Nie oceniam źle swojej terapeutki…

Poświęciłam na terapię niemal 5 lat, około 350 godzin i ilość pieniędzy wystarczającą do kupna całkiem przyzwoitego używanego samochodu – około 18 tysięcy złotych. Z perspektywy czasu te liczby mnie przerażają. Czy naprawdę tego potrzebowałam?

Tomasz Witkowski: Kiedy i z jakiego powodu rozpoczęła pani terapię?

Natalia N.: Byłam tuż po skończeniu nietrafnie wybranego kierunku studiów, w trakcie którego załamałam się nerwowo i miałam epizody depresyjne. Odkąd pamiętam byłam skrajnie introwertyczna i nieśmiała, miałam problemy z dopasowaniem się do grup i niewielu przyjaciół, czułam się inna. Planowałam poprawić swoje relacje międzyludzkie i odkryć czym się chcę w życiu zawodowo zajmować.

T.W.: W jaki sposób wybrała pani terapeutę?

N.N..: Przypadkiem, wybrałam terapię na NFZ i trafiłam do pierwszej osoby która miała wolny  termin. Po pewnym czasie przeniosła praktykę do prywatnego gabinetu. Natomiast lubię wiedzieć z kim mam do czynienia, dlatego sprawdziłam w internecie jej wykształcenie oraz praktykę. Dopiero wtedy, gdy po kilku miesiącach spotkań wspomniałam o moich poszukiwaniach, po raz pierwszy wykazała widoczne zainteresowanie tym co mówię. Wcześniej miałam poczucie, że  była znudzona naszymi spotkaniami.

T.W.: Jakie to było wykształcenie?

N.N.: Jest psychologiem, skończyła 4 letnią szkołę psychoterapii psychodynamicznej.

T.W.: Jak rozpoczęła się terapia?

N.N.: Na początku ustaliłyśmy wstępnie moje cele, czas terapii nie został zdefiniowany, założyłam sama sobie, że zajmie może rok, półtora.

T.W.: Terapeutka nie chciała wstępnie określić czasu trwania terapii?

N.N.: Uznała, że nie jest w stanie powiedzieć ile zajmie całość. Miała trwać do czasu aż osiągnę poprawę. Wydawało mi się to wtedy całkiem rozsądnym podejściem

T.W.: Czy rozpoczynając terapię w ramach NFZ miała pani świadomość o jakichś ograniczeniach dotyczących tego, ile może trwać psychoterapia?

N.N.: Nie, nie wspominała o żadnych ograniczeniach czasowych które ustala NFZ.

T.W.: Czy terapeutka zawarła z panią jakiś rodzaj kontraktu terapeutycznego?

N.N.: Tak, ustaliłyśmy wstępnie cele, miejsce spotkań, ogólne zasady.

T.W.: Czy rozpoczynając terapię wiedziała pani w jakiej modalności będzie prowadzona?

N.N.: Powiedziała, że pracuje w modalności psychodynamicznej i wytłumaczyła skrótowo na czym to polega. Nie miałam wtedy jeszcze świadomości, że jest tyle rodzajów terapii.

T.W.: Czy terapeutka postawiła pani jakąś diagnozę na początku psychoterapii?

N.N.: Powiedziała mi, że mam zaburzenia lękowe. Natomiast to było bardzo ogólne stwierdzenie. Później odkryłam, że wpisała mi w kartę osobowość unikającą.

T.W.: Jak przebiegały sesje terapeutyczne?

N.N.: Terapeutka zawsze czekała aż zacznę rozmowę, co było dla mnie niezmiernie trudne, przez praktycznie całą naszą współpracę. Często zdarzało mi się, że siadałam w fotelu i nie byłam w stanie zacząć, im dłużej zwlekałam tym trudniej mi było mówić. Patrzyłyśmy na siebie w milczeniu, aż zrezygnowana po wielu minutach sama rozpoczynała, pytając mnie o uczucia. Podczas terapii zaczęłam interesować się psychologią, czytałam materiały dotyczące terapii, relacje pacjentów i psychologów, następnie przerzuciłam się na podręczniki akademickie i artykuły naukowe. Stwierdziła że robię to niepotrzebnie i powinna mi wystarczyć rozmowa z nią.

T.W.: Zniechęcała panią do poszerzania wiedzy o psychologii?

N.N.: Tak, tymczasem moje zainteresowanie tą dziedziną nabrało takiego rozmachu, że zapisałam się na studia i długo bałam się jej powiedzieć o mojej decyzji. Przez jeden rok studiowałam dziennie, pracowałam na pełny etat i dwa razy w tygodniu uczęszczałam na terapię. Terapeutka była pewna, że muszę mieć bardzo silne uczucia i wątpliwości dotyczące materiałów omawianych na psychologii. Nic takiego nie miało miejsca, byłam szczęśliwa, że mogę czytać i dyskutować z prowadzącymi.

T.W.: Jak pani łączyła studia dzienne, pracę na pełen etat i psychoterapię?

