To tytuł czwartej już rozmowy, którą dla podcastu Kroniki odchodzenia od rozumu przeprowadzili ze mną Katarzyna Szzumlewicz i Bojan Stanisławski. Tym razem rozmawiamy o problemach poruszanych w mojej najnowszej, przygotowywanej do druku książce Zawracanie statków głupców i inne eseje. Zapraszam do wysłuchania!
O czym rozmawialiśmy
Rozmawialiśmy o tematach z książki, która wtedy dopiero miała się ukazać – „Zawracania statków głupców”. Pierwszym była ignorancja, dziś często przedstawiana w ładnym opakowaniu wieloznaczności i otwartości. Psychologia jest nauką empiryczną i nie mogą być w niej jednocześnie prawdziwe wzajemnie sprzeczne twierdzenia. Gdy pluralizm epistemologiczny zamienia się w pluralizm metodologiczny, a każde podejście traktujemy z równym szacunkiem, relatywizujemy rzeczywistość. Postmodernizm chętnie przykłada do tego rękę: zamiast rzeczywistości mamy już tylko sądy o niej i konstrukty językowe.
Drugim tematem był mit złej natury ludzkiej i fałszowanie eksperymentów. Stanfordzki eksperyment więzienny Zimbardo był bardziej reality show niż nauką. Analiza nagrań i rozmowy z uczestnikami pokazały, że Zimbardo aktywnie zachęcał strażników do agresji, a ich „własne” pomysły pochodziły od konsultanta więziennego. W brytyjskiej replikacji z udziałem BBC efekt w ogóle nie wystąpił – więźniowie i strażnicy zawarli sojusz przeciwko eksperymentatorowi.
Zło w człowieku może się ujawnić, ale zwykle potrzebuje inspiracji z zewnątrz. Już w latach 60. Albert Bandura pokazał, że dzieci naśladują agresję, którą oglądają, a my wciąż nie wyciągamy z tego wniosków. Mówiliśmy też o biologicznych korzeniach moralności, w tym o roli wstrętu, i o „epidemii samotności”, która w moim przekonaniu szkodzi dobrostanowi bardziej niż sama samotność.
Te wątki rozwijam w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”, a o fałszerstwach w psychologii piszę też w „Zakazanej psychologii”.
Inne moje rozmowy w Kronikach odchodzenia od rozumu
O mojej najnowszej książce w „Kronikach odchodzenia od rozumu”
Jak się gotuje żabę? Raport Cass i pliki WPATH

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.