O czym rozmawialiśmy
James Randi był iluzjonistą najwyższej klasy, który zawsze uczciwie mówił, że to, co robi, jest sztuczką: wykorzystuje błędy naszej percepcji, żeby pokazać coś, co w rzeczywistości nie istnieje. Tę samą wiedzę obrócił przeciwko tym, którzy udawali, że ich sztuczki są prawdziwe. Publicznie demaskował zginanie łyżeczek siłą woli, czytanie w myślach i przepowiadanie przyszłości, kontynuując tradycję uczciwych magików, którzy już w XIX wieku zwalczali oszustów.
Przez dziesięciolecia jego fundacja oferowała milion dolarów każdemu, kto w kontrolowanych warunkach udowodni zdolności paranormalne. Nikt nigdy nie wygrał. Zachwyciła mnie prostota tego przekazu, gdy pierwszy raz o nim przeczytałem: zwykły człowiek nie musi czytać artykułów naukowych, wystarczy, że wie, że milion leży na stole i nikt go nie potrafi wziąć. Klub Sceptyków Polskich też przez rok ogłaszał podobną próbę – i nikt nie spełnił warunków.
Czy to, że szarlatanów nie ubywa, mogło Randiego zniechęcić? Nie sądzę. Sceptycy wiedzą, że to praca bez końca, bo zawsze znajdą się chętni, by oszukiwać innych dla pozycji czy pieniędzy. Ulubiona wymówka „magów” – że sceptyk w pobliżu zaburza ich moce – najlepiej obnaża swoją absurdalność, gdy potraktować ją poważnie: wtedy wystarczy jeden wystarczająco silny sceptyk, by zablokować zjawiska paranormalne na całym świecie.
O sceptycyzmie i demaskowaniu pseudonauki piszę w „Zakazanej psychologii”.
Rozmowę z Jamsem Randim, którą przeprowadził podczas Kongresu jego biograf Massimo Polidoro, można obejrzeć tutaj:
O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

