Ewolucja boga w naszych umysłach – wykład

Mój wykład z Wrocławskich Dni Darwina: dlaczego wyobrażenie Boga powstaje w każdej kulturze, co mówi o tym psychologia rozwojowa i dlaczego myślenia naukowego trzeba się uczyć wbrew naturze umysłu.

 

O czym jest ten wykład

Czy wirusy komputerowe istnieją? Są tylko ciągami zer i jedynek bez materialnej postaci, a jednak realnie zmieniają działanie urządzeń. Jeśli odpowiemy twierdząco, musimy przyznać, że w tym samym sensie istnieje Bóg: jego wyobrażenie nosi w umyśle każdy z nas, także ateista, i wpływa ono na nasze myślenie, emocje i zachowanie. W wykładzie pytam, dlaczego Bóg pojawił się w naszych umysłach i jak nas zmienia.

Odpowiedź daje psychologia rozwojowa. Dzieci do mniej więcej 9–10 roku życia wyjaśniają świat teleologicznie: wszystko istnieje po coś i ktoś to zamierzył. Robią to niezależnie od tego, jak rodzice tłumaczą im świat, a dorośli, którzy nie zetknęli się z myśleniem naukowym, myślą podobnie. Już w pierwszym roku życia dzieci odróżniają przedmioty martwe, podległe prawom fizyki, od istot żywych, działających celowo. To neurobiologiczna podstawa dualizmu ducha i materii. Połowa czterolatków ma wyobrażonego przyjaciela, a w badaniach nad teorią umysłu dzieci przypisują Bogu wiedzę, której nie mają nieobecni ludzie.

Nasz umysł jest wyczulony na „ontologiczne nieprawidłowości” – cudowne ocalenia czy wyzdrowienia – i nie potrafi łatwo uznać ich za przypadek. Porównuję też wyobrażenia Boga i Świętego Mikołaja oraz przypominam bogów, którym kiedyś oddawano cześć, a dziś nikt ich nie pamięta albo nie potrafi traktować poważnie. Wniosek: rodzimy się z umysłem, dla którego naturalne jest wyjaśnianie świata w kategoriach celu i stworzenia. Myślenie naukowe jest sprzeczne z tą naturą i trzeba się go uczyć.

O tym, jak ewolucja ukształtowała nasz umysł, piszę w zbiorach esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć” i „Zawracanie statków głupców”.

Dzięki portalowi Racjonalista.tv można już obejrzeć mój wykład, który wygłosiłem podczas tegorocznych Dni Darwina zorganizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim. Podczas wykładu zatytułowanego Ewolucja boga w naszych umysłach  starałem się udzielić odpowiedzi na takie między innymi pytania, jak: Co wirus komputerowy ma wspólnego z bogiem? W jaki sposób pacynka o imieniu Punch stała się bogiem? Czego o ewolucji boga mogą nauczyć nas dzieci? Czy dr Pangloss miał rację? Czym różni się święty Mikołaj od boga? Czy rodzimy się kreacjonistami? Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania!16402550_774537999370325_1857302162869159142_o    
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na Dni Darwina we Wrocławiu

16402550_774537999370325_1857302162869159142_o Już za kilka dni, jak co roku, odbędą się kolejne Dni Darwina organizowane dla uczczenia urodzin tego wielkiego uczonego przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim. Podobnie jak w poprzednich latach, podczas Dni Darwina 2017 wygłoszę wykład. Tym razem chciałbym się „zmierzyć” z bogiem, a przynajmniej z tym, którego nosimy w swoich umysłach. Podczas wykładu zatytułowanego Ewolucja boga w naszych umysłach. spróbuję udzielić odpowiedzi na takie między innymi pytania, jak: Co wirus komputerowy ma wspólnego z bogiem? W jaki sposób pacynka o imieniu Punch stała się bogiem? Czego o ewolucji boga mogą nauczyć nas dzieci? Czy dr Pangloss miał rację? Czym różni się święty Mikołaj od boga? Czy rodzimy się kreacjonistami? Podczas tegorocznych Dni Darwina nie zabraknie również innych przedstawicieli Klubu Sceptyków Polskich. Drugi wykład zatytułowany Ewolucyjny przewodnik po zjawiskach kulturowych wygłosi członek KSP – dr Łukasz Budzicz. Ponadto gośćmi tegorocznej odsłony festiwalu będą również dr Bartosz Borczyk, Kasper Hlebowicz, Sidey Myoo, prof. Bogusław Pawłowski oraz Jacek Tabisz. Szczegółowe informacje można znaleźć na Facebooku na stronie wydarzenia: https://www.facebook.com/dnidarwina/ W imieniu organizatorów i własnym serdecznie zapraszam!    
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej

Mój wykład z Wrocławskich Dni Darwina o inteligencji makiawelicznej: jak życie w grupie społecznej ukształtowało ludzki umysł i dlaczego inteligencja emocjonalna to za mało, by to wyjaśnić.

Skąd się wzięła natura ludzka? Skąd się wzięła nasza inteligencja? Dr Tomasz Witkowski przedstawia hipotezę, w świetle której nie rozwinęliśmy się za sprawą używania narzędzi, ale z uwagi na relacje w obrębie grup pierwszych hominidów, w których trzeba było zawiązywać sojusze, dbać o przewagę nie niszcząc grupy, wczuwać się w intencje innych osobników i gdy trzeba, przekonywująco kłamać…

O czym jest ten wykład

Współczesna psychologia błąkałaby się po manowcach, gdyby nie podejście ewolucyjne. Ludzki mózg, z około 80 miliardami neuronów i większą liczbą połączeń niż gwiazd w Drodze Mlecznej, pozwolił nam zaadaptować się do niemal każdego środowiska. Pytam, jakie wyzwania ewolucyjne go ukształtowały, i proponuję odpowiedź zawartą w hipotezie inteligencji makiawelicznej: naszą inteligencję wykuło przede wszystkim życie w złożonej grupie społecznej.

Pokazuję to na przykładach. W zadaniu selekcyjnym Wasona większość słuchaczy, jak zwykle, odwróciła niewłaściwe karty – w abstrakcyjnej wersji logika sprawia nam kłopot, a w wersji o wykrywaniu oszustów w grupie rozwiązujemy ją bez trudu. W stadach anonimowych liczy się tylko masa, ale gdy osobniki się rozpoznają, zaczyna się gra społeczna. Dzikie małpy potrafią ocenić, czy ktoś patrzy, zanim sięgną po pożywienie, a strategia „proteańska” – nieprzewidywalność, której nazwa pochodzi od Proteusza – pomaga uniknąć drapieżnika, a kapitanom okrętów podwodnych w czasie wojny pomagała uniknąć pościgu.

Na koniec odnoszę się do modnej „inteligencji emocjonalnej”. Nie jest błędna, ale jest wąska i nie mówi nic o tym, skąd inteligencja się wzięła. Nasze zdolności umysłowe przypominają orkiestrę symfoniczną: psychologia na początku XX wieku zachwyciła się tym, że wiolonczela potrafi grać głośno, potem odkryła sekcję smyczkową. Inteligencja makiaweliczna próbuje spojrzeć na całą orkiestrę – i na to, dlaczego w ogóle powstała.

Szerzej piszę o tym w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej” – wszystkie moje książki znajdziesz na stronie Moje książki.

Wykład został wygłoszony 21 lutego podczas „Dni Darwina” we Wrocławiu. Nagranie, montaż i edycja: Szczegółowo o koncepcji można poczytać w książce pod tym samym tytułem, którą opublikowałem w 2005 roku. Zapraszam do lektury!
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na wykład do Wrocławia

Na zaproszenie Polskiego Stowarzyszenie Racjonalistów w ramach „Dni Darwina 2015” wygłoszę wykład: „Inteligencja makiaweliczna: Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Organizatorom dziękuję za zaproszenie, a czytelników tego bloga serdecznie zachęcam do udziału w wydarzeniu. Szczegóły na plakacie.Dni Darwina
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.