Wszechobecna przemoc czyni nas obojętnymi. A zobojętnienia w statystykach nie widać

To tytuł mojego najnowszego artykułu, który ukazał się w ostatnim numerze „Plus Minus”. Zapraszam do lektury!

Czy ten codzienny spektakl przemocy, jaki oglądamy w filmach, serialach, grach komputerowych i w wiadomościach, czyni nas agresywnymi? Przez lata setki badań pokazywały efekt, którego, jak się okazuje, nie ma.

W marcu 1930 roku amerykańscy producenci filmowi przyjęli dokument, który przez następne trzydzieści siedem lat rozstrzygał, co wolno pokazać w kinie. Oficjalnie nazywał się „Kodeksem produkcji filmowej”, do historii przeszedł jednak jako „Kodeks Haysa” – od nazwiska Willa Haysa, byłego poczmistrza generalnego Stanów Zjednoczonych, którego Hollywood zatrudniło, by uprzedzić cenzurę państwową poprzez wprowadzenie własnej. Przez blisko cztery dekady żaden film nie trafił do amerykańskich kin bez pieczęci biura Haysa, a jego urzędnicy czytali scenariusze zdanie po zdaniu.

Tekst Kodeksu jest krótki i zdumiewająco konkretny. „Nadmierne i lubieżne pocałunki, lubieżne uściski, sugestywne pozy i gesty nie mogą być pokazywane”. Stąd wzięło się osobliwe zjawisko, które rozpoznaje każdy widz starych filmów: małżeństwa z ekranu przez czterdzieści lat spały w dwóch osobnych łóżkach, oddzielonych szafką nocną.

A morderstwo? Morderstwo pokazywać było wolno. Kodeks stawiał tylko dwa warunki. Pierwszy brzmiał: „Brutalne zabójstwa nie mają być przedstawiane szczegółowo”. Drugi jest zdaniem, dla którego warto przeczytać cały ten dokument: „Technika morderstwa musi być przedstawiana w sposób, który nie zainspiruje naśladownictwa”.

Niemal wiek później czytelnik przebiegający wzrokiem paragrafy o sypialniach, uśmiecha się z wyższością i mija to zdanie obojętnie. A jest ono w całym Kodeksie najciekawsze. Siedemdziesiąt lat po jego opublikowaniu Światowa Organizacja Zdrowia wydała rekomendacje dla dziennikarzy, których sedno brzmi dokładnie tak samo: nie opisujcie techniki, bo technika bywa naśladowana. Tyle że WHO pisała nie o morderstwie, lecz o samobójstwie. A o samobójstwie w Kodeksie Haysa nie ma ani słowa.

Mamy więc dokument, w którym ludzie bez jakichkolwiek wyników badań, sformułowali regułę, jaką nauka potwierdzi po siedemdziesięciu latach i przypisali ją niewłaściwej sprawie. Zabronili pokazywania tego, co robimy codziennie i co nie jest przestępstwem. Dopuścili pokazywanie tego, za co się idzie do więzienia. I przemilczeli jedyną rzecz, przy której ich intuicja okazała się słuszna.

Warto się przy tej pomyłce zatrzymać dłużej, bo nie jest ona tylko zabytkiem. Wystarczy zestawić cztery rodzaje ludzkich zachowań i porównać, jak surowo regulujemy ich przedstawianie, a jak surowo je same.

Zabójstwo. Prawo karze za nie wszędzie, w kilkudziesięciu krajach śmiercią. Biuro Narodów Zjednoczonych do spraw Narkotyków i Przestępczości policzyło, że w 2017 roku zamordowano na świecie około 464 tysięcy ludzi – ponad pięć razy więcej, niż zginęło we wszystkich konfliktach zbrojnych razem wziętych. Pokazywać wolno bez ograniczeń.

Akt seksualny. Nie jest przestępstwem prawie nigdzie i prawie nigdy. Oddajemy mu się. Większość z nas, dziesiątki razy w roku. Pokazywać nie wolno prawie nigdzie i prawie nigdy, a kto to robi, ryzykuje w wielu krajach więzieniem.

Brawurowa jazda samochodem. Zabroniona wszędzie i karana wszędzie, choć łagodnie. Zabija rocznie około 1,19 miliona ludzi – dwa i pół razy więcej niż mordercy. Pokazywać wolno bez żadnych ograniczeń, a filmy poświęcone wyłącznie temu zajęciu zarobiły miliardy.

Samobójstwo. Nie jest przestępstwem w większości państw świata. Odbiera życie ponad 720 tysiącom ludzi rocznie. Pokazywać wolno, ale prawie nikt tego nie robi, a dziennikarze na całym świecie stosują się do międzynarodowych rekomendacji ograniczających relacjonowanie. Cztery zachowania, cztery reguły i ani jednej zgodności między surowością reguły a rozmiarem szkody. Mamy jednak w tej materii kilkadziesiąt lat badań nad wpływem mediów na zachowanie. Warto więc sprawdzić, co dokładnie nauka mówi i… zacząć od liczby, którą sam kiedyś zapisałem.

Czytaj dalej na stronach „Plus Minus” klikając TUTAJ

Niektóre inne felietony opublikowane w Plus Minus:

Psychologowie społeczni karmili nas usprawiedliwieniami zła. Wyniki badań są odtrutką

Próby pozbawienia głosu frustratów wywołają radykalizację zwalczanych poglądów – mój nowy felieton w Plus Minus

Inkluzywność ponad wszystko

Wygnanie z raju autentyczności

Wstręt, godność, eutanazja. W pułapce szpitalnej ideologii

Czy obsesyjna walka z pracoholizmem zabija w ludziach ambicje i przedsiębiorczość?

Kto obroni merytorykę w nauce

Nadzieja na ulgę dla ofiar PTSD. Ale uwaga, inżynieria pamięci ma też ciemną stronę

Czy nasze mózgi lubią minimalizm?

Z perspektywy naszego kurnika – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Strzeżcie się fałszywych humanistów – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Psycho-infodemia – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Kryzys męskości z powodów kulturowych? To dlaczego niewieścieją aligatory, japońskie rybki i żaby lamparcie?

Puste hasła cywilizacji życia

Obalają wiarę w reptilian, sami są nękani


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy powszechne przekonanie, że telewizja „lasuje mózg”, a książki go ratują, jest mitem naszej kultury?

Rys. Jacek Gawłowski

Zapraszam do lektury mojego artykułu, który ukazał się w Magazynie Gazety Wyborczej, 24.07.2026 r.

Czytanie o chwytaniu za klamkę i chwytanie za klamkę – dla naszych neuronów granica między czynnością opisaną a wykonaną jest zaskakująco cienka.

