To tytuł rozmowy, którą dla podcastu Puls Biznesu Out of the Box przeprowadził ze mną red. Mirosław Konkel.
Czy uczelnie – i całe społeczeństwo – chcą wychowywać silne pokolenie, czy pokolenie kruche, które nie radzi sobie z konfliktem, krytyką i presją?
Dokąd prowadzi kultura „bezpiecznych przestrzeni” – i dlaczego słabość sprzedawana jako cnota kończy się kosztami dla uczelni, firm i samych młodych ludzi.?
Jeśli młodych ludzi chronimy przed trudnymi pytaniami, ostrą debatą i nieprzyjemnymi faktami, uczymy ich jednego: że świat ma się do nich dostosować. Tyle że świat tego nie robi. Efekt? Rozpieszczanie w edukacji wraca rykoszetem w dorosłym życiu: niska odporność na stres, unikanie odpowiedzialności, frustracja przy pierwszym „nie”. A potem ten problem trafia do firm. Pracodawcy coraz częściej mówią o młodych pracownikach, którzy są: roszczeniowi, ale nieodporni, wrażliwi na wszystko poza własnymi oczekiwaniami, niezdolni do ostrego sporu, ale świetnie znający język krzywdy.
Niedawno minęło 10 lat odkąd nawiązała ze mną kontakt pacjentka Sylwia L. Rozpoczynała terapię z diagnozą borderline. Zajmowali się nią dwaj psychologowie i psychoterapeuci warszawscy – Jacek O. i Paweł D. Przez lata terapii stan pacjentki nie uległ poprawie. Po rozprawie z terapeutą dodatkowo zdiagnozowano u niej F43.2 reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne oraz objawy z kręgu zaburzeń lękowo – depresyjnych w reakcji na przewlekły konflikt osobisty (tj. z terapeutą). Wygląda jednak na to, że jej stan ulegnie pogorszeniu, bowiem, jak zapowiedział pacjentce na korytarzu Sądu Okręgowego Warszawa-Praga, jej były terapeuta Paweł D.:
– A to dopiero początek!
Paweł D. i Jacek O. od lat twierdzą, że są ofiarami Sylwii L. oskarżając ją w sądach i zarzucając między innymi nękanie. Zanim do tego doszło, Jacek O. nie poradziwszy sobie z terapią pacjentki, wzywał na pomoc policję, pogotowie i straż pożarną aby usunąć ją z gabinetu. Drugi z terapeutów, Paweł D. ograniczył się „tylko” do policji i pogotowia. Straż pożarna nie przyszła mu do głowy.
W przypadku jednego i drugiego terapeuty wypowiedziały się komisje etyczne. Paweł D. został zawieszony na 2 lata w prawach członka Instytutu Analizy Grupowej Rasztów (w 2017 r. – decyzją Komisji Etyki IAGR Rasztów), błędy Jacka O. w prowadzeniu terapii pacjentki przyznała, również w 2017 r. Komisja Etyczno – Mediacyjna Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich.
Aktualnie, pacjentka żąda od Jacka O. zapłaty kwoty 85 tys. zł odszkodowania i zadośćuczynienia, w tym zwrotu ok. 30 tys. zł wydanych na nieskuteczną, a wręcz szkodzącą jej terapię. Od Pawła D. żąda zadośćuczynienia za negatywne skutki terapii w kwocie 140 tys. zł.
Obaj panowie połączywszy siły żądają dla Sylwii wyroku za niesłychane przestępstwa, o których nie dowiemy się więcej, bowiem skrupulatnie dbają o wyłączenie jawności założonych przez siebie spraw. Wycieńczające procesy toczą się już od kilku lat i nic nie zapowiada ich końca.
Oto krótki wywiad, którego Sylwia L. udzieliła mi po ostatniej rozprawie sądowej 31 października 2024 r. w Sądzie Okręgowym dla Warszawy – Pragi w Warszawie.
T. W.: Niedawno zgłaszała się Pani do mnie z prośbą o publikację rozprawy mającej odbyć się dnia 31 października br., sygn. II C 1467/18 w Sądzie Okręgowym dla Warszawy – Pragi. Czy ta rozprawa odbyła się?
S.L.: Tak.
Prosząc o ogłoszenie rozprawy i znalezienie publiczności skłonnej w niej uczestniczyć, twierdziła Pani, że terapeuta dręczy Panią w sądzie. Czy faktycznie tak było i tym razem?
