Dostrzegasz kuriozalność takiego wynalazku, jak elektroniczny głaskacz kota. Dlaczego więc nie dostrzegasz absurdalności psychoterapii? Odpowiedź jest dość brutalna. Pisze Tomasz Witkowski.
W 1847 roku w amerykańskim urzędzie patentowym pod numerem 5231 zarejestrowano wynalazek będący połączeniem fotela bujanego z wachlarzem. Konstruktor umieścił tradycyjny fotel bujany na solidnej podstawie, zaopatrzył w masywne ramię i za pomocą skomplikowanego mechanizmu dźwigni i przekładni przeniósł energię fotela na wachlarz umieszczony nad głową bujającego się na nim człowieka. Dzięki temu imponującemu wynalazkowi ludzie raz na zawsze zostali uwolnieni od uciążliwego machania wachlarzem.
Tyle że ludzie z jakichś powodów nie uznali tego wynalazku za przydatny. Być może praca polegająca na wachlowaniu się nie wydała im się nadmiernie uciążliwa, a może uznali poziom komplikacji wynalazku w stosunku do korzyści, jakie ze sobą niesie, za absurdalny. Bujane fotele z wachlarzami nie zagościły nigdy w naszych domach na stałe.
Podobnie groteskowych wynalazków jest więcej, żeby wspomnieć chociażby o fantastycznych peryskopowych okularach, które umożliwiają czytanie na leżąco, o elektrycznym głaskaczu kota, który wyzwoli nas od uciążliwości dotykania własnego zwierzęcia, czy bardzo zaawansowanym technologicznie 24-palczastym robocie do mycia głowy firmy Panasonic.
Zdrowy rozsądek zabezpiecza nas dość skutecznie przed otaczaniem się podobnymi gadżetami. Jednak nie zawsze, a zwłaszcza tam, gdzie absurdalność postępowania nie jest oczywista.
Przez setki lat poddawaliśmy się flebotomii – zabiegowi upuszczania krwi, wierząc w jego pozytywne skutki. Z kolei aby zrozumieć, że inny zabieg medyczny – lobotomia – jest nieludzko okrutny, musieliśmy najpierw okaleczyć kilkadziesiąt tysięcy ludzi.
Dzisiaj ciągle wydajemy mnóstwo pieniędzy na wypełniające apteczne półki produkty, które nie zawierają nic poza wymyśloną na przełomie XVIII i XIX wieku rzekomą „pamięcią” jakiejś substancji. Trujemy się również dość często substancjami, którym przypisuje się właściwości lecznicze.
Zdrowy rozsądek i zdrowa psychika?
Obszarem, gdzie jeszcze trudniej zaprząc do pracy zdrowy rozsądek, jest nasze życie psychiczne. Emocje, które zdają się panować nad rozumem, niezrozumiałe impulsy, którym się poddajemy, zadziwiające właściwości umysłu powodują, że nasza własna psychika ciągle wydaje się tajemnicza i nieprzenikniona. Próbując zrozumieć samych siebie, szczególnie łatwo poddajemy się sugestywnym narracjom i bywamy nakłaniani do działań, które niewiele różnią się od bujania się na fotelu w tym tylko celu, aby ochłodzić sobie twarz ruchem wachlarza. Dzisiaj na rynku dostępnych jest grubo ponad 600 różnych modalności psychoterapeutycznych, czyli szkół, kierunków i nurtów terapeutycznych, oferujących czasami kompletnie rozbieżne sposoby rozumienia psychiki oraz leczenia chorób i zaburzeń psychicznych. Wiele z nich to niezwykle złożone systemy wiedzy, które służą do osiągnięcia prostego celu – niczym umycie głowy przez sterowanego mikroprocesorami 24-palczastego robota. Absurdy, które zadomowiły się w obszarze zdrowia psychicznego, brutalnie odkrywa przed nami działalność Vikrama Patela – hinduskiego psychiatry, który rewolucjonizuje leczenie chorób psychicznych na całym świecie. Pochodzący z ubogich rejonów Indii Patel spędził pierwsze dwa lata