Zawracanie statku głupców – mój najnowszy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Zawracanie statku głupców, to mój autorski tytuł najnowszego felietonu, który ukazał się w „Plus Minus Rzeczpospolita” i pod takim tytułem można go znaleźć w Archiwum Rzeczpospolitej. W wersji internetowej i papierowej ukazał się pod zmienionym tytułem. Pandemia chorób psychicznych?

Zawracanie statku głupców, to mój autorski tytuł najnowszego felietonu, który ukazał się w „Plus Minus Rzeczpospolita” i pod takim tytułem można go znaleźć w Archiwum Rzeczpospolitej. W wersji internetowej i papierowej ukazał się pod zmienionym tytułem.

Pandemia chorób psychicznych? Kogo ogarnęło szaleństwo

Depresja celebryty, choć bywa wstrząsająca, jest ładniejsza i dużo bardziej ludzka niż schizofrenia bezdomnego, który nie mył się przez kilka miesięcy. W ślad za tym pierwszym do psychobiznesu zwrócą się inni, podczas gdy garstka potrzebujących pomocy, by przetrwać i zachować resztki człowieczeństwa, pozostanie na marginesie zadowolonego z siebie społeczeństwa. Na jednej ze ścian Luwru, oświetlonej charakterystycznym muzealnym światłem, wisi namalowany na niewielkiej desce obraz niezwykły – „Statek głupców” pędzla Hieronima Boscha. Z głęboko zielonym tłem obrazu kontrastuje grupa jasno oświetlonych ludzi w łodzi na pierwszym planie. A właściwie nie to tyleż ludzie, co ich przywary, bo one właśnie stanowią motyw przewodni obrazu. Rozpusta, pijaństwo, łakomstwo, chciwość i inne żądze doprowadzające nas do szaleństwa zostały przez niderlandzkiego mistrza załadowane na statek i wysłane w morze. Przedsięwzięcie to nieobce było ówczesnym odbiorcom, do których Bosch kierował swój przekaz. W średniowieczu często praktykowano pozbywanie się ludzi niemieszczących się w obowiązującym porządku społecznym, obłąkanych, niepełnosprawnych umysłowo, wysyłając ich w podróż morską bez określonego celu. Statek głupców to również metafora, która posłużyła Michelowi Foucaultowi do zobrazowania praktyk wykluczania ludzi chorych psychicznie w kulturze Zachodu. Jego dzieło „Historia szaleństwa w dobie klasycyzmu” stało się, wbrew intencji autora, manifestem ruchu antypsychiatrii, który zapoczątkowano u schyłku lat 60. XX w. Gdybyśmy spojrzeli na naszą historię z odpowiedniej perspektywy, dostrzeglibyśmy, że zatoczyła ona koło i dziś również nie brak tych chętnie wsadzających odmieńców na statki wywożące ich w pełne morze, aby wkrótce zawrócić je stamtąd i skierować do swoich portów, gdzie czekają wyspecjalizowani profesjonaliści gotowi z nieukrywaną troską zająć się ich ładunkiem. WHO szacuje, że obecnie ponad 350 mln ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5 proc. populacji. W większości krajów odsetek ludzi chorujących w ciągu swojego życia na depresję waha się pomiędzy 8 a 12 proc. Według tych samych szacunków na świecie ponad jedna trzecia ludzi w jakimś okresie swojego życia spełnia wszystkie kryteria diagnostyczne dla co najmniej jednego zaburzenia psychicznego. Z tych danych wynika, że mamy do czynienia z pandemią chorób psychicznych o skali niespotykanej w całej historii rodzaju ludzkiego. Dla porównania – grypa hiszpanka, która była największą w historii pandemią, pochłonęła według różnych szacunków 20–100 mln ofiar. A liczby ilustrujące skalę zaburzeń i chorób psychicznych cały czas rosną. Wygląda też na to, że ludzkość jest atakowana przez coraz to nowe choroby psychiczne, które mutują niczym wirusy. W 1952 r. pierwsze wydanie podręcznika „Kryteria diagnostyczne zaburzeń psychicznych” wyróżniało zaledwie 106 jednostek chorobowych i zaburzeń psychicznych. W 1968 r., w drugim wydaniu, było ich już 182. Wydanie trzecie z roku 1980 przyniosło zdecydowany wzrost tej liczby, bo zawierało ich aż 265. Ale choroby i dolegliwości psychiczne zdawały się mutować dalej, bowiem w trzecim uzupełnionym wydaniu z roku 1987 było ich 292. Wydanie czwarte przyniosło niewielki wzrost do 297. Zrewidowana wersja z roku 2000 zawierała ich już tyle, ile dni liczy rok – aż 365. Ostatnie piąte wydanie wyróżnia 374 zaburzenia psychiczne. W ciągu zaledwie 60 lat liczba zaburzeń psychicznych wzrosła ponad trzy i pół raza. Czytaj dalej klikając TUTAJ – bez paywalla!

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

„Strzeż się psychologów!” – rozmowa w Polskim Radiu 24

Rozmowa w Polskim Radiu 24: dlaczego przestrzegam przed psychologią, czemu profilaktyka przegrywa z naprawianiem, jak bzdury trafiają do pism popularnonaukowych i gdzie psychologia naprawdę ratuje życie.

15 marca 2015 roku na antenie PR 24 została wyemitowana rozmowa przeprowadzona ze mną przez red. Paulinę Kozion. Tematem rozmowy były nadużycia psychologii. Zapraszam do wysłuchania audycji. Część I

O czym rozmawialiśmy

Przestrzegam przed współczesną psychologią, bo zdobyła o człowieku wiedzę wciąż niepewną i wątpliwą, a pochopne przenoszenie jej do życia społecznego często kończy się katastrofą. Historycznym przykładem jest eugenika: zaczęła się od twierdzeń naukowych, a skończyła na setkach tysięcy niepotrzebnych sterylizacji. Dziś psychologowie wytworzyli w nas poczucie braku sprawczości i odpowiedzialności za własne życie. Skutkiem niepotrzebnych wizyt w gabinetach bywa zależność od terapeuty i nieumiejętność podejmowania decyzji.

Psychologia mogłaby robić więcej w profilaktyce: budować odporność psychiczną, zamiast naprawiać szkody. Współpracowałem z Uniwersytetem Maltańskim, który wdrożył w szkołach program budowania odporności oparty na wynikach badań. U nas ciężar wciąż spoczywa na naprawianiu, a nie na zapobieganiu. Uważam też, że absolwent psychologii powinien przez kilka lat praktykować pod okiem doświadczonego psychologa, podobnie jak lekarz na specjalizacji. Opowiadam także o mojej prowokacji z 2007 roku, gdy pod pseudonimem opublikowałem w „Charakterach” pseudonaukowy tekst, by pokazać, jak łatwo bzdury trafiają do obiegu popularnonaukowego.

Pacjent wybiera dziś spośród kilkuset podejść terapeutycznych, których nie jest w stanie ocenić nawet psycholog z trzydziestoletnim stażem. Ale psychologia to nie tylko psychoterapia. Gdy zajmuje się zmianą zachowania, osiąga ogromne efekty, bo prawie połowa przyczyn śmierci zależy od naszego postępowania. Najlepszym przykładem jest lotnictwo: metoda Crew Resource Management, opracowana przez psychologów na podstawie analizy błędów załóg, sprawiła, że samolot stał się najbezpieczniejszym środkiem transportu.

O tym, czego strzec się w psychologii, piszę w „Zakazanej psychologii”; historię prowokacji znajdziesz w zakładce „Historia pewnej prowokacji”.

  Część II
 
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.