nad efektywnością psychoterapii uwzględnia monitorowanie negatywnych skutków ubocznych: U. Jonsson, I. Alaie, T. Parling, F. K. Arnberg, Reporting of harms in randomized controlled trials of psychological interventions for mental and behavioural disorders: a review of current practice. “Contemporary Clinical Trials”, 38, 2014, s. 1-8.
[2] Fox, Kathryn R., Huang, Xieyining, Guzmán, Eleonora M., Funsch, Kensie M., Cha, Christine B., Ribeiro, Jessica D., Franklin, Joseph C., (2020). Interventions for suicide and self-injury: A meta-analysis of randomized controlled trials across nearly 50 years of research. Psychological Bulletin, Tom 146, Numer 12.

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
Dzięki za wszystko panie Tomaszu. Od wielu lat jestem psychologiem. Pańska działalność jest niezwykle inspirująca. Jest Pan dla mnie absolutnym Guru.
Soulmates never die- Placebo
Dziękuję za miłe słowa, choć z tym guru, to trochę Pan przesadził. Polecam uwadze mój artykuł, który pierwotnie nosił tytuł „Przepędźcie swoich guru!” https://www.rp.pl/Plus-Minus/305239940-Strzezcie-sie-kazdego-kto-wam-radzi-jak-zyc.html
„Warto jednak, od czasu do czasu, sprawdzić czy podziwiane rytuały przynoszą spodziewane rezultaty. Z tym jednak nie jest najlepiej, o czym piszę w swoich książkach od kilkunastu już lat. Ostatnia duża metaanaliza opublikowana pod koniec zeszłego roku[2] pokazała, że interwencje terapeutyczne mające zapobiegać samobójstwom i samookaleczeniom mają bardzo niską skuteczność i nie różnią się między sobą. Wiele lat trwająca terapia psychodynamiczna ma podobną skuteczność jak interwencja rówieśnicza. Co najbardziej jednak smutne, ich efektywność nie poprawiła się przez ostatnie pół wieku.”
To ja może powiem dlaczego tak się dzieje, sam myślę o eutanazji. Jesteśmy istotami społecznymi, więc potrzebujemy akceptacji ze strony innych. Ja jestem odrzucany całe życie, nawet przez rodziców, mam 31 lat, każdy się ze mnie śmiał, nikt nie może na mnie patrzeć bo nie jestem zbyt urodziwy. Czytałem wiele książek, i zrozumiałem że ludzie są po prostu ewolucyjnie przystosowani do wybierania najlepszych genów. Osoba taka jak ja wbrew popularnej opinii nie ma gorzej jedynie z płcią przeciwną. Jest katastrofa ogólnie w życiu, na każdym polu. Kiedyś byłem religijny, niestety ale księża również oceniają po wyglądzie, nie chcą zamienić nawet słowa, nawet gdy ja o coś pytam, ale do ładnej osoby zagadują sami z uśmiechem, chcą się przypodobać. Oglądałem masę filmów ateistycznych, przeczytałem książki i już religijny nie jestem. Przez moje doświadczenia jestem bardzo krytyczny gdy ktoś chce mi coś sprzedać np. terapię. Terapia słowami, więc ten sam efekt dają książki. Ale hola, czytałem badania które mówią że bez dobrej, szczerej relacji efektów nie będzie, to jak to jest – efekt charyzmatycznej osoby, czy efekt myśli i zrozumienia. W takim razie, jeżeli nie jesteś osobą ładną do psychoterapii nie podchodź bo i tak nic to nie da. Psychoterapeuta musi cię polubić, chcieć się tobie przypodobać.
Jest masa innych powodów: kłopoty finansowe, choroby, niepełnosprawność. Mojego przypadku nie traktuje się poważnie, bo ogólnie wygląd jest tematem tabu, nie wolno o tym mówić. Bardziej pomoże mi operacja plastyczna niż gadanie że to ja jestem problemem, i że czeka mnie dużo pracy.
Część problemów, o których piszesz jest mi dobrze znana. Sam przez wiele lat borykałem się z depresją. W końcu udało mi się jakoś pozbierać życie do kupy. Może dlatego, że nie zdecydowałem się na wizytę u psychoterapeuty… to tak z przymrużeniem oka oczywiście.
Jak chcesz pogadać, tak po prostu, z innym zwykłym gościem koło trzydziestki, to napisz: czlowiekleniwiec@wp.pl
Bez obaw, żaden ze mnie szarlatan, terapeuta, ani internetowy naciągacz. Mam gdzieś jak ktoś wygląda. Rozumiem jak to jest być samotnym i chętnie mogę pogadać.
Tu chyba jest też pewien problem w spojrzeniu na terapię. Bo terapeuta nie ma magicznej mocy uzdrawiania empatią i sympatią. To nie tak, że trzeba wejść w łaski terapeuty i on wtedy nas ulecza. W zasadzie to chyba powinno być wręcz odwrotnie. To terapeuta powinien budzić zaufanie, ale też po prostu być autorytetem, czy kimś kto w jakimś stopniu imponuje, przekonuje.
Zapewne ma Pan racje w wielu kwestiach ale z głupotą jeszcze nikt nie wygrał tym bardziej z systemem i byłby Pan pierwszą osobą na tym globie. W dzisiejszych czasach można zdrowego człowieka na pół życia zamknąć w zakładzie psychiatrycznym przy całej akceptacji środowiska medycznego i sędziowskiego to zapewne kto będzie się przejmował jakimiś nadużyciami w psychoterapii….
Cześć M&M. Proszę, pozwól że odpowiem na Twe słowa cytatami haseł: „Mamy prawo protestować” oraz „Jest opresja? Jest i opór!”
Tak czyli „dopóki walczysz jesteś zwycięzca”. Chyba szkoda życia na taką walkę z wiatrakami i lepiej wyjechać gdzieś w bardziej cywilizowane miejsce i zająć się czymś bardziej przyjemnym niż marnować pół życia przekonując sformatowane dzieci systemu do oczywistych oczywistości.Ślepota jest niewyleczalna nawet za nawet tak skutecznej i cudownej formy leczenia jaką jest psychoterapia.