Polskie Towarzystwo Psychologiczne – prostytucja etyki

Opowiem wam dwie historie. Obie rozpoczynają się w tym samym miejscu. Jedna jest budująca, druga przygnębiająca. Jedna przywraca wiarę w ludzi, druga ją odbiera.

Opowiem wam dwie historie. Obie rozpoczynają się w tym samym miejscu. Jedna jest budująca, druga przygnębiająca. Jedna przywraca wiarę w ludzi, druga ją odbiera. Jedna kończy się happy endem, druga w ogóle się nie kończy i nie skończy, podobnie jak Syzyf nie przestanie wpychać swojego kamienia na górę. Oto wspólny początek obu historii.

Image result for etyka zawodu psychologaRok temu wpadło mi w ręce nowe wydanie Etyki zawodu psychologa, a ponieważ problemy etyczne tego zawodu zaprzątają od czasu do czasu moją głowę z zainteresowaniem oddałem się lekturze. Zainteresowanie dość szybko zastąpiło zdziwienie, a wkrótce, kiedy dotarłem do rozdziału autorstwa Zuzanny Toeplitz (ówczesnej przewodniczącej I instancji Sądu Koleżeńskiego PTP) i Małgorzaty Toeplitz-Winiewskiej (ówczesnej przewodniczącej Zarządu Głównego PTP), uczucia te przerodziły się w oburzenie. Autorki swobodnie cytowały i krytykowały kilkadziesiąt publikacji i wypowiedzi medialnych różnych psychologów (w tym moje i Klubu Sceptyków Polskich) nie zadając sobie jakiegokolwiek trudu podawania źródeł z których owe cytaty pochodziły. Mało tego, autorki dość beztrosko i radośnie uzasadniły swoje postępowanie:

W większości analizowanych przykładów psychologowie przedstawiali się z imienia i nazwiska, nie są to opinie anonimowe. W opisanych przypadkach nie będziemy jednak podawać, czyja to wypowiedź. Przede wszystkim dlatego, że nie wydaje się to istotne.[1]

Jakże to? Wpajano mi przez cały okres edukacji przyzwoitość i rzetelność przy powoływaniu się na jakiekolwiek źródła, a tu nagle komuś „nie wydaje się to istotne”? Przepraszam, nie „komuś” – autorytetom etycznym piszącym podręczniki etyki, z których korzystają studenci w całym kraju, artykuły poświęcone etyce zawodu, na które również ja sam wielokrotnie się powoływałem.

Autorki jednak poza wykroczeniem przeciwko dobrym obyczajom złamały polskie prawo autorskie[2], międzynarodowe porozumienia[3] i artykuł 38 Kodeksu etyczno-zawodowego psychologa, na który bez przerwy się powoływały!

Psychologa obowiązuje prawdziwe i wyczerpujące informowanie o źródłach, z których korzystał. Psycholog nie zataja, że korzystał w swoich publikacjach lub pracach badawczych z materiałów innych autorów oraz z pomocy i konsultacji innych osób.

Przychodzi mi w tym miejscu na myśl anegdota, którą opowiadał mi kolega podróżujący kiedyś często do Związku Radzieckiego. Podczas jednej z kontroli granicznych i próbie wyłudzenia przez urzędnika celnego łapówki, przeciwstawił się powołując się na obowiązujące prawo. W odpowiedzi napotkał lodowate spojrzenie i usłyszał wypowiedziane stanowczo i dobitnie „- законы здесь становлю я!” (ja tutaj ustanawiam prawa!).

Osobiste prawo autorskie gwarantowane przez międzynarodowe porozumienia nie jest fanaberią narcystycznych twórców. Daje ono szansę autorom i czytelnikom na to, aby nikt nie interpretował wyrwanych z kontekstu zdań, bez możliwości sprawdzenia, jak brzmią one w oryginalnym tekście. Pozwalają, poprzez sięgnięcie do źródła, na krytyczną analizę omówienia. Umożliwiają samodzielne myślenie dociekliwych czytelników. Ale autorki omawianego tekstu uznają, że: „…nie wydaje się to istotne” – „законы здесь становлю я!”

Moje oburzenie podzielili niektórzy inni autorzy bezlitośnie wykastrowanych wypowiedzi i członkowie Klubu Sceptyków Polskich (KSP). W rezultacie sporządzone zostały dwa pisma. Pierwsze w postaci skargi do Sądu Koleżeńskiego PTP o naruszenie przez autorki obowiązujących je zasad Kodeksu Etyki sporządzone i wysłane 20 czerwca 2018 roku. Drugie skierowane do Państwowego Wydawnictwa Naukowego w formie informacji o zaistniałej sytuacji i prośbie o dołączenie do książki erraty wysłane ponad miesiąc później w stosunku do pierwszego pisma. I w tym miejscu obie historie potoczyły się zupełnie odmiennymi koleinami.

