Psychoterapia bez makijażu – Psychoterapia jest religią

Czy terapia jest religią, czy raczej subtelną manipulacją? Czy może zniszczyć życie i pasję młodego zdrowego człowieka? W jaki sposób myślenie kategoriami terapeutycznymi przenika nasz umysł? Jakie to niesie ze sobą konsekwencje?

Czy terapia jest religią, czy raczej subtelną manipulacją? Czy może zniszczyć życie i pasję młodego zdrowego człowieka? W jaki sposób myślenie kategoriami terapeutycznymi przenika nasz umysł? Jakie to niesie ze sobą konsekwencje? To tylko niektóre z niezwykle intrygujących pytań poruszonych podczas kolejnej mojej rozmowy z pacjentem. Już dzisiaj można przeczytać jej fragment w postaci kolejnej odsłony mojej nowej książki „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Zapraszam do lektury!

Psychoterapia jest religią

Gdyby nie romans z psychoterapią byłbym w zupełnie innym miejscu w życiu, w miejscu, do którego nigdy już nie dotrę, bo nie da się cofnąć czasu.
T. W.: Poznaliśmy się dość nietypowo, bo zwróciłeś kiedyś uwagę na moje błędy w krytyce wykorzystania mediany w badaniach nad przeżywalnością pacjentów chorych na raka, o których pisałem w II tomie Zakazanej psychologii. Dopiero dużo później dowiedziałem się, że uważasz się również za ofiarę terapii. Myślę jednak, że twoja sytuacja zupełnie nie przystaje do sytuacji osób, z którymi prowadziłem dotychczas rozmowy. Michał H.: Tak, jestem ofiarą psychoterapii, chociaż zdaję sobie sprawę, że udowodnienie tego graniczy z niemożliwością. Psychoterapia jest iluzją tak powszechnie akceptowaną i uświęconą, że próba ukazania tej iluzji może być równie trudna jak przekonanie na przykład wszystkich katolików, że żyją ułudą. T. W.: Chcesz przez to powiedzieć, że uważasz psychoterapię za religię? M. H.: Ona jest religią, choć nie ma w niej osobowego boga i innych elementów ludycznych, są za to dogmaty, rytuały i inne elementy, które sprawiają, że jest religią w sensie doktrynalnym i rytualnym. T. W.: W 1977 r. Paul Vitz opublikował książkę zatytułowaną Psychology as Religion, w której dowodził, że „selfism” (jak nazwał dominujący trend w psychologii) zastąpił religię. Z kolei William Epstain napisał książkę Psychotherapy as Religion. Czy takie rozumienie psychoterapii masz na myśli? M. H.: Nie znam tych książek, ale chętnie je przeczytam. Ja do swoich wniosków dochodziłem sam, doświadczając wszystkiego na własnej skórze i słono za to płacąc. Dużo później przeczytałem jeszcze drugi tom Zakazanej, w której jednoznacznie określiłeś rytualno-religijny charakter psychologii i wywodzących się z niej terapii. T. W.: Kiedy się zna twoją sytuację, trudno wyobrazić sobie, w jaki sposób psychoterapia uczyniła z ciebie ofiarę – dobrze zarabiający konsultant w renomowanej firmie doradczej, świetne perspektywy, szczęśliwa rodzina, zdrowy i wysportowany, czego jeszcze można więcej chcieć od życia? M. H.: Gdyby nie romans z psychoterapią byłbym w zupełnie innym miejscu w życiu, w miejscu, do którego nigdy już nie dotrę, bo nie da się cofnąć czasu i odzyskać zmarnowanych lat. T. W.: Tak może powiedzieć każdy z nas wskazując na jakąś zewnętrzną przyczynę – chorobę, rodzinę czy miejsce urodzenia. Czy to nie jest zwykłe szukanie wymówek? M. H.: Nie, gdybym ich szukał, robiłbym to na co dzień i nie występowałbym anonimowo. Od żadnego z moich znajomych, członków rodziny czy współpracowników nie dowiesz się, że Michał usprawiedliwia swoją zmarnowaną przeszłość. Wprost przeciwnie, większość z nich, podobnie jak ty uważa, że nie mam najmniejszych powodów do narzekania. T. W.: Co zatem chcesz osiągnąć poprzez tę rozmowę? M. H.: To samo, co prawdopodobnie ty robisz pisząc swoje książki – dać szansę przejrzenia na oczy tym, którzy stoją na progu i jeszcze go nie przestąpili lub pomóc otrząsnąć się tym, którzy już wtopili. T. W.: Zacznijmy zatem od początku, jak wyglądał twój pierwszy kontakt z psychoterapią? M. H.: Żeby to dobrze przedstawić muszę ci trochę o sobie z tamtego czasu opowiedzieć. Zawsze