Czułam się tam nie tylko dręczona, a rozszarpywana na kawałki. Paweł D. uważa siebie za gwiazdora, który pomylił sceny – bo dręczenie pacjenta to żaden powód do chluby. Jak już naprawdę nie dałam rady i usiadłam na podłodze korytarza pod ścianą, pod salą sądową, kuląc się i trzymając głowę w rękach, to on zbliżył się i stanął bardzo niedaleko mnie . Zaczął się odgrażać, takim triumfalnym tonem – prawie mi nad głową że: „A to dopiero początek!”. Wszyscy zebrani pod salą to widzieli i słyszeli. Mój mecenas kazał mi się położyć na ławce na tym korytarzu. Jednak jakoś mi nie wypadało, więc skuliłam się tylko i doczekałam końca przerwy aby znowu wejść na salę..
Brzmi dość przerażająco…
Bo takie jest. Jak siedzisz ledwo żyjąc, skulony, a ktoś ci tonem aroganckiej przechwałki podchodzi i zapowiada, że to dopiero początek, to co myślisz, czujesz? Chore to. To ja mam borderline, ale nigdy nie byłam tak okrutna dla ludzi. Ale sam fakt ścigania mnie po sądach tyle lat i próba ukarania za nie wiem co? Za to, że byłam trudna na terapii? Za to, że to terapeuta popełnił błędy, a ja mu to udowodniłam? Najwidoczniej robi ze mnie obiekt do bezpardonowego zniszczenia. Wczuł się tak bardzo w rolę rzekomej ofiary, że nie zauważa, że jest prowokatorem i sprawcą – to się nieraz zdarza. Ale ja jestem przerażona – i mam nadzieję, że całe środowisko psychoterapeutyczne i psychologiczne też, że coś takiego bez żadnej kontroli występuje u terapeuty.
Jak skończyła się ta sytuacja w sądzie?
Trafiłam na izbę przyjęć szpitala psychiatrycznego w stanie ostrym. Rozpoznanie: reakcja na ciężki stres. Do dzisiaj nie mogę dojść do siebie.
Z tego co wiem, Pani oczekuje jawności prowadzonych spraw?
Tak.
Dlaczego terapeuci nie chcą się na to zgodzić?
Bo mają więcej do ukrycia niż ja.
Widzi Pani jakieś wyjście z tej sytuacji?
Moim zdaniem środowisko terapeutów powinno interweniować w takich sytuacjach. Ich brak działania świadczyć może wyłącznie o tym, że są zainteresowani terapią tak długo, jak długo pacjent jest zadowolony i płaci. Jeśli terapia im nie wychodzi, zamykają drzwi gabinetu przed pacjentem wiedząc, że są bezkarni. Zdrowie i dobro pacjenta są tylko pustym sloganem.
Czy ci terapeuci korzystają z superwizji?
To znowu pytanie do nich. Być może tak. Może to właśnie podczas superwizji wymyślają metody pognębienia mnie? W końcu to oni są specjalistami w zakresie wpływu na innych.
Ponura konstatacja…
A do jakich innych wniosków mogę dojść? Oskarżający widzą, jak mój stan się pogarsza, wiedzą lepiej niż ktokolwiek, jak mnie pognębić i robią to, a ich otoczenie konsekwentnie milczy.
Czy ci terapeuci są aktywni zawodowo? Nadal prowadzą terapię?
Z tego co wiem, tak.
Co poradziłaby Pani ich pacjentom?
Tylko to, żeby przyszli choć raz na salę sądową, lub choćby tylko na korytarz sądu, aby zobaczyć, jak się to może skończyć…
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
Zapraszam do wysłuchania rozmowy, którą przeprowadził ze mną red. Kuba Jamrozek 13 czerwca 2024 roku o godz. 20:02. Aby posłuchać rozmowy kliknij ikonę „Play” poniżej.
Rozmowa z Arturem Mohrem (PST TV) o stresie: dlaczego to pojęcie zawdzięcza karierę marketingowi, czym jest twardość psychiczna i dlaczego psychologia woli gasić pożary, niż im zapobiegać.
To tytuł rozmowy, którą dla podcastu Praktyczna strona treningu przeprowadził ze mną Artur Mohr. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.
O czym rozmawialiśmy
Czym jest stres? Najkrótsza uczciwa odpowiedź brzmi: czegoś takiego nie ma. Pojęcie istnieje w języku od nieco ponad stu lat i zawdzięcza karierę świetnemu marketingowi. Hans Selye definiował stres jako niespecyficzną reakcję organizmu na stawiane mu wymagania, a w potocznym użyciu raz oznacza okoliczności zewnętrzne, raz naszą reakcję. Co człowiek, to inne rozumienie.
Słyszymy, że żyjemy w czasach bezprecedensowego stresu. Tymczasem przez niemal całą historię naszego gatunku człowiek nie mógł przespać spokojnie jednej nocy w obawie, że zostanie zjedzony. Dziś żyjemy w bezpieczeństwie, jakiego nie znali nasi przodkowie. O tym, kto radzi sobie z trudnościami, decyduje w dużej mierze twardość psychiczna. Aaron Antonovsky badał byłych więźniów obozów koncentracyjnych i nazwał tę cechę poczuciem koherencji, a Suzanne Kobasa, badając menedżerów firmy Bell, opisała podobną cechę jako hardiness. To, jak mocno coś nas dotyka, zależy przy tym bardziej od tego, jak ważna jest dla nas dana sfera życia, niż od samej twardości.
Psychologia ma dylemat strażaka i inspektora przeciwpożarowego. Gazety piszą o strażaku, który wyniósł dziecko z ognia, nigdy o inspektorze, dzięki któremu przez 25 lat nie wybuchł żaden pożar. Psychoterapeuci to strażacy, a profilaktyki prawie nikt nie finansuje – a wprowadzane dziś w szkołach programy „ochrony zdrowia psychicznego” są źle zaprojektowane i mogą zaszkodzić. Na koniec polecam książkę Paula Blooma „Przeciw empatii”: na nierefleksyjnej empatii łatwo zbudować wrogość i manipulację w imię obrony ofiar.
Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
Takim tytułem redakcja Plus Minus Rzeczpospolita opatrzyła mój najnowszy artykuł poświęcony najnowszym odkryciom w zakresie inżynierii pamięci. Zapraszam do lektury!
Ryc: Mirosław Owczarek
Badania przynoszą nadzieję na opracowanie zupełnie nowej i prostej metody osłabiania wspomnień. To dobra wiadomość szczególnie dla ofiar stresu pourazowego. Inżynieria pamięci może mieć jednak także swoją ciemną stronę.
W kwietniu ubiegłego roku, tuż przed rocznicą katastrofy smoleńskiej podjęto decyzję o jej uczczeniu między innymi włączeniem syren w miastach całej Polski. Decyzji tej sprzeciwiła się część samorządowców twierdząc, że może to negatywnie wpłynąć na obywateli Ukrainy przebywających na terenie naszego kraju. Dla wielu z nich wycie syren wywołuje wspomnienia wojennej traumy. W rezultacie samorządy niektórych miast zrezygnowały z tego elementu obchodów rocznicy.
To dobry przykład tego, jak charakterystyczne dźwięki, obrazy a nawet zapachy mogą wywołać przykre i niepożądane wspomnienia, szczególnie u tych ludzi, którzy stali się ofiarami syndromu stresu pourazowego (PTSD, z ang. posttraumatic stress disorder). Jego leczenie jest dość trudne i rzadko prowadzi do całkowitej poprawy jakości życia zwłaszcza u ofiar traum wojennych. Dzieje się tak dlatego, że na to co dzieje się w naszej pamięci mamy stosunkowo niewielki wpływ.
Wspomnienia zaklęte w pamięci
Po tym, kiedy w naszym mózgu powstaje ślad pamięciowy włączają się procesy zapewniające jego utrwalenie i stabilizację. Pierwsza konsolidacja synaptyczna zachodzi na małą skalę w połączeniach synaptycznych i obwodach nerwowych w ciągu pierwszych kilku godzin po wydarzeniu. Drugim procesem jest konsolidacja systemów, zachodząca na znacznie większą skalę w mózgu, uniezależniająca wspomnienia od hipokampa i zajmuje okres od kilku tygodni do wielu lat. Trzecim procesem jest rekonsolidacja, która polega na dodatkowej aktywacji skonsolidowanego śladu pamięciowego. Sprawia ona, że wspomnienia są bardziej plastyczne i żywe. Procesy konsolidacji przebiegają w znacznej mierze podczas snu, w jego wolno-falowej fazie. To właśnie wtedy, niezależnie od naszej woli, mózg utrwala i osłabia pewne wspomnienia, również te najgorsze, które zamieniają życie niektórych ludzi w koszmar.
Jak wygląda świat oglądany oczami kury domowej umieszczonymi około 30 cm nad ziemią, po obu stronach dzioba, który przez większą część dnia chwyta pędraki, ziarna i inne rzeczy nadające się do zjedzenia? Cóż, wydaje mi się, że wygląda podobnie jak nasz. Jest wielki, może nawet nieskończenie wielki. Na granicach jest niepoznawalny i niebezpieczny. Jest uporządkowany przez istoty wyższe, które utrzymują jego rytm. Życie w tym świecie bywa zagadkowe, bo zupełnie nie wiadomo, co dzieje się z kurami, które od czasu do czasu znikają z kurnika i do jakiego raju przechodzą. Wieczorami, gdy zapada zmierzch, kury, wspinając się na grzędę, tuż przed zaśnięciem, oglądają świat z nieco szerszej perspektywy. Może nawet zyskują tuż przed snem pewien dystans do niego i swojego wyobrażenia o nim?
Zaleta perspektywy
W opowieści „Orzeł królewski” Anthony’ego de Mello pewien człowiek znajduje jajo orła i umieszcza je w kurniku. Młody orzeł, wychowując się wśród kur, nauczył się
gdakać, zachowywał się jak otaczające go ptaki, potrafił nawet wzlecieć trochę w powietrze. Nigdy jednak nie wzbił się ponad perspektywę kurnika. Gdyby jednak puścić wodze fantazji i wyobrazić sobie, że wzleciał i opowiedział innym mieszkańcom kurnika, jak bardzo ich wyobrażenia o świecie są błędne, to czy byłoby możliwe, aby inne kury zmieniły swój obraz świata?…
A dalej o średniowiecznych praktykach sądzenia zwierząt i współczesnych atramentowych plamach. O epidemii histerii, wędrujących macicach, łukach histerycznych, waporach, stresie i o naszym niewzruszonym przekonaniu, że perspektywa naszego kurnika jest jedyną właściwą. Czytaj dalej klikając TUTAJlub na blogu Listy z naszego sadu, TUTAJ
Pod takim (nieco generalizującym) tytułem ukazała się niedawno w Tygodniku TVP rozmowa ze mną przeprowadzona przez red. Ewelinę Pietrygę, a poświęcona niektórym problemom opisanym przeze mnie w trzecim tomie „Zakazanej psychologii”.
W USA prowadzono badania zachorowalności na raka piersi w grupie prawie 38 tys. pielęgniarek na przestrzeni ośmiu lat. Okazuje się, że kobiety deklarujące wyższy poziom przeżywanego stresu są o 17% mniej podatne na zachorowanie niż żyjące w mniejszym napięciu ich koleżanki. W badaniach duńskich, trwających dwukrotnie dłużej, ryzyko zachorowań w grupie deklarującej wyższy poziom stresu było aż o 40% niższe. Podobny wynik uzyskano w przypadku nosicieli wirusa HIV: deklarowany poziom doświadczanego stresu nie miał przełożenia na późniejszą zachorowalność na AIDS w badanej grupie – mówi dr Tomasz Witkowski, psycholog, epistemolog psychologii i pisarz.
TYGODNIK.TVP.PL: Wywraca pan naszą wiedzę do góry nogami. „Psychologowie wysyłani do ofiar katastrof czy zamachów najczęściej im szkodzą.(…) To katastroficzny biznes” – czytam w najnowszym, trzecim tomie pana książki „Zakazana psychologia”. Skąd ta teza?
TOMASZ WITKOWSKI: Tak wynika z poważnych badań. Czy pamięta pani 11 września 2001 roku? Ludzie płonęli żywcem lub wyskakiwali z walących się wież World Trade Center. Zamach na miarę apokalipsy pochłonął prawie 3 tysiące ofiar. Tym, którzy przetrwali lub utracili bliskich na pomoc bardzo szybko ruszyła wtedy armia psychologów i psychoterapeutów. Szacuje się, że na nowojorskie zgliszcza przybyło ich kilka tysięcy. Przez wiele lat monitorowano potem stan psychiczny świadków zamachu, ocalałych ofiar i ich rodzin, aż powstał słynny raport zatytułowany „Ten years later”, który przyniósł szok.
Co było w nim szokującego?
Z raportu wynika, że osoby, które otrzymały pomoc psychologów poradziły sobie z traumą dużo gorzej niż te, które nie były jej beneficjentami. Badanie na tysiącach osób dowiodło zatem, że stosowana bezkrytycznie na całym niemal świecie metoda interwencji pokryzysowej jest nieskuteczna, a nawet szkodliwa.
Jaka to metoda?
Debriefing psychologiczny. Tuż po traumatycznym doświadczeniu, podczas jednej lub kilku sesji terapeutycznych, psycholog lub ratownik medyczny rozmawia z ofiarą zdarzenia analizując to, co przeżyła. Psychologowie mówią, że „przepracowuje się” emocje tej osoby. Tymczasem okazało się, że takie pogłębianie i intensywne mielenie świeżo przebytych, traumatycznych wydarzeń nie pozwala emocjom wygasnąć lecz przeciwnie: utrwala je.
Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”
Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!
Trwająca nieustannie rewolucja naukowa zmienia nasze życie każdego dni. Przyzwyczajenia, obyczaje, wartości, ulegają radykalnym zmianom, wywołując u niektórych z nas dyskomfort z samego życia.
Dużą rolę odgrywają nauki społeczne, szczególnie te, których bezpośrednim celem jest nie tylko zrozumieć powody i pomóc ludziom zmierzyć się z otaczającą go rzeczywistością. Tomasz Witkowski, autor projektu „Zakazana psychologia„, ujawnia naukowe oszustwa, prowadzące często do wyrządzania szkody osobom szukającym pomocy.