Historia pierwsza – budująca

Kilka dni po wysłaniu pisma do PWN dostaliśmy maila informującego o otrzymaniu naszego pisma i zapewnieniu, że poważnie zajmą się przedstawioną przez nas sprawą a ja osobiście odebrałem telefon, w którym również złożono mi takie zapewnienie. I rzeczywiście, już 12 września dotarło do nas oficjalne pismo, w którym poinformowano nas, że wydawca Etyki zawodu psychologa nie tylko wycofał podręcznik ze sprzedaży, ale również rozpoczął pracę nad nowym wydaniem, z którego zostanie usunięty problematyczny rozdział autorstwa Zuzanny Toeplitz i Małgorzaty Toeplitz-Winiewskiej. Po dziewięciu miesiącach w połowie czerwca tego roku odebraliśmy z poczty ciepły jeszcze egzemplarz książki pozbawiony kontrowersyjnego rozdziału. Napisaliśmy do PWN list z podziękowaniami za postawę i wysiłek włożony w przygotowanie nowego wydania książki. Podziękowaliśmy również wydawnictwu za to, że stoi na straży wartości naukowych i dobrych praktyk wydawniczych. Koniec historii budującej. Kurtyna. Fanfary.

 

Historia druga – przygnębiająca

Uwaga! Osoby wrażliwe etycznie ostrzegam przed występującymi w historii scenami mogącymi destrukcyjnie wpłynąć na wiarę w znaczenie etyki dla bliźnich i drastycznie obniżyć zaufanie do zawodu psychologa.

Historia ta toczyła się równolegle do historii pierwszej, dlatego też będę się w niej odwoływał do opisanej wcześniej chronologii wydarzeń. Jest to jednak jedyne podobieństwo obu historii.

W czasie, kiedy PWN skontaktowało się z nami czterokrotnie, podjęło ważne decyzje i działania związane z wycofaniem podręcznika i zainicjowało prace nad nowym wydaniem, Polskie Towarzystwo Psychologiczne zdołało sformułować odpowiedź na naszą skargę, która brzmiała:

Uprzejmie informujemy, że zgodnie z decyzją Sądu Koleżeńskiego I instancji, wszystkie skargi, które wpłynęły do Polskiego Towarzystwa Psychologicznego po 30 czerwca br., zostaną przekazane do rozpatrzenia Sądowi nowej kadencji. W związku z tym, także Państwa skarga, która wpłynęła w dniu 10 lipca br. Do biura Zarządu Głównego, będzie przekazana w grudniu br. Sądowi Koleżeńskiemu wybranemu na kadencję 2019-2021. Sąd Koleżeński I instancji obecnej kadencji koncentruje się na zakończeniu prowadzonych wcześniej postępowań.

Cóż, albo członkowie PTP tak bardzo nabroili, że skargi na nich przytłoczyły Sąd Koleżeński na pół roku, albo poziom złożoności tych spraw osiągnął takie rozmiary, że nie sposób rozwikłać ich szybciej niż w 6 miesięcy. Jest też trzecia możliwość, ale to już pozostawiam wyobraźni i pomysłowości czytelników…

Kiedy PWN przygotowywało skład nowej książki, negocjowało z drukarniami terminy wydania i wykonywało tysiące innych drobnych czynności związanych z drukiem i wprowadzeniem na rynek nowego podręcznika, PTP zdołało przygotować kolejne pismo o następującej treści:

W odpowiedzi na pismo z dnia 20.06. 2018 r. uprzejmie informujemy, iż zarzuty podniesione w powyższym piśmie aktualnie nie mogą być przedmiotem rozpoznania przez Sąd Koleżeński PTP albowiem Sąd Koleżeński nie ma uprawnień do zastępowania sądów powszechnych w zakresie prowadzenia postępowań i ustalania czy doszło do naruszenia dóbr osobistych, autorskich lub dopuszczono się popełnienia przestępstwa związanego z ochroną wymienionych dóbr. Dopiero prawomocne orzeczenia ww. organów mogą dać podstawę do działania sądu koleżeńskiego. Jednocześnie przepraszamy za opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na powyższe pismo, które wynikło z przyczyn niezależnych.