swojej pracy w Zimbabwe, gdzie w tym czasie w całym kraju pracowało zaledwie 10 psychiatrów, zajmujących się garstką bogatych pacjentów. W Afganistanie, Rwandzie, Czadzie, Erytrei i Liberii w tym czasie pracował jeden lub dwóch psychiatrów. Szacuje się, że nawet w krajach Europy Zachodniej dostęp do profesjonalnych usług ochrony zdrowia psychicznego ma zaledwie połowa mieszkańców. Tymczasem liczba pacjentów z problemami psychicznymi na najuboższych obszarach naszego globu była i jest przytłaczająca, choć niektórzy błędnie wówczas uważali, że depresja i niektóre inne choroby psychiczne występują wyłącznie w bogatych społecznościach. Patel, niczym biblijny Dawid niezrażony potęgą Goliata, postanowił ten stan rzeczy zmienić. Logika jego rozumowania była zgoła odmienna od logiki twórcy bujanego fotela z wachlarzem. Uznał, że jeśli istnieją nieskomplikowane, skuteczne i tanie metody pomocy psychiatrycznej, którą mogliby świadczyć nawet ludzie niewykształceni w dziedzinie psychologii czy psychiatrii, to należy je zidentyfikować, nauczyć ich stosowania podstawowy personel medyczny czy pracowników socjalnych i zacząć pomagać. Ten skromny i niepozorny lekarz, któremu w dzieciństwie ze względu na stan zdrowia nie dawano szans na przeżycie, zakasał rękawy i wziął się do roboty. Jednym z pierwszych owoców jego pracy jest adresowany do niewykształconych ludzi poradnik opisujący proste metody pomocy ludziom z problemami psychicznymi zatytułowany Where There Is No Psychiatrist (Tam, gdzie nie ma psychiatry). Początkowo wykorzystywany w najuboższych rejonach świata, obecnie dostępny jest bezpłatnie w ponad 70 krajach świata. Co ciekawe, nie ma jeszcze polskojęzycznej wersji tego podręcznika, choć pierwsze wydanie zostało opublikowane w 2003 roku. Czytaj dalej klikając TUTAJPosty o podobnej tematyce:
Czat Czwórki o psychoterapii – podcast PR 4
Zawracanie statku głupców – mój najnowszy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita
CIEMNA STRONA PSYCHOLOGII Strzeżcie się każdego, kto wam radzi, jak żyć
Psychologia jako religia – rozmowa w Racjonalista.tv
Psychoterapia ma znikomy wpływ na biologię pacjentów – wyniki najnowszej metaanalizy
Kryzys w psychologii – audycja w radiowej Dwójce
Nie leczyć czy leczyć źle?
Primum non nocere w psychoterapii

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Pan Panie Tomaszu patrzy na psychoterapie oczami naukowca, matematyka, fizyka a w psychoterapii 80 % to „polityka” nic więcej. W polityce nie ma prawdy objawionej jedyne co można zrobić to zdystansować się do niej.
Jeśli ja będę wymagał od terapii tego, czego wymaga nauka, to pacjent będzie miał szansę otrzymać przynajmniej coś zbliżonego do tego, co oferuje dzisiaj medycyna. Jeśli zgodzę się na „politykę” pacjenci będą wyłącznie obiektami niekontrolowanych eksperymentów na ludziach.
Wysyp obrażonych – jak ktoś trafnie napisał – „uczuć psychoterapeutycznych” na KryPolu, jak mozna było przewidzieć.
Czytałam te komentarze. Jest to swoją drogą upiorne, że ludzie, którzy biorą pieniądze za porządkowanie cudzych emocji mają taki ogromny problem z okiełznaniem własnych.
@Justyna Mając do czynienia z różnymi terapeutami rzadko odnosiłam wrażenie że to ludzie szczególnie spójni, zdrowi, czy potrafiący popatrzeć na innych bez uprzedzeń. Raczej ich własne poglądy,uprzedzenia, problemy determinują to, jak widzą innych.