Czy nauka może zaskoczyć sceptyka? – rozmowa w Racjonalista.tv

Rozmowa z Jackiem Tabiszem (Racjonalista.tv): czym nauka różni się od teorii spiskowych, co wiemy o amnezji wczesnodziecięcej i dlaczego sceptyk myśli w kategoriach prawdopodobieństwa.

To już kolejna z cyklu rozmów prowadzonych ze mną przez Jacka Tabisza. Tym razem rozmawiamy o niespodziankach, jakie szykuje nam nauka. Przechodzimy przez różne działy nauki i przytaczamy zaskakujące ciekawostki. Czy czekają nas wkrótce przełomy na miarę teorii względności, gdy obraz naszego świata zmieni się tak diametralnie, że nawet najbardziej trzeźwo myślący sceptyk będzie potrzebował długiej chwili, aby porzucić swoje dawne przekonania na rzecz nowych informacji o naszej rzeczywistości? Zapraszam do wysłuchania i obejrzenia naszej rozmowy!

O czym rozmawialiśmy

Czy nauka może zaskoczyć sceptyka? Powinna – i to jest jej najważniejsza różnica wobec teorii spiskowych i ideologii. Psychoanaliza, podobnie jak teorie spiskowe, nigdy niczym nie zaskakuje, bo da się w niej wyjaśnić wszystko: każdy fakt ją potwierdza, a ten, który mógłby ją obalić, zostaje odwrócony na jej korzyść. Tak samo działają modne pseudopsychologiczne wtręty z fizyki kwantowej i zapychanie luk w wiedzy o świadomości Bogiem czy inną siłą zewnętrzną: wszystko nagle pasuje, ale niczego się nie dowiadujemy.

Prawdziwe zaskoczenia przynosi dobra psychologia rozwojowa, którą na studiach lekceważyłem. Amnezja wczesnodziecięca sprawia, że praktycznie nie pamiętamy niczego sprzed trzeciego–czwartego roku życia, bo nie ma jeszcze „ja”, z którym wspomnienia mogłyby się wiązać. Tymczasem polskie sądy przesłuchują kilkunastolatków w sprawie molestowania, którego mieliby doznać jako dwulatki, i skazują na podstawie takich zeznań.

Sceptyk myśli w kategoriach prawdopodobieństwa. Mój ateizm nie jest wiarą w nieistnienie Boga, lecz przekonaniem, że ta hipoteza jest bardzo mało prawdopodobna. Podobnie oceniam samoświadomość zwierząt: u naczelnych, słoni czy delfinów jest bardzo prawdopodobna, u skorupiaków znacznie mniej. Kosmici? Szansa, że gdzieś istnieją, jest dziś wyższa niż szansa na istnienie zdolności paranormalnych, ale prawdopodobieństwo, że ich spotkamy, jest znikome. Jako psycholog bardzo bym jednak chciał poznać psychikę istot, które wyewoluowały gdzie indziej.

O pseudonauce w psychologii i o tym, jak sądy korzystają z zawodnych wspomnień, piszę w „Zakazanej psychologii”.

 
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Słabość i moc. Jakie tajemnice skrywa ludzki mózg?

Tak zatytułowana została audycja wyemitowana 30 maja przez radiową trójkę.
– Długi okres wychowywania i zależności od matki daje nam szansę na przebycie procesu uczenia się różnych umiejętności, w tym społecznych i intelektualnych. Zapewnia to nam dużą przewagę nad innymi gatunkami – mówi psycholog dr Tomasz Witkowski.
Ślady skojarzeń melodii, słów, piosenek mogą pozostać w mózgu, a niekoniecznie w świadomości czy umyśle dziecka
Ślady skojarzeń melodii, słów, piosenek mogą pozostać w mózgu, a niekoniecznie w świadomości czy umyśle dziecka Foto: Kamila Starzycka / Shutterstock
Jak wiemy z badań prenatalnych, dziecko w brzuchu mamy na pewno śni i myśli. Połowę lub nawet więcej energii nowo narodzonego dziecka zużywa ciężko pracujący mózg. – Z powodu naszych dużych głów musimy przyjść na świat zanim w pełni dojrzeją mózgi. Przeskok środowiskowy po porodzie jest ogromny, choć na poziomie rozwojowym kontynuujemy prenatalną dynamikę rozwoju układu nerwowego jeszcze przez kilka lat po urodzeniu – opowiada biolog dr Marek Kaczmarzyk.
Moment porodu, jak dodają goście Tomasza Rożka, jest kompromisem natury pomiędzy wielkością głowy, a bezpieczeństwem matki. Dziecko rodzi się z niedojrzałym mózgiem, który kształtuje się przez kolejne lata życia. – Kora mózgowa dojrzewa u ssaków jako ostatni element ośrodkowego układu nerwowego. Jest to bardzo delikatny i złożony proces i ten właśnie okres przeżywamy już poza ciałem matki – wyjaśnia dr Kaczmarzyk.
Co myśli dziecko w brzuchu mamy? Dlaczego dzieci buntują się przeciwko dorosłym? Jak w czasie dorastania zmienia się mózg? O buncie i mózgu rozmawiamy w nagraniu audycji. Audycja powstała we współpracy z Narodowym Instytutem Audiowizualnym, wydawcą serwisu Ninateka.pl.
Posłuchaj klikając w ikonę:
Tytuł audycji: Klub Trójki
Prowadzi:Tomasz Rożek Goście: dr Marek Kaczmarzyk (biolog, neurodydaktyk, Uniwersytet Śląski), dr Tomasz Witkowski (pisarz, autor książek m.in. „Zakazanej psychologii„) Data emisji: 30.05.2017 Godzina emisji: 21.08
 
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.