To tytuł mojego najnowszego artykułu, który ukazał się w ostatnim numerze „Plus Minus”. Zapraszam do lektury!
Czy ten codzienny spektakl przemocy, jaki oglądamy w filmach, serialach, grach komputerowych i w wiadomościach, czyni nas agresywnymi? Przez lata setki badań pokazywały efekt, którego, jak się okazuje, nie ma.
W marcu 1930 roku amerykańscy producenci filmowi przyjęli dokument, który przez następne trzydzieści siedem lat rozstrzygał, co wolno pokazać w kinie. Oficjalnie nazywał się „Kodeksem produkcji filmowej”, do historii przeszedł jednak jako „Kodeks Haysa” – od nazwiska Willa Haysa, byłego poczmistrza generalnego Stanów Zjednoczonych, którego Hollywood zatrudniło, by uprzedzić cenzurę państwową poprzez wprowadzenie własnej. Przez blisko cztery dekady żaden film nie trafił do amerykańskich kin bez pieczęci biura Haysa, a jego urzędnicy czytali scenariusze zdanie po zdaniu.
Tekst Kodeksu jest krótki i zdumiewająco konkretny. „Nadmierne i lubieżne pocałunki, lubieżne uściski, sugestywne pozy i gesty nie mogą być pokazywane”. Stąd wzięło się osobliwe zjawisko, które rozpoznaje każdy widz starych filmów: małżeństwa z ekranu przez czterdzieści lat spały w dwóch osobnych łóżkach, oddzielonych szafką nocną.
A morderstwo? Morderstwo pokazywać było wolno. Kodeks stawiał tylko dwa warunki. Pierwszy brzmiał: „Brutalne zabójstwa nie mają być przedstawiane szczegółowo”. Drugi jest zdaniem, dla którego warto przeczytać cały ten dokument: „Technika morderstwa musi być przedstawiana w sposób, który nie zainspiruje naśladownictwa”.
Niemal wiek później czytelnik przebiegający wzrokiem paragrafy o sypialniach, uśmiecha się z wyższością i mija to zdanie obojętnie. A jest ono w całym Kodeksie najciekawsze. Siedemdziesiąt lat po jego opublikowaniu Światowa Organizacja Zdrowia wydała rekomendacje dla dziennikarzy, których sedno brzmi dokładnie tak samo: nie opisujcie techniki, bo technika bywa naśladowana. Tyle że WHO pisała nie o morderstwie, lecz o samobójstwie. A o samobójstwie w Kodeksie Haysa nie ma ani słowa.
Mamy więc dokument, w którym ludzie bez jakichkolwiek wyników badań, sformułowali regułę, jaką nauka potwierdzi po siedemdziesięciu latach i przypisali ją niewłaściwej sprawie. Zabronili pokazywania tego, co robimy codziennie i co nie jest przestępstwem. Dopuścili pokazywanie tego, za co się idzie do więzienia. I przemilczeli jedyną rzecz, przy której ich intuicja okazała się słuszna.
Warto się przy tej pomyłce zatrzymać dłużej, bo nie jest ona tylko zabytkiem. Wystarczy zestawić cztery rodzaje ludzkich zachowań i porównać, jak surowo regulujemy ich przedstawianie, a jak surowo je same.
Zabójstwo. Prawo karze za nie wszędzie, w kilkudziesięciu krajach śmiercią. Biuro Narodów Zjednoczonych do spraw Narkotyków i Przestępczości policzyło, że w 2017 roku zamordowano na świecie około 464 tysięcy ludzi – ponad pięć razy więcej, niż zginęło we wszystkich konfliktach zbrojnych razem wziętych. Pokazywać wolno bez ograniczeń.
Akt seksualny. Nie jest przestępstwem prawie nigdzie i prawie nigdy. Oddajemy mu się. Większość z nas, dziesiątki razy w roku. Pokazywać nie wolno prawie nigdzie i prawie nigdy, a kto to robi, ryzykuje w wielu krajach więzieniem.
