O tym, jak podręczniki psychologii przedstawiają i zniekształcają wizerunek nauki

Psychologia jako dziedzina nauki cieszy się wśród zwykłych ludzi ogromną popularnością, czasami wręcz przypominającą fascynację religijną. Prawdopodobnie dlatego jest jednym z najbardziej popularnych kierunków studiów w Europie i Ameryce Północnej.

  GettyImages-3429097.jpgPsychologia jako dziedzina nauki cieszy się wśród zwykłych ludzi ogromną popularnością, czasami wręcz przypominającą fascynację religijną. Prawdopodobnie dlatego jest jednym z najbardziej popularnych kierunków studiów w Europie i Ameryce Północnej. Jednocześnie, wcale nie rzadko spotyka się stanowcze opinie, że psychologia w ogóle nie jest nauką. Tak skrajnie krytyczne opinie na temat psychologii bywają zapożyczone od autorytetów – nie kto inny przecież jak znany fizyk i laureat nagrody Nobla Richard Feynman porównał w swoim słynnym wykładzie z 1974 roku nauki społeczne i psychologię w szczególności do kultu cargo. Mogą też powstawać na skutek kontaktu z wszechobecnymi uproszczeniami i mitami rozpowszechnianymi przez pop-psychologię lub w wyniku braku zrozumienia czym jest nauka i jak rozwiązuje swoje dylematy. Te nieporozumienia mają brzemienne skutki między innymi dla rozróżniania pomiędzy twierdzeniami naukowymi i pseudonaukowymi. William O’Donohue i Brendan Willis z University of Nevada, w swoim najnowszym artykule doszli do wniosku, że za taki problematyczny wizerunek psychologii jako nauki są odpowiedzialne również akademickie podręczniki psychologii.  Autorzy swój wniosek sformułowali na podstawie przeglądu  30 podręczników, w których poszukiwali 18 kluczowych współczesnych zagadnień z filozofii nauki. Więcej na ten temat w artykule mojego autorstwa opublikowanym w BPS Research Digest:

Many undergrad psych textbooks do a poor job of describing science and exploring psychology’s place in it

Lub w źródłowym opracowaniu:

Problematic images of science in undergraduate psychology textbooks: How well is science understood and depicted?


Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy komputery zastąpią psychologów i psychoterapeutów?

W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego magazynu FOCUS – Jana Stradowskiego.

Tylko maszyna zrozumie człowieka. Naszą przyszłością są sztuczni psycholodzy W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego magazynu  FOCUS – Jana Stradowskiego. Oto jak pisze o audycji na swoim blogu:
Przez wiele lat wydawało się, że dziedziny takie jak psychologia czy psychoterapia są tak bardzo „ludzkie”, że trudno sobie wyobrazić, by klinicystę lub terapeutę mogła zastąpić jakaś maszyna. Tymczasem pierwsze dowody na to zaczęły się pojawiać już w połowie XX wieku. Dziś natomiast, jak można było niedawno przeczytać na łamach „Focusa” w artykule „Tylko maszyna zrozumie człowieka„, komputerowe algorytmy potrafią już stawiać trafniejsze diagnozy niż psycholodzy. I nie poprzestają na tym – z powodzeniem zajmują się także terapią. Czy nowe technologie zmienią oblicze psychologii i dlaczego aplikacja mobilna może być dla pacjenta lepsza niż kontakt z człowiekiem? O tym opowie mój gość w studiu TOK FM – dr Tomasz Witkowski, psycholog, pisarz, autor książek z serii „Zakazana psychologia” („Psychology Led Astray”), przedstawiciel Klubu Sceptyków Polskich.
Nagrywając tę audycję, a szczególnie część pierwszą, nie myślałem w ogóle o zdyskredytowanych metodach diagnozy, takich jak testy projekcyjne, przeciwko stosowaniu których Klub Sceptyków Polskich protestuje od lat. Porównania diagnoz „maszynowych” z dokonywanymi przez klinicystów dotyczyły tych opartych na najlepszych stosowanych praktykach. Szkoda, że nie wspomniałem o przepaści jaka dzieli je od wyników badania plamami Rorschacha i rysunkiem drzewa i innymi dziwolągami, które wciąż nie zniknęły z gabinetów psychologicznych. Mimo wszystko, myślę, że audycja wpisuje się w protest „Psychologia to nauka, nie czary”, który przypomniałem w poprzednim poście. Audycji w dwóch częściach można posłuchać klikając na ikony „play poniżej. Część I Dlaczego aplikacja mobilna może być lepsza niż kontakt z psychologiem? Dr Tomasz Witkowski był gościem Jana Stradowskiego
Image result for "play"
Część II 
Czy technologia może zastąpić psychoterapeutę? Odpowiada dr Tomasz Witkowski
Image result for "play"
Audycje dostępne również jako podcasty na stronie archiwum audycji oraz w aplikacji mobilnej TOK FM.
Zapraszam do wysłuchania!
 
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia to nauka, nie czary

Dokładnie pięć lat temu, 27 lutego 2012 r. z inicjatywy Klubu Sceptyków Polskich ponad 140 naukowców, psychologów i studentów założyło rano koszulki z zamieszczoną powyżej grafiką. Przez cztery kolejne dni przychodzili na uczelnie, do pracy z tym właśnie hasłem protestując przeciwko stosowaniu pseudonaukowych metod w diagnozie psychologicznej, a w szczególności tej wykonywanej na potrzeby sądownictwa. Inicjatywę wspierało kilkanaście organizacji pozarządowych. Na kilku uczelniach w całej Polsce odbyły się wykłady poświęcone tej problematyce i towarzyszące im debaty. O kampanii szeroko informowało radio, telewizja i prasa. Uczestnicy kampanii wystosowali list otwarty do Polskiego Towarzystwa Psychologicznego z prośbą o wycofanie ze sprzedaży bezwartościowych metod diagnostycznych. List podpisało 457 osób, w przeważającej większości psychologów. Został on złożony na ręce ówczesnej (i nadal pełniącej tę funkcję) Prezes PTP dr Małgorzaty Toeplitz-Winiewskiej. Do dzisiaj list ten pozostał bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Do dzisiaj również wiele z poruszonych wówczas problemów i postawionych pytań pozostało bez odpowiedzi, natomiast odbyło się wiele warsztatów i szkoleń promujących zdewaluowane techniki projekcyjne. Dzisiaj z przykrością trzeba stwierdzić, że pomimo kampanii przeprowadzono wiele warsztatów i szkoleń promujących zdewaluowane techniki projekcyjne, a biegli sądowi nadal krzywdzą swoimi opiniami kolejne osoby. W piątą rocznicę tej kampanii Klub Sceptyków Polskich stanowczo protestuje przeciwko bierności i cichemu przyzwoleniu na stosowanie i sprzedawanie nierzetelnych psychologicznych metod diagnozy. Zmiana szyldu z Rodzinnych Ośrodków Diagnostyczno Konsultacyjnych (RODK) na Opiniodawcze Zespoły Sądowych Specjalistów (OZSS) nie zmieniła dosłownie nic w nierzetelnych i nietrafnych sposobach przeprowadzania diagnozy. W prawym bocznym Menu na stronach KSP pod tytułem PSYCHOLOGIA TO NAUKA znajdziecie tam Państwo opis kampanii, wypowiedzi autorytetów na temat stosowania testów projekcyjnych, odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, grafiki do pobrania, literaturę i wiele innych materiałów. W sklepie „Małej Psychologii” współpracującej ściśle z KSP, zmożecie Państwo kupić koszulkę z logiem kampanii i założyć ją idąc do pracy lub na uczelnię, aby przypomnieć naszą kampanię. Zapraszamy do ponownego udostępniania, nagłaśniania, edukowania i protestowania! Nie bądźmy bierni i obojętni na krzywdę jaką wyrządzają psycholodzy stosujący techniki projekcyjne  w diagnozie!
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.