Czy można wszczepić fałszywe wspomnienia? Czym naprawdę jest stres? Czy testy projekcyjne mają sens? Jak w zalewie terapii wybrać tę właściwą? O odwadze potrzebnej do badań naukowych i stanie współczesnej psychologii i innych sprawach posłuchasz w podcaście audycji na stronie radiowej Czwórki klikając w obrazek:
Tytuł audycji:„Strefa prywatna”Prowadzi Jakub JamrozekGość: dr Tomasz Witkowski, psycholog, pisarz, założyciel Klubu Sceptyków Polskich („Zakazana psychologia. O cnotach, przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych”)
Data emisji: 14.08.2019
Godzina emisji: 20.04
ZAKAZANA PSYCHOLOGIA.
O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III
Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”
Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM
Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Zapraszam do lektury wywiadu, który przeprowadziła ze mną redaktor Hanna Zielińska, a który ukazał się na łamach magazynu „Newsweek Psychologia” 22 sierpnia 2017 roku.
Mogę jako psycholog powiedzieć – jeżeli będziesz postępował tak, to będziesz żył długo, spokojnie i bezpiecznie. Jeżeli będziesz robił inaczej, to pożyjesz krótko, burzliwie i dogłębnie. Ale skąd mogę wiedzieć, która droga jest bardziej wartościowa? – pyta dr Tomasz Witkowski
(…)
Newsweek Psychologia: Do naszego rozumienia szczęścia wkradło się sporo mitów.
Tomasz Witkowski: Najgroźniejszym jest przekonanie, że optymistom żyje się lepiej. Do tego sądu należy dodać więc fakt, że pesymiści żyją dłużej i zdrowiej. Optymiści jedynie relacjonują, że żyją lepiej. A na to, jak się wyrażamy, nakłada się kultura. Przeciętny Amerykanin przez cały rok przeciętnie czuje się lepiej niż przeciętnie. Co jest niemożliwością. Natomiast przeciętny Polak jeszcze niedawno czuł się przeciętnie gorzej niż przeciętnie. Co też jest niemożliwe.
W trudnej chwili bądź pozytywny i optymistyczny nawet na siłę, bo to podniesie jakość twojego życia. Tak się wyraża popularyzowana dzisiaj postawa keep smiling.
– W 2010 r. Barbara Ehrenreich napisała książkę „Smile or Die: How Positive Thinking Fooled America and the World”. Przeżyła raka piersi. Obala w niej powszechne przekonanie, że emocje negatywne same w sobie rujnują stan zdrowia. Nie ma w tej chwili dowodów na to, że osoby, które doświadczają w życiu więcej stresu, częściej i z tego tylko powodu zapadają na konkretne choroby.
A choroby układu krążenia? Chyba można połączyć je z wysokim poziomem napięcia psychicznego?
– Żaden stres nie zabije dwudziestoparoletniego mężczyzny, który nie ma odłożonej blaszki miażdżycowej w układzie krążenia. Dosyć brutalne wyniki badań pokazują, że wielu zawałów serca ludzie doświadczają podczas wysiłku fizjologicznego w toalecie. O tym, że ktoś doświadczył zawału pod wpływem silnego przeżycia emocjonalnego, chętnie mówi się w mediach. Ale to, że ktoś zmarł w toalecie, pozostaje w strefie tabu. Negatywne emocje mogą, owszem, doprowadzić do ciężkich stanów, ale u osób, które mają do tego predyspozycje, na przykład rozwiniętą chorobę miażdżycową. U młodych kobiet, które mają inną gospodarkę hormonalną niż mężczyźni, żadne emocje negatywne również nie doprowadzą do zawału serca.
Czyli to, że myślimy w stresie – zaraz dostanę zawału – to mit?
– Silna emocja może być czynnikiem wyzwalającym zawał tylko jeśli występują inne czynniki ryzyka zawału.
A co z nowotworami? Osoby chorujące często są obciążane przez otoczenie lub własne sumienie oskarżeniem, że widocznie na swój stan zapracowały. Panuje mit, że choćby tłumione latami emocje mogą poskutkować nowotworem.
– Nie ma badań, które by jednoznacznie potwierdzały zależność raka od emocji negatywnych. Mało tego, są duże badania kohortowe, na przykład na grupie ponad 37 tysięcy kobiet chorych na raka piersi, pokazujące, że osoby, które relacjonują większe napięcie w swoim życiu, aż o 17 proc. rzadziej zapadają na raka. Bardziej jednoznaczne wyniki uzyskano w Kopenhadze na grupie niecałych siedmiu tysięcy kobiet. Te doświadczające większego stresu aż o 40 proc. rzadziej chorowały na raka piersi. Jest jeszcze jedno bardzo ciekawe badanie nad stresem, przeprowadzone niedawno w USA na grupie blisko 30 tysięcy osób, dotyczące umieralności. Ci, którzy wierzą, że stres zabija, rzeczywiście umierają wcześniej, niż to statystycznie powinno występować. Jakie jest tego wytłumaczenie? Prawdopodobnie te osoby podejmują mniej działań zapobiegawczych.
