Psychologia, która krzywdzi – rozmowa z Janem Pińskim

Rozmowa z Janem Pińskim o tym, dlaczego psychoterapia nie jest panaceum, ilu pacjentów wychodzi z gabinetu w gorszym stanie i jak wybrać terapeutę, który ma większą szansę pomóc niż zaszkodzić.

Zapraszam do wysłuchania rozmowy, którą dla swojego kanału przeprowadził ze mną Jan Piński.

O czym rozmawialiśmy

Mój sceptycyzm wobec psychologii zaczął się już na pierwszym roku studiów. W liceum, w klasie biologiczno-chemicznej, nauczono mnie, że w nauce zwykle obowiązuje jedna dominująca teoria, a gdy okazuje się błędna, wypiera ją lepsza. W psychologii zastałem kilkanaście konkurujących koncepcji osobowości, a wykładowcy radzili, by wybrać tę, która nam „pasuje”. To nie jest nauka. Z tego niepokoju wyrosła „Zakazana psychologia” – miała być jedną małą książką, a stała się trylogią, i nawet ona nie wyczerpała tematu.

Psychoterapia nie jest panaceum. Dostępne badania pokazują, że 10–20% pacjentów wychodzi z gabinetu w gorszym stanie niż do niego weszło. Średnio co trzeci przerywa terapię i znika – nie wiemy, czy dlatego, że mu pomogła, czy dlatego, że mu zaszkodziła. W leczeniu depresji odsetek takich zniknięć sięga nawet 60%. Jeden z przeglądów wykazał, że zaledwie 3% badań nad skutecznością psychoterapii w ogóle mierzyło skutki negatywne. To tak, jakbyśmy badali leki, nie pytając o działania uboczne.

Jak więc wybrać terapeutę? Najlepiej zacząć od psychologa klinicznego i jego diagnozy. Terapeuta powinien w ciągu kilku spotkań postawić diagnozę, ustalić z nami cel i orientacyjny czas terapii, mieć ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej i pracować metodami opartymi na dowodach. Więcej takich wskazówek zebrałem w „poradniku pacjenta terapii eksperymentalnych” w drugim tomie „Zakazanej psychologii”.

Rozmawiamy też o tym, co w psychologii jest twardą nauką – prawa uczenia się, zapamiętywania i spostrzegania – oraz o tym, co jest modą: o naddiagnozowaniu ADHD u dzieci, które po prostu dojrzewają wolniej od rówieśników, i o „dyktaturze szczęścia”, w której smutek i żałoba uchodzą za usterki do naprawienia w terapeutycznym pit stopie. Tymczasem negatywne emocje są naturalną, ewolucyjnie ukształtowaną częścią naszego życia.

Pod koniec mówię o stoicyzmie, który przebija spomiędzy wersów „Tryptyku haniebnego”, i o polskim, bezpłatnym wydaniu podręcznika Vikrama Patela „Tam, gdzie nie ma psychiatry”, przygotowanym z inicjatywy Klubu Sceptyków Polskich.

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii zebrałem w „Psychoterapii bez makijażu”, a o modach i pseudonauce w psychologii piszę w „Zakazanej psychologii”.

Posty o podobnej tematyce:

Co możesz zrobić, gdy nie masz dostępu do psychiatry

Cyberchondria. Kiedy zamiast u lekarza szukamy diagnozy u influencera na TikToku

Kiedy gabinet staje się pułapką – rozmowa z Holistic News

Psychoterapia a religia

Zaburzeni psycholodzy! Fakt czy mit? – rozmowa we Wnikliwym Kanale

Pop-psychologia, która nas „diagnozuje”, zapewnia poczucie wyjątkowości i legitymizuje nieradzenie sobie z trudnościami

Psychika sama sobie radzi z traumami – rozmowa w podcaście Balans

Internet diagnozuje szybciej niż psycholog. Czy ustawa nadąża za algorytmami?

Psychologia, która KRZYWDZI. Dlaczego „pomoc” bywa zagrożeniem?

DDA – syndrom, którego nie ma. Ekspert: psychologia ulega modom

„Głód cudów i upadek autorytetów”. Dlaczego pacjenci wybierają szarlatanów zamiast lekarzy? 

Potrzebujemy więcej przyjaciół i mniej specjalistów


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Skomentuj

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.