Uroda, moda i wygoda. Memetyka jako przymiarka teorii Darwina do kultury. Zapraszam do obejrzenia mojego wykładu wygłoszonego podczas VII Wrocławskich Dni Darwina

Mój wykład z VII Wrocławskich Dni Darwina o memetyce: czy kultura ewoluuje jak geny, czym są memepleksy, dlaczego psychoterapia i religia świetnie się replikują i co zmienia trzeci, cyfrowy replikator.

Co ma wspólnego dziób zięby ze zwyczajami panującymi w amerykańskich więzieniach? Czy ewolucja oka potrafi wyjaśnić nam zjawiska mody? Czy memy kulturowe są równie samolubne jak geny? Dlaczego memy mogą wyrządzić nam krzywdę? Kiedy stajemy się bezwolnymi nośnikami samolubnych memów? Czym jest memplex? Czy memetyka potrafi wyjaśnić zjawiska kulturowe tak dobrze jak genetyka wyjaśnia procesy dziedziczenia? Czym jest inżynieria memowa i przeprogramowanie memetyczne? Jaka jest w tym wszystkim rola wolnej woli i świadomości? Trzeci replikator – odpowiedź na pytanie dlaczego internet ma twarz kota? Czy świetując urodziny Darwina powinniśmy mimo wszystko oddać hołd Lamrckowi? – Mam nadzieję, że mój wykład pomoże w przedzieraniu się ten gąszcz pytań i wątpliwości. 

Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania!

O czym jest ten wykład

Ewolucja potrzebuje trzech warunków: różnorodności, presji środowiska i replikacji. Elementy kultury spełniają je wszystkie, więc pytam, czy możemy je opisywać tak jak geny. Wiele zjawisk kulturowych nie przynosi korzyści ani ich nosicielom, ani ich genom. Przykładem jest moda na spodnie opuszczone nisko na biodrach: nie jest wygodna i rzadko kto uważa ją za atrakcyjną, a wywodzi się z więziennego kodu, od którego zupełnie się oderwała. Taki element kultury replikuje się po prostu dlatego, że dobrze się replikuje – tak jak samolubny gen Dawkinsa.

Memy łączą się w memepleksy, czyli zespoły idei, które wspierają się nawzajem. Psychoterapia jest takim memepleksem: przekonanie, że osobowość kształtuje się we wczesnym dzieciństwie, świetnie przechodzi z pokolenia na pokolenie terapeutów, niezależnie od wyników badań. Memepleksami są religie, ale także nauka – i to te, które najlepiej znoszą sprawdzanie. Czasem to my wybieramy memy, częściej one wybierają nas.

Susan Blackmore, autorka „The Meme Machine”, idzie dalej: wolna wola w potocznym rozumieniu jest jej zdaniem złudzeniem, podobnie jak „ja”, które składa się z memów, których jesteśmy nosicielami. Mówię też o trzecim replikatorze. Geny kopiują się cyfrowo i bardzo dokładnie, memy przez naśladowanie i podobieństwo, a informacja przetwarzana przez algorytmy znów replikuje się cyfrowo, z precyzją, jakiej kultura dotąd nie znała. Wykład ma być nie ostatecznym wyjaśnieniem, lecz inspiracją do myślenia o kulturze w kategoriach ewolucji.

O tym, jak idee i mody opanowują nasze myślenie, piszę w zbiorach esejów „Zawracanie statków głupców” i „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”.


Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Skomentuj

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.