Brawurowa jazda samochodem. Zabroniona wszędzie i karana wszędzie, choć łagodnie. Zabija rocznie około 1,19 miliona ludzi – dwa i pół razy więcej niż mordercy. Pokazywać wolno bez żadnych ograniczeń, a filmy poświęcone wyłącznie temu zajęciu zarobiły miliardy.
Samobójstwo. Nie jest przestępstwem w większości państw świata. Odbiera życie ponad 720 tysiącom ludzi rocznie. Pokazywać wolno, ale prawie nikt tego nie robi, a dziennikarze na całym świecie stosują się do międzynarodowych rekomendacji ograniczających relacjonowanie. Cztery zachowania, cztery reguły i ani jednej zgodności między surowością reguły a rozmiarem szkody. Mamy jednak w tej materii kilkadziesiąt lat badań nad wpływem mediów na zachowanie. Warto więc sprawdzić, co dokładnie nauka mówi i… zacząć od liczby, którą sam kiedyś zapisałem.
Czytaj dalej na stronach „Plus Minus” klikając TUTAJ
Niektóre inne felietony opublikowane w Plus Minus:
Psychologowie społeczni karmili nas usprawiedliwieniami zła. Wyniki badań są odtrutką
Wygnanie z raju autentyczności
Wstręt, godność, eutanazja. W pułapce szpitalnej ideologii
Czy obsesyjna walka z pracoholizmem zabija w ludziach ambicje i przedsiębiorczość?
Nadzieja na ulgę dla ofiar PTSD. Ale uwaga, inżynieria pamięci ma też ciemną stronę
Czy nasze mózgi lubią minimalizm?
Z perspektywy naszego kurnika – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita
Strzeżcie się fałszywych humanistów – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita
Psycho-infodemia – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita
Obalają wiarę w reptilian, sami są nękani

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.














Dla ludzi wielu zawodów śmierć jest zdarzeniem przynoszącym im korzyść. Na śmierci zarabia stolarz robiący trumny, ksiądz odprawiający msze za dusze zmarłych, kwiaciarka sprzedająca wieńce i wiązanki pogrzebowe, zakład pogrzebowy i kamieniarz wytwarzający nagrobki. Nie ma w tym nic złego ani dziwnego. Wielu tym ludziom winniśmy wdzięczność, wszak pomagają nam uporać się z tym najbardziej niechcianym elementem życia, jakim jest śmierć.
Śmierć jest również korzystną sposobnością dla dziennikarza. Im bardziej tajemnicza, zawiła, tym lepiej, bo obiecuje większą wierszówkę. A jeśli śmierć nie nastąpiła z przyczyn naturalnych i ktoś może być za nią odpowiedzialny, ale ta odpowiedzialność nie jest jednoznaczna, to już prawdziwa gratka. Dziennikarz z przybraną na twarzy troską i intelektualną pozą może przedstawiać fakty, które czytelnicy jego reportażu będą interpretować sami, ale pod dyktando niewidocznego dyrygenta, wszak sam dobór przedstawionych faktów decyduje o kształcie ich interpretacji…
Parę dni temu opinią publiczną wstrząsnęła informacja o zagłodzeniu własnego dziecka przez rodziców z Brzezna pod Nowym Sączem. Dziecko, najprawdopodobniej zostało zagłodzone pod dyktando znachora znanego jako „Boży człowiek”. Rodzice, choć wykształceni, w pełni zostali uwiedzeni przez antyszczepionkowców i innych wizjonerów zdrowia. Zresztą nie oni jedni. Prawdopodobnie ofiarą „Bożego człowieka” jest również Przemek z Łukowicy, którego nerki nie wytrzymały zalecanego przez niego odstawienia leków.[1]
No właśnie, wymknęło mi się sformułowanie „ofiarą >>Bożego człowieka<<”. Czy rzeczywiście? W żadnym z reportaży na ten temat, nie znalazłem aż tak jednoznacznego osądu, jaki przed chwilą wygłosiłem. Dziennikarze szkoleni w powstrzymywaniu się od osądów przedstawiają fakty, opisują działania rodziców, opisują praktykę znachora, oceny jego działań dokonywane przez sąsiadów, pacjentów… Z tego patchworku czytelnik powinien sam stworzyć sobie obraz sytuacji, sam dokonać oceny, sam zawyrokować. Dziennikarz pozostanie z boku albo raczej pośrodku, chciałby się jawić jako narzędzie poznania – lupa, mikroskop lub teleskop. Doskonale obojętny, zbliżający jedynie wybrane fakty. Ideał dziennikarstwa!