Sądząc, że ich zdrowie jest i tak zdeterminowane przez czynniki zewnętrzne, od nich niezależne?
– Tak. Okazuje się, że nie to, ile mamy stresu w życiu zabija, ale siła przekonania, co i ile od nas zależy.
To tylko fragment artykułu o znaczeniu stresu i pozytywnego myślenia dla naszego zdrowia. Całość przeczytasz w „Newsweeku Psychologia”. Możesz go kupić w nowym sklepie Newsweeka.
Niedawno czwórka koreańskich naukowców opublikowała metaanalizę, której wyniki wskazują na brak związków pomiędzy depresją a rakiem. To kolejna praca podważająca powszechne przekonanie o tym, że nasze emocje mogą powodować raka lub modyfikować przebieg tej choroby. Więcej szczegółów na ten temat w moim artykule napisanym dla Research Digest
New meta-analysis undermines the myth that negative emotions can cause cancer
By guest bloggerTomasz Witkowski
At least one in four readers of this post will die of cancer. This is a simple statistic that leads rationally thinking people to treat the possibility as very likely. And this is what many do: they try to adopt a lifestyle that minimises the risk to some degree. But how do we know what minimises and what increases this risk? Of course, by listening to experts, the best of whom are scientists who research these things. However, whenever there is disquiet brought about by uncertainty, self-titled experts come out of the woodwork. Discussion of factors increasing the risk of cancer is today not only the domain of medical doctors and psycho-oncologists, but is also engaged in by some alternative medicine proponents, pseudopsychologists, and fringe psychotherapists, whose opinions are disseminated by journalists, some more thorough than others (see myth #26 in 50 Great Myths of Popular Psychology for more background).
Among these opinions is the common claim that negative thinking, pessimism, and stress create the conditions for the cells in our body to run amok, and for cancer to develop. Similar declarations accompany therapeutic propositions for changing our way of thinking into a more positive one that will protect us from cancer, or even cure us of the disease. Should you, therefore, begin to fear the possibility of cancer if you are not prone to optimism, or – even worse – have bouts of depression? Read more…
Czytelnicy zainteresowani tą problematyką mogą również sięgnąć do innych moich publikacji lub programów:
Prof. Michael Heap, psycholog kliniczny i sądowy, sceptyk i redaktor naczelny kwartalnika wydawanego przez Association for Skeptical Inquiry – zrecenzował książkę w pierwszym tegorocznym numerze. Zapraszam do lektury!
Psychology Led Astray to dobrze i przystępnie napisana książka oparta na gruntownie przeprowadzonych badaniach. Trudno przecenić znaczenie tematu, który porusza.
Prof. Michael Heap, psycholog kliniczny i sądowy, sceptyk i redaktor naczelny kwartalnika wydawanego przez Association for Skeptical Inquiry – Skeptical Intelligencer zrecenzował książkę w pierwszym tegorocznym numerze. Zapraszam do lektury!
Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy by Tomasz Witkowski, Boca Raton, FL: BrownWalker Press, 2016, pp 276 + xiii. ISBN-10: 1-62734-609-0; ISBN-13: 978-1-62734-609-2.
What is going wrong with Psychology and why is it so vulnerable to so many unproven, unscientific and all-too-often weird ideas and practices?
______________________________________________________________________________________________________
Reviewed by Michael Heap
Speaking as someone who has worked as a psychologist for the last 47 years it may come as no surprise for me to defend psychology as a worthy field of study. Like all disciplines it is vulnerable to quirky ideas, questionable practices, and pseudoscientific claims, but more so than the hard sciences because of the nature of the subject matter, about which everyone can have his or her opinions and theories, some of them strongly held. A Psychology degree, thousands of which are handed out annually by universities, in itself offers no guarantee that the holder is endowed with the discipline required to adhere to a rational understanding of the human mind, its capabilities and its afflictions. Psychological research is particularly vulnerable to a malaise that is now acknowledged to affect many fields of study involving human subjects, namely unreliability; experiments and other forms of investigation are often badly designed and conducted, and the results poorly analysed and improperly interpreted. One force responsible for this lamentable state of affairs is the requirement on most university staff to maintain a decent flow of research publications. Hence convenience will play an important role in choice of research topics and human volunteers to be studied (usually undergraduate students). The inevitable result is that thousands of research papers in hundreds of journals are published annually, most are hardly ever read, and what limited attempts are made to replicate the findings all too often end in failure. Applied psychology (clinical, educational, forensic, occupational, etc.) is no less a dodgy business, more revealingly so in the present climate of accountability to a strong and reliable evidence base.
