Ewolucja moralności – wykład wygłoszony podczas X Wrocławskich Dni Darwina

Mój wykład z X Wrocławskich Dni Darwina: czy ludzka moralność jest wyjątkowa, czy jest kontynuacją zachowań moralnych zwierząt – od opieki nad potomstwem po empatię i pojednanie.

Czy moralność podlega procesom ewolucji? Co ją kształtuje – dobór naturalny czy tylko kultura? Czy zwierzęta są moralne? A może tylko bywają? A jeśli tak, to czy wolno nam również mówić o moralności roślin? Ile biologii jest w Dekalogu? Jak wiele kwestii moralnych potrafi wyjaśnić neurobiologia? Czy pozbawieni kamiennych tablic pogrążymy się w anarchii a nasza natura ulegnie zezwierzęceniu? Jaka będzie przyszłość moralności?

To tylko niektóre z pytań, na które starałem się odpowiedzieć w swoim wykładzie wygłoszonym podczas  dziesiątych-jubileuszowych Wrocławskich Dni Darwina organizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów, Instytut Biologii Uniwersytetu Wrocławskiego i Klub Sceptyków Polskich z okazji urodzin wielkiego przyrodnika. Zapraszam do wysłuchania!

O czym jest ten wykład

Czy ludzka moralność jest czymś jakościowo nowym, czy tylko kontynuacją tego, co widzimy w świecie zwierząt? W wykładzie zachęcam słuchaczy, by sami spróbowali na to odpowiedzieć, i daję im materiał do namysłu. Orangutanice wychowują młode przez siedem–osiem lat, a dorosłe dzieci odwiedzają matkę jeszcze jako kilkunastolatki. U magotów gibraltarskich pozycja samca w stadzie zależy od zaangażowania w opiekę nad potomstwem. Mangusty opiekują się młodym, które choruje po ukąszeniu węża, a papugi szare przekazują partnerowi żetony do wymiany na jedzenie, nie oczekując niczego w zamian.

W klasycznych, dziś porzuconych eksperymentach małpy rezusy przez wiele dni odmawiały pociągnięcia łańcucha, który dawał im jedzenie, ale raził prądem towarzysza. Frans de Waal przeciwstawia teorii „fasadowej” moralności – cienkiej warstwy kultury na zwierzęcej naturze – model matrioszki. W jego środku jest zakażenie emocjonalne, wokół niego empatia poznawcza, a na zewnątrz pełne przyjęcie cudzej perspektywy. Zwierzęta znają też gesty pojednania po konflikcie.

Systemy etyczne, które spisujemy na tablicach, mogą mieć bardzo różne uzasadnienia, a mimo to ich nakazy są zaskakująco podobne. Być może są po prostu sformułowaniem biologicznych skłonności, które zastaliśmy w świecie. Tym, co rzeczywiście może nas wyróżniać, jest zasięg grupy, wobec której stosujemy normy moralne – kultura pozwala nam poszerzać go daleko poza własne stado.

Te wątki rozwijam w zbiorach esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć” i „Zawracanie statków głupców”.

Wpisy o podobnej tematyce:

Uroda, moda i wygoda. Memetyka jako przymiarka teorii Darwina do kultury. Zapraszam do obejrzenia mojego wykładu wygłoszonego podczas VII Wrocławskich Dni Darwina

Ewolucja sztucznej inteligencji – wykład wygłoszony podczas V Wrocławskich Dni Darwina

Ewolucyjne korzenie kultury ofiar

O dziedziczeniu traumy i przeżyć naszych przodków – epigenetyczny „przełom” w teorii dziedziczenia

Ewolucja boga w naszych umysłach – wykład

Miłość, ewolucja, matematyka


Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Skomentuj

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.