Znalezione obrazy dla zapytania psychologia symbolZanim poświęcę więcej uwagi głębi przekazu i bogactwu konsekwencji jakie niesie ze sobą owo pismo, chciałbym zwrócić raz jeszcze uwagę na chronologię wydarzeń. Dokładnie jedenaście miesięcy minęło od czasu wysłania naszej skargi do czasu sporządzenia przez PTP cytowanego pisma (jest datowane na dzień 20 maja 2019). Myliłby się jednak ten, kto sądziłby, że PTP działa tak chyżo. Już to z winy prokrastynacji kogoś odpowiedzialnego za te sprawy, już to w zgodzie z jakimś innym zamysłem pismo przeleżało na biurku lub w kieszeni następne cztery miesiące, bowiem data jego nadania to 20 września 2019 r. W końcu trafiło w nasze ręce 1 października. W sumie czekaliśmy na tę znamienną reakcję 15 miesięcy.

A teraz czas na analizę treści tego arcydziełka psychologicznej biurokracji. Składając skargę do Sądu Koleżeńskiego zwróciliśmy uwagę na naruszenie dwóch artykułów Kodeksu Etyczno-Zawodowego Psychologa. Cytowanego wyżej art. 38 oraz art. 11 zgodnie z brzmieniem którego, krytyka innych psychologów nie może w żadnym przypadku służyć do rozgrywek osobistych.[4] W otrzymanym piśmie nie ma ani słowa odniesienia do Kodeksu. Czyżby ów służył wyłącznie do piętnowania innych? A może staliśmy się ofiarą zwykłej urzędniczej gry w głupa?

 

Puenta

Znowu nasuwa mi się nieodparte skojarzenie ze Związkiem Radzieckim, w którym mawiano, że każdy jego mieszkaniec, który chciał, mógł wyjechać za granicę. Nie wspominano jednak zbyt często, że musiał spełnić dwa warunki – mieć ukończone 70 lat i zgodę obojga rodziców. Podobnie Sąd Koleżeński PTP rozpatrzy każdą skargę. Po upływie 15 miesięcy i po wcześniejszym otrzymaniu wyroku sądu powszechnego w danej sprawie.

A teraz wyobraź sobie czytelniku, że zostałeś poważnie skrzywdzony przez psychologa – członka PTP. Wyobraź sobie taką sytuację jak molestowanie seksualne podczas terapii, lub tendencyjną, skorumpowaną diagnozę postawioną na potrzeby sądu, albo fałszywe zeznania złożone na twoją niekorzyść przez biegłego psychologa. Miałbyś jeszcze ochotę dochodzić zadośćuczynienia w Sądzie Koleżeńskim PTP?

Oczywiście, można powiedzieć, że waga sprawy polegającej na cytowaniu bez powoływania się na źródła ma się nijak do wagi wspomnianych przeze mnie nadużyć. To prawda, nie chciałbym porównywać kalibru tych spraw. Chciałbym jednak zauważyć bez zbytniej skromności, że Klub Sceptyków Polskich i Tomasz Witkowski znane są dobrze przedstawicielom PTP ze swej stanowczości, konsekwencji i rozmachu działania, a co za tym idzie zostaliśmy prawdopodobnie potraktowani wyjątkowo poważnie jak na tę instytucję. Tak, czytelniku, nie przejęzyczyłem się – wyjątkowo poważnie! Sprawy dużo większej wagi, które poznałem osobiście zajmują tej instytucji od 3 do 5 lat, a jej petenci traktowani są dużo mniej uprzejmie. W tym czasie zmienia się skład sądu koleżeńskiego, wiele spraw ulega przedawnieniu.

Pięknie żyje się wśród ludzi którzy szanują prawo i wierzą w zawodowe wartości. Myślę, że takich ludzi spotkałem podczas opisywanych wydarzeń w PWN. Jeśli nawet moja wiara jest nieuzasadniona, a działania podjęte przez PWN wynikały wyłącznie z respektu wobec prawa, czyli postawy, w której zaznacza się obawa przed ewentualnymi konsekwencjami zarówno prawnymi jak i wizerunkowymi, to nadal twierdzę, że dobrze jest żyć wśród ludzi którzy żywią respekt wobec prawa. Potworne jest obcowanie z ludźmi, którzy za nic mają prawo i zasady etyczne, a mimo to znajduję u nich pewien wartościowy element. Jawne i otwarte odrzucenie zasad jest mimo wszystko hołdem dla uczciwości. Koszmarem jednak jest życie wśród ludzi, którzy etykę traktują jak prostytutkę . – wykorzystają, kiedy im to potrzebna, kopną i porzucą kiedy zawadza.