All of this does not discredit Psychology as an academic and applied discipline, vital in the prospectus offered by any university worth its salt, likewise in medical and educational services, civil and criminal justice systems, and many other important spheres of public life. But Psychology is something people do and when it goes seriously wrong it is largely because of the way people are doing it and the political, social and economic contexts in which they operate.
The author of Psychology Led Astray would agree, I am sure, with the above sentiments. Tomasz Witkowski is himself a psychologist (and a founding member of the Polish Skeptics Club) who, with his colleague Maciej Zatonoski, has already published a highly critical account of the numerous failings and scandals that have plagued psychology over the years (note 1). In fairness, as is the case with the present book, some of the topics covered could equally well have been included in a book titled ‘Psychiatry Led Astray’. Also some of the dubious and even harmful therapeutic practices that are discussed would receive short shrift from most mainstream psychologists, psychiatrists and medical practitioners in general. But not all of them, it seems, and there are cultural and national variations in the extent to which this is so.
The material covered in the book is divided into three parts. Part I asks the question ‘Is Psychology a Cargo Cult Science?’ and is a critique of important ways in which modern psychology has developed. The term ‘cargo cult’ was used in an address by physicist Richard Feynman in 1974 at the California Institute of Technology as a criticism of contemporary social sciences. He compared the ways in which social scientists emulate their colleagues in the physical sciences to the cargo cults that developed amongst people in the South Seas during and after World War II through their contact with the west. For example, having witnessed aeroplanes landing and bringing lots of desirable cargo to their islands, they made their own runways and lit fires along the sides, constructed airports made of wood, radios made of coconuts and straw, and so on. Of course any hoped-for material benefits of doing all this never appeared (note 2).
The chapters in Part I largely concern the failings of modern psychological research as I have briefly outlined in the first paragraph of this review. There is also a chapter on research into stress and its supposedly deleterious effect on physical health. The gist is that the most well-constructed research suggests that claims for such a link (which seem to represent current orthodoxy) are at least overblown and may even have been discredited. Informed readers may be divided on this assertion.
A particular point that the author makes made me sit up. It is that, at least from the standpoint of research, Psychology has all-but ceased to be the Science of Behaviour. The basis for this claim is the declining number of research papers that involve the direct observation of behaviour. The author quotes social psychologist Roy Baumeister lamenting the decline in research papers in which observable behaviour is the dependent variable in favour of those using introspective measures and scores on questionnaires. Several reasons are cited and Witowski includes convenience and the demands on researchers to be prolific in their publications (see my earlier comments.
I was pleased (because I have often pondered on this paradox) to read the author’s remarks about how the growth in the number of professionals and the resources dedicated to the needs of people with mental health problems has been matched by an increase in the number of people diagnosed with these problems. Naively one would predict that the former would lead to a decline in the latter.
A range of dubious, unsupported and discredited (though still thriving) treatments and therapeutic practices and diagnostic categories are covered in Parts II and III of the book (Part III being devoted to children’s problems and needs). Throughout these sections the author repeatedly returns to the analogy of cargo cults, which some readers may feel is somewhat overworked at times.
The material covered in Part II comprises the following: the syndrome known as ‘adult children of alcoholics’; the Simonton visualisation method for cancer patients; and psychological debriefing following trauma (which research has revealed to be more harmful than beneficial). The section ends with a chapter titled ‘Experimental therapy patient’s handbook’; this provides guidelines for people who are considering undergoing some form of therapy.
The chapters in Part III cover the Doman-Delacato for the treatment of neurodevelopmental disorders and other children’s disabilities; the pseudoscience of educational kinesiology (‘Brain Gym®’); certain ‘attachment therapies’, including holding therapy; and dolphin therapy.
Psychology Led Astray is a well-written, readable and thoroughly researched book. Two criticisms are that, as with Psychology Gone Wrong, there is no index and the referencing system could be more reader-friendly. Nevertheless, the importance of its subject matter is difficult to overstate. Anyone who is concerned, however remotely, with the study of human psychology and the treatment of psychological difficulties and disorders (and this includes potential patients and their families – i.e. just about anyone) should familiarise themselves with the information in this book.
Note
Tomasz Witkowski and Maciej Zatonoski (2015) Psychology Gone Wrong: The Dark Sides of Science and Therapy, Boca Raton FL: BrownWalker Press. (Reviewed in the Skeptical Intelligencer, 19, 2018 (3), 1.
I personally think that the metaphor is very apt when comparing the diagnostic classification systems of psychiatry with those of medicine generally, something covered by the author in his first chapter.
