O czym rozmawialiśmy
Sceptycyzm narodził się w starożytnej Grecji jako szkoła filozoficzna, która uważała, że szczęście osiąga ten, kto powstrzymuje się od wydawania sądów bez dowodów. Sceptycy walczyli z dogmatykami, którzy głosili prawdy wymyślone wyłącznie w umyśle, i – jak pisał Władysław Tatarkiewicz – oczyścili filozofię starożytną z wielu sprzecznych spekulacji. Współczesna nauka wybiera z tej tradycji to, co działa: brzytwę Ockhama, krytyczne myślenie, wymóg dowodów.
Klub Sceptyków Polskich powstał, bo brakowało głosu, który precyzyjnie i zrozumiale pokazywałby, że pewne sposoby myślenia prowadzą donikąd. Uniwersytety nie cenią popularyzacji, a ludzie gubią się w zalewie paranauki. Zmianę w edukacji wiążę z kultem samooceny, który od drugiej połowy XX wieku wszedł do szkół i gabinetów, choć badania Roya Baumeistera pokazały, że wysoka samoocena nie jest lekarstwem na problemy społeczne.
Podstawowym narzędziem obrony jest dobre wykształcenie z matematyki, fizyki, chemii i biologii – bez niego nawet teza o płaskiej Ziemi wydaje się zgodna z tym, co widzimy. Warto też znać sygnały ostrzegawcze: obietnicę uniwersalnego środka na wszystko, bardzo szybkich efektów i opowieść o spisku naukowców, którzy rzekomo ukrywają lek na raka. Kto naprawdę by go odkrył, zdobyłby Nobla i fortunę, a nie ukrywał się. Wysiłek poznawczy jest dla nas wrodzenie niewygodny, ale potrafi dawać ogromną satysfakcję.
O sceptycznym myśleniu i pseudonauce piszę w „Zakazanej psychologii” i w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”.
Parę osób po obejrzeniu materiału w kanale Racjonalista.tv pytało mnie o przesłanie z mojej koszulki, którego kamera nie wychwyciła wyraźnie. Ponieważ zachęca do sceptycyzmu i krytycznego myślenia, choć nieco w innej sferze niż nauka, prezentuję je w pełnej odsłonie:
Posty, rozmowy i wywiady na podobne tematy:
Jaką rolę odgrywają dziś sceptycy? – audycja w TOK FM
Wątpię, więc jestem, czyli dlaczego nikomu nie wolno wierzyć na słowo
We wrześniu spotkacie we Wrocławiu najsławniejszych na świecie sceptyków
Czym jest sceptycyzm?
Pozytywne myślenie nie prowadzi do szczęścia
Najsłynniejsi sceptycy przyjeżdżają do Polski

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.