Wcześniej pisałem o tej sprawie na swoim blogu tutaj:

PWN wstrzymało sprzedaż kontrowersyjnego podręcznika etyki zawodowej psychologów!

Problemy etyczne związane ze sprzedażą przez spółkę PTP bezwartościowych testów diagnostycznych opisuję również w swojej ostatniej książce:

Zakazana psychologia. O cnotach przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych

[1] Brzeziński, J., Chyrowicz, B., Toeplitz, Z., Toeplitz-Winiewska, M. (2017). Etyka zawodu psychologa. Wydanie Nowe. Warszawa: PWN. s. 551.

[2] Art. 16 Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, (Dz.U. z 1994 r. Nr 24, poz. 83).

[3] Konwencja berneńska o ochronie dzieł literackich i artystycznych z dnia 9 września 1886 r., przejrzana w Berlinie dnia 13 listopada 1908 r. i w Rzymie dnia 2 czerwca 1928 r. (ratyfikowana zgodnie z ustawą z dnia 5 marca 1934 r. (Dz.U. z 1935 r. Nr 84, poz. 515)

[4] Autorki krytykując w swoim rozdziale fragment pochodzący ze strony Klubu Sceptyków Polskich w żadnym miejscu nie wskazują na to, że obejmuje je konflikt interesów. Krytykowany przez nie tekst dotyczy kampanii przeciwko stosowaniu testów projekcyjnych w diagnostyce, a w szczególności diagnostyce na potrzeby sądowe. Jedną z konsekwencji przeprowadzonych przez nas działań w ramach kampanii „Psychologia to nauka, nie czary” było ostateczne wycofanie dwóch testów projekcyjnych (Testu Drzewa i Testu Szondiego) ze sprzedaży w Pracowni Testów Psychologicznych. Pracownia Testów Psychologicznych jako spółka Polskiego Towarzystwa Psychologicznego czerpie finansowe korzyści ze sprzedaży krytykowanych przez nas testów, podczas gdy osoby zaangażowane w kampanię nie uzyskiwały jakichkolwiek korzyści finansowej ze sformułowanej przez siebie krytyki. Deprecjonowanie tej krytyki przez osoby zasiadające w ścisłym kierownictwie PTP (tym bardziej w książce dotyczącej etyki zawodu psychologa) jest działaniem na korzyść spółki, a więc niezgodne z artykułem 11 Kodeksu etyczno-zawodowego psychologa.

Schizofrenicy. Ludzie bezdusznie naznaczeni

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się niedawno w: Zapraszam do lektury! Według szacunków w Polsce może być ich nawet milion, z czego 60 proc. cierpi na schizofrenię paranoidalną. Usiłują żyć jak inni, ale po diagnozach dokonywanych w studiach telewizyjnych może byc to o wiele trudniejsze. Schizofrenia

Skrupulatnie obserwują i imitują zachowanie ludzi zdrowych. Starają się za wszelką cenę nie wyróżniać. Wiedzą doskonale, że ujawnienie swojej inności spowoduje, że ludzka sfora rozpocznie szykany i prześladowania. Nie chcą tej dodatkowej części cierpienia dokładanej tak często do bólu i udręki, z którymi przyszło im się zmagać. W każdej przypadkowej zbiorowości stu osób jest ich co najmniej kilkoro.

Chyba nie będzie zbytniej przesady w stwierdzeniu, że rozwój cywilizacyjny danego społeczeństwa możemy zmierzyć jego stosunkiem do ludzi starszych, kobiet, dzieci, ludzi chorych psychicznie i wszelkiej odmienności z jaką przychodzi nam się w życiu spotykać. I chyba żaden współcześnie żyjący człowiek uważający się za tolerancyjnego nie przyzna się otwarcie do udziału w stygmatyzacji chorych psychicznie. Podobnie, jak nie odważy się publicznie pobić swojego dziecka. A jednak od kilkunastu dni, które upłynęły od tragicznej śmierci prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza, jesteśmy świadkami naznaczania tych cierpiących ludzi przy milczącej zgodzie mas.

Czytaj dalej…


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Choroby psychiczne a przestępczość. Jak to wygląda w rzeczywistości?