byłem troszkę nerdem. Nie jakimś kompletnym odludkiem, w miarę poprawnie funkcjonowałem w szkole, dawałem radę w sporcie, ale zawsze wolałem książki, kontakt z jakąś głębszą myślą, lubiłem szukać odpowiedzi na trudne intelektualnie pytania. Moi koledzy umawiali się na pierwsze randki, spędzali czas na imprezach, poznawali swoje pierwsze dziewczyny, a ja w tym czasie pracowałem. W rezultacie zająłem znaczące miejsca w kilku olimpiadach przedmiotowych, potem dostałem prestiżową nagrodę za swój licencjat, ale coraz częściej słyszałem uwagi, że jestem inny, że brakuje mi kompetencji społecznych. Nie chodziło tu nawet o kontakty z płcią przeciwną, tutaj już w międzyczasie coś zaczęło się dziać, dawano mi po prostu do zrozumienia, że jest to moja słaba strona. T. W.: I z tego powodu udałeś się na trapię? M. H.: Nie, nie tak szybko. Z tego powodu postanowiłem wziąć udział w warsztatach doskonalących umiejętności komunikacji. Wiesz, taka fajna rozwojowa sprawa w gronie rówieśników, ale oczywiście warsztaty prowadził terapeuta. Oni są zresztą wszędzie, podobnie jak kiedyś agenci bezpieki. Czy zapisujesz się na kurs doskonalenia komunikacji, czy zamawiasz dla firmy szkolenie ze sprzedaży lub zarządzania, w CV prowadzącego znajdziesz informację, że zajmował lub zajmuje się psychoterapią albo jest psychologiem klinicznym. A jeśli nie, to został przez takich wyszkolony i przygotowany do pracy z ludźmi. Obłęd! T. W.: No, ale to jeszcze nie jest powód, aby mówić źle o terapii i krytykować terapeutów! M. H.: Niezupełnie, bo fakt, że oni są tak wszędobylscy może świadczyć o tym, jak są ekspansywni w zajmowaniu kolejnych nisz rynkowych. To, że szkolenia ze sprzedaży są prowadzone przez psychologów a nie przez doświadczonych sprzedawców świadczyć może o tym, że ci pierwsi przekonali klientów kupujących takie szkolenia, że są do tego zadania bardziej predystynowani. Mało tego, jeśli pogadasz z trenerami, którzy prowadzą szkolenia, a nie są psychologami, to przekonasz się, że większość z nich ma kompleks braku wykształcenia psychologicznego, a wielu podejmuje studia zaocznie albo robi jakieś podyplomówki. W mojej firmie spotykam się z tym na co dzień. To również dowód na to z jaką siłą perswaduje się ludziom znaczenie psychologii. T. W.: To może być również dowód na rzeczywistą wagę wykształcenia psychologicznego. M. H.: Chyba żartujesz? Mówisz tak, jakbyś to nie ty był autorem dwóch tomów Zakazanej psychologii, prowokacji w Charakterach i innych działań, które pokazują słabości tej wiedzy! T. W.: Zostawmy na razie kwestię domniemanej sprawności marketingowej psychoterapeutów i psychologów, może powrócimy do niej później, tymczasem porozmawiajmy o dalszym ciągu twojej historii, bo nasi czytelnicy mogą pogubić się w nadmiernych dygresjach. Co takiego wydarzyło się podczas tych warsztatów? M. H.: Podczas samych warsztatów nic takiego, co utkwiłoby mi w pamięci. Ot, fajna zabawa, czasami może nieco zbyt infantylna, przynajmniej jak dla mnie. T. W.: Gdzie tu więc początek psychoterapii? M. H.: W ramach opłaty za warsztat, każdy miał możliwość odbycia godzinnej sesji feedback-owej z prowadzącym i ja z tej możliwości skorzystałem. T. W.: I? M. H.: Wyobraź sobie dwudziestoparoletniego chłopaka, który spotyka się z dojrzałym mężczyzną posiadającym ileś tam certyfikatów wiszących na ścianie, uznanym za autorytet w swojej dziedzinie, zdystansowanym do rzeczywistości niczym Budda, panującym perfekcyjnie nad emocjami, z ogromną troską zaglądającym ci do duszy. T. W.: Cóż takiego zrobił ów mężczyzna podczas tej godzinnej sesji? M. H.: Najśmieszniejsze jest to, że wówczas, po rozmowie, z perspektywy chłopaka interesującego się fizyką i chemią, powiedziałbym, że nic takiego, nic ważnego, ale dzisiaj po dziesiątkach lektur na ten temat, po szkoleniach, w których uczestniczyłem i z całym moim doświadczeniem, jakie zdobyłem, wiem, że był to majstersztyk manipulacji, które pchnęły mnie w ten religijny obłęd, z którego dopiero parę lat temu się