Stres. Przyjaciel czy wróg?

Rozmowa z Arturem Mohrem (PST TV) o stresie: dlaczego to pojęcie zawdzięcza karierę marketingowi, czym jest twardość psychiczna i dlaczego psychologia woli gasić pożary, niż im zapobiegać.

To tytuł rozmowy, którą dla podcastu Praktyczna strona treningu przeprowadził ze mną Artur Mohr. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

O czym rozmawialiśmy

Czym jest stres? Najkrótsza uczciwa odpowiedź brzmi: czegoś takiego nie ma. Pojęcie istnieje w języku od nieco ponad stu lat i zawdzięcza karierę świetnemu marketingowi. Hans Selye definiował stres jako niespecyficzną reakcję organizmu na stawiane mu wymagania, a w potocznym użyciu raz oznacza okoliczności zewnętrzne, raz naszą reakcję. Co człowiek, to inne rozumienie.

Słyszymy, że żyjemy w czasach bezprecedensowego stresu. Tymczasem przez niemal całą historię naszego gatunku człowiek nie mógł przespać spokojnie jednej nocy w obawie, że zostanie zjedzony. Dziś żyjemy w bezpieczeństwie, jakiego nie znali nasi przodkowie. O tym, kto radzi sobie z trudnościami, decyduje w dużej mierze twardość psychiczna. Aaron Antonovsky badał byłych więźniów obozów koncentracyjnych i nazwał tę cechę poczuciem koherencji, a Suzanne Kobasa, badając menedżerów firmy Bell, opisała podobną cechę jako hardiness. To, jak mocno coś nas dotyka, zależy przy tym bardziej od tego, jak ważna jest dla nas dana sfera życia, niż od samej twardości.

Psychologia ma dylemat strażaka i inspektora przeciwpożarowego. Gazety piszą o strażaku, który wyniósł dziecko z ognia, nigdy o inspektorze, dzięki któremu przez 25 lat nie wybuchł żaden pożar. Psychoterapeuci to strażacy, a profilaktyki prawie nikt nie finansuje – a wprowadzane dziś w szkołach programy „ochrony zdrowia psychicznego” są źle zaprojektowane i mogą zaszkodzić. Na koniec polecam książkę Paula Blooma „Przeciw empatii”: na nierefleksyjnej empatii łatwo zbudować wrogość i manipulację w imię obrony ofiar.

O tym, jak psychologiczne pojęcia stają się modą, piszę w zbiorach esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć” i „Zawracanie statków głupców”.

Inne rozmowy i wywiady poświęcone podobnej problematyce:

Stres nie ma znaczenia. Jesteśmy ofiarami klątwy rzuconej przez psychologów

Czy stres istnieje?

Uwaga na szkodliwą pomoc psychologiczną!

Gdy łzy zmieniają się w perły. Potraumatyczny wzrost u dzieci i młodzieży z diagnozą raka

Wiek ciągłej zmiany. Jak znaleźć rytm w zmieniającym się świecie? – w radiowej Czwórce o „Zakazanej psychologii”

O pandemii, mądrości i przyszłości cz. I


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Skomentuj

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.