Czy czytanie książek ma jeszcze sens? 59 proc. Polaków nie przeczytało w ciągu poprzedniego roku ani jednej, ale jeśli ktoś przyzna się do tego publicznie, jak Ewa Chodakowska, która stwierdziła, że nie czyta książek, bo teraz sama je pisze, naraża się na zmasowany atak tłumu, który ani nie czyta, ani nie pisze.

Nie zawsze tak było. Artur Schopenhauer, który sam dużo czytał, nie miał oporów, aby w eseju „O czytaniu i książkach” stwierdzić, że czytanie jest jedynie surogatem samodzielnego myślenia. Porównał czytelnika do ucznia, który ołówkiem poprawia linie nakreślone przez nauczyciela. Filozof uważał, że nadmiar czytania pozbawia umysł elastyczności. Jego zdaniem ludzie, którzy spędzają całe dnie na lekturze, tracą zdolność samodzielnego myślenia, podobnie jak osoba, która ciągle jeździ konno, ostatecznie zapomina, jak się chodzi. Krytykował literaturę współczesną określając ją mianem intelektualnej trucizny niszczącej umysł. Schopenhauer uważał, że kluczową umiejętnością jest unikanie lektury tego, co w danej chwili czytają wszyscy (bestsellery, ulotne pisma polityczne czy modne powieści). Potępiał również pisarzy, którzy tworzą dla pieniędzy lub z chęci zdobycia urzędu, uważając ich dzieła za bezwartościowe i szkodliwe dla „prawdziwego pszenicznego ziarna” literatury.

Shopenhauer nie był w swoich poglądach odosobniony. Fryderyk Nietzsche wielokrotnie krytykował uczonych, którzy tylko czytają. Ironizował, że uczeni siedzą w bibliotekach zamiast żyć. Podobnie uważał Ralph Waldo Emerson stwierdzając, że: „Książki są najlepszą rzeczą, jeśli właściwie z nich korzystamy; nadużywane należą do najgorszych.” Henry David Thoreau w swoim Waldenie podobnie, jak Nitzsche, wyśmiewał ludzi, którzy całe życie spędzają na studiowaniu, zamiast żyć. Według niego życie jest ważniejszym nauczycielem niż biblioteka. Współcześnie, nie tyle krytykuje się czytanie książek, które to zajęcie zyskało status swoistej świętości kulturowej, co raczej wskazuje na efektywniejsze substytuty ‒ podcasty, filmiki na Youtubie i ‒ o zgrozo! ‒ media społecznościowe.

Czytaj dalej klikając TUTAJ


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

„Wpychał mi krzyż do gardła”. Przerażające relacje ofiar polskich egzorcystów | RAPORT SPECJALNY

Raport specjalny TVP Info o nadużyciach polskich egzorcystów, przy którego przygotowaniu współpracowałem: dlaczego egzorcyzmy to przemoc i czym grożą osobom chorym psychicznie.

Na początku tego roku uczestniczyłem w przygotowaniu Raportu Specjalnego poświęconego nadużyciom polskich księży egzorcystów. Autorem reportażu przygotowanego dla TVP jest Jakub Hnat. Z pewnym opóźnieniem zapraszam do obejrzenia tego niełatwego w odbiorze i dość niecodziennego materiału.

O czym jest ten raport

Raport TVP Info pokazuje, co dzieje się w przykościelnych salkach podczas egzorcyzmów. W Polsce działa około 120 księży egzorcystów, ale nikt nie wie, ilu ludzi poddaje się tym rytuałom, i nikt tego nie kontroluje. Reportaż Jakuba Chnata opiera się na świadectwach kobiet, które latami poddawano egzorcyzmom, oraz na nagraniach z ich przebiegu.

Gdy oglądam te nagrania, nie mam wątpliwości, że widzę przemoc, i to przemoc poniżającą młode kobiety. To w gruncie rzeczy psychiatria z czasów średniowiecza, bo wtedy wymyślono te metody. Przestrzegam też przed uznawaniem zachowań egzorcyzmowanych za udawanie. Ich objawy są często rzeczywiste i poza ich kontrolą, a wywołuje je to, co robią z nimi egzorcyści.

Najgroźniej jest wtedy, gdy na egzorcyzmy trafiają osoby rzeczywiście chore psychicznie. Dla kogoś, kto ma urojenia, są one rzeczywistością psychiczną, a rytuał wypędzania demonów najpewniej pogłębi jego stan psychotyczny, i to bardzo mocno. Dlatego popieram postulat, by zakazać egzorcyzmów wobec dzieci i osób z zaburzeniami psychicznymi.

O tym, jak psychologia i religia zagospodarowują ludzkie cierpienie, piszę w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”, a o pseudoterapiach w „Zakazanej psychologii”.

To nie pierwszy materiał filmowy na temat, w którego przygotowaniu pomagałem. Już kilkanaście lat temu reż. Konrad Szołajski mierzył się z nim w swoim filmie dokumentalnym. Jeszcze wcześniej wypowiadałem się w materiale przygotowywanym przez BBC. Zadziwiające, że mimo upływu lat nic się w tym względzie nie zmieniło. Egzorcyzmy w pewnych kręgach nadal cieszą się sporą popularności, a księża-egzorcyści swobodą działania i bezkarnością.

Posty o podobnej tematyce:

Walka z szatanem

Prawo nie chroni rozumu – wywiad


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na spotkanie autorskie w Warszawie!

Zapraszam serdecznie na spotkanie autorskie w Warszawie.

Może być rysunkiem przedstawiającym kukang i tekst „TOMASZ TOMASZWITKOWSKI WITKOWSKI ZAWRACANIE STATKÓW GLUPCÓW spotkanie autorskie z TOMASZEM WITKOWSKIM poprowadzi Michał Chudoliński ---- ZAWRACANIE STATKÓW ZGLUPCOW GLUPCÓW แณ BRUMEISTER WYDNWNCTWO WARSZAWA, 22 stycznıa, godz. 18:0 Bibloteka MDM, ul. Marsza Marszałkowska 55-73 WSTEP WOLNY BEZ MASKI”

Zapraszam serdecznie!

Więcej szczegółów na FB: https://www.facebook.com/events/1836556634402570

Przeczytaj darmowy fragment, recenzje, opinie czytelników, posłuchaj rozmów o książce klikając na okładkę.

Czy nasze mózgi lubią minimalizm?

Na Zachodzie minimalizm wydaje się być przemijającym trendem kulturowym, jeszcze jednym sposobem buntu przeciwko hiperkonsumpcji.