ocknąłem. T. W.: Na czym te manipulacje polegały? M. H.: Na wykorzystaniu siły swojego autorytetu do wzbudzenia we mnie niepokoju. Ja byłem w jego gabinecie zupełnie bezbronny. Jego wiedzę traktowałem jako tak samo pewną, jak fizykę, czy chemię, którymi się pasjonowałem. Otoczenie wmawiało mi, że coś ze mną jest nie tak, a on nie przeczył, zadawał dodatkowe, niepokojące pytania. Niektóre moje pytania pozostawiał bez odpowiedzi, co też zastanawiało. A przy tym wszystkim nie wywierał na mnie jakiejkolwiek presji, nic nie sugerował, na bezpośrednie pytania o radę jak zdarta płyta odpowiadał, że to jest moje życie i tylko ja za nie odpowiadam. Pewnie dokładnie tak czują się pacjenci, u których zdiagnozowano jakąś okropną chorobę, a lekarz robi wszystko, aby nie mówić o istocie diagnozy. Jego informacje zwrotne dotyczące moich zachowań podczas warsztatów były zdawkowe i powierzchowne. Miałem wrażenie, że przy pomocy swojej wiedzy prześwietlił mnie, zobaczył we mnie jakąś okropność, a jedynie jakość tego prześwietlenia powodowała, że zadawał dodatkowe pytania, aby upewnić się z czym dokładnie ma do czynienia. Po wyjściu z gabinetu byłem tak skołowany, że nawet nie pamiętam jak wróciłem do domu. T. W.: Co było dalej? M. H.: Ze swoim zacięciem do książek zacząłem sam szukać odpowiedzi na pytanie, co jest ze mną nie tak. Wpadły mi w ręce jakieś podręczniki psychiatrii, neurologii, zacząłem stawiać sobie diagnozy i, pewnie wiesz doskonale, jak to jest, odnalazłem w sobie całe mnóstwo „zaburzeń”. Im dalej w las tym było gorzej. W końcu po wielu dniach otrząsnąłem się nieco i postanowiłem poszukać odpowiedzi u źródła, czyli wrócić do niego. Umówiłem się na prywatną wizytę. To był drugi fatalny krok w moim życiu. T. W.: Dlaczego? M. H.: Naczytawszy się wcześniej podręczników diagnostycznych poprosiłem go o postawienie diagnozy. Chciałem to po prostu mieć za sobą i jeśli coś było nie tak, zabrać się za naprawienie tego. Tymczasem zamiast diagnozy usłyszałem, wykład na temat różnic w leczeniu dolegliwości somatycznych i psychicznych, dowiedziałem się, że do uzyskania pewnego poziomu samoświadomości, który można uznać za tożsamy z diagnozą, potrzebna jest praca na procesie i że wymaga to dłuższego czasu, że on podchodzi do takich spraw holistycznie. Na konkretne pytania, co powinienem zrobić odpowiadał mgliście, że może zaproponować rozpoczęcie procesu terapeutycznego, który może doprowadzić mnie do takiego poziomu samoświadomości, ale że to oczywiście musi być moja samodzielna i autonomiczna decyzja. A wszystko to robił z takim namaszczeniem, spokojem i dystansem, że miałeś wrażenie, że jesteś małym miotającym się zwierzątkiem u boku jakiegoś olbrzyma. Przy tym znowu, żadnej perswazji sprzedażowej, która mogłaby obudzić moją czujność, żadnych obietnic. Gdybym wziął do ręki wszystkie kodeksy etyczne psychoterapeutów jakie kiedykolwiek napisano, to prawdopodobnie nie udałoby mi się znaleźć jednego gestu, jednego wyrażenia, które byłyby z nimi niezgodne. Ja myślę, że nawet on sam wierzył we własną doskonałość. T. W.: Rozpocząłeś ten proces? M. H.: A ty byś nie rozpoczął?… Ciąg dalszy rozmowy z Michałem H. w książce, która ukaże się drukiem w pierwszej połowie 2018 roku.  W poprzednich wpisach zamieściłem fragment rozmowy z pacjentem oraz z prof. Jerzym Aleksandrowiczem, w którym omawialiśmy problemy poruszone przez pierwszego pacjenta. Następnie opublikowałem  fragment rozmowy z pacjentką Paulą i rozmowę z Mają Filipiak komentującą przypadek Pauli. Trzeci przypadek został omówiony w rozmowie przeprowadzonej z Andrzejem Śliwerskim – psychoterapeutą behawioralno-poznawczym. Kolejne odsłony wkrótce!
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychoterapia bez makijażu – Większość terapeutów nie działa po omacku

Już dzisiaj można przeczytać kolejny fragment mojej nowej książki „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Tym razem początkowa część wywiadu z terapeutą behawioralno-poznawczym – Andrzejem Śliwerskim.