An entertaining but extremely important romp through the often wild and wacky world of unsupported and dangerous psychotherapies. This greatly needed book makes the point that although much of contemporary psychology is grounded in solid science, pseudoscientific elements lurking within this field remain alive and well. In this respect, this book is a powerful wake-up call to mental health consumers, professionals, and researchers alike.
Scott O. Lilienfeld, Samuel Candler Dobbs Professor of Psychology, Emory University (Atlanta); Editor, Clinical Psychological Science
W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego FOCUS – Jana Stradowskiego. Oto jak pisze o audycji:
W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego FOCUS – Jana Stradowskiego.Oto jak pisze o audycji:
Wypadek samochodowy, trzęsienie ziemi, atak terrorystyczny – takie zdarzenia mogą zostawić trwałe ślady w psychice. Jednak badania pokazują, że większość z nas dobrze sobie radzi z traumą. Odpowiada za to zjawisko tzw. rezyliencji. Już w latach 40. XX wieku amerykańscy lekarze zaobserwowali, że część osób chorych psychicznie całkiem nieźle radzi sobie w życiu. Zakładali rodziny, podejmowali pracę i mieli wysoki poziom poczucia osobistego szczęścia. Okazało się, że odporność psychiczna człowieka jest całkiem spora. „Nie chodzi o to, żeby nigdy nie upaść, tylko by szybko i w miarę skutecznie się podnosić. Nie być ołowianym żołnierzykiem, lecz wańką-wstańką” – mówi doc. Tomasz Ochinowski z Katedry Psychologii i Socjologii Zarządzania na Uniwersytecie Warszawskim w artykule „Jak się nie dać przeciwnościom losu“.
Jednak część osób, które przeżyły traumę cierpi potem na zaburzenia takie jak zespół stresu pourazowego (PTSD). Jak i kiedy pomagać takim ludziom? Okazuje się, że nie należy tego robić bardzo szybko. Pomoc psychologiczna w formie terapii takiej jak np. debriefing, udzielona tuż po traumatycznym wydarzeniu może nie tylko nie pomóc, ale wręcz zaszkodzić pacjentom. Tak było m.in. w przypadku osób, które przeżyły atak na World Trade Center 11 września 2001 r.
Kiedy więc nieść pomoc ofiarom traumy i jak powinna ona wyglądać? O to zapytam moich gości w studiu TOK FM: dr Agnieszkę Popiel, psychiatrę i psychoterapeutkę z Uniwersytetu SWPS i programu TRAKT Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr. Tomasza Witkowskiego, psychologa, pisarza, autora książek z serii „Zakazana psychologia” („Psychology Gone Wrong”), przedstawicielaKlubu Sceptyków Polskich.
Uwaga – ważna wiadomość. Program TRAKT jest otwarty dla osób, które mają problemy psychologiczne po wypadku drogowym. W jego ramach można bezpłatnie otrzymać diagnozę i fachową terapię w wielu miastach w Polsce. Szczegóły – na stroniewww.wypadki-drogowe.pl
Przy okazji polecam archiwalne audycje o stresie, terapii depresji przez internet, racjonalnym myśleniu i korzyściach z porażek.
Nowego odcinka „Człowieka 2.0” możecie posłuchać 230 kwietnia po godz. 20 na antenie Radia TOK FM. Później będzie dostępny jako podcast na stronie archiwum audycji oraz w aplikacji mobilnej TOK FM. Kompletny spis odcinków znajdziecie na stronie WikiRadia. Zapraszam!
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego FOCUS. Gośćmi programu byli dr Ksenia Meyza (Instytut Biologii Doświadczalnej PAN) i dr Tomasz Witkowski.
A oto dokładny link do nagrania i do pobrania w aplikacji mobilnej: http://audycje.tokfm.pl/odcinek/23490
Zapraszam do wysłuchania!
18 lutego 2015 roku w radiu TOK FM w audycji zatytułowanej Tylko dla inteligentnych! rozmawiałem z redaktorem Cezarym Łasiczką na temat inteligencji, różnic pomiędzy inteligencją akademicką i społeczną, mówiliśmy też o proteańskiej nieprzewidywalności, spieraliśmy się w kwestii pomiaru inteligencji. A oto dokładny link do nagrania: http://audycje.tokfm.pl/odcinek/23210
Zapraszam do wysłuchania!
29 października 2014 roku w radiu TOK FM rozmawiałem z redaktorem Cezarym Łasiczką między innymi na temat wszechobecnego stresu, epidemii chorób i zaburzeń psychicznych, mówiliśmy też o pewnym łososiu atlantyckim, który przysłużył się nauce, spieraliśmy się w kwestii pomiaru inteligencji. A oto dokładny link do nagrania: http://audycje.tokfm.pl/odcinek/19886#
Zapraszam do wysłuchania!