26 stycznia o godzinie 12:00 w audycji Sobotni Magazyn Radia TOK FM, red. Karolina Głowacka rozmawiała z prof. Katarzyną Prot-Klinger i ze mną na temat stygmatyzacji osób psychicznie chorych. Impulsem do rozmowy był mój komentarz Bezdusznie naznaczeni, który opublikowałem kilka dni temu w związdku z morderstwem prezydenta Adamowicza.
By posłuchać podcastu audycji wystarczy kliknąć ikonę PLAY poniżej. Więcej na temat stawiania przez psychologów i psychiatrów diagnoz na odległość tutaj:
Festiwal psychologii na odległość

O czym rozmawialiśmy

Po zabójstwie prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza rozmawialiśmy z Karoliną Głowacką i prof. Katarzyną Prot-Klinger o łączeniu choroby psychicznej z przestępczością. Impulsem był mój komentarz „Bezdusznie naznaczeni”.

Zwracałem uwagę, że choć staliśmy się wyczuleni na wiele rodzajów odmienności, polityk czy dziennikarz bez oporów tłumaczy zbrodnię chorobą psychiczną sprawcy – jakby to wszystko wyjaśniało. Chorych psychicznie zawsze traktowano inaczej; przypomniałem figurę statku głupców. Rozmawialiśmy o tym, jak takie uproszczenia odbijają się na codzienności osób chorujących.


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Bezdusznie naznaczeni

W Polsce na schizofrenię choruje wyjątkowo dużo, bo aż około 1 mln ludzi. Najczęściej diagnozowany rodzaj tej choroby, to schizofrenia paranoidalna.

W Polsce na schizofrenię choruje wyjątkowo dużo, bo aż około 1 mln ludzi.[1] Najczęściej diagnozowany rodzaj tej choroby, to schizofrenia paranoidalna. Diagnozuje się ją u 65% ogółu chorych na schizofrenię[2] co w naszym kraju może dawać nawet liczbę 650 tys. osób. Różne źródła podają różne wskaźniki przestępczości wśród osób chorych na schizofrenię. Jedne utrzymują, że jest ona wielokrotnie mniejsza niż w pozostałej części populacji,[3] inne mówią o nieco wyższej częstotliwości, ale nieporównywalnej z obiegowymi opiniami na ten temat.[4] Większość przeciętnych ludzi obawia się osób chorych na tę chorobę i mylnie uważa, że są stanowczo częściej sprawcami przestępstw. Osoby ze schizofrenią są jednak przynajmniej 14 razy częściej ofiarami przestępstw z użyciem przemocy niż ich sprawcami.[5] Od kilku dni w Polsce przeciętny obywatel spotyka się z wszechobecną informacją: „Stefan W., zabójca prezydenta Adamowicza cierpiał na schizofrenię paranoidalną”.[6] W przekazywaniu i omawianiu tej informacji uczestniczą psychologowie i psychiatrzy – autorytety w zakresie zdrowia psychicznego. Na niespotykaną dotąd skalę media z udziałem specjalistów prowadzą kampanię na rzecz utrwalenia stereotypu: „osoba cierpiąca na schizofrenię jest potencjalnym niebezpiecznym przestępcą”. Kampanię, której nikt nie planował, nad którą nikt nie panuje, której efektów i skutków nikt nawet nie zamierza badać. Kampanię, która w bezprecedensowy sposób rujnuje to, co ogromnym nakładem energii, dobrej woli i z trudem zdobywanych środków próbują osiągnąć wszyscy ci ludzie, którzy pracują nad zmniejszeniem stopnia stygmatyzacji osób chorych psychicznie w naszym kraju.[7] Kampania ta, choć prowadzona pod sztandarem walki z mową nienawiści i wrogością, skrzywdzi wielu, już i tak głęboko cierpiących, ludzi i ich bliskich. Odbywa się wbrew nielicznym rozważnym głosom nawołującym do opamiętania:
Występujemy przeciwko próbom utożsamiania przemocy i zbrodni z zaburzeniami psychicznymi. (…) Tego rodzaju utożsamienia są krzywdzące dla osób z problemami dotyczącymi zdrowia psychicznego. Mogą się przyczyniać do stygmatyzacji naszych pacjentów i utrwalać w świadomości społecznej krzywdzący i nieprawdziwy obraz zaburzeń psychicznych.[8]
Ta dzika akcja informacyjna stygmatyzująca ludzi chorych nie miałaby miejsca, gdyby nie niosła ze sobą żadnych korzyści. Jak często w tego typu sytuacjach – korzyści wyłącznie politycznych. Wykreowanie wizerunku „niepoczytalnego wariata”, który odstawił leki bardzo pomaga w rozmydleniu oskarżeń o polityczny charakter zabójstwa. Orzekanie poczytalności bez jakiegokolwiek kontaktu z osobą , diagnozowaną ma te oskarżenia uwydatnić. Oskarżony człowiek jest tylko zabawką w rękach zwolenników obu „prawd”, zabawką, którą wyrywają sobie obie strony niepomne na konsekwencje jakie to ze sobą niesie. Podobnie jak eksperci, którzy pozbawieni bezstronności politycznej i niepamiętający wartości etycznych swojego zawodu zaprzedali się za swoje kolejne „pięć minut” w mediach.[9] Wypowiadane z ogromną pewnością siebie komentarze na temat motywów zachowań ludzi, których się nie widziało na oczy, omawianie cech ich osobowości i dyskutowanie o przypisywanych im zaburzeniach psychicznych niosą ze sobą pozorną korzyść samym ekspertom. Oto opinia publiczna uzyskuje potwierdzenie naiwnego przekonania, że psychologowie i psychiatrzy dysponują narzędziami pozwalającymi przeniknąć duszę ludzką, zajrzeć do niej, zrozumieć jej mechanizmy i objaśnić je zwykłym śmiertelnikom, a wszystko to wyłącznie na podstawie urywków wypowiedzi i skrawków informacji. Jakżeż ponętne złudzenie! Niestety, tylko złudzenie, dlatego korzyść jest pozorna. Jak pisałem gdzie indziej, my psychologowie słabo prognozujemy. Pięćdziesiąt lat badań nad możliwością prognozowania samobójstwa pokazało, że nie dysponujemy narzędziami lepszymi niż rzut monetą.[1] Nie lepsi jesteśmy w profilowaniu przestępców. Wyniki niedawnej metaanalizy pokazały, że w obszarze, w którym prognozy stawiane przez profilerów mogą decydować o bezpieczeństwie i życiu ludzi, jesteśmy równie bezradni.[2] Podobnie przygnębiające fakty pokazuje książka brytyjskiego specjalisty w zakresie psychologii sądowej. Nie jesteśmy w stanie prognozować ani szans na resocjalizację, ani tego, jak zachowa się zwolniony warunkowo więzień.[3] Tym bardziej nie jesteśmy w stanie robić tego mając do dyspozycji okruchy informacji. Złudzenie stwarzane przez super ekspertów, to nie tylko wprowadzanie w błąd opinii publicznej. Wśród odbiorców przekazywanych informacji znajdują się sędziowie, nauczyciele, policjanci, lekarze, którzy w swojej pracy nierzadko podejmują decyzje oparte na opiniach psychologów lub psychiatrów. Znajdą się wśród nich również i ci, którzy wkrótce będą badać, przesłuchiwać i sądzić Stefana W. Czy będą w stanie myśleć niezależnie od tych wszystkich opinii, jakie przeczytali i usłyszeli z ust ekspertów? Czy może podejmą decyzje oparte na niepewnych opiniach wypowiadanych z ogromną pewnością siebie? Zabieram głos w tych smutnych dla wielu Polaków okolicznościach nie po to, aby zamknąć usta psychologom i psychiatrom. Przeciwnie, uważam, że są zbyt mało aktywni w życiu społecznym, w ważnych społecznie sprawach. Jestem także głęboko przekonany, że mają bardzo wiele do powiedzenia tam, gdzie psychologia naprawdę coś potrafi. Znamy prawidłowości zmiany postaw ludzi, potrafimy usprawnić komunikację między ludźmi, wiemy, jak ludzie się uczą, rozumiemy mechanizmy pamięci i zapamiętywania, mamy ogromne osiągnięcia w poprawianiu bezpieczeństwa drogowego i powietrznego, zbadaliśmy prawidłowości rozwoju człowieka i podejmowania przez niego decyzji. Czy jednak nadużywanie zaufania do ekspertów polegające na publicznym głoszeniu z dużą pewnością siebie wątpliwych twierdzeń w ostateczności nie spowoduje podważenia tego zaufania? Czy ten festiwal psychologii na odległość, którego jesteśmy świadkami nie podważa zaufania do całej dziedziny? Czy nie deprecjonuje w szczególności tych ekspertów i specjalistów, których wiedza jest pewna i bezpieczna, a oni sami naprawdę zasługują na zaufanie? Chciałbym wierzyć, że publiczne głosy psychologów i psychiatrów, o których piszę, wynikają z troski o złowrogą sytuację, w jakiej znalazło się nasze społeczeństwo. Jeśli jednak w imię walki z mową nienawiści i w trosce o tolerancję odmienności naznaczamy tak ogromnym piętnem tak wielu ludzi, to ani ta walka ani ta troska nie są godne, aby się do nich przyłączyć. Ofiary, jakie po nich pozostaną nie są ofiarami koniecznymi, lecz niepotrzebnym skutkiem bezmyślności i braku dalekowzroczności. Na takim fundamencie nie zbudujemy ani tolerancji ani wrażliwości na innych. [1] Wg danych Fundacji Pro Domo: https://web.archive.org/web/20191209231250/http://fundacjaprodomo.org.pl/schizofrenia-w-liczbach/ [2] https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/psychiatria/schizofrenia-paranoidalna-przyczyny-objawy-i-leczenie-aa-bwFx-WDWM-6qA4.html [3] http://medicus.lublin.pl/2011/11/post-762/ [4] http://www.psychiatria.pl/artykul/agresja-w-schizofrenii/8247 [5] Brekke JS., Prindle C., Bae SW., Long JD. Risks for individuals with schizophrenia who are living in the community. „Psychiatric Services”. 52 (10), s. 1358–66, październik 2001; Fitzgerald PB., de Castella AR., Filia KM., Filia SL., Benitez J., Kulkarni J. Victimization of patients with schizophrenia and related disorders. „The Australian and New Zealand Journal of Psychiatry”. 39 (3), s. 169–74, marzec 2005. DOI: 10.1111/j.1440-1614.2005.01539.x [6] W chwili, kiedy pisze te słowa, wyszukiwarka Google dla wyrażeń „schizofrenia paranoidalna” i „Stefan W” daje ponad 1600 rezultatów, w większości odsyłających do stron liczących się polskich mediów. [7] http://www.jestemsoba.org.pl/p/o-kampanii_7.html; http://konkurs.kampaniespoleczne.pl/kk_kampanie.php?edycja=2016&kk_id=889&action=szczegoly i wiele innych. [8] http://psychiatria.org.pl/news,tekst,357,oswiadczenie_zarzadu_glownego_polskiego_towarzystwa_psychiatrycznego [9] O niektórych z nich pisałem tutaj: https://tomwitkow.wordpress.com/2019/01/16/festiwal-psychologii-na-odleglosc/, wypowiedzi innych można znaleźć jeszcze tutaj: https://www.fakt.pl/wydarzenia/polityka/ewa-woydyllo-osiatynska-wsrod-politykow-nie-ma-dazenia-do-przebaczenia/mvg56hw, lub tutaj: https://natemat.pl/260695,na-co-choruje-stefan-w-psychiatra-o-zabojcy-adamowicza.
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