Już dzisiaj można przeczytać kolejny fragment mojej nowej książki „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”.  Tym razem początkowa część wywiadu z terapeutą behawioralno-poznawczym – Andrzejem Śliwerskim. Podczas rozmowy analizujemy to co zdarzyło się w trakcie terapii Oli, o której pacjentka opowiadała w poprzedniej odsłonie książki.   Zapraszam do lektury! Andrzej Śliwerski, doktor psychologii i certyfikowany terapeuta poznawczo-behawioralny (certyfikat terapeuty PTTPB nr 267). Od 2007 roku pracuje w Zakładzie Psychopatologii i Psychologii Klinicznej Instytutu Psychologii Uniwersytetu Łódzkiego, na którym prowadzi m.in. zajęcia z interwencji kryzysowej oraz z etyki zawodu psychologa. Naukowo zajmuje się badaniem teorii podatności poznawczej na zaburzenia emocjonalne, sprawdzając jakie czynniki aktywują negatywne style myślenia rozpoczynające epizody depresji. Od 2008 roku pracuje jako terapeuta w Pracowni Psychologicznej w Łodzi, gdzie prowadzi terapię pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi i lękowymi. Początkowo poddawał swoją pracę indywidualnej superwizji u dr Joanny Michałowskiej (certyfikat terapeuty PTTPB nr 8). Wraz z rozwojem placówki jest uczestnikiem superwizji zespołowych (11 terapeutów i 1 psychiatra), które odbywają się w Pracowni Psychologicznej raz w miesiącu. Od 2013 roku jest terapeutą-dydaktykiem w Centrum Terapii Poznawczo-Behawioralnej. W ramach szkoły psychoterapii prowadzi zajęcia, które przygotowują przyszłych terapeutów do uzyskania certyfikatu terapeuty poznawczo-behawioralnego. Prowadzone przez niego kursy obejmują terapię PTSD, depresji i tendencji samobójczych, zaburzeń psychosomatycznych i interwencji kryzysowej.

Większość terapeutów nie działa po omacku

Trzeba mocno weryfikować pracę wszystkich terapeutów. Jeśli ktoś nadużywa swojej roli i wykorzystuje sytuację terapeutyczną powinien odpowiadać za to przed sądem dokładnie tak samo jak lekarze.
 T. W.: Dziękuję, że zgodziłeś się na tę, prawdopodobnie niełatwą, rozmowę. Jakie były twoje pierwsze refleksje po przeczytaniu wywiadu z p. Olą? Andrzej Śliwerski: Moja pierwsza myśl była taka, że to nie powinno w ogóle się zdarzyć. Jest mi niezmiernie przykro, że osoba, która doznała w swoim życiu wiele cierpienia została skrzywdzona przez ludzi, którzy mieli z zasady być dla niej pomocni. T. W.: W historii p. Oli można wyróżnić trzy etapy, z którymi wiążą się różne problemy. Etap pierwszy, to to, co działo się zanim trafiła do terapeuty gestalt. Etap drugi, to właśnie ta terapia i relacje jakie rozwinęły się pomiędzy terapeutą i pacjentką. Trzeci etap, to to, co działo się z pacjentką po przerwaniu terapii gestalt, próby poszukiwania zadośćuczynienia i wyjścia z kryzysu, w jakim się znalazła. Pozwolisz, że zacznę od pytań dotyczących tego pierwszego okresu? A. Ś.: Jasne. T. W.: Przede wszystkim powiedz mi, czy bulimię się leczy? Oczywiście nie chodzi mi tutaj o twoje doświadczenia, ale stan wiedzy na temat efektywności psychoterapii w leczeniu bulimii. A. Ś.: Oczywiście, że się leczy. Badania pokazują, że skuteczność psychoterapii w tym zakresie jest dobra. Problem z badaniem efektywności polega jednak na tym, że wybiera się do nich osoby, które cierpią na „czystą” bulimię bez zaburzeń współwystępujących. Jeśli więc na samą bulimię nakładają się np. zaburzenia osobowości wszystko się komplikuje. Ważne jest też, aby postawić dobrą diagnozę przed terapią. To ogromna różnica, czy mamy do czynienia z bulimią, czy też z anoreksją bulimiczną. Mimo, że oba zaburzenia znajdują się w jednej grupie „zaburzeń odżywiania”, to są to dwa bardzo różne problemy, które leczy się w zupełnie inny sposób. Badania pokazują, że terapia poznawczo-behawioralna ma dobrą skuteczność w leczeniu bulimii, natomiast słabą w przypadku anoreksji. T. W.: Sumując wszystkie doświadczenia terapeutyczne, pacjentka uczęszczała na terapię ponad 12 lat i nie przygotowało jej to do samodzielnego życia. Czy na podstawie tych informacji, jakie zebrałem w wywiadzie i biorąc pod uwagę dodatkowe komplikacje, byłbyś w stanie określić po ilu latach powinna by się zakończyć terapia w tym przypadku? A. Ś.: Nie jestem w stanie tego określić – byłoby to wróżenie z fusów. Bez pełnej diagnozy i kontaktu z nią jest to szalenie trudne. Jednak 12 lat to strasznie długo. O wiele za długo. Biorąc pod uwagę, że część tych terapii była prowadzona 2-3 razy w tygodniu jest to okres, który mnie przeraża. T. W.: Rozumiem, ta odpowiedź w zupełności mnie satysfakcjonuje, nie chcę wymuszać precyzyjnych odpowiedzi formułowanych na podstawie niewystarczających