Doskonałość osiąga się nie wtedy, gdy nie ma już nic więcej do dodania, ale gdy nie ma już nic do odjęcia

Antoine de Saint-Exupéry

Owinięty przezroczystym celofanem, z etykietami ze zwykłego brązowego papieru i czerwonym napisem bez zbędnej grafiki – tak na rozkrzyczanym rynku, pełnym marek zabiegających o uwagę wygląda produkt Muji. Założona w 1980 roku firma Muji (pełna nazwa: Mujirushi Ryohin co można przetłumaczyć jako „towary bez marki”) reprezentuje antytezę konsumpcjonizmu. Początkowo działająca w Japonii, obecnie jest globalną japońską firmą detaliczną sprzedającą szeroką gamę artykułów gospodarstwa domowego, mebli, odzieży i produktów spożywczych. Muji dała się poznać za przyczyną swojej filozofii funkcjonalnego, wysokiej jakości wzornictwa o japońskiej minimalistycznej estetyce, oferowanego w rozsądnej cenie. Marka nieustannie skupia się na produktach pozbawiając je wszelkich zbędnych dodatków i ozdób. Muji ma obsesję na punkcie minimalizmu, co znajduje odzwierciedlenie we wszystkich elementach marki, które ucieleśniają przesłanie „mniej znaczy więcej”. Dzięki swojej filozofii sieć zdobyła rzesze zwolenników, otwierając setki sklepów w Azji, a następnie również w Europie i Ameryce Północnej. W szczytowym okresie, na przełomie XX i XXI wieku, generowała roczne przychody przekraczające miliard dolarów i stała się synonimem minimalistycznego stylu życia.

Jednak na rynkach zachodnich entuzjazm szybko osłabł. W 2023 roku europejski oddział odnotował stratę przekraczającą 17 mln euro, a liczba placówek skurczyła się z ponad 100 do około 68. Sprzedaż w regionie spadła o około 25%, co przełożyło się na zamknięcie kilkudziesięciu sklepów (o kłopotach marki pisaliśmy szerzej rok temu: Muji: słynna marka w tarapatach. To ona wypromowała modę na japoński minimalizm – rp.pl). Obecnie Muji kontynuuje działalność w Azji w dotychczasowej skali, podczas gdy na Zachodzie trwa proces restrukturyzacji sieci. Dlaczego? Czy dotychczasowa historia Muji to tylko kolejny przykład przemijającej mody? wynik fundamentalnych różnic kulturowych? A może czegoś więcej?

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Pełen tekst artykułu ukazał się w „Plus Minus” 5.09.2025 r.

POSTY O PODOBNEJ TEMATYCE:

Epistemologia subtraktywna, czyli dodawanie przez odejmowanie

Wybieranie ze śmietnika wiedzy

Dodawanie przez odejmowanie czyli epistemologia subtraktywna


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Naprawa zamiast kary i zemsty, czyli inne oblicze sprawiedliwości

To tytuł mojego artykułu poświęconego sprawiedliwości naprawczej, który ukazał się w Magazynie Dziennika Gazety Prawnej 26-27 lipca, 2025 r. Zapraszam do lektury!

Dzisiaj ofiary przestępstwa, po oddaniu sprawy do sądu, mają niewielki wpływ zarówno na przebieg procesu, jak i na jego wynik. Podobnie sprawcy – choćby nie wiadomo jak bardzo żałowali swoich czynów / ShutterStock

W 1997 r. wdowa po Matthew Goniwe – jednym z przywódców ruchu antyapartheidowego, bestialsko zamordowanym w czerwcu 1985 r. – stanęła twarzą w twarz z Corneliusem Gertse, oficerem policji specjalizującym się w brutalnych metodach postępowania wobec opozycjonistów. Gertse przyznał się do porwania i zabójstwa Goniwe oraz opisał szczegóły tortur, którym osobiście poddał mężczyznę. Rodzina ofiary otrzymała dostęp do dokumentów policyjnych i mogła zadawać pytania o przebieg śledztwa oraz motywację sprawców.

Podczas konfrontacji Gertse zwrócił się do wdowy, mówiąc: „Proszę pani, proszę mi wybaczyć, choć wiem, że nie zasługuję”. Po czym przeprosił rodzinę Goniwe i okazał skruchę. Wobec ujawnienia faktów i szczerego przyznania się do winy oskarżonemu udzielono amnestii pod warunkiem, że nigdy więcej nie będzie pełnił funkcji policyjnych. Bliscy Goniwe podkreślili, że wyjaśnienia i przeprosiny sprawcy pomogły im uzyskać poczucie sprawiedliwości, którego zwykły proces karny by nie zapewnił – w szczególności odpowiedzi na pytania „dlaczego i w jaki sposób”. Proces ten, przeprowadzony w ramach programu sprawiedliwości naprawczej (restorative justice) Południowoafrykańskiej Komisji Prawdy i Pojednania, został uznany za modelowy przykład pojednania po okrucieństwach systemowej przemocy.

Dlaczego to zadziałało? Przez większą część rozwoju naszej cywilizacji, nazwanej przez socjologów kulturą honoru, właścicielami konfliktu były strony. Zniewagę zmywało się w bezpośredniej konfrontacji ze znieważającym, nierzadko go zabijając, zaś zagarnięte dobra odbierano siłą. Jeśli jednostka wystąpiła przeciwko społeczności, ta brała sprawy w swoje ręce, dokonując samosądu. Dopiero gdzieś na przełomie XIX i XX w. w pełni zrozumieliśmy, że godność jest czymś, czego człowiekowi odebrać niepodobna, a jej odzyskanie można powierzyć niezaangażowanej w konflikt trzeciej stronie. Ten wielki krok w rozwoju moralnym ludzkości znalazł odzwierciedlenie w konstytucjach wielu krajów i w prawie. Ale zmiana przyniosła ze sobą również negatywne skutki. Własność konfliktu została zawłaszczona przez instytucje wymierzania sprawiedliwości i ich reprezentantów. Dzisiaj ofiary przestępstwa, po oddaniu sprawy do sądu, mają niewielki wpływ zarówno na przebieg procesu, jak i na jego wynik. Podobnie sprawcy – choćby nie wiadomo jak bardzo żałowali swoich czynów i starali się zrekompensować wyrządzone nam krzywdy czy spowodowane straty, mogą liczyć wyłącznie na karę. Witamy w świecie sprawiedliwości retrybutywnej, w którym w zamian za wyznaczoną przez sąd karę i poczucie zemsty zawłaszczona została własność konfliktu, winnym odebrano możliwość zadośćuczynienia, a ofierze prawo do
rekompensaty na jej warunkach w zamian za wyznaczoną przez sąd karę i poczucie zemsty.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Inne moje artykuły, które ukazały się w Dzienniku Gazecie Prawnej:

Wiek rozeznania. Pierwsza spowiedź okiem psychologa

Zawód psychoterapeuty nadal nie jest uregulowany ustawowo

Wyciek hipokryzji


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Święta Bożego Narodzenia to czas…

Solitude by Daler Usmonov (2015)

Święta Bożego Narodzenia to czas eskalacji oddziaływań dyktatury kultury towarzyskości i socjalizacji. Jeśli ktoś woli być sam, lub okoliczności sprawiły, że sam byś musi, może liczyć na to, że otoczenie zrobi wszystko, aby przekonać go, że jest człowiekiem nieszczęśliwym, że odstaje od normy, że jest gorszy. Nie jest. Samotność jest darem, z którego trzeba umieć korzystać w nie mniejszym stopniu niż z obecności innych. To w samotności najczęściej zdarza się nam flirtować z tym, co głębokie i prawdziwe, a w otoczeniu ludzi szukać ucieczki od samych siebie. Chroniczny lęk przed samotnością to zaburzenie zwane monofobią. Opanował on bez reszty współczesną kulturę, która jak każda dyktatura, pragnie podporządkować sobie wszystkich bez wyjątku.

Tym, którzy bardziej cenią samotny spacer niż biesiady rodzinne, chwile z książką przedkładają nad wspólne oglądanie co roku tych samych filmów telewizyjnych przerywanych nachalnymi reklamami, męczą ich obowiązki towarzyskie i lepiej czują się w towarzystwie samych siebie życzę dużo siły i wytrwałości z okazji nadchodzących Świąt. Ale również tym, którzy z jakichś, niezależnych od nich powodów zostali sami. Pamiętajcie, że samotność to doświadczenie mędrców, a imperatyw socjalizowania się tkwi korzeniami w zwierzęcej, przepełnionej lękami zwierzęcej części naszej natury. Wraz z życzeniami przekazuję symboliczny prezent w formie rekomendacji doskonałej książki oraz w postaci linków do moich tekstów i audycji nawiązujących do życzeń. Wszystkiego dobrego!

The Benefits of Loneliness – mój nowy artykuł w Areo Magazine

Epidemia samotności – czy to fakt?

Epidemia samotności kontra dyktatura szczęścia

Warto być samotnym


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Kryzys męskości z powodów kulturowych? To dlaczego niewieścieją aligatory, japońskie rybki i żaby lamparcie?

Takim, nieco przydługim, tytułem redakcja Plus Minus Rzeczpospolita opatrzyła mój najnowszy artykuł poświęcony przyczynom zjawiska, które od paru lat jest nazywane „kryzysem męskości”. Zapraszam do lektury!

Ryc: Mirosław Owczarek

Współczesny człowiek żyje iluzją omnipotentnego wpływu czynników kulturowych na otaczającą nas rzeczywistość. Te przekonania prowadzą cywilizację w wiele pułapek i ślepych dróg.

„Kryzys męskości” to temat, o który trudno nie potknąć się przeglądając prasę, czy portale informacyjne. Wyszukiwarka Google tylko w języku polskim daje ponad 80 tys. rezultatów dla tego hasła. W ostatnich tylko latach opublikowano co najmniej kilkadziesiąt książek i monografii poświęconych kryzysowi męskości. Znany polski seksuolog w swojej książce Lew-Starowicz o mężczyźnie twierdzi, że liczba niedojrzałych mężczyzn zaczyna mieć charakter epidemii. Jego zdaniem: „Proces rozwoju psychoseksualnego przebiega w ten sposób, że teraz mężczyzna osiąga dojrzałość około czterdziestki. A dokładnie między 35. a 40. rokiem życia. Populacyjnie: Piotrusiów Panów mamy zatrzęsienie”. Nie mniej łaskawy dla mężczyzn jest Philip Zimbardo – popularny psycholog, który wraz z Nikitą S. Coulombe opublikował książkę Gdzie ci mężczyźni. Współautor książki w wywiadzie dla „Newsweeka” porównał współczesnego mężczyznę do ślimaka bananowego: „to taki żółty obły robal, który je co popadnie na swojej drodze, ale generalnie porusza się bardzo wolno i nie ma żadnego celu, robi wrażenie jakby nie zmierzał w żadnym konkretnym kierunku”. Zbyszko Melosik, który kryzysowi męskości również poświęcił całą książkę stwierdza, że: „współczesny mężczyzna, szczególnie nastoletni, miota się między macho a istotą delikatną i empatyczną, zdolną, podobnie jak tradycyjna kobieta, do głębokiej ekspresji swoich uczuć”.

Szukając przyczyn kryzysu męskości natrafimy na co najmniej tyle koncepcji, ilu piszących o tym autorów. Kanadyjski psycholog-celebryta, Jordan Peterson, w swojej książce 12 życiowych zasad dochodzi do wniosku, że przyczyną tego jest fakt, iż społeczeństwo zachodnie w obecnym kształcie jest niezbyt przychylnie nastawione do tradycyjnie męskich cech, takich jak podejmowanie ryzyka czy walka. Jego zdaniem mamy obecnie do czynienia z czymś, co można nazwać „kulturą bezpieczeństwa”. Pewnie jest w tym coś na rzeczy, bowiem Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne w 2019 r. opublikowało wytyczne dla terapeutów do pracy z mężczyznami i chłopcami, w których określiło tradycyjną męskość jako czynnik ryzyka. Autorzy tych wytycznych powołują się na badania, z których wynika, że tradycyjna męskość – naznaczona stoicyzmem, współzawodnictwem, dominacją i agresją – jest ogólnie… szkodliwa!

Kryzys męskości z pewnością przyczynił się do powstania niejednego doktoratu czy habilitacji i zapewnia możliwość rozwijania kariery naukowej rzeszom przedstawicieli nauk społecznych i humanistycznych. Swoje refleksje na ten temat formułują psychologowie, socjologowie, dziennikarze, pisarze, celebryci, księża i egzorcyści. Wśród identyfikowanych przez nich przyczyn znajdziemy: relacje synów z matkami, pustkę w systemach wartości mężczyzn, jaką pozostawiło po sobie dążenie do równouprawnienia kobiet, pornografię, gry komputerowe, upadek systemu patriarchalnego, pokłosie Drugiej Wojny Światowej, brak ojca i jednoznacznych ról męskich w rodzinie, sfeminizowanie wychowania, anomię systemów wartości, przesunięcie punktu dojrzewania na późniejszy wiek, brak kulturowych rytuałów inicjacji, feminizm, okultyzm, wpływ szatana, brak w obiegu archetypu zielonego mężczyzny i wiele innych. Brakuje może jedynie magicznego pierścienia, korzenia mandragory i sproszkowanego skorpiona, choć gdyby poszukać dokładniej, to kto wie? Próbując wyrobić sobie zdanie na temat przyczyn takiego stanu rzeczy, szybko odkryjemy, że zabrnęliśmy w gąszcz czynników i uwarunkowań kulturowych, z którego trudno się wyplątać i znaleźć wyraźną ścieżkę prowadzącą do zrozumienia.

