Mody wśród naukowców, wymieranie naukowych gwiazd a postęp nauki, zdyskredytowane testy projekcyjne, wdrukowywanie fałszywych wspomnień – to tylko niektóre z tematów, które poruszamy w rozmowie z Jackiem Tabiszem przeprowadzonej dla Racjonalista.tv. Zapraszam do wysłuchania!
O czym rozmawialiśmy
Max Planck mówił, że nauka nie postępuje dzięki odkryciom, lecz dzięki wymieraniu uczonych. Sprawdzono to na dużych laboratoriach biologicznych: gdy umiera naukowa gwiazda, zespół na jakiś czas milknie, a potem w dziedzinie pojawia się wysyp nowych, odkrywczych prac. Jeśli mody i dogmaty rządzą nawet biologią, to w psychologii i naukach społecznych – obszarze mocno skażonym – tym bardziej.
Najlepszym przykładem jest test Rorschacha. Klub Sceptyków Polskich prowadził kampanię przeciwko jego stosowaniu, skierowaną głównie do prawników i osób, które mogą zostać nim przebadane. Spotkała się z próbami zamykania ust jej uczestnikom. Obrońcy testu bronią przede wszystkim lat życia poświęconych metodzie i wygody: kleksy zawsze da się jakoś zinterpretować, a nowoczesnych narzędzi trzeba się nauczyć. Sądy tymczasem powołują biegłych, bo same nie mają wiedzy, ale jakimś cudem wiedzą, kto ją ma. Biegły wydaje opinię, sąd orzeka, a każdy umywa ręce jak Piłat.
Rozmawiamy też o wszczepianiu fałszywych wspomnień w terapii. Terapeuta przekonany, że źródłem problemów jest zapomniane molestowanie w dzieciństwie, będzie „pomagał” je odzyskać, a każdy protest pacjenta uzna za „opór” świadczący, że trafił w sedno. W terapiach grupowych dochodzi presja kobiet, które „przypomniały sobie” już wcześniej. Takie wspomnienia bywają fałszywe, a ich konsekwencje dla rodzin – niszczące.
O teście Rorschacha, biegłych sądowych i fałszywych wspomnieniach piszę w „Zakazanej psychologii”.
Pozostałe rozmowy wyemitowane w Racjonalista.tv:
Canceling na uniwersytecie – rozmowa z Racjonalista.tv
Tabula rasa. Czy rodzimy się czystymi kartkami? – rozmowa w Racjonalista.tv
Czy nauka może zaskoczyć sceptyka? – rozmowa w Racjonalista.tv
Sceptyk niezwykły: James Randi – rozmowa w Racjonalista.tv
Czy uda się zbadać ludzką psychikę? – rozmowa w Racjonalista.tv
O sceptycyzmie. Tomasz Witkowski i Kaja Bryx w Racjonalista.tv
Tanie ankiety czy naukowe obserwacje? – rozmowa w Racjonalista.tv
Psychologia jako religia – rozmowa w Racjonalista.tv
Czwarta rozmowa o „Psychoterapii bez makijażu” w Racjonalista.tv
Trzecia rozmowa o „Psychoterapii bez makijażu” w Racjonalista.tv
Kolejna rozmowa o „Psychoterapii bez makijażu” w Racjonalista.tv
„Psychoterapia bez makijażu” w Racjonalista.tv

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.