przesłanek. Pani Ola jednak kilkakrotnie podczas rozmowy stwierdzała, że bulimia wraca, że nie da się jej wyleczyć, że przypadki, w których udało się tego dokonać należą do rzadkości. Kiedy zestawiam to z tym, o czym ty mówisz, a o czym również czytałem i wspominałem w rozmowie z pacjentką, nasuwa się pytanie, czy to jej przekonanie nie jest przypadkiem wynikiem indoktrynacji terapeutycznej? A. Ś.: Aż tak daleko posuniętego wniosku bym nie postawił. Rozumiem, że ona ma poczucie, że po tylu latach terapii bulimia wraca. Wierzę w to, że w jej przypadku leczenie nie było skuteczne. Trudno mi określić dlaczego. Wielu pacjentów zgłaszając się do terapii z problemem jako cel stawiają sobie zlikwidowanie tego problemu. Mam lęki – nie chcę mieć lęku; mam depresję – nie chcę się smucić; mam zaburzenia odżywiania – nie chcę w ogóle o tym myśleć itd. Żaden z tych celów nie jest realny do osiągnięcia, bo przecież wszyscy odczuwamy lęk i smutek. Ogromna liczba ludzi przejmuje się swoim wyglądem, a jednak nie spełnia kryteriów zaburzenia odżywiania. To czego więc w tym wywiadzie mi brakuje, to celów jakie chciała zrealizować w terapii i określenia, które z tych celów nie zostały osiągnięte. T. W.: Relacjonując swoją pierwszą, trwającą 8 lat terapię psychodynamiczną, pacjentka mówi o tym, że pomogła jej poradzić sobie z bulimią, stwierdza nawet, że wspólnie z terapeutką uratowały jej życie, ale kosztem wytworzenia neurozy, który określa mianem haraczu, jaki trzeba zapłacić za uzyskane efekty. Myślę, że wielu czytelników może się zastanawiać nad tym, czy w podobnych przypadkach zawsze trzeba płacić taki haracz? Czy decydując się na psychoterapię powinni brać pod uwagę możliwość takich skutków? A. Ś.: A co to jest neuroza? Pytam całkiem serio. W żadnej klasyfikacji zaburzeń psychicznych jej nie znajdziesz. Chciałbym, żeby było to jasne, że nie śmieję się z pacjentki. Ktoś jej powiedział, że ma neurozę – czyli co? T. W.: Stan, który opisała pacjentka, nie chcę tutaj sprawdzać, czy trafiła w klasyfikację. Dla niej neuroza, to: „Nowa osobowość, dziwaczność, nadwrażliwość, neurotyczność. Fala nowych objawów. Nerwica natręctw, jakieś lęki, płaczliwość, skrajny pesymizm, myśli samobójcze, i egocentryzm, rozrost osobowości do granic możliwości, dekadencja, umiejętność słuchania ciągłego słuchania, i wielka samotność, wszystko na około i nie do zniesienia.” To jej zdaniem haracz, jaki trzeba zapłacić za uzyskane efekty, a ja chciałbym wiedzieć, czy zawsze trzeba płacić taki haracz? A. Ś.: Ale to ważne pytanie. To trochę tak, jakby lekarz powiedział „ma Pan chory układ pokarmowy i będziemy to leczyć”. Ale co jest chore – żołądek, wątroba, jelita? Jak dobrać leczenie skoro nie określiliśmy co jest nie tak? Przecież pod stwierdzeniem neuroza może kryć się wszystko. Wracając do Twojego pytania. Nie trzeba płacić haraczu. Terapia ma poprawiać stan funkcjonowania, a nie go pogarszać – szczególnie po 8 latach terapii. Pytanie jednak, czy jej stan to rzeczywiście haracz. Miałem kiedyś pacjentkę, która zgłosiła się z biegunkami psychogennymi. Za każdym razem kiedy chciała wyjść z domu musiała szybko biec do toalety. Gastrolodzy przebadali ją na wszystkie sposoby i powiedzieli, że problem jest natury psychicznej. W terapii udało się opanować jej biegunki. Pacjentka zaczęła więc robić wszystko to, czego nie mogła przez swoje schorzenie. Gdy „wyszła do ludzi” okazało się, że boi się ich oceny i obawia się odrzucenia. Czy to konsekwencja terapii? Czy też przez koncentrację na objawie i walczenie z nim nie miała możliwości zobaczenia jak naprawdę wchodzi w relacje z innymi? Zdarza się więc tak, że pracując w terapii z jednym zaburzeniem okazuje się, że u podłoża leży zaburzenie osobowości. Czy tak było w przypadku Twojej bohaterki? Nie wiem. Jestem w stanie sobie wyobrazić, że 8 lat terapii może rzeczywiście dużo namieszać w psychice człowieka. T. W.: Nie boisz się, że tym ostatnim zdaniem możesz odstraszyć pacjentów od terapii? A. Ś.: Jeśli odstraszę ich od terapii, które trwają 8 lat to super. Ciąg dalszy rozmowy z Andrzejem Śliwerskim w książce, która ukaże się drukiem w pierwszej połowie 2018 roku.  W poprzednich wpisach zamieściłem fragment rozmowy z pacjentem oraz z prof. Jerzym Aleksandrowiczem, w którym omawialiśmy problemy poruszone przez pierwszego pacjenta. Następnie opublikowałem  fragment rozmowy z pacjentką Paulą i rozmowę z Mają Filipiak komentującą przypadek Pauli. Omawiany powyżej przez Andrzeja Śliwerskiego przypadek został udostępniony tydzień temu. W sumie stanowią one sześć z piętnastu rozmów, które składają się na książkę.
