To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze tygodnika Polityka 7.2021 (3299) z dnia 09.02.2021; Nauka i cywilizacja; s. 48
Zapraszam do lektury!
Popularna psychologia namawia nas do pozbywania się wszelkich negatywnych uczuć. To bardzo niedobre zalecenie.
Dzień po tym, jak Trybunał Konstytucyjny zaostrzył prawo aborcyjne, rozpoczęły się demonstracje osób oburzonych tą decyzją, głównie kobiet. Do protestujących codziennie dołączały nowe osoby. Na transparentach pojawiły się słowa, które do niedawna uznawano za wulgarne, nieprzyzwoite, a przede wszystkim zakazane w debatach publicznych. Dostrzegając, że w pewnych sytuacjach zwykłe słowa nie są w stanie opisać wzburzenia, niezgody i buntu, zaakceptowaliśmy je w tej właśnie sprawie. Były bowiem najlepszym wyrazem nagromadzonych negatywnych emocji.
Rozmowa z Jackiem Tabiszem (Racjonalista.tv): czym nauka różni się od teorii spiskowych, co wiemy o amnezji wczesnodziecięcej i dlaczego sceptyk myśli w kategoriach prawdopodobieństwa.
To już kolejna z cyklu rozmów prowadzonych ze mną przez Jacka Tabisza. Tym razem rozmawiamy o niespodziankach, jakie szykuje nam nauka. Przechodzimy przez różne działy nauki i przytaczamy zaskakujące ciekawostki. Czy czekają nas wkrótce przełomy na miarę teorii względności, gdy obraz naszego świata zmieni się tak diametralnie, że nawet najbardziej trzeźwo myślący sceptyk będzie potrzebował długiej chwili, aby porzucić swoje dawne przekonania na rzecz nowych informacji o naszej rzeczywistości? Zapraszam do wysłuchania i obejrzenia naszej rozmowy!
O czym rozmawialiśmy
Czy nauka może zaskoczyć sceptyka? Powinna – i to jest jej najważniejsza różnica wobec teorii spiskowych i ideologii. Psychoanaliza, podobnie jak teorie spiskowe, nigdy niczym nie zaskakuje, bo da się w niej wyjaśnić wszystko: każdy fakt ją potwierdza, a ten, który mógłby ją obalić, zostaje odwrócony na jej korzyść. Tak samo działają modne pseudopsychologiczne wtręty z fizyki kwantowej i zapychanie luk w wiedzy o świadomości Bogiem czy inną siłą zewnętrzną: wszystko nagle pasuje, ale niczego się nie dowiadujemy.
Prawdziwe zaskoczenia przynosi dobra psychologia rozwojowa, którą na studiach lekceważyłem. Amnezja wczesnodziecięca sprawia, że praktycznie nie pamiętamy niczego sprzed trzeciego–czwartego roku życia, bo nie ma jeszcze „ja”, z którym wspomnienia mogłyby się wiązać. Tymczasem polskie sądy przesłuchują kilkunastolatków w sprawie molestowania, którego mieliby doznać jako dwulatki, i skazują na podstawie takich zeznań.
Sceptyk myśli w kategoriach prawdopodobieństwa. Mój ateizm nie jest wiarą w nieistnienie Boga, lecz przekonaniem, że ta hipoteza jest bardzo mało prawdopodobna. Podobnie oceniam samoświadomość zwierząt: u naczelnych, słoni czy delfinów jest bardzo prawdopodobna, u skorupiaków znacznie mniej. Kosmici? Szansa, że gdzieś istnieją, jest dziś wyższa niż szansa na istnienie zdolności paranormalnych, ale prawdopodobieństwo, że ich spotkamy, jest znikome. Jako psycholog bardzo bym jednak chciał poznać psychikę istot, które wyewoluowały gdzie indziej.
O pseudonauce w psychologii i o tym, jak sądy korzystają z zawodnych wspomnień, piszę w „Zakazanej psychologii”.
O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »
Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.
Niedawno czwórka koreańskich naukowców opublikowała metaanalizę, której wyniki wskazują na brak związków pomiędzy depresją a rakiem. To kolejna praca podważająca powszechne przekonanie o tym, że nasze emocje mogą powodować raka lub modyfikować przebieg tej choroby. Więcej szczegółów na ten temat w moim artykule napisanym dla Research Digest
New meta-analysis undermines the myth that negative emotions can cause cancer
By guest bloggerTomasz Witkowski
At least one in four readers of this post will die of cancer. This is a simple statistic that leads rationally thinking people to treat the possibility as very likely. And this is what many do: they try to adopt a lifestyle that minimises the risk to some degree. But how do we know what minimises and what increases this risk? Of course, by listening to experts, the best of whom are scientists who research these things. However, whenever there is disquiet brought about by uncertainty, self-titled experts come out of the woodwork. Discussion of factors increasing the risk of cancer is today not only the domain of medical doctors and psycho-oncologists, but is also engaged in by some alternative medicine proponents, pseudopsychologists, and fringe psychotherapists, whose opinions are disseminated by journalists, some more thorough than others (see myth #26 in 50 Great Myths of Popular Psychology for more background).
Among these opinions is the common claim that negative thinking, pessimism, and stress create the conditions for the cells in our body to run amok, and for cancer to develop. Similar declarations accompany therapeutic propositions for changing our way of thinking into a more positive one that will protect us from cancer, or even cure us of the disease. Should you, therefore, begin to fear the possibility of cancer if you are not prone to optimism, or – even worse – have bouts of depression? Read more…
Czytelnicy zainteresowani tą problematyką mogą również sięgnąć do innych moich publikacji lub programów: