Przekonywanie czy manipulacja? Gdzie leży granica?

Trzecia rozmowa w podcaście Wiedza w Głosie: gdzie kończy się wpływ, a zaczyna manipulacja, jak oszukujemy samych siebie i jakie sygnały w związku powinny nas zaniepokoić.

To tytuł już trzeciej rozmowy, którą dla podcastu Wiedza w głosie przeprowadził ze mną Kuba Okrzesa. Zapraszam do wysłuchania!

O czym rozmawialiśmy

Granica między wywieraniem wpływu a manipulacją jest nieostra. Gdy powstrzymujemy raczkujące dziecko przed jedzeniem ziemi z doniczki, nikt nie powie, że nim manipulujemy, a część psychologów społecznych w ogóle unika tego słowa. Opowiadam o trzech grupach manipulacji: emocjami, własnym wizerunkiem – od wypożyczonego mercedesa w MLM-ach po kreowanie się na ofiarę – i poczuciem kontroli. Przykładem tej ostatniej jest „granie wariata”: windykator, który każe dłużnikowi narysować ślimaczka, wytrąca go z równowagi i uzyskuje więcej, niż uzyskałby w zwykłej negocjacji.

Manipulujemy też sami sobą i nie zawsze nam to szkodzi. Umiarkowane przecenianie własnych możliwości daje odwagę, by w ogóle podejmować próby. Z kolei redukcja żalu podecyzyjnego sprawia, że bronimy wyboru samochodu, który się psuje – a czasem także wyboru partnera. Uderzający jest eksperyment, w którym pary proszono o racjonalne uzasadnienie, dlaczego są razem: większość z nich się rozpadła.

Bez drobnych kłamstw życie społeczne byłoby nie do zniesienia – byłoby po prostu chamskie. Czerwoną flagą w związku jest jednak nadmierne wywoływanie emocji, zwłaszcza intensywne wpędzanie w poczucie winy, mocno odbiegające od tego, jak partner zwykle się zachowuje. Na koniec mówię o postępach w tłumaczeniu podręcznika „Tam, gdzie nie ma psychiatry”.

O technikach wpływu i manipulacji piszę w książce „Psychomanipulacje” – wszystkie moje książki znajdziesz na stronie Moje książki.

Czytelników zainteresowanych tematyką manipulacji odsyłam do kilku moich książek, w których bardziej szczegółowo opisuję poruszane w tej rozmowie zagadnienia. Wszystkie książki dostępne są w wersji papierowej, elektronicznej i w postaci audiobooków. Kliknięcie na okładkę przeniesie Cię strony z opisem książki i opiniami czytelników. Zapraszam do lektury!

Posty o podobnej tematyce:

Ten prosty mechanizm trzyma ludzi w sektach i toksycznych związkach!

O kłamcach patologicznych – rozmowa w na:Temat.pl

Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej

Zanim prawda włoży buty, kłamstwo obiegnie pół świata – wykład w Centrum Nauki Kopernik


Psychomanipulacje – okładka

Jak rozpoznawać manipulację i jak się przed nią bronić, piszę w książce „Psychomanipulacje. Jak je rozpoznawać i jak sobie z nimi radzić”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Premiera eBooka „Inteligencji makiawelicznej”

Miło mi poinformować, że w styczniu 2024 r. długo wyczekiwany przez czytelników eBook trafił do sieci dystrybucyjnej.

Kup eBooka

Jeśli chcesz dowiedzieć się czegoś więcej o zawartości książki, posłuchaj wykładu pod tym samym tytułem, który wygłosiłem z okazji Wrocławskich Dni Darwina.

Obejrzyj film z cyklu „Badacze natury” zatytułowany „Mądrość kruka”, którego podstawą były treści książki.

Największą zagadką, przed jaką stoi człowiek jest on sam. Skąd pochodzimy? Czy różnimy się zasadniczo od innych zwierząt? Czy postępowaniem naszym rządzi rozum czy instynkty? Jaka jest relacja pomiędzy umysłem a mózgiem? To tylko niektóre z pytań, na które nauka poszukuje odpowiedzi. Dlatego sądzę, że „Inteligencja Makiaweliczna” Tomasza Witkowskiego, która włącza się w ten nurt poszukiwań, znajdzie wielu czytelników. Ludzką naturą zainteresowani są dziś już nie tylko psychologowie; w jej badania i wielką, nie wolną od swarów, debatę na jej temat angażują się także biolodzy, neurolodzy, socjologowie, prymatolodzy, nie mówiąc o ekonomistach i politologach. W skrajnych wersjach, koncepcje ludzkiej natury przyjmują, z jednej strony, postać biologicznego determinizmu, w myśl którego jesteśmy tylko skomplikowanymi automatami zaprogramowanymi do reprodukcji, z drugiej zaś marzycielskiego humanizmu, którego wyznawcy głoszą, że umysł ludzki jest wolny od biologicznych uwarunkowań. Oba przeciwne obozy zgodne są jednak co do tego, że zagadka człowieczeństwa tkwi w ludzkim mózgu. Tomasz Witkowski, który jest psychologiem, w sporze tym stara się zająć pozycję rozjemcy, próbującego doprowadzić uczestników sporu do pojednania. By dowiedzieć się w jakiej mierze mu się to udaje trzeba przeczytać jego książkę.

Z recenzji prof. Krzysztofa Szymborskiego

Książka próbuje (to dobre słowo) wyjaśniać naturę i sens ludzkich zachowań. Równocześnie pozostawia czytelnika z bagażem wątpliwości. Autor nie próbuje nawet udawać, że jest czegokolwiek pewien. Wniosek: dobra pozycja, zwłaszcza dla zapalonych poszukiwaczy.

          Recenzja czytelnicza

Jak mierzy się inteligencję, a jak mądrość?

W potocznym rozumieniu sformułowania „inteligencja” i „IQ” oznaczają to samo. Ogromna część badań związanych z inteligencją bierze pod uwagę tylko jej iloraz, czyli wynik wystandaryzowanego testu IQ.

Jan Stradowski W potocznym rozumieniu sformułowania „inteligencja” i „IQ” oznaczają to samo. Ogromna część badań związanych z inteligencją bierze pod uwagę tylko jej iloraz, czyli wynik wystandaryzowanego testu IQ. Jednak z naukowego punktu widzenia nie jest to wcale takie oczywiste – choćby dlatego, że definicji i odmian inteligencji jest bardzo wiele. Popularność zdobyło pojęcie inteligencji emocjonalnej, mówi się też o inteligencji społecznej czy praktycznej. W internecie – także na stronach Focus.pl – można z łatwością natrafić np. na test inteligencji wielorakich. Co zatem – i po co – mierzą testy IQ? I jak się ma inteligencja do mądrości? O tym opowiedzą moi goście w studiu TOK FM: Dorota Rakowiecka, była prezes stowarzyszenia Mensa Polska, psycholog i kierownik projektów informatycznych oraz dr Tomasz Witkowski, psycholog, pisarz, autor książek z serii „Zakazana psychologia” oraz „Psychoterapia bez makijażu”, założyciel Klubu Sceptyków Polskich. Posłuchaj audycji:  I podcastu dalszej części rozmowy: Podobnej tematyki dotyczą również inne moje posty:

Sztuczna inteligencja – mglista przyszłość, czy pukanie do drzwi?

Sztuczna inteligencja przejrzy nas na wylot – wywiad dla „Służby zdrowia”

Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej

Ewolucja sztucznej inteligencji – wykład wygłoszony podczas V Wrocławskich Dni Darwina

O inteligencji w audycji radia TOK FM


Giganci psychologii – okładka

Rozmowy z wybitnymi psychologami naszych czasów o przeszłości i przyszłości ich dziedziny zebrałem w książce „Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na spotkanie we Wrocławiu

27 lutego w godzinach 18:00 – 19:30 spotkanie z cyklu „MĘSKIE GADANIE – Rozszerzamy horyzonty poznania”, podczas którego w rozmowie z redaktorem naczelnym Polskiego Portalu Psychologii Społecznej, Jarosławem Świątkiem będziemy próbowali odpowiedzieć na pytania o to, skąd wzięło się kłamstwo?…

Kłamstwo, manipulacja, inteligencja makiaweliczna

27 lutego w godzinach 18:00 – 19:30 spotkanie z cyklu „MĘSKIE GADANIE – Rozszerzamy horyzonty poznania”, podczas którego w rozmowie z  redaktorem naczelnym Polskiego Portalu Psychologii Społecznej, Jarosławem Świątkiem będziemy próbowali odpowiedzieć na pytania o to, skąd wzięło się kłamstwo? Czy ludzie z natury są predestynowani do kłamania i manipulacji, czy może się tego uczą? W jaki sposób bronić się przed manipulacją i czy warto być sceptykiem? Na jakich mechanizmach psychologicznych żerują kłamcy i manipulatorzy?

Spotkanie będzie miało charakter dyskusji panelowej podczas której audytorium będzie również mogło włączać się do dyskusji i zadawać pytania.

Więcej: Wydarzenie na Facebooku

Miejsce spotkania:
Grunwaldzka 98, 50 – 357 Wrocław

W rozmowie będziemy poruszali wątki zawarte w trzech moich książkach:

Image result for "inteligencja makiaweliczna"T. Witkowski, Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej. Biblioteka Moderatora, 2005.

Fragment pdf

Kup książkę

 

Image result for "psychologia kłamstwa"T. Witkowski Psychologia kłamstwa. Motywy, strategie, narzędzia. Oficyna Wydawnicza UNUS 2002 / Wyd. drugie Biblioteka Moderatora, 2006.

Fragment pdf

Kup książkę

Image result for "psychomanipulacje"T. Witkowski, Psychomanipulacje. Jak je rozpoznawać i jak sobie z nimi radzić. Oficyna Wydawnicza UNUS, 2000 / Wyd. drugie, Biblioteka Moderatora, 2004 .

Fragment pdf

Kup książkę

WSTĘP WOLNY!


 

Dlaczego robimy głupie rzeczy?

To tytuł 40 odcinka programu Sonda 2, w którym miałem przyjemność uczestniczyć na zaproszenie redaktora Tomasza Rożka. W programie próbowaliśmy m. in. odpowiedzieć na pytanie czy robienie głupich rzeczy jest przeciwieństwem robienia rzeczy mądrych? Okazuje się że nie do końca. Irracjonalne decyzje są także oznaką inteligencji. Mózg człowieka z jakiegoś powodu nie zawsze działa jak optymalnie zaprogramowany mechanizm. Popełnia błędy, podejmuje głupie decyzje, daje się ponosić emocjom. Ale to właśnie te cechy powodują, że jesteśmy ludźmi. W dłuższej perspektywie czasu to co powinno działać na naszą niekorzyść, jest źródłem naszego sukcesu. Odcinek będzie próbą zrozumienia tego fenomenu. Aby obejrzeć odcinek, kliknij w zdjęcie. sonda
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej

Mój wykład z Wrocławskich Dni Darwina o inteligencji makiawelicznej: jak życie w grupie społecznej ukształtowało ludzki umysł i dlaczego inteligencja emocjonalna to za mało, by to wyjaśnić.

Skąd się wzięła natura ludzka? Skąd się wzięła nasza inteligencja? Dr Tomasz Witkowski przedstawia hipotezę, w świetle której nie rozwinęliśmy się za sprawą używania narzędzi, ale z uwagi na relacje w obrębie grup pierwszych hominidów, w których trzeba było zawiązywać sojusze, dbać o przewagę nie niszcząc grupy, wczuwać się w intencje innych osobników i gdy trzeba, przekonywująco kłamać…

O czym jest ten wykład

Współczesna psychologia błąkałaby się po manowcach, gdyby nie podejście ewolucyjne. Ludzki mózg, z około 80 miliardami neuronów i większą liczbą połączeń niż gwiazd w Drodze Mlecznej, pozwolił nam zaadaptować się do niemal każdego środowiska. Pytam, jakie wyzwania ewolucyjne go ukształtowały, i proponuję odpowiedź zawartą w hipotezie inteligencji makiawelicznej: naszą inteligencję wykuło przede wszystkim życie w złożonej grupie społecznej.

Pokazuję to na przykładach. W zadaniu selekcyjnym Wasona większość słuchaczy, jak zwykle, odwróciła niewłaściwe karty – w abstrakcyjnej wersji logika sprawia nam kłopot, a w wersji o wykrywaniu oszustów w grupie rozwiązujemy ją bez trudu. W stadach anonimowych liczy się tylko masa, ale gdy osobniki się rozpoznają, zaczyna się gra społeczna. Dzikie małpy potrafią ocenić, czy ktoś patrzy, zanim sięgną po pożywienie, a strategia „proteańska” – nieprzewidywalność, której nazwa pochodzi od Proteusza – pomaga uniknąć drapieżnika, a kapitanom okrętów podwodnych w czasie wojny pomagała uniknąć pościgu.

Na koniec odnoszę się do modnej „inteligencji emocjonalnej”. Nie jest błędna, ale jest wąska i nie mówi nic o tym, skąd inteligencja się wzięła. Nasze zdolności umysłowe przypominają orkiestrę symfoniczną: psychologia na początku XX wieku zachwyciła się tym, że wiolonczela potrafi grać głośno, potem odkryła sekcję smyczkową. Inteligencja makiaweliczna próbuje spojrzeć na całą orkiestrę – i na to, dlaczego w ogóle powstała.

Szerzej piszę o tym w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej” – wszystkie moje książki znajdziesz na stronie Moje książki.

Wykład został wygłoszony 21 lutego podczas „Dni Darwina” we Wrocławiu. Nagranie, montaż i edycja: Szczegółowo o koncepcji można poczytać w książce pod tym samym tytułem, którą opublikowałem w 2005 roku. Zapraszam do lektury!
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na wykład do Wrocławia

Na zaproszenie Polskiego Stowarzyszenie Racjonalistów w ramach „Dni Darwina 2015” wygłoszę wykład: „Inteligencja makiaweliczna: Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Organizatorom dziękuję za zaproszenie, a czytelników tego bloga serdecznie zachęcam do udziału w wydarzeniu. Szczegóły na plakacie.Dni Darwina
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.