Zapraszam do wysłuchania rozmowy na temat oszustw i manipulacji Freuda, a co za tym idzie, również psychoanalizy – tej freudowskiej i kolejnych jej odmian. Rozmowę przeprowadził ze mną Jacek Tabisz.
O czym rozmawialiśmy
Nie potrafię podchodzić do Freuda poważnie – i nie tylko z powodu jego koncepcji. Rzetelne studia historyczne pokazują, że większość idei zapożyczył, nie przyznając się do tego, część sfałszował, a przede wszystkim był mistrzem autokreacji i marketingu. Nie odkrył nieświadomości: trójdzielną duszę opisywał już Platon w metaforze woźnicy i dwóch koni.
Jego stosunek do pacjentów był wymowny. Z zapisków Ferencziego wiemy, że nazywał ich hołotą, która ma dostarczać materiału do rozwijania psychoanalizy. Najpierw była ideologia, a do niej dopasowywał ludzi jak na łożu Prokrusta. Skrzywdził wiele kobiet, uznając ich relacje o wykorzystywaniu w dzieciństwie za fantazje. Aktywnie zniechęcał też do eksperymentalnego sprawdzania psychoanalizy – a po tym, kto broni swoich twierdzeń przed weryfikacją, najłatwiej rozpoznać pseudonaukowca.
Psychoanaliza jest jak Proteusz: gdy próbujesz ją uchwycić, zmienia postać. Każdą krytykę zbywa się stwierdzeniem, że „to już historia, dziś jesteśmy dalej”. Tak działa wiele pseudonauk. Czy coś po Freudzie zostało? Tak – część opisanych przez niego mechanizmów obronnych, jak projekcja czy racjonalizacja, potwierdzono eksperymentalnie. To jednak niewiele jak na „ojca psychologii”, którym zresztą nie był: większe zasługi miał William James.
O psychoanalizie i jej mitach piszę w „Zakazanej psychologii”, a o wielkich postaciach psychologii, które warto znać zamiast Freuda, w „Gigantach psychologii”.
O psychoanalizie pisałem obszerniej w pierwszym tomie mojej trylogii „Zakazana psychologia. Pomiędzy nauką a szarlatanerią„. Relacje ofiar terapii opartej na psychoanalizie można przeczytać w mojej książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach„.

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.