Psychoterapia a religia

Rozmowa z Arturem Mohrem (PST TV): dlaczego fotel terapeuty zastąpił konfesjonał, czym jest „kult cargo” w naukach społecznych i co łączy obietnicę samorealizacji z dążeniem do świętości.

Zapraszam do wysłuchania rozmowy, którą dla podcastu Praktyczna Strona Treningu przeprowadził ze mną Artur Mohr.

O czym rozmawialiśmy

Psychoterapia weszła w obszary, które przez wieki zajmowała religia. Fotel terapeuty pełni dziś funkcję konfesjonału: przychodzimy, by zrzucić z siebie ciężar wstydu i winy i zostać wysłuchanymi. Podobieństwa sięgają jednak dalej. W religii rodzimy się z grzechem pierworodnym i całe życie dążymy do nieosiągalnej świętości. W psychoterapii rodzimy się „zranieni” i całe życie gonimy za równie nieosiągalną samorealizacją „ukrytego potencjału”.

Tymczasem większość z nas jest po prostu przeciętna – to zwykłe prawo biologii i rozkładu normalnego. Jeśli mamy wyjątkowe zdolności, ujawniają się one zwykle już w dzieciństwie. Nie potrzebujemy kapłanów nowej religii, którzy w wieku dorosłym będą je w nas odkrywać.

Richard Feynman nazwał nauki społeczne „nauką kultu cargo”: naśladują gesty nauk ścisłych, nie rozumiejąc ich istoty. Wiele terapii działa podobnie. Zapycha luki w wiedzy wygodnymi domysłami, a poprawę, która przyszła sama – z upływem czasu albo przez powrót do średniej – zapisuje na swoje konto. Część zaburzeń mija nawet w kolejce do psychiatry.

Z religią łączy psychoterapię także odporność na falsyfikację. Wystarczy pojęcie „oporu”: im bardziej pacjent nie zgadza się z terapeutą, tym bardziej ma to dowodzić, że terapeuta trafił w czuły punkt. To tak, jakby chirurg uznawał krzyk pacjenta za dowód, że dobrze grzebie w ranie. Rozmawiamy też o tym, dlaczego wielu wybitnych naukowców było wierzących, o „bogu fizyków”, o odwołaniu mojego wykładu na Śląskim Festiwalu Nauki i o polskim wydaniu podręcznika „Tam, gdzie nie ma psychiatry”.

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”, a o kulturze terapeutycznej piszę też w „Zawracaniu statków głupców”.

Inne rozmowy przeprowadzone ze mną przez Artura Mohra:

Tam, gdzie nie ma psychiatry – rozmowa o projekcie

Stres. Przyjaciel czy wróg?

Psychologia i psychoterapia. Stawiając czoła niewygodnym faktom


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

4 myśli na temat “Psychoterapia a religia”

  1. Jestem Pan żołnierzem niezłomnym psychologii. Chciałabym zapytać o WSKZ gdzie jest Pan prof., rozumie , że ta Uczelnia nie odniosła się do tej sprawy …. a jest Pan pewny, ze w ogóle wiedzą o tej sprawie ?

    1. Dziękuję. Nie, nie odniosła się. Oczywiście, że wie, nawet osobiście poinformowałem dyrekcję o tym i poprosiłem o zajęcie stanowiska. Niestety, uczelnia wolała to przemilczeć. Przykre to i świadczy o braku odwagi intelektualnej. A przyczyn jej braku możemy się tylko domyślać.

      1. Jako studenta tej uczelni i niejako studenta Pana profesora prawdę mi przykro.

        Mam nadzieję, że będę miała zaszczyt usłyszeć Pana wykład na żywo podczas wykładów we Wrocławiu, albo zakup jednej z Pana książek z autografem (na Uczelni podczas zjazdu) 🙂

Skomentuj

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.