W 2014 roku ukazał się artykuł, którego autorzy przejrzeli wszystkie oryginalne badania nad efektywnością psychoterapii, jakie opublikowano w 2010 roku. Spośród 132 prac, które znaleźli, zaledwie 28 prac (21%) zawierało jakiekolwiek informacje sugerujące, że ich autorzy kontrolowali negatywne skutki badanych interwencji terapeutycznych. Tylko cztery z nich (3%) zawierały wyczerpujący i poprawny opis tych skutków i metodologii zbierania danych. Pięć zawierało co prawda opis negatywnych skutków, ale brak w nich było informacji, a jaki sposób je mierzono. W czterech dodatkowych raportach (3%) podano krótko, że nie wystąpiły żadne niepożądane skutki, natomiast 15 badań (11%) dostarczało jedynie informacji o pogorszeniu stanu pacjentów lub zaznaczało fakt monitorowania takiego pogorszenia. Pozostałe 104 prace (79%) nie zawierały jakichkolwiek informacji o monitorowaniu negatywnych skutków psychoterapii.[1] Witamy w świecie iluzji!
Nie znam podobnie obszernej analizy tego problemu przeprowadzonej od czasu opublikowania tego przeglądu. Nie słyszałem też o żadnych zasadniczych zmianach w metodologii badań efektywności psychoterapii od tego czasu. Z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że omawiany przeglad literatury odzwierciedla obecny stan badań nad negatywnymi skutkami psychoterapii.
Rzeczywistość bez negatywnych skutków psychoterapii, to nie tylko obraz wyłaniający się z wyników badań. Przenika on z powodzeniem do podręczników. Conor Duggan ze swoimi współpracownikami przeanalizowali 82 procedury psychoterapeutyczne zatwierdzone przez National Institute for Health Research z Wielkiej Brytanii w latach 1995-2013. Żadna z nich nie wspominała o możliwych negatywnych skutkach psychoterapii, chociaż zawierała je większość protokołów farmakoterapii.[2]
Wiedza na temat negatywnych skutków psychoterapii jest również obca psychologom amerykańskim. W 2006 roku Charles Boisvert z the Rhode Island Centre for Cognitive Behavioral Therapy i David Faust z Brown University Medical School przeprowadzili ankietę wśród 181 psychologów, członków American Psychological Association prowadzących swoje prywatne praktyki w całych Stanach Zjednoczonych. Aż 28% z tej grupy była nieświadoma faktu istnienia negatywnych skutków psychoterapii.[3]
Spokojnego snu terapeutów nie zakłóca również fakt, że blisko połowa pacjentów (47%) przerywała terapię przed czasem, co pokazała bardzo obszerna metaanaliza z 1993 roku uwzględniająca 125 studiów badawczych.[6] Co prawda nowsze badania przyniosły nieco lepsze wskaźniki, ale nadal wahają się one od około 18% w przypadku pacjentów cierpiących na zaburzenia dysocjacyjne do blisko 30% w przypadku pacjentów cierpiących na schizofrenię i zaburzenia psychotyczne.[7] Literalnie nie wiemy, co dzieje się z tymi pacjentami. Czy trafiają do innych terapeutów? Czy ich stan ulega pogorszeniu? Skaczą z mostu po opuszczeniu gabinetu? A może radzą sobie ze swoimi problemami lepiej niż przy pomocy psychoterapii?
Również i te wyniki nie wywołują ani popłochu, ani jakiegokolwiek zaniepokojenia wśród terapeutów. Twarde dane sobie, a życie sobie. Po cóż szukać informacji o negatywnych skutkach, kiedy celem jest potwierdzenie dogmatu o zbawiennym wpływie psychoterapii na życie ludzi? Wśród krzykliwych haseł marketingowych nie ma miejsca na zwątpienie, a już tym bardziej na jakiekolwiek ostrzeżenia pacjentów. Psy szczekają, karawana jedzie dalej…
[1] U. Jonsson, I. Alaie, T. Parling, F. K. Arnberg, Reporting of harms in randomized controlled trials of psychological interventions for mental and behavioural disorders: a review of current practice. “Contemporary Clinical Trials”, 38, 2014, s. 1-8.
[2] C. Duggan, G. Parry. M. McMurran, K. Davidson, J. Dennis, The recording of adverse events from psychological treatments in clinical trials: evidence from a review of NIHR-funded trials. „Trials”, 15, 2014, s. 335–243.
[3] C.M. Boisvert, D.F. Faust, Practicing psychologists’ knowledge of general psychotherapy research findings. „Professional Psychology: Research and Practice”, 37, 2007, s. 708–716.
[4] S. Lilienfeld, L. Ritschel, S. Lynn, R. Cautin, R. Latzman, Why Ineffective Psychotherapies Appear to Work: A Taxonomy of Causes of Spurious Therapeutic Effectiveness. „Perspectives on Psychological Science”, 9, 2014, s. 355-387.
[5] M. Lambert, What we have learned from a decade of research aimed at improving psychotherapy outcome in routine care. „Psychotherapy Research”, 17, 2007, s. 1–14.
[6] M. Wierzbicki, G. Pekarik, A meta-analysis of psychotherapy dropout. „Professional Psychology: Research And Practice”,24, 1993, s. 190-195.
[7] S. Hamilton, A.M. Moore, D. R. Crane, S.H. Payne, Psychotherapy dropouts: Differences by modality, license, and DSM-IV diagnosis. „Journal Of Marital And Family Therapy” 37, 2011, s 333-343.

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.