Psycholog: naukowcy powinni dostarczać nam bezpiecznej wiedzy

Znalezione obrazy dla zapytania nauka w polsceTo tytuł rozmowy ze mną, którą przeprowadziła red. Aleksandra Piasta na temat wyników dużego psychologicznego projektu replikacyjnego Many Labs 2, którego wyniki opublikowano w listopadzie 2018 roku. Rozmowę opublikował portal „Nauka w Polsce PAP”. Zapraszam do lektury. Fot. Fotolia

Oczekiwałbym, żeby naukowcy dostarczali nam tzw. bezpiecznej wiedzy. Bezpieczna wiedza to taka, która jest dobrze sprawdzona, zweryfikowana – mówi PAP Tomasz Witkowski doktor psychologii, pisarz i założyciel Klubu Sceptyków Polskich w rozmowie o kryzysie replikacyjnym, kryzysie w psychologii i możliwościach polepszenia jakości badań psychologicznych.

Pod koniec listopada 2018 roku opublikowano rezultaty dużego projektu replikacyjnego Many Labs 2, który miał na celu powtórzenie 28 popularnych badań psychologicznych. Badania te dotyczyły różnych aspektów funkcjonowania człowieka, m.in. altruizmu, moralności czy tzw. efektu atrybucji. Były prowadzone z dużą dbałością o szczegóły w 60 laboratoriach świata przez 186 naukowców. PAP: W projekcie udało się potwierdzić wyniki 50 proc. badań. Pana zdaniem to dużo, mało? Dr Tomasz Witkowski: Zależy, jak na to spojrzeć. Z perspektywy naukowca to bardzo dużo. Nie spodziewałem się tak dobrego wyniku, bo w poprzednim projekcie replikacyjnym udało się zreplikować tylko 36 proc. badań. Z perspektywy praktyka to jednak dramatycznie mało. Wynik oznacza dla mnie, że co druga kartka w podręczniku do psychologii społecznej może zawierać nieprawdziwe informacje. To mocno zatrważające. PAP: Jaki wynik byłby dla pana jako praktyka zadowalający? T.W.: Ja bym oczekiwał, żeby naukowcy dostarczali nam tzw. bezpiecznej wiedzy. Bezpieczna wiedza to taka, która jest dobrze sprawdzona, zweryfikowana. Oczekiwałbym 90 proc. PAP: Sądzi pan, że to realne, osiągalne? T.W.: Myślę, że tak. Chociaż przy obecnej kulturze „publish or perish” (publikuj lub giń – PAP), pogoni za liczbą cytowań, to nierealne. Z nauki zrobił nam się jarmark. Jest też kwestia podziału na nauki gorące i zimne. Nauki gorące to np. genetyka, fizyka, nanotechnologia. Tam wyniki badań replikuje się często w ciągu 24 godzin. W psychologii właściwie nie ma takich wyników, które by natychmiast sprawdzano. Publikuje się je, przyjmuje do wiadomości, pisze o nich w prasie, ale nikt nie replikuje tego na bieżąco. Weźmy pod uwagę słynny eksperyment więzienny Zimbardo. Prawie pół wieku minęło od czasu jego przeprowadzenia aż okazało się, że został po prostu sfałszowany. Z paroma innymi słynnymi eksperymentami jest bardzo podobnie.
Czytaj dalszy ciąg rozmowy w otwartym dostępie TUTAJ Na temat wyników projektu Many Labs 2 pisałem i rozmawiałem m. in. tutaj:

Co wyszlo z powtórki słynnych eksperymentów psychologicznych

Psychologia w kryzysie, choć popularna jak nigdy

Kryzys w psychologii – audycja w radiowej Dwójce

Czy połowa badań psychologicznych jest bezwartościowa?

Czy połowa wiedzy psychologicznej jest bezwartościowa?


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

A Scientist Pushes Psychology Journals toward Open Data

W marcu tego roku ponownie rozgorzała dyskusja na temat udostępniania danych surowych recenzentom czasopism naukowych. Stało się to za sprawą Gerta Storma – psychologa, który odmówił zrecenzowania pracy nie zawierającej takich danych. W konsekwencji próbowano zmusić go do ustąpienia ze stanowiska recenzenta jednego ze sztandarowych czasopism American Psychological Association. Sprawę opisywały prestiżowe czasopisma takie jak Nature. Ponieważ wielokrotnie zajmowałem się tym problemem, redaktorzy Skeptical Inquirer poprosili mnie o zabranie głosu w tej sprawie. Oto mój komentarz, Który ukazał się w czwartym numerze (July/August) 2017 roku. Artykuł.pdf  
Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Jak naukowo zrobić innych w balona?

28 marca 2017 roku w radiu TOK FM w audycji zatytułowanej OFF Czarek rozmawiałem z redaktorem Cezarym Łasiczką między innymi na temat niedawnej prowokacji przeprowadzonej przez polskich naukowców, o problemie dostępu do danych surowych, o fatalnych wynikach badań nad wykrywaniem samobójstwa, o zastosowaniu nowoczesnych technologii w diagnozie i terapii. A oto dokładny link do nagrania: http://audycje.tokfm.pl/podcast/Jak-nukowo-zrobic-innych-w-balona/47858# Zapraszam do wysłuchania!

O czym rozmawialiśmy

Rozmawialiśmy m.in. o prowokacji polskich naukowców, którzy przez dwa lata tworzyli fikcyjną badaczkę i zgłosili ją do czasopism typu open access – wiele z nich zaprosiło ją do redakcji. Mówiłem o rzeczywistych osiągnięciach psychologii, takich jak opracowanie szkoleń dla załóg lotniczych, które przyczyniły się do dużego spadku liczby katastrof.

Rozmawialiśmy też o metaanalizie 50 lat badań nad czynnikami ryzyka samobójstwa (365 badań), z której wynika, że nie przewidujemy samobójstwa lepiej niż rzutem monetą, oraz o przewadze diagnoz statystycznych nad klinicznymi i oporze przed powierzaniem diagnozy maszynom.


Psychomanipulacje – okładka

Jak rozpoznawać manipulację i jak się przed nią bronić, piszę w książce „Psychomanipulacje. Jak je rozpoznawać i jak sobie z nimi radzić”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.