Samce aligatorów w kryzysie

Spoglądając nieco szerzej na świat, niż tylko z wąskiej postmodernistycznej perspektywy, w której rzeczywistość, to bez wyjątku konstrukty społeczne i językowe, ze zdziwieniem odkryjemy, że przejawy kryzysu męskości – może nie tak ekshibicjonistycznie ujawniane, jak w gabinetach terapeutycznych czy w salonach, w których toczą się dyskusje znawców kultury – dostrzeżemy również wśród niektórych zwierząt. Oto np. w jeziorze Apoka na Florydzie w pewnych warunkach u samców aligatorów stwierdzono wysoki poziom hormonów żeńskich i pojawienie się żeńskich organów płciowych. Ornitolodzy zaobserwowali, że samce niektórych gatunków ptaków żywiących się rybami zaczęły wytwarzać białko potrzebne do produkcji jaj. Dotychczas robiły to tylko samice. Biolodzy odkryli też okoliczności, w których samce ryżanki japońskiej, małej ryby wykorzystywanej do celów ozdobnych, tracą zainteresowanie kopulacją i rozmnażaniem, a ich reprodukcja niemal zupełnie ustaje. Największe jednak zniewieścienie zaobserwowano u samców żaby lamparciej, które podczas badań okazały się siedmiokrotnie częściej skłonne do zachowań homoseksualnych niż notowano to kilka lat wcześniej, a 10% tych samców okazało się osobnikami dosłownie sfeminizowanymi – zwierzęta na zewnątrz wyglądały jak samice, choć wewnątrz miały duże jądra. Taki odpowiednik mężczyzny z macicą. Duży przegląd ponad tysiąca badań przeprowadzonych na 31 gatunkach ryb, 32 gatunkach płazów i 8 gatunkach gadów wykazał podobne problemy. Odkryto je także u ssaków – samców szczurów, a nawet u żubrów.

Czyżby wszystkie te zwierzęta wzorem ludzi zaczęły doświadczać kryzysu męskości? Może relacje aligatorów z ich matkami doprowadziły do zniewieścienia samców? A co z samcami ryżanki japońskiej? Czy zaszkodził im brak ojca w rodzinie i sfeminizowane wychowanie? A może to po prostu samce Homo sapiens podlegają podobnym wpływom jak ich kuzyni z całego podtypu kręgowców? Czy to możliwe?

Aby przeczytać ciąg dalszy, kliknij TUTAJ

Inne artykuły opublikowane w PLUS MINUS:

Puste hasła cywilizacji życia

Obalają wiarę w reptilian, sami są nękani

Przepis na samobójczą krucjatę

Nie dziedziczymy genetycznie tragicznych wspomnień

Wybieranie ze śmietnika wiedzy

Naprawianie dziecka w terapeutycznym pit stopie

Cywilizacja ukrytej agresji

Kultura ofiar. Kto na niej zarabia?

Psycho-infodemia – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

O słoniu, ślepcach i psychoterapii

Co wiemy o rozrzutności

Domniemanie niewinności

Epidemia samotności kontra dyktatura szczęścia

Strzeżcie się fałszywych humanistów – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Strzeżcie się każdego, kto wam radzi jak żyć

Psychologia w kryzysie, choć popularna jak nigdy


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Święta Bożego Narodzenia to czas…

Solitude by Daler Usmonov (2015)

Święta Bożego Narodzenia to czas eskalacji oddziaływań dyktatury kultury towarzyskości i socjalizacji. Jeśli ktoś woli być sam, lub okoliczności sprawiły, że sam byś musi, może liczyć na to, że otoczenie zrobi wszystko, aby przekonać go, że jest człowiekiem nieszczęśliwym, że odstaje od normy, że jest gorszy. Nie jest. Samotność jest darem, z którego trzeba umieć korzystać w nie mniejszym stopniu niż z obecności innych. To w samotności najczęściej zdarza się nam flirtować z tym, co głębokie i prawdziwe, a w otoczeniu ludzi szukać ucieczki od samych siebie. Chroniczny lęk przed samotnością to zaburzenie zwane monofobią. Opanował on bez reszty współczesną kulturę, która jak każda dyktatura, pragnie podporządkować sobie wszystkich bez wyjątku.

Tym, którzy bardziej cenią samotny spacer niż biesiady rodzinne, chwile z książką przedkładają nad wspólne oglądanie co roku tych samych filmów telewizyjnych przerywanych nachalnymi reklamami, męczą ich obowiązki towarzyskie i lepiej czują się w towarzystwie samych siebie życzę dużo siły i wytrwałości z okazji nadchodzących Świąt. Ale również tym, którzy z jakichś, niezależnych od nich powodów zostali sami. Pamiętajcie, że samotność to doświadczenie mędrców, a imperatyw socjalizowania się tkwi korzeniami w zwierzęcej, przepełnionej lękami zwierzęcej części naszej natury. Wraz z życzeniami przekazuję symboliczny prezent w formie rekomendacji doskonałej książki oraz w postaci linków do moich tekstów i audycji nawiązujących do życzeń. Wszystkiego dobrego!

The Benefits of Loneliness – mój nowy artykuł w Areo Magazine

Epidemia samotności – czy to fakt?

Epidemia samotności kontra dyktatura szczęścia

Warto być samotnym


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Wybieranie ze śmietnika wiedzy

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze Plus Minus Rzeczpospolita (Publikacja: 23.09.2022). Esej poświęcony został problemom związanym z przyrostem wiedzy i nadmiarem informacji, czyli w skrócie – epistemologii subtraktywnej. Zapraszam do lektury!

Foto Mirosław Owczarek

Zgromadzona przez ludzkość wiedza zaczyna przypominać ogromny śmietnik. Zamiast więc wrzucać do niego kolejne przedmioty, należałoby zabrać się do wielkich porządków.

Mieszkańcy jednego z bloków w Gorzowie Wielkopolskim zaalarmowali policję po tym, jak przez kilka tygodni nie widzieli swojej siedemdziesięcioletniej sąsiadki. Funkcjonariuszom nie udało dostać się do mieszkania przez drzwi, ponieważ były zasypane zgromadzonymi tam przedmiotami. Ostatecznie poproszono o pomoc straż pożarną. Po wejściu do lokalu przez okno odnaleziono ciało kobiety pod jednym ze stosów przedmiotów, które przygniotły ją i unieruchomiły. W ciągu doby z 42-metrowego mieszkania usunięto cztery kontenery śmieci i zamówiono kolejnych dziesięć. Kobieta cierpiała na syllogomanię – patologiczne zbieractwo. Psychologia dobrze poznała i opisała to zaburzenie, które bywa przyczyną śmierci, jak w opisanym wyżej przypadku. „Kolekcje” osiągają takie rozmiary, że praktycznie uniemożliwiają poruszanie się po domu, a zbieracz, żeby gdzieś się dostać, musi korzystać z karkołomnych ścieżek wśród zwałów rupieci. W badaniach psychologów z Worcester Polytechnic Institute Project Center w Melbourne okazało się, że patologiczne zbieractwo jest, przynajmniej w Australii, przyczyną prawie jednej czwartej tragicznych śmierci w pożarach domów.

Aby czytać dalej kliknij TUTAJ

Posty o podobnej tematyce:

Epistemologia subtraktywna, czyli dodawanie przez odejmowanie

Epistemologia subtraktywna, czyli dodawanie przez odejmowanie – zapraszam na wykład

Dodawanie przez odejmowanie czyli epistemologia subtraktywna


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Prawo do śmierci

To tytuł mojego nowego artykułu, który właśnie ukazał się w Areo Magazine. Zapraszam do lektury!

„Reading from Goethe’s Sorrows of Young Werther.” Wilhelm Amberg, 1870.

The Right to Die

On 24 February 2022, the first day of Russia’s invasion of Ukraine, two Russian warships attacked Snake Island. When the Moskva warship demanded that the crew defending the island surrender or he would bomb them, they responded, “Russian warship, go fuck yourself.” The Russians occupied the island, and two days later the world heard the news that the island’s thirteen defenders had died (in fact, they had been taken prisoner by the Russians, but that was not known until months later). Their defiance became a symbol of Ukrainian resistance.But was the sailors’ choice to defy the warship heroic or just a daring form of attempted suicide?

A suicide is not a beneficial event for the community in which it is committed. It can implicitly call into question the shared values of those who choose to live, raise basic philosophical questions about the meaning of life, undermine the existing order and bring other negative consequences. If one parent commits suicide, the burden falls on the survivor. A strong and healthy person who dies by her own hand impoverishes everyone who benefits from her work.

It is not surprising, therefore, that for millennia most human societies have stigmatised suicide.

The early Christians were an initial exception to this tendency. Many of them committed suicide to free themselves from the curse of sin. Some would even ask passers-by whom they met on the road to deliver the fatal blow, on pain of death. Only Saint Augustine found a justification for condemning suicide by interpreting the fifth commandment—Thou shalt not kill—as including an injunction against killing oneself.

As late as 2020, suicide was illegal in Cyprus, Georgia and several other countries. Today, while no European country punishes suicide, there are still countries in which the penalty for attempting suicide is severe.

Read more by clicking HERE.

Posty o podobnej tematyce:

Eutanazja – za czy przeciw? Debata

CHORY NA ŚMIERĆ – moje kolejne opowiadanie

Porozmawiajmy o prawie do samobójstwa

Moje kolejne opowiadanie w Kwartalniku Literackim MIGOTANIA

Moje opowiadanie w Kwartalniku Literackim WYSPA

Choosing the Final Freedom: Suicide in the Past and Present – mój nowy artykuł w Areo Magazine


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Siły psychohistorii

Z Piotrem Plebaniakiem, socjologiem, autorem wielu książek poświęconych sztuce wojny i kulturze chińskiej, mieszkańcem Tajwanu, współpracuję od wielu już lat. Kilkakrotnie zapraszał mnie jako współautora przy tworzeniu redagowanych przez niego książek. Ostatnio była to Sztuka Wojny. Filozofia i praktyka oddziaływania na bieg zdarzeń, w której znalazł się rozdział mojego autorstwa. Tym razem z prawdziwą przyjemnością informuję, że ukazało się kolejne dzieło tego niezwykle płodnego i inspirującego pisarza – Siły psychohistorii. Jej autor wybrał takie motto i jednocześnie wizję filozoficzną książki:

Przemierzałem świat w poszukiwaniu wyjaśnień zjawisk, których nie rozumiałem. Skąd brały się muszle na szczytach gór. Dlaczego grzmot trwa dłużej niż to, co go powoduje i dlaczego natychmiast po jego stworzeniu błyskawica staje się widoczna dla oka, podczas gdy grzmot wymaga czasu na podróż. Dlaczego kamień rzucony na wodę tworzy kręgi fal, i dlaczego ptak utrzymuje się w powietrzu. Te pytania wypełniały moje myśli przez całe życie.

一 Leonardo da Vinci

 | Zdjęcie artystyczne wntrza książki

W książce znajdziecie też mój krótki rozdział zatytułowany Poczucie kontroli – od kołyski, po grób. Bezradność i determinacja oraz sposoby ich powstawania.

Zapraszam serdecznie do lektury całego dzieła!

Książka do kupienia TUTAJ


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

The presumption of innocence – Domniemanie niewinności

Nie byłoby Świąt Wielkanocnych, gdyby trzy dni wcześniej tłum nie zdecydował o winie i niewinności krzycząc: „Uwolnij Barabasza!” Dwa tysiące lat później tłum nadal decyduje o winie i niewinności, życiu i śmierci. Zapraszam do lektury mojego nowego artykułu, który ukazał się w Wielką Sobotę w portalu:

Zapraszam do lektury!

The likelihood of us being in the position of a groundlessly accused person, and thus experiencing a complete loss of security, is unknown. Many of us, however, live in the blissful delusion that we remain far outside the factors and events that may bring us to such a fate, and many join the mob that, by demanding the ruthless prosecution of crimes, forget the right of the presumption of innocence.
 
For many years a clapboard sign stood in the small town of Snow Hill in Utah: “Men’s boots can kick up the dust of this place for a thousand years, but nothing man can ever do will wipe out the blood stains of the poor folk who fell here.” It commemorated the massacre that took place there in 1899, known as “The Great Blizzard of 1899”. During this exceptionally severe winter that affected most of the United States, many men who had stolen food were killed. They were killed by bounty hunters on the basis of arrest warrants issued by the judicial authorities of the time. The events of Snow Hill led to a public condemnation of the judiciary’s use of bounty hunters.

The need for security is one of the most basic human needs. Since the dawn of time, people have been trying to eliminate not only threats posed by the forces of nature, but also those posed by others. It is precisely from a fear of the unwanted actions of others that we have created laws, on the basis of which we prosecute criminals who pose a threat to our safety. Crime rate is one of the most important indicators used to measure the well-being of people living in a particular country or city.