PWN wstrzymało sprzedaż kontrowersyjnego podręcznika etyki zawodowej psychologów!

Na wniosek Klubu Sceptyków Polskich, wydawca Etyki zawodu psychologa nie tylko wycofał podręcznik ze sprzedaży, ale również rozpoczął pracę nad nowym wydaniem, z którego zostanie usunięty problematyczny rozdział autorstwa Zuzanny Toeplitz i Małgorzaty Toeplitz-Winiewskiej.

Image result for etyka zawodu psychologaNa wniosek Klubu Sceptyków Polskich, wydawca Etyki zawodu psychologa nie tylko wycofał podręcznik ze sprzedaży, ale również rozpoczął pracę nad nowym wydaniem, z którego zostanie usunięty problematyczny rozdział autorstwa Zuzanny Toeplitz i Małgorzaty Toeplitz-Winiewskiej. W rozdziale tym autorki zamieściły kilkanaście przykładów wypowiedzi psychologów, których w żaden sposób nie opatrzyły informacjami o źródłach, z których pochodzą. To dość kuriozalna sytuacja, bo Kodeks etyczno-zawodowy psychologa, który omawiają w książce, a który stanowi dla nich wykładnię zasad etycznych jasno stwierdza:
Psychologa obowiązuje prawdziwe i wyczerpujące informowanie o źródłach, z których korzystał. Psycholog nie zataja, że korzystał w swoich publikacjach lub pracach badawczych z materiałów innych autorów oraz z pomocy i konsultacji innych osób. (pkt. 38)
Jakby tego było jeszcze nie dość, obowiązek rzetelnego powoływania się na źródła wymaga od wszystkich autorów nie tylko prawo polskie autorskie, ale także międzynarodowa konwencja, której Polska jest sygnatariuszem. Autorki przeszły do porządku dziennego nad tymi wymogami stwierdzając beztrosko:
Wszystkie podawane dalej wypowiedzi psychologów w środkach masowego przekazu są autentyczne. (…) W większości analizowanych przykładów psychologowie przedstawiali się z imienia i nazwiska, nie są to opinie anonimowe. W opisanych przypadkach nie będziemy jednak podawać, czyja to wypowiedź. Przede wszystkim dlatego, że nie wydaje się to istotne. (Toeplitz, Toeplitz-Winiewska, 2017, s. 551)
Osobiste prawo autorskie gwarantowane przez międzynarodowe porozumienia jest niezależne od osobistego widzimisię twórców. Daje szansę autorom i czytelnikom na to, aby nikt nie interpretował wyrwanych z kontekstu zdań, bez możliwości sprawdzenia, jak brzmią one w oryginalnym tekście. Rzetelne cytowanie pozwala, poprzez sięgnięcie do źródła, na krytyczną analizę omówienia. Umożliwia samodzielne myślenie dociekliwych czytelników. Publikując prace tak rozbieżne z obowiązującymi w nauce i prawie standardami autorki stworzyły niebezpieczny precedens w praktykach obowiązujących w tym zakresie. Liczymy na to, że ich śladem nie podążą jednak studenci i inni naukowcy. Postawa i decyzje osób reprezentujących wydawnictwo PWN bardzo pozytywnie zaskakują. Na ich tle tym bardziej uderza kunktatorstwo osób reprezentujących Polskie Towarzystwo Psychologiczne (PTP). Pomimo, że skarga opisująca nadużycia Zuzanny Toeplitz i Małgorzaty Toeplitz-Winiewskiej została  przesłana do PTP dużo wcześniej niż informacja do PWN, po dwóch miesiącach KSP dostało jedynie mglistą obietnicę zajęcia się sprawą w perspektywie pół roku.
Uprzejmie informujemy, że zgodnie z decyzją Sądu Koleżeńskiego I instancji, wszystkie skargi, które wpłynęły do Polskiego Towarzystwa Psychologicznego po 30 czerwca br., zostaną przekazane do rozpatrzenia Sądowi nowej kadencji. W związku z tym, także Państwa skarga, która wpłynęła w dniu 10 lipca br. Do biura Zarządu Głównego, będzie przekazana w grudniu br. Sądowi Koleżeńskiemu wybranemu na kadencję 2019-2021. Sąd Koleżeński I instancji obecnej kadencji koncentruje się na zakończeniu prowadzonych wcześniej postępowań.
Cóż, albo członkowie PTP tak bardzo nabroili, że skargi na nich przytłoczyły Sąd Koleżeński na pół roku, albo poziom złożoności tych spraw osiągnął takie rozmiary, że nie sposób rozwikłać ich szybciej niż w 6 miesięcy. Jest też trzecia możliwość, ale to już kwestia wyobraźni i pomysłowości czytelników… Więcej na temat zawiadomienia skierowanego przez KSP do Sądu Koleżeńskiego PTP – tutaj.

Bibliografia:

Brzeziński, J., Chyrowicz, B., Toeplitz, Z., Toeplitz-Winiewska, M. (2017). Etyka zawodu psychologa. Wydanie Nowe. Warszawa: PWN.

Related image  
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Co wolno psychoterapeucie?

W poniedziałek 29 maja „Gazeta Wyborcza” w dodatku „Magazyn Reporterów – Duży Format” opublikowała obszerny materiał poświęcony nadużyciom w psychoterapii autorstwa Ewy Kalety. W pierwszym, artykule zatytułowanym: Przytulam panią wirtualnie. Co wolno podczas psychoterapii?

W poniedziałek 29 maja „Gazeta Wyborcza” w dodatku „Magazyn Reporterów – Duży Format” opublikowała obszerny materiał poświęcony nadużyciom w psychoterapii autorstwa Ewy Kalety. W pierwszym, artykule zatytułowanym: Przytulam panią wirtualnie. Co wolno podczas psychoterapii? autorka opisuje dwie dość przerażające historie terapeutyczne. Lektura godna polecenia wszystkim tym, którzy mają wyobrażenie psychoterapii stworzone przez przekazy marketingowe okraszone zachwytami zadowolonych pacjentów. Głównemu artykułowi towarzyszą dwa komentarze, które dopełniają obrazu całości. Pierwszy z nich, to moja rozmowa z autorką artykułu zatytułowana: Psycholog Tomasz Witkowski: Jak odróżnić dobrego psychoterapeutę od złego? Drugi komentarz wygłosił psychoterapeuta i psychiatra Prof. Bogdan de Barbaro: W zawodzie psychoterapeuty nie ma kodeksu, nie ma ustawy Kilka lat temu krytykowałem „Gazetę Wyborczą”‚ za bezrefleksyjne propagowanie marketingowej akcji „Mam terapeutę”. Dzisiaj dziękuję redakcji za dostrzeżenie problemów związanych z psychoterapią i opublikowanie materiału, który urealnia jej – często zbyt wyretuszowany – obraz.  


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.