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychoterapia bez makijażu – Terapia to eksperyment

Następny akt terapeutycznej tragedii wypełniającej książkę „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach” zawiera fragment rozmowy z Olą, pacjentką, która szukając ulgi w swoim cierpieniu natrafiła na pozbawionego skrupułów psychoterapeutę – uwodziciela.

Następny akt terapeutycznej tragedii wypełniającej książkę „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach” zawiera fragment rozmowy z Olą, pacjentką, która szukając ulgi w swoim cierpieniu natrafiła na pozbawionego skrupułów psychoterapeutę – uwodziciela. Zachęcam do tej, w gruncie rzeczy, niełatwej lektury!

Terapia to eksperyment

 Im lepiej umiem żyć dzięki terapii tym bardziej chcę-muszę umrzeć.
T. W.: Pani Olu, dziękuję, że zgodziła się pani na rozmowę ze mną. Proszę mi na początek powiedzieć jak długo jest pani w procesie terapeutycznym? Ola: Na terapiach spędziłam właściwie całe moje dorosłe życie. Mam 30 lat, zaczęłam się leczyć jako 18 latka. Chorowałam na bulimię. Pochodzę z małej miejscowości, za czasów mojej wczesnej młodości nie było w moich okolicach żadnych specjalistów. Pierwsza terapia psychodynamiczna, Więc na sensowną terapię zaczęłam chodzić dopiero kiedy przyjechałam na studia w wieku 19 lat. prawie 8 lat, prawdę mówiąc uratowałyśmy wspólnie moje życie, ważyłam wtedy 36-38 kg. Ale kiedy moje życie zmierzało do zaprogramowanego mieszczańskiego wzorca i terapeutka chciała wsadzić mnie na kozetkę – odeszłam – oczywiście w awanturach. Byłam nowym człowiekiem, już nie bulimiczką ale popierdoloną -za przeproszeniem – neurotyczką. T. W.: Chce pani przez to powiedzieć, że ta pierwsza terapia wyleczyła panią z bulimii ale jednocześnie wytworzyła nerwicę? O.: Wyleczyła to za duże słowo. Bulimia wraca i mija, człowiek po prostu tworzy sposoby i taktyki jak z nią żyć wystarczająco dobrze. Miesiącami a czasem latami jest ok. A potem jakaś wpadka. Trzeba to przegadać, znaleźć sposób albo wziąć leki. Ale największym problemem jest neuroza. Nowa osobowość, dziwaczność, nadwrażliwość, neurotyczność. Fala nowych objawów. Nerwica natręctw, jakieś lęki, płaczliwość, skrajny pesymizm, myśli samobójcze, i egocentryzm, rozrost osobowości do granic możliwości, dekadencja, umiejętność słuchania, ciągłego słuchania, i wielka samotność, wszystko na około i nie do zniesienia. No właściwie to był bardzo ciekawy eksperyment intelektualno-emocjonalny, po którym człowiek czuje się gorzej-trochę żartuję a trochę nie. To najważniejsze wydarzenie w moim życiu, potężna ingerencja, wiem że to się mogło stać tylko wtedy, kiedy byłam cieniem człowieka w pędzie autodestrukcji. I za ten nowy nawyk analitycznego myślenia i przenikliwości i umiejętności grzebania w swojej głowie jak w kablach trzeba zapłacić haracz w postaci neurozy, dygotu. Ja jestem w ciągłym dygocie, nieustannej konfrontacji od czasu zerwania z moją analityczką. T. W.: Czy ta zmiana została świadomie zaplanowana i przeprowadzona przez terapeutkę? O.: Nie wiem do końca. Ewidentnie chciała mojego szczęścia pod koniec, to mnie niepokoiło. Kozetka i taka nauczycielska troska, która się pojawiła w niej bardzo mnie zaskoczyła wtedy pomyślałam, że działa według jakiegoś planu, dlatego odeszłam. ale to był tylko ten jeden moment. Przez poprzednie lata nigdy tego w niej nie widziałam. T. W.: Uciekła pani zaniepokojona troską o pani szczęście? O.: Raczej wizją, konkretną wizją szczęścia. Np.: dlaczego spotykam się z facetem który nie może mi pomóc finansowo i zapłacić za sesję na kozetce i jeszcze do tego ma dziecko i musi płacić alimenty? To czy ja wybieram takiego mężczyznę podświadomie, który nie będzie mnie wspierał…itp itd. Nagle całe moje życie zaczęło kręcić dookoła kozetki i dodatkowych sesji. Dlaczego np.: nie chcę poprosić o pomoc finansową mojego prawie 100 letniego dziadka – pytała moja terapeutką. No a ja nie chciałam eksploatować rodziny tylko po to żeby iść na kozetkę. No więc dlaczego nie chcę iść do pracy w której więcej zarobię, jedyną szansą wówczas byłaby dla mnie korporacja. A ja nie chciałam do korporacji. Chciałam się rozwijać, pisać. No więc terapeutka kazała mi się zastanowić dlaczego jakiś wyimaginowany rozwój jest ważniejszy niż ten konkretny rozwój w gabinecie itd. Kozetka opętała moją terapeutkę. T. W.: Kozetka, czy dochody z niej czerpane? O.: Nie wiem. Wydaje mi się, że kozetka. Myślę, że gdyby chodziło o pieniądze walczyłaby o to żebym została na dwóch sesjach w tygodniu kiedy widziała, że chcę odejść pod wpływem nacisku na trzy. T. W.: Mówi pani o tej kozetce w sensie metaforycznym, czy dosłownym, tak jak jest ona rozumiana w psychoanalizie? O.: Nie, mówię o kozetce w sensie dosłownym. T. W.: Jak terapeutka zareagowała na pani decyzję o przerwaniu terapii? O.: Kiwała głową w kierunku góra dół i marszczyła brwi a potem bez końca pytała dlaczego nie chcę czegoś co przecież wiem, że jest dla mnie dobre. A jak mówiłam, że nie przyjdę za tydzień to odpowiadała: będę na panią czekać za tydzień. A jak ja mówiłam: może pani czekać, ale ja nie przyjdę. To ona odpowiadała: to pani godzina, będę na panią czekać. T. W.: Jak się pani wtedy czuła? O.: Czułam, że się zapędziła, że została przekroczona granica z jej strony. Poczułam jakbym była u surowej matki, która mówi, że wie lepiej. Pomyślałam, że jej trochę odbiło. Byłam wściekła wtedy. Czułam, że chce mnie zmusić, wywrzeć presję. Ale dziś nie wspominam tego tak katastroficzne. Chociaż miałam takie etapy kiedy zastanawiałam się czy ona nie miała racji, że widziała we mnie coś czego ja nie widziałam i chciała dobrze. Ale po roku, może półtora te wątpliwości minęły. T. W.: Co było potem? O.: Trafiłam do terapeutów : behawioralnego, NLP, procesu – łącznie 2 lata. No i do psychiatry- 2 lata. Mając lat 29, miałam dobrą pracę, 3 letni związek. T. W.: Domyślam się, że te trzy terapie ocenia pani zatem pozytywnie? O.: Behawioralna i proces były bardzo ok. Behawioralną prowadziła dziewczyna chyba niewiele starsza ode mnie, to było dla mnie ważne, wsparcie kogoś młodego, zastąpiła mi siostrę chyba. Ale wypełnianie tabelek po takiej analitycznej terapii to brzmi jak żart. Ale dopasowałam się z ciekawości. T. W.: Ile czasu trwała ta terapia? O.: Siedem miesięcy. T. W.: Z jakiego powodu pani ją przerwała? O.: Nie przerwałam, skończyłyśmy za porozumieniem stron. Nic się nie pojawiało. Nie miałam nic do wniesienia. Nie było chyba jakiejś pełnej satysfakcji ale rozmawiałyśmy, że udało nam się coś zrobić to było cenne i to było na ten czas wszystko co mogłyśmy zrobić. Więc pożegnałyśmy się. T. W.: Rozumiem, a terapia procesowa? O.: Proces prowadziła taka działaczka ruchu pro kobiecego, to było super, była taką akceptującą macicą. Zarówno od tej poprzedniej, jak i tej wiele dostałam, tak jakby coś na drogę. No i nie zdzierały kasy. T. W.: A jest pani w stanie sprecyzować co to takiego było, co pani dostała od nich? O.: Chyba wsparcie kobiet, miałam w życiu tego bardzo mało. Żyłam przez wiele lat w potężnym deficycie kobiet, wręcz we wrogości, patologicznych relacjach z kobietami, w odrzuceniu przez kobiety. One mi pomogły w konkretnych zagadnieniach, bo z jedną i drugą zajmowałam się konkretnym problemem, dały mi dużo czasu i przestrzeni na rozpacz dotyczącą konkretnej rzeczy z mojej przeszłości. Można powiedzieć, że załatwiłam temat. Z jedną moją opiekunkę, która mnie zostawiła bez słowa z drugą byłą partnerką mojego faceta. T. W.: A terapia NLP? O.: NLP wydało mi się dość nieprzyzwoite, kiedy terapeutka kazała mi wypełniać moją mamę w wyobraźni kolorem czerwonym to pomyślałam, że to jednak przekracza granice przyzwoitości. T. W.: Dlaczego? O.: Bo miałam stworzyć od nowa swoją przeszłość. Stworzyć ze swoich marzeń i potrzeb nową mamę i napełniać ją kolorami, które budzą konkretne skojarzenia, nadawać jej nową twarz, nową fryzurę, nowe ubrania itp. No zmieniać przeszłość tak dosłownie po to żeby być szczęśliwym? Bo rozumiem, że mam samą siebie oszukać. To przesada. T. W.: Po jakim czasie przerwała pani tę terapię? O.: Po 6-7 sesjach. T. W.: I głównym powodem było to, że terapeutka