A jednak w tym obrazie jest potężne acz niewidoczne pęknięcie, niezapisany w nutach, ale rozdzierający uszy dysonans, fałsz nie do przemilczenia! Otóż sprawcy tej zbrodni zamienili się w sędziów. Jak?
Sięgnijcie po jakikolwiek materiał przygotowany przez dziennikarzy, a poświęcony alternatywnej medycynie, homeopatii, bioenergoterapii, nowej psychoterapii itp. Nieodmiennie (z nielicznymi wyjątkami) znajdziecie tam tę samą strategię dziennikarską – prawdopośrodkizm[2]. Dziennikarze przedstawią wam opinie i poglądy obu stron i skłonią was do podjęcia intelektualnego wysiłku – oceny przedstawionego materiału. Niezwykle uczciwe postepowanie, czyż nie? Nie! Po trzykroć nie!!! Ci rzeźbiarze opinii nie potrafią odróżnić opinii od faktów! Przedstawiają wam rojenia lekarza homeopaty i stwierdzenia naukowca, który doskonale wie, co zawiera lek homeopatyczny (a raczej czego nie zawiera). Zrównują propagandę antyszczepionkowców, zbudowaną na podstawie jednego sfałszowanego i ostatecznie wycofanego artykułu naukowego, z wynikami ponad stuletnich badań na temat skuteczności szczepień. Ci szafarze opinii publicznej nie liczą się z niczym jeśli gra idzie o ich „neutralność”. Tak, wartością niezbywalną i ponadczasową jest dla nich ich „neutralność”. W rzeczy samej to pospolity konformizm, którego cenę ponoszą zagłodzone dzieci, dzieci, którym odmówiono szczepionek lub leków ratujących ich zdrowie.
W dawnych czasach, które jeszcze pamiętam, słowo „dziennikarz” było synonimem określenia „obrońca prawdy”, jej strażnik i poszukiwacz. Dzisiaj, słowo „dziennikarz” stało się synonimem goniącego za newsem rozmiękłego oportunisty, którego nie interesują fakty, bo ich najczęściej nie rozumie albo nie chce mu się podjąć wysiłku ich zrozumienia. To, godne najwyższej pogardy, postępowanie zrodziło imponujący program edukacyjny, którego pilnymi uczniami stali się rodzice Magdy i Przemka, i miliony innych ludzi, którzy być może nie mieli szans na rzetelniejszą edukację. Wy otrzymaliście możliwość zdobycia wiedzy i zrozumienia świata. Jesteście coś winni wszystkim tym, którzy wam to zapewnili, a ofiarowujecie im w zamian obrzydliwą papkę, w której na dodatek znajduje się trucizna.
Wszyscy, którzy maczaliście palce w przygotowywaniu oportunistycznych tekstów o homeopatii, konformistycznych relacji na temat szczepionek, rozmydlonych relacji filmowych o tzw. medycynie alternatywnej jesteście winni. Głównymi oskarżonymi w procesie o śmierć Magdy z Brzeznej, Przemka z Łukowicy i wielu innych podobnych ofiar powinniście być wy – dziennikarze.
[1] Więcej: