Uroda, moda i wygoda. Memetyka jako przymiarka teorii Darwina do kultury. Zapraszam na VII Wrocławskie Dni Darwina

Tradycyjnie jak co roku będę miał zaszczyt wystąpić ze swoim wykładem podczas kolejnych VII Wrocławskich Dni Darwina organizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów oraz Uniwersytet Wrocławski z okazji urodzin wielkiego przyrodnika. Tym razem tematem mojego wykładu będzie:

Uroda, moda i wygoda.

Memetyka jako przymiarka teorii Darwina do kultury

Co ma wspólnego dziób zięby ze zwyczajami panującymi w amerykańskich więzieniach? Czy ewolucja oka potrafi wyjaśnić nam zjawiska mody? Czy memy kulturowe są równie samolubne jak geny? Dlaczego memy mogą wyrządzić nam krzywdę? Kiedy stajemy się bezwolnymi nośnikami samolubnych memów? Czym jest memplex? Czy memetyka potrafi wyjaśnić zjawiska kulturowe tak dobrze jak genetyka wyjaśnia procesy dziedziczenia? Czym jest inżynieria memowa i przeprogramowanie memetyczne? Jaka jest w tym wszystkim rola wolnej woli i świadomości? Trzeci replikator – odpowiedź na pytanie dlaczego internet ma twarz kota? Czy świetując urodziny Darwina powinniśmy mimo wszystko oddać hołd Lamrckowi? – Już niedługo podejmę próbę przeprowadzenia słuchaczy przez ten gąszcz pytań. Aktualności związane z tegorocznymi Dniami Darwina można śledzić na stronach wydarzenia na FB: https://www.facebook.com/events/777875972722724/ oraz na FP Wrocławskich Dni Darwina: https://www.facebook.com/dnidarwina/
  • Kiedy?
    15 lut od 11:00 – 16 lut do 17:30
  • Gdzie?
    ulica Henryka Sienkiewicza 21, 50-335 Wrocław, 

Duża Sala Wykładowa Wydziału Nauk Biologicznych UWr.

Tegorocznymi gośćmi festiwalu będą: mgr Anna Apanasewicz, dr Bartosz Borczyk, dr Łukasz Budzicz, mgr Krzysztof Kolenda, dr Jerzy Luty, mgr Michał Misiak, mgr Agata Niezabitowska, dr Wioletta Nowaczewska, mgr Tomasz Skawiński, dr inż. Maciej Szarejko, dr Tomasz Witkowski. Szczegółowy program już wkrótce.

Na wszystkie wydarzenia wstęp wolny!


Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Tabula rasa. Czy rodzimy się czystymi kartkami? – rozmowa w Racjonalista.tv

Rozmowa z Jackiem Tabiszem (Racjonalista.tv): czy rodzimy się czystymi kartkami, co mówi genetyka zachowania, jak mit tabula rasa wpływa na terapię i czy niektórych badań należy się bać.

Kolejna z cyklu rozmów prowadzonych ze mną przez Jacka Tabisza. Istnieje przekonanie, że człowiek rodzi się jako czysta kartka, tabula rasa. W zgodzie z tym przekonaniem kształtuje nas głównie kultura. Tymczasem najpewniej jest inaczej. Uwarunkowania genetyczne są znacznie silniejsze niż wpływ kultury, rodziców i szkoły. Nie rodzimy się jako czyste kartki, lecz raczej jako obrazki gotowe do pokolorowania, z wyraźnie domkniętym, mocno nas określającym rysunkiem. Obrazki koloruje zaś nie nauczyciel, rodzic czy polityczny aktywista, ale przypadek… Zapraszam do wysłuchania i obejrzenia naszej rozmowy!

O czym rozmawialiśmy

Przekonanie, że rodzimy się jako czyste kartki, które zapisze wychowanie i kultura, wciąż ma się dobrze, choć nauka mówi co innego. Wyniki genetyki zachowania pokazują, że trudno znaleźć cechę, która nie byłaby w znacznej mierze uwarunkowana genetycznie – nawet skłonność do jazdy po pijanemu w 40–50% wyjaśniają różnice genetyczne. Za większość tych cech odpowiadają nie pojedyncze geny, lecz tysiące drobnych zmian w DNA. Wspólne środowisko, w którym dorastamy – ta sama szkoła, ten sam dom – ma wpływ zaskakująco bliski zeru. Różnią nas raczej indywidualne, często przypadkowe doświadczenia.

Wiara w tabula rasa ma konkretne skutki. W tej chwili w tysiącach gabinetów terapeuci rozmawiają z pacjentami o dzieciństwie, zakładając, że to ono ich ukształtowało, choć nauka tego nie potwierdza. Badania nad konsolidacją pamięci pokazują, że terapie skoncentrowane na przywoływaniu złych wspomnień mogą je utrwalać, a praktyka terapeutyczna nie zmienia się pod wpływem tych wyników. Relatywizm postmodernizmu, dla którego istnieje tylko język, a rzeczywistości nie da się zbadać, tylko pogłębia ten rozdźwięk między nauką a praktyką.

Czy takie badania są niebezpieczne? Proponuję oddzielić trzy etapy: stawianie pytań, publikowanie wyników i wdrażanie ich w praktyce społecznej. Pytań nie powinniśmy sobie zakazywać. Ostrożności wymaga publikowanie – w naukach społecznych wyniki mogą zmieniać rzeczywistość, na przykład gdy wiadomość, że przemoc domowa jest powszechna, osłabia hamulce u tych, którzy się od niej powstrzymywali. Najwięcej wątpliwości powinno budzić wdrażanie.

O micie dzieciństwa i terapiach, które szkodzą, piszę w „Zakazanej psychologii”, a rozmowę z genetykiem zachowania Robertem Plominem znajdziesz w „Gigantach psychologii”.

 
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy w każdym z nas tkwi zło? – audycja w radiowym Klubie Trójki

Niektórzy twierdzą, że z natury jesteśmy dobrzy. Inni są zdania, że zło siedzi w każdym z nas i tylko czeka, żeby się ujawnić. Jak jest naprawdę? 
Tomasz Rożek zaprosił do studia radiowej Trójki specjalistów z dziedziny psychologii i genetyki, aby wspólnie spróbować znaleźć odpowiedź na pytanie: czy rzeczywiście zło z natury tkwi w każdym człowieku?
Zdj. ilustracyjne
Zdj. ilustracyjneFoto: Shutterstock.com/pathdoc
– Pytanie o to, czy jesteśmy dobrzy, czy źli, nie jest pytaniem naukowym. Jeśli lew zabija antylopę, to jaki jest? Dla swojego potomstwa jest dobry, ale z punktu widzenia ofiary jest zły – mówi psycholog dr Tomasz Witkowski. – Moralność ludzka w ostatnim czasie bardzo się zmienia. Jeszcze sto lat temu nikt nie budował dylematów moralnych, myśląc o cierpieniu zadawanym zwierzętom – dodaje. – Ze szkoły wynosimy ideę, że jeden gen odpowiada za jedną rzecz. W rzeczywistości, za każdą cechę czy zachowanie odpowiada cały szereg genów. Dobrym przykładem są bliźnięta jednojajowe. To nie jest ta sama osoba, mimo, że mają te same geny – podkreśla prof. Ewa Bartnik. Czy geny mają największy wpływ na zachowanie człowieka? Jak bardzo jesteśmy źli z natury? Aby wysłuchać całej audycji kliknij ikonę „play” poniżej. *** Tytuł audycji: Klub Trójki Prowadził: Tomasz Rożek Goście: dr Tomasz Witkowski (psycholog), prof. Ewa Bartnik (genetyk) Data emisji: 28.05.2019 Godzina emisji: 21.09

Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O dziedziczeniu traumy i przeżyć naszych przodków – epigenetyczny „przełom” w teorii dziedziczenia

Czy dziedziczymy traumy naszych przodków? Wykład z VI Wrocławskich Dni Darwina o badaniach nad metylacją DNA, myszach wąchających kwiaty wiśni i o tym, dlaczego doświadczenia przechodzą między pokoleniami drogą społeczną, a nie genetyczną.

Zapraszam do wysłuchania i obejrzenia mojego wykładu, który miałem zaszczyt wygłosić podczas VI Wrocławskich Dni Darwina organizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów oraz Uniwersytet Wrocławski z okazji urodzin wielkiego przyrodnika.

Jak kilka myszy wąchających kwiaty wiśni zrewolucjonizowało psychoterapię i zapoczątkowało epigenetyczną falę w psychologii? Czy jesteśmy skazani na przeżywanie traum naszych przodków? Czy dziedziczymy lęki naszych rodziców? Co ma wspólnego DNA z orkiestrą a epigenetyka z partyturą? Dlaczego Lamarck nie sformułował teorii doboru? Czy już niedługo będzie można ubiegać się o rentę kombatancką po dziadku? To tylko kilka z wielu pytań, na które starałem się udzielić odpowiedzi podczas swojego wykładu.

O czym jest ten wykład

Punktem wyjścia są dwa doniesienia, które media ogłosiły jako naukowy przełom. Pierwsze to badanie pilotażowe na bardzo małej grupie: 33 matek z mniejszości Tutsi, z których 20 będąc w ciąży, stało się świadkami ludobójstwa w Rwandzie w 1994 roku, oraz ich dzieci. Drugie to eksperyment Briana Diasa i Kerry’ego Resslera z 2014 roku, w którym samce myszy rażono prądem przy zapachu kwiatów wiśni, a ich potomstwo okazało się na ten zapach bardziej wrażliwe. Na tej podstawie ogłoszono, że trauma jest dziedziczna, a Lamarck wygrywa z Darwinem.

Żeby ocenić te rewelacje, wyjaśniam, czym zajmuje się epigenetyka. DNA porównuję do orkiestry, której skład dziedziczymy w całości po rodzicach, a zmiany epigenetyczne, takie jak metylacja, do partytury decydującej o tym, które instrumenty grają, a które milczą. Takie zmiany są odwracalne, a podczas zapłodnienia następuje radykalny „reset” znaczników. U ssaków najważniejszym oknem na zmiany epigenetyczne jest wczesny rozwój w macicy. Dużo częściej obserwuje się je u roślin – i to może tłumaczyć błąd Lamarcka, który był botanikiem.

Eksperyment na myszach nie dowodzi dziedziczenia traumy u ludzi. Przenoszenie wniosków z badań na zwierzętach na człowieka bywa zawodne, czego dramatycznym przykładem jest lek Vioxx. Myszy mają w nosie specjalny receptor do wykrywania właśnie tego jednego zapachu, a żadne wspomnienie, nawet najbardziej traumatyczne, nie jest zapisane w pojedynczym receptorze. Zmiana zniknęła zresztą w pokoleniu wnuków, więc nie była trwała.

Dzieci matek Tutsi i dzieci kobiet, które przeżyły głodową zimę w Holandii w latach 1944–1945, nie odziedziczyły traumy – doświadczyły jej jako płody w łonach matek. Nie ma też dowodów, by ich potomkowie przejęli te modyfikacje. Doświadczenia rzeczywiście przechodzą z pokolenia na pokolenie, ale drogą społeczną: babcia, która przeżyła głód, uczy dzieci robienia zapasów, a one przekazują ten nawyk dalej. Z kolei to, że chorobom psychicznym towarzyszy metylacja pewnych regionów DNA, nie mówi nam, co jest przyczyną, a co skutkiem.

Na koniec zastanawiam się, skąd bierze się popularność „dziedziczenia traumy”. Jej źródłem jest tradycja zapoczątkowana przez psychoanalizę: model człowieka kierowanego siłami, na które nie ma wpływu, z terapeutą jako przewodnikiem. Ten model odpowiada obu stronom, więc terapeuci, którzy kiedyś „przepracowywali” z klientami dzieciństwo, dziś uwalniają ich od traum odziedziczonych po przodkach. Uważam, że zamiast takiej terapii wystarczyłaby rzetelna lekcja genetyki.


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Treść tego wykładu rozwinąłem w eseju „Epigenetyczny »przełom« w teorii dziedziczenia?”, który znalazł się w zbiorze „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

 O dziedziczeniu traumy i przeżyć naszych przodków – epigenetyczny „przełom” w teorii dziedziczenia. Zapraszam na VI Wrocławskie Dni Darwina

Już po raz szósty będę miał zaszczyt wystąpić ze swoim wykładem podczas kolejnych Dni Darwina organizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów oraz Uniwersytet Wrocławski z okazji urodzin wielkiego przyrodnika. Tym razem tematem opowiem:

 O dziedziczeniu traumy i przeżyć naszych przodków – epigenetyczny „przełom” w teorii dziedziczenia.

Jak kilka myszy wąchających kwiaty wiśni zrewolucjonizowało psychoterapię i zapoczątkowało epigenetyczną falę w psychologii? Czy jesteśmy skazani na przeżywanie traum naszych przodków? Czy dziedziczymy lęki naszych rodziców? Co ma wspólnego DNA z orkiestrą a epigenetyka z partyturą? Dlaczego Lamarck nie sformułował teorii doboru? Czy już niedługo będzie można ubiegać się o rentę kombatancką po dziadku? To tylko kilka z wielu pytań, na które postaram się udzielić odpowiedzi podczas swojego wykładu.

Serdecznie zapraszamy do wysłuchania mojego najnowszego wykładu oraz udziału we wszystkich wydarzeniach Wrocławskich Dni Darwina!

Aktualności związane z tegorocznymi Dniami Darwina można śledzić na stronie wydarzenia na FB: https://www.facebook.com/events/433436867113044/

Program

SOBOTA 23 lutego 10:00 Otwarcie: Dr Bartosz Borczyk (UWr.), Jacek Tabisz (PSR) Dr Bartosz Borczyk „Nie tylko ewolucja – Co jeszcze zostawił nam Darwin” Dr Maciej Szarejko „Terytorializm człowieka – archaizm czy klucz do zrozumienia życia we współczesnym mieście?” 12:30 Marcin Matuszczak „Analiza genomów jako narzędzie dla poznawania ewolucji gatunków z rodzaju Brassica” Dr Tomasz Witkowski „O dziedziczeniu traumy i przeżyć naszych przodków – epigenetyczny <<przełom>> w teorii dziedziczenia” 14:45 Tomasz Skawiński „Błyskawiczna ewolucja, czyli o eksperymentach ewolucyjnych” DEBATA „Czy sukces ewolucyjny Homo Sapiens jest początkiem naszej zagłady?”. Uczestnicy: dr Bartosz Borczyk, prof. Bogusław Pawłowski, Jacek Tabisz, dr Tomasz Witkowski. Debatę poprowadzi Maciej Sas. NIEDZIELA 24 lutego 17:30 Debata wokół książki Griet Vandermassen „Kto się boi Karola Darwina? Feminizm wobec teorii ewolucji”

Miejsce: Duża Sala Wykładowa Wydziału Nauk Biologicznych UWr., ul. Sienkiewicza 21.


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Skąd się bierze zło?

Od wielu dziesięcioleci naukowcy próbują zrozumieć, dlaczego ludzie mogą stać się skłonni do stosowania najbardziej przerażającej przemocy – choćby takiej, jak żołnierze niemieccy w czasie II wojny śmwiatowej. Odpowiedzi na to pytanie miały udzielać m.in. eksperymenty psychologiczne: Stanleya Milgrama z początku lat 60. i późniejszy o dekadę eksperyment więzienny Philipa Zimbardo. Jednak ostatnio ten drugi jest coraz częściej krytykowany. Jakie błędy popełnił Zimbardo? Czy dopuścił się manipulacji? I jak w związku z tym możemy dziś wyjaśnić, skąd w ludziach bierze się zło? O tym, w rozmowie z red. Janem Stradowskim opowie dr Tomasz Witkowski. Aby posłuchać podcastu audycji Człowiek 2.0 z moim udziałem, kliknij ikonkę PLAY.  P.S. Więcej na temat fałszerstw związanych ze słynnym eksperymentem więziennym w innych moich publikacjach i audycjach: https://tomwitkow.wordpress.com/2018/06/29/wlasnie-rozpoczyna-sie-jeden-z-najciekawszych-eksperymentow-w-historii-psychologii/ https://tomwitkow.wordpress.com/2018/07/02/lucyfer-ktorego-wymyslil-zimbardo-o-konsekwencjach-stanfordzkiego-eksperymentu-wieziennego-i-skandalu-ktorego-stal-sie-obiektem/ http://www.newsweek.pl/wiedza/nauka/eksperyment-wiezienny-podwazony-co-to-oznacza-,artykuly,429673,1.html http://audycje.tokfm.pl/podcast/Wiezienny-eksperyment-Zimbardo-przeklamaniem-Wielki-skandal-wisi-w-powietrzu/64386 https://tomwitkow.wordpress.com/2018/07/10/czego-dotychczas-nauczyl-mnie-skandal-wokol-stanfordzkiego-eksperymentu-wieziennego/

O czym rozmawialiśmy

Wróciliśmy do eksperymentu więziennego Philipa Zimbardo i pytania, skąd w ludziach bierze się zło. Mówiłem o błędach, które zarzucano mu od początku – braku grupy kontrolnej, ingerencji badaczy, sposobie doboru uczestników – i o tym, że nowe ustalenia wskazują nie tylko na zaniedbania, lecz na świadome przeinaczenie opisu procedury.

Porównałem to z eksperymentami Stanleya Milgrama: wobec nich istnieją wątpliwości interpretacyjne, ale procedura została opisana wiernie. Zimbardo de facto badał uległość wobec autorytetu, nie mówiąc o tym, a jego wyjaśnienie o przemożnym wpływie sytuacji posłużyło mu nawet jako świadkowi obrony w sprawie nadużyć w więzieniu Abu Ghraib.


Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na V Wrocławskie Dni Darwina i mój wykład!

  27332596_979031312254325_203415325889411019_n Już po raz piąty będę miał zaszczyt rozpocząć swoim wykładem kolejne Dni Darwina organizowane przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów oraz Uniwersytet Wrocławski z okazji urodzin wielkiego przyrodnika. Tym razem opowiem o Ewolucji sztucznej inteligencji. Temat ten poruszałem już wielokrotnie. Mniej więcej rok temu w magazynie FOCUS opublikowałem artykuł zatytułowany Tylko maszyna zrozumie człowieka.  W lutym w cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM ukazała się audycja prowadzona przez redaktora naukowego magazynu  FOCUS – Jana Stradowskiego z moim udziałem Czy komputery zastąpią psychologów i psychoterapeutów. W sierpniu w POLITYCE ukazał się mój artykuł Komputer zrozumie samobójcę, a w październiku w NIEZBĘDNIKU INTELIGENTA POLITYKI obszerny przegląd zatytułowany Algorytmy psychoterapii. Na wirtualnej kozetce. Niedawno w magazynie SŁUZBA ZDROWIA ukazał się wywiad ze mną zatytułowany Sztuczna inteligencja przejrzy nas na wylot. Serdecznie zapraszamy do lektury materiałów archiwalnych, ale przede wszystkim do wysłuchania mojego najnowszego wykładu oraz udziału we wszystkich wydarzeniach Wrocławskich Dni Darwina! Aktualności związane z tegorocznymi Dniami Darwina można śledzić na stronie wydarzenia na FB: https://www.facebook.com/events/433436867113044/ Program: SOBOTA 17 LUTEGO 10:00 Otwarcie 10:20 Dr Tomasz Witkowski (KSP), Ewolucja sztucznej inteligencji 11:10 Dr hab. David Ramsey (PWr., PSR) O ewolucyjnych aspektach teorii gier Przerwa 20 minut 12:20 Dr Łukasz Budzicz (UZ, KSP), (R)ewolucja seksualna w dobie Internetu? Spojrzenie z perspektywy psychologii ewolucyjnej 13:10 Dr Andrzej Mikulski (UW), Memetyka i darwinowski dobór – co steruje ewolucją biologiczną współczesnego człowieka? Przerwa 20 minut 14:20 Prof. Andrzej Elżanowski (UW), Etyka Darwina Przerwa 5 minut 15:15 DEBATA „DARWIN A ETYKA” NIEDZIELA 18 LUTEGO 11:15 WYCIECZKA Z PRZEWODNIKIEM PO OGRODZIE BOTANICZNYM*** 12:30 Dr Wioletta Nowaczewska (UWr.), O ewolucji człowieka – kiedy i gdzie powstaliśmy, i czy byliśmy sami? 13:20 Tomasz Skawiński (UWr.), Karol Darwin, ewolucja i zagłada z kosmosu Przerwa 20 minut 14:30 Prof. Mirosław Kocur (UWr.), Darwin w teatrze? O problemach z teorią ewolucji w sztuce 15:20 Dr Bartosz Borczyk (UWr.), (Nie)brakujące ogniwa ***Obowiązują wcześniejsze zapisy na adres bartosz.borczyk@uwr.edu.pl. Uczestników Dni Darwina obowiązuje na tę wycieczkę bilet ulgowy (10 PLN). Zbiórka o godzinie 11 przy wejściu od strony ul. Świętokrzyskiej.
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy osoby niebędące biologami powinny znać ewolucję? – debata cz. 2

Dzięki portalowi Racjonalista.tv można obejrzeć drugą część debaty która odbyła się podczas tegorocznych Dni Darwina zorganizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim. Podczas debaty prof. dr hab. Bogusław Pawłowski, dr Bartosz Borczyk, Jacek Tabisz i ja nie mieliśmy wątpliwości co do potrzeby nauczania koncepcji Darwina w szkole. Jednak wiele osób, z przyczyn religijnych i światopoglądowych neguje teorię ewolucji. Czy jednak dorosły człowiek, który nie jest biologiem ani lekarzem powinien ją znać? Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania!16402550_774537999370325_1857302162869159142_o    
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Darwin w szkole. Potrzebny czy nie? – debata cz. 1

Panel „Darwin w szkole. Potrzebny czy nie?” z Dni Darwina: o miejscu ewolucji w podstawie programowej, o tym, jak jej uczyć, i o skutkach jej nieznajomości wśród psychologów.

O czym była debata

Panel „Darwin w szkole. Potrzebny czy nie?” podczas Dni Darwina 2017 we Wrocławiu; oprócz mnie w panelu wzięli udział Pawłowski, Borczyk i Tabisz. Punktem wyjścia był projekt podstawy programowej biologii dla klas 5–8, w którym ewolucję zepchnięto na margines i usunięto z celów nauczania – a to, czego nie ma w celach, nauczyciel może pominąć. Po protestach środowiska naukowego ewolucja wróciła do celów nauczania.

Wszyscy uczestnicy zgadzali się, że ewolucja jest szkole potrzebna, bo bez niej biologia traci spójność, a pytanie o to, skąd się wzięliśmy, należy do najgłębszych pytań, jakie możemy postawić. Rozmowa dotyczyła raczej tego, kiedy i jak jej uczyć: od prostych przykładów, takich jak podobieństwo narządów i fizjologii, które pozwala testować leki na zwierzętach, przez obecność myślenia ewolucyjnego na lekcjach polskiego czy historii, po pokazywanie, że ewolucja wyjaśnia nie tylko konkurencję, ale i współpracę. Padło też ostrzeżenie przed stawianiem ucznia od razu przed konfliktem z tym, co słyszy w domu.

Ja zwracałem uwagę na skutki braku tej wiedzy wśród psychologów i psychoterapeutów. Przykładem była konferencja, na której ogłaszano, że „naukowo udowodniono” dziedziczenie traumy, opierając się na pojedynczym eksperymencie na myszach – co miało uzasadniać praktyki terapeutyczne. Z mojego doświadczenia wynika, że wielu studentów psychologii przychodzi na studia bez rozumienia teorii ewolucji, dlatego uważam, że trzeba jej uczyć na każdym szczeblu edukacji.

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiego umysłu piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna” – wszystkie moje książki znajdziesz na stronie Moje książki.

Dzięki portalowi Racjonalista.tv można obejrzeć pierwszą część debaty która odbyła się podczas tegorocznych Dni Darwina zorganizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim. Podczas debaty prof. dr hab. Bogusław Pawłowski, dr Bartosz Borczyk, Jacek Tabisz i ja nie mieliśmy wątpliwości co do potrzeby nauczania koncepcji Darwina w szkole. Ale kiedy zacząć? Dopiero w liceum, czy może w przedszkolu? Co daje dzieciom znajomość faktu ewolucji? Czy ryzykujemy konflikt światopoglądowy na linii szkoła – rodzice? Jak przekazać wiedzę o fakcie ewolucji najmłodszym? Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania!16402550_774537999370325_1857302162869159142_o    
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Ewolucja boga w naszych umysłach – wykład

Mój wykład z Wrocławskich Dni Darwina: dlaczego wyobrażenie Boga powstaje w każdej kulturze, co mówi o tym psychologia rozwojowa i dlaczego myślenia naukowego trzeba się uczyć wbrew naturze umysłu.

 

O czym jest ten wykład

Czy wirusy komputerowe istnieją? Są tylko ciągami zer i jedynek bez materialnej postaci, a jednak realnie zmieniają działanie urządzeń. Jeśli odpowiemy twierdząco, musimy przyznać, że w tym samym sensie istnieje Bóg: jego wyobrażenie nosi w umyśle każdy z nas, także ateista, i wpływa ono na nasze myślenie, emocje i zachowanie. W wykładzie pytam, dlaczego Bóg pojawił się w naszych umysłach i jak nas zmienia.

Odpowiedź daje psychologia rozwojowa. Dzieci do mniej więcej 9–10 roku życia wyjaśniają świat teleologicznie: wszystko istnieje po coś i ktoś to zamierzył. Robią to niezależnie od tego, jak rodzice tłumaczą im świat, a dorośli, którzy nie zetknęli się z myśleniem naukowym, myślą podobnie. Już w pierwszym roku życia dzieci odróżniają przedmioty martwe, podległe prawom fizyki, od istot żywych, działających celowo. To neurobiologiczna podstawa dualizmu ducha i materii. Połowa czterolatków ma wyobrażonego przyjaciela, a w badaniach nad teorią umysłu dzieci przypisują Bogu wiedzę, której nie mają nieobecni ludzie.

Nasz umysł jest wyczulony na „ontologiczne nieprawidłowości” – cudowne ocalenia czy wyzdrowienia – i nie potrafi łatwo uznać ich za przypadek. Porównuję też wyobrażenia Boga i Świętego Mikołaja oraz przypominam bogów, którym kiedyś oddawano cześć, a dziś nikt ich nie pamięta albo nie potrafi traktować poważnie. Wniosek: rodzimy się z umysłem, dla którego naturalne jest wyjaśnianie świata w kategoriach celu i stworzenia. Myślenie naukowe jest sprzeczne z tą naturą i trzeba się go uczyć.

O tym, jak ewolucja ukształtowała nasz umysł, piszę w zbiorach esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć” i „Zawracanie statków głupców”.

Dzięki portalowi Racjonalista.tv można już obejrzeć mój wykład, który wygłosiłem podczas tegorocznych Dni Darwina zorganizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim. Podczas wykładu zatytułowanego Ewolucja boga w naszych umysłach  starałem się udzielić odpowiedzi na takie między innymi pytania, jak: Co wirus komputerowy ma wspólnego z bogiem? W jaki sposób pacynka o imieniu Punch stała się bogiem? Czego o ewolucji boga mogą nauczyć nas dzieci? Czy dr Pangloss miał rację? Czym różni się święty Mikołaj od boga? Czy rodzimy się kreacjonistami? Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania!16402550_774537999370325_1857302162869159142_o    
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na Dni Darwina we Wrocławiu

16402550_774537999370325_1857302162869159142_o Już za kilka dni, jak co roku, odbędą się kolejne Dni Darwina organizowane dla uczczenia urodzin tego wielkiego uczonego przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów we współpracy z Uniwersytetem Wrocławskim. Podobnie jak w poprzednich latach, podczas Dni Darwina 2017 wygłoszę wykład. Tym razem chciałbym się „zmierzyć” z bogiem, a przynajmniej z tym, którego nosimy w swoich umysłach. Podczas wykładu zatytułowanego Ewolucja boga w naszych umysłach. spróbuję udzielić odpowiedzi na takie między innymi pytania, jak: Co wirus komputerowy ma wspólnego z bogiem? W jaki sposób pacynka o imieniu Punch stała się bogiem? Czego o ewolucji boga mogą nauczyć nas dzieci? Czy dr Pangloss miał rację? Czym różni się święty Mikołaj od boga? Czy rodzimy się kreacjonistami? Podczas tegorocznych Dni Darwina nie zabraknie również innych przedstawicieli Klubu Sceptyków Polskich. Drugi wykład zatytułowany Ewolucyjny przewodnik po zjawiskach kulturowych wygłosi członek KSP – dr Łukasz Budzicz. Ponadto gośćmi tegorocznej odsłony festiwalu będą również dr Bartosz Borczyk, Kasper Hlebowicz, Sidey Myoo, prof. Bogusław Pawłowski oraz Jacek Tabisz. Szczegółowe informacje można znaleźć na Facebooku na stronie wydarzenia: https://www.facebook.com/dnidarwina/ W imieniu organizatorów i własnym serdecznie zapraszam!    
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Miłość, ewolucja, matematyka

Mój wykład z Wrocławskich Dni Darwina: dlaczego miłość romantyczna występuje we wszystkich kulturach i jak psychologia ewolucyjna wyjaśnia ją jako zestaw użytecznych błędów decyzyjnych.

  • Co łączy twórcę Tadż Mahal z samcem rozdymki?
  • Co wydarzyło się w społecznościach w których zakazano miłości?
  • Czy miłość romantyczna jest wytworem kultury?
  • Skąd Mariola wie, że Krystian jest najbardziej wyjątkowym i jedynym człowiekiem na świecie?
  • Kiedy zniszczenie najlepszego garnituru bywa przyczyną zachwytu a kiedy może spowodować awanturę?
  • W jaki sposób ludzie obliczyli, że najbardziej opłacalna dla wszystkich jest monogamia?
  • Co wydarzyłoby się, gdybyśmy nie spotkali w życiu naszego partnera?
To tylko niektóre z pytań, na które starałem się odpowiedzieć podczas wykładu inaugurującego Dni Darwina organizowane przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów i Wydział Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego w dniach 27-28 lutego 2016 roku. Racjonalista.tv wykład zarejestrował i można go wysłuchać i obejrzeć. Zapraszam!

O czym jest ten wykład

Tadż Mahal zbudowano ku pamięci żony, która zmarła przy porodzie. Po jej śmierci władca zamknął się na osiem dni, a gdy wyszedł, był zupełnie siwy. Obok tego pomnika miłości stawiam tajemnicze kręgi na piasku odkryte u wybrzeży wyspy Amami. Długo spekulowano o ich pochodzeniu, a okazały się dziełem samca ryby, który w ten sposób zabiega o samicę. Pytam, czy oba te dzieła nie mają wspólnego, ewolucyjnego źródła.

Miłość romantyczna występuje we wszystkich zbadanych kulturach: w badaniu 37 kultur z sześciu kontynentów i pięciu wysp nie znaleziono ani jednej, w której by jej nie było. Rodzi się nawet w małżeństwach aranżowanych i związkach poligamicznych – kobiety w takich społeczeństwach mówią czasem, że wolą być drugą żoną, bo tę poślubia się z miłości. To przemawia za tym, że miłość jest adaptacją ewolucyjną.

Proponuję patrzeć na miłość jako na zestaw błędów decyzyjnych, różnych u kobiet i mężczyzn, ukształtowanych przez to, że kobieta ryzykuje w związku nieporównanie więcej niż mężczyzna. Stąd różnice w ocenie atrakcyjności, wierności i skłonności do zdrady, wyjaśniane przez psychologów ewolucyjnych. Te błędy, wchodząc ze sobą w interakcje, dają stosunkowo stabilny porządek związków. Miłości nie da się więc wyjaśnić matematyką i racjonalnym myśleniem – ale właśnie jej „nieracjonalność” jest ewolucyjnie użyteczna.

O tym, jak ewolucja ukształtowała nasze emocje i zachowania, piszę w zbiorach esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć” i „Zawracanie statków głupców”.

   
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej

Mój wykład z Wrocławskich Dni Darwina o inteligencji makiawelicznej: jak życie w grupie społecznej ukształtowało ludzki umysł i dlaczego inteligencja emocjonalna to za mało, by to wyjaśnić.

Skąd się wzięła natura ludzka? Skąd się wzięła nasza inteligencja? Dr Tomasz Witkowski przedstawia hipotezę, w świetle której nie rozwinęliśmy się za sprawą używania narzędzi, ale z uwagi na relacje w obrębie grup pierwszych hominidów, w których trzeba było zawiązywać sojusze, dbać o przewagę nie niszcząc grupy, wczuwać się w intencje innych osobników i gdy trzeba, przekonywująco kłamać…

O czym jest ten wykład

Współczesna psychologia błąkałaby się po manowcach, gdyby nie podejście ewolucyjne. Ludzki mózg, z około 80 miliardami neuronów i większą liczbą połączeń niż gwiazd w Drodze Mlecznej, pozwolił nam zaadaptować się do niemal każdego środowiska. Pytam, jakie wyzwania ewolucyjne go ukształtowały, i proponuję odpowiedź zawartą w hipotezie inteligencji makiawelicznej: naszą inteligencję wykuło przede wszystkim życie w złożonej grupie społecznej.

Pokazuję to na przykładach. W zadaniu selekcyjnym Wasona większość słuchaczy, jak zwykle, odwróciła niewłaściwe karty – w abstrakcyjnej wersji logika sprawia nam kłopot, a w wersji o wykrywaniu oszustów w grupie rozwiązujemy ją bez trudu. W stadach anonimowych liczy się tylko masa, ale gdy osobniki się rozpoznają, zaczyna się gra społeczna. Dzikie małpy potrafią ocenić, czy ktoś patrzy, zanim sięgną po pożywienie, a strategia „proteańska” – nieprzewidywalność, której nazwa pochodzi od Proteusza – pomaga uniknąć drapieżnika, a kapitanom okrętów podwodnych w czasie wojny pomagała uniknąć pościgu.

Na koniec odnoszę się do modnej „inteligencji emocjonalnej”. Nie jest błędna, ale jest wąska i nie mówi nic o tym, skąd inteligencja się wzięła. Nasze zdolności umysłowe przypominają orkiestrę symfoniczną: psychologia na początku XX wieku zachwyciła się tym, że wiolonczela potrafi grać głośno, potem odkryła sekcję smyczkową. Inteligencja makiaweliczna próbuje spojrzeć na całą orkiestrę – i na to, dlaczego w ogóle powstała.

Szerzej piszę o tym w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej” – wszystkie moje książki znajdziesz na stronie Moje książki.

Wykład został wygłoszony 21 lutego podczas „Dni Darwina” we Wrocławiu. Nagranie, montaż i edycja: Szczegółowo o koncepcji można poczytać w książce pod tym samym tytułem, którą opublikowałem w 2005 roku. Zapraszam do lektury!
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na wykład do Wrocławia

Na zaproszenie Polskiego Stowarzyszenie Racjonalistów w ramach „Dni Darwina 2015” wygłoszę wykład: „Inteligencja makiaweliczna: Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Organizatorom dziękuję za zaproszenie, a czytelników tego bloga serdecznie zachęcam do udziału w wydarzeniu. Szczegóły na plakacie.Dni Darwina
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.