zmuszała panią do samooszukiwania się? O.: Nie zmuszała mnie, to była po prostu jej metoda. Powiedziałam, że dla mnie to jest po prostu niemoralne. Miała kilka innych propozycji ale dość podobnych właściwie więc zrezygnowałam, NLP to taka usługa więc ta rezygnacja to właściwie wyglądało jak oddanie spodni w sklepie, które nie leżą. T. W.: Wspominała pani też coś o psychiatrze. Czy te dwa lata u psychiatry to też była psychoterapia? O.: Do psychiatry chodzę nadal. Też byłam u kilku na przestrzeni lat. Nie, to nie były terapie. Ale raz trafiłam do psychiatry, który był jednocześnie psychoanalitykiem. Bardzo mnie to rozbawiło. Swoją drogą straszny arogant, bardzo znany terapeuta w Warszawie. Nieprawdopodobny buc. T. W.: Skąd aż tak brutalna ocena tego człowieka? O.: Bo przytyłam po lekach. Sporo – 8 kg w dwa miesiące, a bardzo pilnowałam żeby nie przytyć. I byłam zła, przygnębiona i nie mogłam tego znieść. A on mówił, że to niemożliwe, że się nie tyje po antydepresantach. Mówiłam mu, że niech poczyta fora, że wszędzie ludzie piszą, że się tyje niestety. On na to, że ja go oskarżam, że on chciał żebym ja przytyła i żebyśmy się temu przyjrzeli. Odmówiłam przyglądaniu się temu. No i powiedział, że może przytyłam z innego powodu. Zapytałam z jakiego, on na to, że nie wie, po prostu to mu przyszło do głowy. Po chwili zapytał ile jestem w związku, mówię że mniej więcej 2 lata, no to powiedział, że pewnie dlatego, że przyszła pierwsza faza stabilizacji w związku i dlatego przytyłam. I tym sposobem wybrnął – poradził sobie z tym, że zapomniał, że w skutkach ubocznych tego leku jest napisane, że się od nich tyje. T. W.: Z tego, co pani mówi wnioskuję, że kontakt z psychiatrami był pani potrzebny, aby wspomagać psychoterapię lekami? O.: Psychiatrzy to chyba inaczej nazywają tzn., że leczenie farmakologiczne wspomaga się terapią. T. W.: Jakkolwiek to nazwiemy, czy to połączenie psycho- i farmakoterapii odbywało się za porozumieniem psychiatry i psychoterapeuty? O: Tak. T. W.: I jakie to dawało efekty? O.: Hmm, kilka razy odstawiałam leki, bez nich rzeczywiście jest gorzej. Mam ten syndrom, że kiedy czułam się lepiej albo po prostu ok to odstawiałam leki bo myślałam, że ich nie potrzebuję no i okazało się, że jednak czuję się lepiej dzięki nim między innymi. Dziś mam za sobą wiele prób, dużo leków w historii diagnostycznej. Nie mam złudzeń co do leków. Stabilizatory nastroju to rzeczywiście dobry wynalazek. T. W.: Coś jednak pchało panią do kolejnego gabinetu psychoterapeutycznego? O.: Tak, bo radziłam sobie z bulimią ale zaczęłam się ciąć. T. W. Czy te samookaleczenia pojawiły się wtedy po raz pierwszy? O.: Nie, pierwsze cięcie się było jak miałam 22 lata, ale to był pojedynczy epizod. Wróciły dopiero po latach nie jako epizod ale fala, to właśnie z tego powodu trafiłam do terapeuty gestalt. Po moim wieloletnim doświadczeniu wydawał mi się wystarczająco przekonujący i silny żeby dźwignąć mnie i moją historię. Niemal od razu był pod wrażeniem mojej osoby. Był inteligentny i zabawny, ironiczny. Bardzo przenikliwy i elegancki. Powiedział, że jeśli będę chciała się ciąć to mam do niego dzwonić nawet w środku nocy. nie dzwoniłam ale pisałam smsy, nawet o 5 rano, zawsze odpisywał po kilku minutach. pisał nawet fragmenty prozy Cortazara porównując mnie do Kronopii – nie wiem, to jakieś delikatne niewinne istoty, które tańczą i wszyscy lubią na nie patrzeć. Byłam pewna, że mnie uwodzi. Był bardzo blisko mnie. Nie rozumiałam tego. Po kilku miesiącach powiedziałam, że zakochałam się w nim i uważam, że powinnam zmienić terapeutę. On stwierdził, że to chwilowe i absolutnie nie powinniśmy nic zmieniać. T. W.: Uwierzyła mu pani? O.: Tak, zaczęłam się stroić, chodzić w szpilkach, flirtować przez sms-y, na co on odpowiadał, na przykład, jak świetnie wyglądam albo, że mam twarz jak lalka z porcelany i, że jestem piękną kobietą… Ciąg dalszy rozmowy z Olą w książce, która ukaże się drukiem w pierwszej połowie 2018 roku.  W poprzednich wpisach zamieściłem:
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.