It seems that there are no threats contained in the collective pursuit of the need for security, and that fighting crime is a good thing in itself. Unfortunately, it only seems like that, and it’s not just about the old days in the Wild West. Equally, in communities living in countries with developed democracies, the pressure to eliminate crime often takes the form of an auto-immune disease in which the organism’s immune system destroys its own cells and tissues. Likewise, a society concerned about bestial crimes destroys individuals in an effort to restore safety.

The Innocence Project – an American non-governmental organization – has used DNA tests to launch an appeal against convictions in a trial where DNA material had not been analyzed. As a result, it turned out that the system failed the accused in at least one of the following six ways: eyewitness misidentification, invalid forensic science, false confessions, unreliable police informants, government misconduct, or insufficient public defense system. The Innocence Project has helped in acquitting 375 convicts for crimes they never committed, 21 of them facing the death penalty. The total number of years served in prison by these convicts was 5,824. In the persuit of security, society has deprived these people of their secure lives.

The search for security is not the only reason why innocent people are punished. The urge to punish and retaliate has even more serious consequences. Even though people do not rely on the death sentence as a fair punishment and it is a declining event worldwide, it is still responsible for the loss of innocent human lives. Members of the Innocence Project believe that one in nine death sentences in the United States is given to an innocent person, but no one knows exactly the scale of this phenomenon, as DNA tests only show us an outline of its true size. The figures collected by The Innocence Project show the vast amount of harm that society is doing to such an unjustly accused person. Does security really have to cost so much?

The data collected by The Innocence Project show not only the scale of false accusations, but also indicate the fundamental biases accompanying the identification and conviction of suspects. As much as 60% of all their cases related to black people, 31% Caucasian, 8% Latino, about 1% Asian American; less than 1% Native American and less than 1% others, which reflects the stereotype of a criminal still present in many people’s minds. According to their data, innocent black people are seven times more likely to be wrongfully convicted of murder than innocent white people. Data collected by The National Registry of Exonerations confirm this woeful stereotype. While African-Americans make up only 13% of the US population, 47% of known exonerations are related to them. This stereotype is probably shared by law enforcement officers, because of the more than 149 unarmed people killed by the police in 2017, 49 were black, according to Mapping Police Violence. According to the National Registry of Exonerations, cases of black people exonerated from wrongful murder convictions were 22% more likely to involve police misconduct than similar cases involving white defendants. Studies have shown that black people, Latino people, and communities of color are more likely to be stopped, searched, and suspected of a crime — even when no crime has occurred.

Click HERE to read more.

Posty o podobnej tematyce:

Domniemanie niewinności

Usprawiedliwianie pedofilii


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

PO RÓWNO – rozmowa

Rozmowa z red. Radosławem Grucą (Reset Obywatelski): dlaczego psychoterapia nie monitoruje szkód, czemu kwestionuję syndrom DDA i kto decyduje, które odchylenie od normy jest chorobą.

O czym rozmawialiśmy

Rozmowę z red. Radosławem Grucą zaczęliśmy od zapowiadanych wtedy „Gigantów psychologii” i wywiadu z badaczem inteligencji, a potem przeszliśmy do mojego głównego zarzutu wobec psychoterapii. W medycynie skutki uboczne leczenia są monitorowane standardowo, w psychoterapii prawie wcale. Zanim zaczniemy pomagać ludziom, powinniśmy sprawdzić, czy im nie szkodzimy – to po prostu zasada primum non nocere. Tymczasem wielu praktyków nie widzi powodu, by uczyć się nowych metod, skoro starych nauczyli się raz i stosują je z zamkniętymi oczami.

Pytany przez widza, dorosłe dziecko alkoholika, wyjaśniam, dlaczego kwestionuję „syndrom DDA”. Nie istnieje żadne narzędzie, które pozwoliłoby odróżnić osobę z tym syndromem od osoby bez niego – poza własną deklaracją. To jak ze znakiem zodiaku: jeśli wierzę, że jestem Bykiem, nikt mi tego nie wyperswaduje, ale też nikt nie potrafi tego sprawdzić. Działa tu efekt horoskopowy – ogólne opisy pasują do niemal każdego.

Mówimy też o tym, co dostrzegają psychologowie krytyczni, choć nie ze wszystkim się z nimi zgadzam: psychoterapia bywa narzędziem przystosowywania jednostek do norm kulturowych. Inteligencja i aktywność seksualna rozkładają się podobnie, według krzywej Gaussa, ale geniusz intelektualny budzi podziw, a skrajna aktywność seksualna – etykietę „seksoholika” i skierowanie na terapię. To kultura, a nie nauka, decyduje, które odchylenie od normy uznamy za chorobę.

O syndromach, których nie da się zmierzyć, piszę w „Zakazanej psychologii”, a o skutkach ubocznych terapii w „Psychoterapii bez makijażu”.

Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania rozmowy, którą dla telewizji internetowej Reset Obywatelski przeprowadził ze mną redaktor Radosław Gruca.


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Beware of False Humanists

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w Merion West. Zapraszam do lektury!

(Getty Images)

“At the same time, I cannot find a single discovery in the history of science that has been made by following the conviction that everybody is different.”

I have yet to meet anybody with three feet. Nor have I been successful in meeting someone with more than five fingers on each hand. I have also noticed that all the people I have observed during meal time take the food into their mouth and do not attempt to suck it up through their nose. With boring regularity, most people—apart from those who are injured—have two eyes and two ears. They excrete in the same way and speak in the same manner. Even if they speak in a completely different language, they use verbs and nouns and similar sentence constructions. Nor have I ever met a person whom I might suspect of not being a human being but, rather, a representative of some other species, no matter how far neglected that person is. And yet almost daily I come across people who with complete confidence emphasize that “Everybody is different!” Those claiming this, I call the “false humanists.” 

Are they perhaps thinking about such details as the length of both feet, or the color of a pair of eyes always fixed immutably on each side of one (and only one) nose, albeit sometimes bigger or smaller, flatter or bonier? I do not think so. I believe that such statements are formulated for a variety of reasons. One of them is thoughtlessness, which is not worth bothering with. Another might be the defense of a person’s individuality. However, it is a poor individuality that can only be expressed through otherness. Another reason for expressing this “insightful” truth may possibly lie in a need to negate the precepts that allow us to understand the functioning of the human being.

Czytaj dalej klikając TUTAJ


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Śmierć i dziennikarz

schiele_smierc_i_dziewczyna_(autoportret_z_walli)_1915Dla ludzi wielu zawodów śmierć jest zdarzeniem przynoszącym im korzyść. Na śmierci zarabia stolarz robiący trumny, ksiądz odprawiający msze za dusze zmarłych, kwiaciarka sprzedająca wieńce i wiązanki pogrzebowe, zakład pogrzebowy i kamieniarz wytwarzający nagrobki. Nie ma w tym nic złego ani dziwnego. Wielu tym ludziom winniśmy wdzięczność, wszak pomagają nam uporać się z tym najbardziej niechcianym elementem życia, jakim jest śmierć. Śmierć jest również korzystną sposobnością dla dziennikarza. Im bardziej tajemnicza, zawiła, tym lepiej, bo obiecuje większą wierszówkę. A jeśli śmierć nie nastąpiła z przyczyn naturalnych i ktoś może być za nią odpowiedzialny, ale ta odpowiedzialność nie jest jednoznaczna, to już prawdziwa gratka. Dziennikarz z przybraną na twarzy troską i intelektualną pozą może przedstawiać fakty, które czytelnicy jego reportażu będą interpretować sami, ale pod dyktando niewidocznego dyrygenta, wszak sam dobór przedstawionych faktów decyduje o kształcie ich interpretacji… Parę dni temu opinią publiczną wstrząsnęła informacja o zagłodzeniu własnego dziecka przez rodziców z Brzezna pod Nowym Sączem. Dziecko, najprawdopodobniej zostało zagłodzone pod dyktando znachora znanego jako „Boży człowiek”. Rodzice, choć wykształceni, w pełni zostali uwiedzeni przez antyszczepionkowców i innych wizjonerów zdrowia. Zresztą nie oni jedni. Prawdopodobnie ofiarą „Bożego człowieka” jest również Przemek z Łukowicy, którego nerki nie wytrzymały zalecanego przez niego odstawienia leków.[1] No właśnie, wymknęło mi się sformułowanie „ofiarą >>Bożego człowieka<<”. Czy rzeczywiście? W żadnym z reportaży na ten temat, nie znalazłem aż tak jednoznacznego osądu, jaki przed chwilą wygłosiłem. Dziennikarze szkoleni w powstrzymywaniu się od osądów przedstawiają fakty, opisują działania rodziców, opisują praktykę znachora, oceny jego działań dokonywane przez sąsiadów, pacjentów… Z tego patchworku czytelnik powinien sam stworzyć sobie obraz sytuacji, sam dokonać oceny, sam zawyrokować. Dziennikarz pozostanie z boku albo raczej pośrodku, chciałby się jawić jako narzędzie poznania – lupa, mikroskop lub teleskop. Doskonale obojętny, zbliżający jedynie wybrane fakty. Ideał dziennikarstwa! A jednak w tym obrazie jest potężne acz niewidoczne pęknięcie, niezapisany w nutach, ale rozdzierający uszy dysonans, fałsz nie do przemilczenia! Otóż sprawcy tej zbrodni zamienili się w sędziów. Jak? Sięgnijcie po jakikolwiek materiał przygotowany przez dziennikarzy, a poświęcony alternatywnej medycynie, homeopatii, bioenergoterapii, nowej psychoterapii itp. Nieodmiennie (z nielicznymi wyjątkami) znajdziecie tam tę samą strategię dziennikarską – prawdopośrodkizm[2].  Dziennikarze przedstawią wam opinie i poglądy obu stron i skłonią was do podjęcia intelektualnego wysiłku – oceny przedstawionego materiału. Niezwykle uczciwe postepowanie, czyż nie? Nie! Po trzykroć nie!!! Ci rzeźbiarze opinii nie potrafią odróżnić opinii od faktów! Przedstawiają wam rojenia lekarza homeopaty i stwierdzenia naukowca, który doskonale wie, co zawiera lek homeopatyczny (a raczej czego nie zawiera). Zrównują propagandę antyszczepionkowców, zbudowaną na podstawie jednego sfałszowanego i ostatecznie wycofanego artykułu naukowego, z wynikami ponad stuletnich badań na temat skuteczności szczepień. Ci szafarze opinii publicznej nie liczą się z niczym jeśli gra idzie o ich „neutralność”. Tak, wartością niezbywalną i ponadczasową jest dla nich ich „neutralność”. W rzeczy samej to pospolity konformizm, którego cenę ponoszą zagłodzone dzieci, dzieci, którym odmówiono szczepionek lub leków ratujących ich zdrowie. W dawnych czasach, które jeszcze pamiętam, słowo „dziennikarz” było synonimem określenia „obrońca prawdy”, jej strażnik i poszukiwacz. Dzisiaj, słowo „dziennikarz” stało się synonimem goniącego za newsem rozmiękłego oportunisty, którego nie interesują fakty, bo ich najczęściej nie rozumie albo nie chce mu się podjąć wysiłku ich zrozumienia. To, godne najwyższej pogardy, postępowanie zrodziło imponujący program edukacyjny, którego pilnymi uczniami stali się rodzice Magdy i Przemka, i miliony innych ludzi, którzy być może nie mieli szans na rzetelniejszą edukację. Wy otrzymaliście możliwość zdobycia wiedzy i zrozumienia świata. Jesteście coś winni wszystkim tym, którzy wam to zapewnili, a ofiarowujecie im w zamian obrzydliwą papkę, w której na dodatek znajduje się trucizna. Wszyscy, którzy maczaliście palce w przygotowywaniu oportunistycznych tekstów o homeopatii, konformistycznych relacji na temat szczepionek, rozmydlonych relacji filmowych o tzw. medycynie alternatywnej jesteście winni.  Głównymi oskarżonymi w procesie o śmierć Magdy z Brzeznej, Przemka z Łukowicy i wielu innych podobnych ofiar powinniście być wy – dziennikarze.   [1] Więcej: http://wyborcza.pl/1,87648,15873657.html?utm_source=facebook.com&utm_medium=SM&utm_campaign=FB_Gazeta_Wyborcza; http://wyborcza.pl/1,75248,15822125,Zarzuty_dla_rodzicow_podejrzanych_o_zaglodzenie_dziecka.html#TRrelSST [2] Określenie Marcina Rotkiewicza, jednego z nielicznych dziennikarzy, którzy gardzą takim postępowaniem, a którego za to niezmiernie szanuję. Więcej: http://naukonauci.blog.polityka.pl/2014/04/23/prawdoposrodkizm-choroba-dziennikarzy/
Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Trynkiewicz devil-show – wywiad dla „Rzeczpospolitej”

W sobotnio-niedzielnym dodatku do „Rzeczpospolitej” – „Plus Minus” ukazał się wywiad poświęcony naszemu zainteresowaniu złem i przemocą, a zatytułowany Trynkiewicz devil-show. Rozmowę przeprowadziła redaktor Ewelina Pietryga. Wywiad można przeczytać online tutaj: http://www.rp.pl/artykul/10,1083729-Trynkiewicz-devil-show.html Lub w wersji pdf tutaj: Artykuł Zapraszam do lektury!
Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.