N.N.: Było to bardzo wyczerpujące doświadczenie, pracowałam głównie w nocy i pod koniec roku wiedziałam, że muszę z czegoś zrezygnować. Czułam że terapia jest moim priorytetem i potrzebowałam pieniędzy na nią, więc rzuciłam studia. Moje życie kręciło się wokół terapii i pracy, w której nie czułam się dobrze. Terapeutka twierdziła, że jestem źródłem swoich problemów i nie ma dowodu na to, że jeśli zmienię pracę poczuję się lepiej. Tymczasem pracowałam zmianowo, co mój organizm bardzo źle znosił. Byłam ciągle zmęczona i rozdrażniona. Brałam dużo zmian nocnych, żeby chodzić na terapię i często jechałam na sesje po 2-3 godzinach snu.

T.W.: Gdzie pani wtedy pracowała?

N.N.: W szpitalu. Na co dzień stykałam się z ciężkimi chorobami i śmiercią własnych pacjentów, wielokrotnie reanimowałam ludzi i widziałam jak umierają – nagle lub po wielu tygodniach oczekiwania. Bardzo przeżywałam każdą śmierć, zdarzało mi się płakać na dyżurach i w czasie wolnym. Z niedowierzeniem patrzyłam na moich współpracowników, którzy wydawali się być na to uodpornieni.

T.W.: Czy w trakcie terapii poruszaliście również te problemy?

N.N.: Tak, rozmawianie z nią przynosiło mi pewną ulgę. Ciężkie doświadczenia obfitowały w mroczne sny, które chętnie interpretowała w kontekście mojej osobowości. Czułam się do niej bardzo przywiązana i chciałam ją zrozumieć. Wpadłam w nawyk wyszukiwania informacji na jej temat. Nie było to dla mnie trudne zadanie, jedynie czasochłonne i samonagradzające. Denerwowało ją to. Twierdziła, że sabotuję proces terapeutyczny i chcę przejąć nad nią kontrolę. Mówiła, że mam przestać to robić, ale nie wiedziałam jak. Tęskniłam do niej, siedzącej dwa metry dalej w fotelu, tak bliskiej i obcej jednocześnie. Nie chciałam myśleć o końcu terapii. Torturowała mnie świadomość, że rujnuję swoją relację terapeutyczną, wiedzą którą o niej posiadam. Miałam wrażenie, że gdybym powiedziała jej wszystko mogłabym poczuć się lepiej, jednak za bardzo mnie to przerażało, a ona ucinała większość prób. Nie dała mi żadnych rad, jak mam mentalnie uwolnić się od niej. Chciała żebyśmy zajęły się moim życiem, gdy tymczasem ogromną jego część sama pochłaniała. Była stale obecna w moich myślach, rozważałam co robi i jaką jest osobą. Grafiki i wyjazdy planowałam pod terapię, całe moje życie było podporządkowane pod to, przez większość czasu spotykałyśmy się dwa razy w tygodniu.

T.W.: Czy z perspektywy czasu oceniłaby to pani jako uzależnienie od terapii lub od terapeuty?

N.N.: Myślę, że to najlepsze określenie stanu w którym się znalazłam. Natomiast było to bardziej uzależnienie od terapeutki, nie od samego procesu terapeutycznego.

T.W.: Czy nie uważa pani, że terapeutka nie powinna dopuścić do rozwinięcia się tak silnych uczuć, jakie pani w stosunku do niej żywiła, a jeśli to by się nie udało, to zrobić coś z tymi?

N.N.: To raczej pytanie do specjalistów o procedury, o zagrożenia, o sens terapii opartej na przeniesieniu w świecie, któremu daleko do anonimowości. Wymykałam się standardowej wizji psychoterapii, w której terapeuta jest nieprzeniknionym lustrem. Mechanizm przeniesienia nie został chyba nawet potwierdzony w żadnym badaniu naukowym, jeśli dobrze pamiętam. Niestety nie zrobiła wiele żeby mi z tym pomóc, moje uczucia wygasły naturalnie. Obawiam się, że to było nawet zgodne z wizją terapii psychodynamicznej, w której pacjent przeżywa różne stany by móc je przepracowywać.

T.W.: Co jeszcze było przedmiotem waszych rozmów?

N.N.: Wciągała moją matkę w najróżniejsze sytuacje. Twierdziła, że przenoszę swoje uczucia. Początkowo mnie to bardzo poruszało, po czasie stało się absurdalne. Ona i moja matka różniły w każdym względzie. Gdy się z nią nie zgadzałam była niezadowolona, gdy przyznawałam jej rację twierdziła, że nie robię tego naprawdę. Nie umiałam z nią rozmawiać.

T.W.: Czy te rozmowy zbliżały panią jakoś do celu, który wspólnie ustaliłyście rozpoczynając terapię?

N.N.: Trudno powiedzieć. Nie robiłyśmy podsumowań, nie miałyśmy punktów zaczepienia, po których wiedziałabym, że całość idzie w dobrym kierunku. Z jednej strony pomogła mi zrozumieć dynamikę moich relacji z ludźmi i miałam wsparcie w trudnych momentach związanych z pracą. Z drugiej strony, sesje koncentrowały mnie zbytnio na problemach, często błahych sprawach. Rozważałam wszystko w czasie wolnym i w czasie sesji, wyobrażałam sobie nasze rozmowy albo je wspominałam.

T.W.: Jak wyglądało pani życie prywatny w tym czasie? Czy coś się poprawiło w zakresie relacji z ludźmi?

N.N.: Poznałam chłopaka, którego bardzo polubiłam ze wzajemnością. Spotykaliśmy się przez około 2 miesiące. Minęły ponad 3 lata terapii, a ja dalej nie czułam się na siłach stworzyć z kimś związek, terapeutka zajmowała większość moich myśli. Nie wiedziałam jak mam sobie z tym poradzić ani jak przyznać się mu, że chodzę na terapię. Czułam się zaburzona i bałam się, że on to widzi. Porzuciłam go i rozpaczałam z tego powodu przez długi czas.

T.W.: Rozmawiała pani o tym ze swoją terapeutką?

N.N.: Oczywiście, natomiast zupełnie nie pamiętam przebiegu naszych rozmów z tamtego okresu, popadłam w pewnego rodzaju odrętwienie.

T.W.: Co działo się później?

N.N.: Mijały miesiące. Zrozumiałam, że potrzebuję realnych relacji, nie terapeutycznych. Było to dla mnie bardzo trudne, czułam się do niej taka przywiązana. Spędziłam w terapii sporą część swojego dorosłego życia. Nasze spotkania nie należały ani do zbyt odkrywczych, ani do przyjemnych, nie umiałam jednak z nich zrezygnować. Potrzebowałam wielu miesięcy, żeby wyrzucić ją ze swoich myśli i zająć się swoim życiem, oraz kolejnych, żeby zdecydować się na ostateczne odejście. Próbowała mnie namówić do pozostania i rozmawiania o codzienności. Odmówiłam.

T.W.: Jak to odebrała?

N.N.: Musiałam ją przekonywać, że naprawdę tego chcę i mam osoby z którymi mogę rozmawiać o tym, co spotyka mnie na co dzień. Widziała że jestem zdecydowana, spotkałyśmy się jeszcze kilka razy i zakończyłyśmy współpracę. Nawet pod koniec chciała interpretować moje życie w kategoriach zaburzeń. Dużo grałam w planszówki i uznała, że robię to dlatego żeby nie musieć rozmawiać naprawdę z ludźmi.

T.W.: Jak wyglądała ostatnia sesja? Czy podsumowałyście panie proces terapii?

N.N.: Całkiem miło. Podsumowałam całość i rozmawiałyśmy o moich planach na kolejne miesiące. Ona również zaczęła podsumowywać i usłyszałam o swojej matce i doświadczeniach wczesnodziecięcych. Nie byłam tym zbyt zachwycona, już wcześniej przestałam postrzegać jej osobę i moje dzieciństwo jako źródło zaburzeń.

T.W.: Czy otrzymała pani w trakcie ostatniej sesji jakieś wskazówki do pracy własnej?

N.N.: Oczywiście, że nie. Terapeuci psychodynamiczni nie udzielają rad i wskazówek.

T.W.: Czy w ciągu tych prawie 5 lat terapii rozmawiała pani z kimś o swojej terapii?

N.N.: W trakcie zaprzyjaźniłam się z osobą, która również chodziła na terapię psychodynamiczną. Porównywanie naszych doświadczeń wstrząsnęło mną. Pomimo sporych różnic między nami, słyszałyśmy podobne rzeczy. Ona również zaczęła interesować się psychologią, i również usłyszała, że jest to niepotrzebne. Także większość jej zachowań było interpretowanych na zasadzie zaburzeń, albo mających drugie dno. Nie otrzymywała żadnych rad jak radzić sobie z trudnymi stanami emocjonalnymi, w tym z krótkotrwałymi, ale ciężkimi stanami depresyjnymi, które mocno zaburzały jej codziennie funkcjonowanie. Po prostu miała je przeżyć i omówić na sesji terapeutycznej. Ponadto, była ona namawiana do podjęcia dodatkowej pracy i zmiany struktury swoich studiów (wymagały one częstych wyjazdów), żeby mieć czas i pieniądze na terapię. Uświadomiłam ją, że było to nieetyczne i niezgodne z sensem terapii i mogło mieć dalekosiężne, trudne do przewidzenia skutki w jej życiu. Pod koniec wróciłam do czytania książek o psychologii, tym razem z krytycznej perspektywy. Pochłaniałam je hurtowo i rozważałam to, co mnie spotkało. Dotarło do mnie jak dziwnym i nienaturalnym tworem jest „relacja terapeutyczna” i jak wiele nadziei w niej pokładałam. Spojrzałam na całą dziedzinę z innej perspektywy, po czym przestałam się nią interesować. Zmieniłam pracę na dzienną, co znacząco poprawiło mój komfort życia i powróciłam do swoich dawnych pasji.

T.W.: Co takiego dziwnego i nienaturalnego jest pani zdaniem w relacji terapeutycznej?

N.N.: Uznaje się, że relacja terapeutyczna ma moc leczącą i pełna jest przeniesień oraz przeciwprzeniesień. To nadaje olbrzymią wagę postaci terapeuty i stawia go w sytuacji nadczłowieka, który ma wiedzę i władzę nad drugą osobą. Wyznacza co jest w niej zaburzone, a co normalne. To daje niestety duże pole do potencjalnych nadużyć. Co jeśli osobowość terapeuty nie jest w pełni zdrowa? W terapii psychodynamicznej sporo czasu poświęca się na analizę relacji terapeutycznej, w moim przypadku odbywało się to w oparciu o doświadczenia wczesnodziecięce i uczucia które miałam, a których „źródeł nie mogłam pamiętać”. A przecież pamięć jest zawodna. Za dużo przypuszczeń i wniosków na wyrost, za mało koncentracji na realnych problemach. Jeśli przykładowo pokłócę się z przełożonym, nasz konflikt można rozpatrzeć i rozwiązać w bieżących kategoriach. Czy naprawdę konieczna jest do tego analiza, jak się czułam przy rodzicach mając 3 lata?

T.W.: Czy psychoterapia z panią podlegała jakiejś superwizji?

N.N.: Nieraz pytałam czy poddaje swoją pracę superwizji. Prowadziła wtedy ping-pong słowny i pytała co myślę na ten temat i dlaczego chcę to wiedzieć. Nigdy nie odpowiadała wprost.

T.W.: Czy z perspektywy czasu uważa pani, że terapeutka pracowała z panią według jakiegoś określonego planu?

N.N.: Nie wiem, czy pracowała według planu, ani czy miała pomysł na przebieg terapii. Jeśli miała, to nigdy mi go nie wyjawiła.

T. W.: Pani Natalio, czy podczas terapii wydarzyło się jeszcze coś, czego moje pytania nie ujawniły, a o czym chciałaby pani jeszcze opowiedzieć?

N.N.: Zdarzały się absurdalne sytuacje. Jestem punktualna, co oczywiście też musiałyśmy szczegółowo omówić. Raz przyjechałam bardzo spóźniona, były ogromne korki na mieście. Większość spotkania musiałam się tłumaczyć, że nie zrobiłam tego celowo. Nie chciała mi uwierzyć.

Innym razem miałam w pracy pacjentkę, której organizm był zatruty i cały czas krzyczała. Po kilkunastu godzinach słuchania jej pojechałam na sesję. Czułam się wykończona psychicznie i było mi źle na samą myśl o kolejnym dniu w szpitalu. Terapeutka nawet w to doświadczenie chciała wpleść moją matkę i powiedziała, że boję się być mamą dla moich pacjentów. Było to kompletnie surrealistyczne. Choć przyznam, że z pracy sama jej dostarczałam „matkowych” tematów. Starszym ludziom z demencją czy halucynacjami, zdarza się wołać głośno swoich bliskich, w tym dawno zmarłe matki. Robiło to na mnie piorunujące wrażenie, a jej dostarczało materiału do psychoanalitycznych rozważań.

Gdy wchodziłam do gabinetu widziałam w jakim jest humorze. W niektóre dni, miała tragiczny nastrój, natomiast nigdy się do tego nie przyznała. Obracała rozmową w taki sposób, jakbym to ja była na coś zła i z mojego powodu spotkanie było pełne negatywnych emocji. Przyjaciółka, o której wspominałam, miewała podobne sytuacje.

T.W.: Mogłaby pani podsumować swoje doświadczenie terapeutyczne?

N.N.: Nie oceniam źle swojej terapeutki, nie sądzę żeby chciała, aby nasza relacja miała taki przebieg. Prawdopodobnie moje silne uczucia do terapeutki, które przeszkadzały mi w codziennym funkcjonowaniu były wypadkową mojej osobowości i sytuacji terapeutycznej, w której się znalazłam. Zmieniłam się bardzo przez ten czas, relacje z ludźmi stały się dla mnie łatwiejsze, przestałam być tak bardzo skryta jak wcześniej byłam. Czy było to skutkiem terapii, czy całokształtu tamtych lat, trudno mi powiedzieć. Nie udało mi się zmienić ścieżki zawodowej. Sądziłam, że mam czas i w trakcie poznam siebie na tyle, żeby mieć siłę to zrobić. Nic takiego nie nastąpiło.

T.W.: Wiele osób rozważa uczestnictwo w psychoterapii i stoi przed wyborem terapeuty. Co by pani poradziła takim ludziom? Czego powinni się wystrzegać, unikać, na co zwracać uwagę?

N.N.: Zrobić kompleksowe badania krwi, żeby mieć pewność, że  problemy nie wynikają z zaburzeń hormonalnych i niedoborów witamin. Zapoznać się z kodeksem etycznym psychoterapeutów, żeby mieć świadomość jakie działania ze strony terapeuty nie mogą mieć miejsca. Ustalić czas trwania terapii. Nawet, jeśli miałyby to być 2 lata, to już jest jakiś punkt odniesienia, informacja czego się można spodziewać i ile zazwyczaj czasu potrzebują ludzie z podobnymi problemami. Nie wpaść w pułapkę nadmiernego rozważania dzieciństwa i błędów rodziców. Jasne, dzieciństwo jest ważne, tylko jaki jest cel w rozdrapywaniu starych blizn, gdy ma się świeże rany?

T.W.: Pani Natalio, zna pani moją metaforę beczki pełnej jabłek, o której pisałem w swojej Psychoterapii bez makijażu?

N.N.: Tak.

T.W.: Myślę, że to jest dobry moment, aby zadać pani pytanie, które stawiam większości moich rozmówców. Gdzie, pani zdaniem, tkwi źródło problemów – w nadpsutym jabłku, do którego można porównać opisany przez panią przypadek terapii, czy też w samej beczce, jaką jest psychoterapia?

N.N.: Beczka jest zmontowana naprędce i pełna dziur, jabłka przedwcześnie zebrane, zielone i niedoskonałe. Psychoterapia to stosunkowo młoda dziedzina. Uznaje się za formę leczenia, tymczasem zgrabnie łączy fantazje z nauką. Liczę że z czasem się uprości i udoskonali. Dla dobra wszystkich potrzebujących pomocy.

KOMENTARZ:

Z punktu widzenia prawa, usługa psychoterapii została przeprowadzona poprawnie.

W świetle obowiązujących kodeksów etycznych terapeutka nie naruszyła zasad prowadzenia psychoterapii.

Mój punkt widzenia na etyczną stronę tak prowadzonej psychoterapii przedstawiałem wielokrotnie w swoich publikacjach. M.in. tutaj:

Zasada primum non nocere w psychoterapii. Podejście oparte na nauce

POSTY O PODOBNEJ TEMATYCE:

Taka sobie zwykła historia psychoterapeutyczna…

Czy każdy potrzebuje terapeuty – pomoc czy przemysł?

O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Czat Czwórki o psychoterapii – podcast PR 4

Zawracanie statku głupców – mój najnowszy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

W pułapce psychoterapii – rozmowa w miesięczniku „Moje zdrowie”

WIĘCEJ TAKŻE W KSIĄŻCE:


Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Taka sobie zwykła historia psychoterapeutyczna…

Dziś nie mam poczucia jakiegoś strasznego skrzywdzenia, nie myślę źle o terapeutce, jednak patrząc z dystansu, to wszystko wydaje mi się absurdem, stratą czasu i pieniędzy.

Terapia trwała ok. 5 lat. Nikt nie poinformował mnie, w jakim nurcie pracuje terapeutka. Nie został stworzony żaden plan terapii, nie było kontraktu. Trafiłam na panią, która przez pięć lat nie mówiła prawie nic. Terapia zaczynała się od wymownego milczenia terapeutki, szybko uznałam więc, że to ja muszę przejąć pałeczkę i mówić, mówić, mówić.

Opowiadałam więc o swoim dzieciństwie, braku ojca, pierwszych relacjach, mini-traumach z przeszłości. Mówiłam cały czas, 50 minut ciągiem. Kiedy temat przeszłości się wyczerpał, zaczęłam opisywać swoje bieżące życie i problemy. Ponieważ na studiach miałam dużo psychologii, na długo przed terapią interesowałam się zaburzeniami osobowości i generalnie sporo czytałam na ten temat, przychodziłam z gotowym opisem swojego zachowania i teorią odnośnie tego, co je wywołało.

O ile w domu nie kontrolowałam swojego zachowania, o tyle w gabinecie potrafiłam na wszystko spojrzeć z dystansem i dokładnie zanalizować siebie. Byłam w 99% racjonalna, przy terapeutce czułam się dość swobodnie, starałam się być szczera, przychodziło mi to naturalnie. Nigdy się nie rozpłakałam. Raz zaszkliły mi się oczy – kiedy opowiadałam o śmierci mojego kota.

Po pewnym czasie terapeutka zaczęła mnie delikatnie pytać, czy ja nie mam jakichś fantazji o innych pacjentach lub o jej życiu prywatnym. Serio, nie miałam, w ogóle nie interesowała mnie jako osoba. Ona plus ten gabinet to było dla mnie trochę medium, będąc w nim miałam wgląd w swoje motywacje, rozumiałam, czemu zachowałam się tak, a nie inaczej. Z terapeutką rozmawiałam z pozycji “dorosłego”.

Powiedziałam jedynie, że “może jestem ciekawa, jakie problemy mają inne osoby, czy podobne do moich”, ale nie prosiłam, aby mi o nich opowiadała. Dodałam też, że w kwestii jej życia prywatnego, może problemem byłoby dla mnie, jakby okazało się, że jest wierząca, bo ja uważam, że religia to największe zło.

Terapia trwała, ja coraz trafniej opisywałam, czemu znów zrobiłam coś, czego nie powinnam była zrobić, terapeutka kiwała głową i mówiła “mhhhm”, wracałam do domu i znów to robiłam. Wielokrotnie się okaleczałam, byłam w permanentnym kryzysie z partnerem. Moja świadomość trudnych zachowań i ich przyczyn nie przekładała się w ogóle na ich zaprzestanie.

Coraz częściej terapeutka pytała o moje emocje w stosunku do niej. Czułam się skonfundowana tymi pytaniami, bo właściwie nie czułam do niej nic. Mogłabym powiedzieć, że jest miła, może, że ją lubię, nic więcej. Zastanawiałam się, czemu miałabym mieć jakieś konkretne emocje w stosunku do kobiety, o której nic nie wiem i która prawie nic do mnie nie mówi. Te pytania coraz bardziej mnie stresowały, czułam, że powinnam się z tego wytłumaczyć, tłumaczyłam, więc, że silne emocje przeżywam przede wszystkim w stosunku do mężczyzn, partnerów. Nie rozumiałam, jakim cudem miałabym poczuć do niej coś, co czuję do mojego faceta, czy nawet matki. Chwilami miałam wrażenie, że terapeutka poczułaby się lepiej, jakbym powiedziała, że jestem na nią wściekła albo jej nienawidzę, ale że COŚ czuję. Wydawało mi się to zupełnie bezsensowne. Dziś już wiem, że chodziło o PRZENIESIENIE, które u mnie nie wystąpiło.

Terapia trwała, ja powtarzałam wciąż to samo, bo cały czas miałam te same problemy   w związku. Miałam wrażenie, że terapeutka jest momentami znużona. Ożywiała się, kiedy zaczynałam mówić, że miałam dziwny sen. To był jedyny moment, kiedy sięgała po zeszyt i coś tam sobie pisała. Z czasem zaczynałam czuć się źle, kiedy sen był tak abstrakcyjny, że zostawało mi po nim samo wrażenie, jakieś niejasne odczucie, ale nie potrafiłam jakkolwiek opisać go słowami. Zaczęłam mieć coś na kształt wyrzutów sumienia, kiedy terapeutka, początkowo ożywiona, odkładała zeszyt, nie zapisując w nim nic. W ogóle czułam, że zawodzę moją terapeutkę. Miałam niejasne poczucie, że coś jest nie tak, że nie wpisuję się w jakiś schemat, że nie pojawia się we mnie to, co POWINNO SIĘ pojawić.

Poza byciem racjonalną, zdarzało mi się wchodzić w rolę błazna, przyjemność sprawiało mi to, że mogę rozśmieszyć terapeutkę jakąś anegdotą czy zabawną historią. Może była to forma rozładowania napięcia w związku z tym, że wciąż czułam, że ona oczekuje jakiegoś wylewu emocji, który u mnie w ogóle się nie pojawiał. Za którymś razem terapeutka powiedziała, że chyba za bardzo staram się ją zadowolić, a nie o to tutaj chodzi.

Kiedyś wyszło jakieś nieporozumienie w związku z tym, że przełożyłam terapię w ostatniej chwili. Z tego, co pamiętam, nie było w tym mojej winy, bo pani w rejestracji ustaliła inny termin. Terapeutka pierwszy raz, dość nieoczekiwanie, zrobiła groźną minę i powiedziała, żebym sobie nie myślała, że ona jest jakąś “dobrą ciocią”. Zdenerwowałam się, ale nie dałam po sobie nic poznać. To było tak absurdalne, że jej nie uwierzyłam. Miałam wrażenie, że to prowokacja, służąca temu, żebym w końcu się na nią zezłościła, żeby w końcu “coś się zadziało”.

Raz terapeutka przyznała, że ze mną faktycznie jest inaczej niż z innymi pacjentami. Chyba miała na myśli to, że w trakcie terapii jestem zbyt racjonalna, zbyt “dorosła”. Mnie to właściwie cieszyło, bo w domu wchodziłam w rolę dziecka (miałam dużo starszego partnera), a terapię traktowałam jako usługę pomiędzy dwoma dorosłymi osobami. Nie wyobrażałam sobie zachowywać się przy terapeutce jak przy partnerze, nie czułam, żeby to było w ogóle możliwe.

Przed przerwą w terapii związaną z urlopem, terapeutka zostawiła mi swój numer i powiedziała, że mogę zadzwonić, jakby działo się coś dla mnie trudnego. Nigdy nie zadzwoniłam. W głowie mi się nie mieściło, żeby dzwonić jak się tnę i przerywać jej urlop. Nie wiedziałam nawet, co mogłabym jej wtedy powiedzieć. I co ona mogłaby powiedzieć mi. Przecież zazwyczaj milczała.

Jakoś w czwartym albo nawet piątym roku terapii, zmniejszyłam liczbę spotkań z dwóch tygodniowo do jednego. Miałam problemy finansowe, były okresy, że nie pracowałam,  a nawet jak pracowałam, to i tak musiała pomagać mi mama, bo terapia pochłaniała mnóstwo pieniędzy. Kiedy spotkania odbywały się raz na tydzień, terapeutka zachęcała mnie, aby wrócić do poprzedniego trybu, właściwie nie wiadomo po co. Nigdy nie zrobiła jakiegokolwiek podsumowania, nigdy nie powiedziała, co według niej idzie dobrze, a co źle, czy zrobiłam jakieś postępy, czy to wszystko ma sens.

W ogóle miałam wrażenie, że terapeutka tak naprawdę nie rozumie (albo udaje, że nie rozumie), czym są problemy finansowe i zawsze szuka drugiego dna w tym, że ktoś zaczyna rzadziej przychodzić na terapię lub z niej w ogóle rezygnuje. Na pewno chce uniknąć rozmowy na trudne tematy albo wygodnie mu dalej tkwić w miejscu, w którym jest! Oczywiście terapeutka nie powiedziała nic takiego wprost, ale delikatnie próbowała mnie przekonać, żeby jakoś rozwiązać trudną sytuację finansową i nie rezygnować z terapii. Niestety, nie powiedziała jak to zrobić. To samo zresztą dotyczyło spóźnień – nieważne było, że przez całe swoje życie spóźniałam się zawsze i wszędzie. Dla terapeutki moje spóźnienia znaczyły jedno – podświadomie chcę skrócić terapię, aby nie mówić o trudnych dla mnie rzeczach.

Po pięciu latach terapii mój związek z partnerem (który sam mnie na nią wysłał, bo nie mógł znieść mojego zachowania) rozpadł się. Poznałam nową osobę, musiałam się wyprowadzić, szukać nowego mieszkania, nie miałam stałej pracy, moja sytuacja finansowa była tragiczna. Wtedy zdecydowałam się na zakończenie terapii. Oczywiście terapeutka próbowała mnie przekonać, że w tym momencie przerwanie terapii nie jest dobrym pomysłem. Wciąż jednak nie usłyszałam, kiedy będzie ten dobry moment, jaka zmiana powinna według niej zajść, aby uznać, że terapia została zakończona sukcesem.

Jak patrzę na to wszystko dzisiaj, to myślę, że w jakimś stopniu się oszukiwałam, racjonalizowałam, chciałam myśleć o terapii i terapeutce dobrze – w końcu zainwestowałam dużo czasu, energii i pieniędzy. Mówiłam sobie, że przecież tak dużo rozumiem, że to dzięki temu miejscu miałam “objawienia” co do samej siebie. Dziś wiem, że podobne “objawienia” można mieć w trakcie rozmowy z przyjaciółką, która ma podobne problemy, jest empatyczna i gotowa mnie wysłuchać.

Jednocześnie chyba nie chciałam myśleć o tym, że moje trudne zachowania nie znikały. Owszem – były lepsze momenty, ale zazwyczaj trwały one krótko. W tym czasie brałam również różne leki, zwiększałam lub zmniejszałam ich dawki, byłam coraz starsza, zmieniałam miejsca pracy, poznawałam nowych ludzi i nabierałam nowych doświadczeń. W którymś momencie nie potrafiłam już powiedzieć, co z czego wynika, co mi tak naprawdę daje terapia, co leki, a co nowe doświadczenia. Wszystko nakładało się na siebie, a ja nie potrafiłam znaleźć jasnej odpowiedzi.

Dziś nie mam poczucia jakiegoś strasznego skrzywdzenia, nie myślę źle o terapeutce, jednak patrząc z dystansu, to wszystko wydaje mi się absurdem, stratą czasu i pieniędzy (ostatnio policzyłam, że poszło na to 17000 zł i prawie się popłakałam). Dopiero niedawno uświadomiłam sobie, że tak naprawdę odbyłam psychoterapię w nurcie psychoanalitycznym (przez cały czas, nie wiem czemu, zakładałam, że jest to nurt psychodynamiczny), co mnie szczerze przeraziło. Chyba przez te wszystkie lata od zakończenia terapii nie chciałam tego do siebie dopuścić.

Po paru latach zdecydowałam się na terapię schematów. Decyzja o rozpoczęciu drugiej terapii była dla mnie bardzo trudna. Byłam w toksycznej, przemocowej relacji, z której chciałam się uwolnić, ale nie bardzo wiedziałam, jak to zrobić. Trafiłam do miejsca pracy terapeuty, którego wypowiedź słyszałam w radiu i który wydawał mi się naprawdę sensownym człowiekiem. Niestety, pierwszy dostępny termin u niego był za dwa lata. Sama za to mogłam wybrać terapeutę spośród kilku, których opisy były zamieszczone na stronie. Najciekawsza wydawała mi się terapeutka, która napisała o sobie tak:

Mgr psychologii o specjalności klinicznej i osobowości. Posiada certyfikaty ukończenia szkoleń z Terapii Poznawczo-Behawioralnej (CBT) oraz Standardowy Certyfikat Indywidualny Terapii Schematu ISST nr XXXX. Doświadczenie kliniczne zdobyła m.in w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie oraz na Oddziale Leczenia Zaburzeń Psychosomatycznych w Mazowieckim Centrum Neurologii i Rehabilitacji. Pracowała w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej oraz na turnusach rehabilitacyjnych dla osób z rodzin dysfunkcyjnych. Pracuje w nurcie poznawczo-behawioralnym, terapii schematu oraz logoterapii.

Terapia, z uwagi na pandemię, odbywała się online. Terapeutka od początku pozwalała sobie na słabe żarty typu “może kiedyś pozna pani jakiegoś bogatego Francuza” (w kontekście mojego trudnego, zmierzającego do zakończenia związku). Na informację, że pomimo tego, że pracuję z dziećmi, sama nie chcę ich mieć, zareagowała zdziwieniem i jakimś ironicznym komentarzem. Dodała też, że “może mi się jeszcze odmieni”. Kiedy mówiłam o mojej trudnej sytuacji finansowej, terapeutka odpowiadała, że widocznie ważniejsze od pieniędzy są dla mnie praca w zawodzie i moje koty, bo przecież mogłabym np. wyjechać za granicę do jakiejś dobrze płatnej pracy fizycznej. Niezrozumiałe było też dla mnie wałkowanie tematu jednego leku, który brałam przez krótki czas 10 lat temu i sugestie, że niepamiętanie historii leczenia jest dziwne oraz teksty: “zazwyczaj pacjenci pamiętają”.

W ogóle terapia wydawała mi się szybka, przeładowana informacjami, za mało refleksyjna (w pięć minut miałam np. opisać relację trwającą pięć lat). Miałam wrażenie, że wpadłam z deszczu pod rynnę. Na terapii psychoanalitycznej mówiłam cały czas, ale niewiele z tego wynikało, tutaj dość aktywna była terapeutka, ale jej sposób bycia i prowadzenia terapii wydawały mi się niepoważne.

Nie chciałam rezygnować od razu, myślałam, że dobrze jest dać jej szansę. Czułam jednak, że się nie dogadamy. Porozmawiałam z paroma bliskimi osobami, które powiedziały mi, że teksty terapeutki nie były w porządku i że może powinnam sobie odpuścić. Zakończyłam terapię. Bez terapii jakoś żyję, ale w dużej mierze dzięki antydepresantom. 


Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychoterapia ma znikomy wpływ na biologię pacjentów – wyniki metaanalizy

Jak donoszą moi czytelnicy, podobno ostatnio propaganda terapeutyczna nieustannie przywołuje słowa Erica Kandela, który twierdzi, że psychoterapia jest leczeniem biologicznym i prowadzi do trwałych, możliwych do zbadania, fizycznych zmian w mózgu.

Jak donoszą moi czytelnicy, podobno ostatnio propaganda terapeutyczna nieustannie przywołuje słowa Erica Kandela, który twierdzi, że psychoterapia jest leczeniem biologicznym i prowadzi do trwałych, możliwych do zbadania, fizycznych zmian w mózgu. Przy okazji podkreślania biologicznego charakteru psychoterapii warto przypomnieć wyniki opublikowanej dwa lata temu metaanalizy, której nie znajdziecie na listach badań potwierdzających skuteczność psychoterapii. To jedna z tych skrupulatnie przemilczanych przez terapeutów prac.  Znalezione obrazy dla zapytania research digest WHO szacuje, że obecnie ponad 350 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5-6% populacji. W najgorszym razie depresja może prowadzić do śmierci wskutek samobójstwa. Szacuje się, że w ten sposób każdego roku umiera około miliona osób. W większości krajów odsetek ludzi, którzy w ciągu swojego życia chorują na depresję waha się pomiędzy 8 a 12%. Z tych danych wynika, że mamy do czynienia z pandemią choroby psychicznej o skali niespotykanej w całej historii rodzaju ludzkiego. Liczby cały czas rosną. W obliczu wzbierającej fali zachorowań nie do przecenienia są twarde dane, które wskazują kierunki, w których mogą podążać naukowcy i terapeuci poszukujący sposobów pomocy. Czasami, jak pokazała to metaanaliza 50 lat badań nad czynnikami pozwalającymi przewidzieć próby samobójcze, jesteśmy kompletnie bezradni. Innym razem, jak miało to miejsce w przypadku niedawnej metaanalizy neuronalnych korelatów zmian wywołanych psychoterapią w mózgach osób cierpiących na depresję, wyniki badań rozbudzają nadzieję. Wyniki pierwszego systematycznego przeglądu badań i metaanalizy w zakresie zmian markerów biologicznych u pacjentów psychoterapeutycznych cierpiących na depresję, które ukazałay się w Neuroscience and Biobehavioral Reviews są kolejną próbą zrozumienia metod leczenia tej zatrważającej choroby. Przeczytaj ciąg dalszy w oryginalnym artykule, który ukazał się niedawno w BPS Research Digest:

There Is Limited Evidence To Support The Widely Held Belief That Psychotherapy Changes The Body As Well As The Mind

Lub artykuł źródłowy: 

Biological markers evaluated in randomized trials of psychological treatments for depression: a systematic review and meta-analysis


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologowie i szarlatani – audycja w radiowej Dwójce

Podobny obraz Z pewnym opóźnieniem, dla tych, którzy nie mieli okazji posłuchać, zamieszczam link do audycji sprzed kilku tygodni, która miała miejsce w radiowej dwójce, a która miała toczyć się wokół zagadnień związanych z moją ostatnią książką Zakazana psychologia. Audycji dość osobliwej moim zdaniem, ale oceńcie to sami słuchając jej.

***

Tytuł audycji: Rachunek myśli Prowadzi: Michał Nowak Gość: Ewa Głód, dr Tomasz Witkowski Data emisji: 16.11.2019 Godzina emisji: 23:00 Żeby posłuchać audycji kliknij ikonę poniżej: Więcej o mojej książce:

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny. dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”
Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć! Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM
Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:
Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Psychoterapia ma znikomy wpływ na biologię pacjentów – wyniki najnowszej metaanalizy

WHO szacuje, że obecnie ponad 350 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5-6% populacji. W najgorszym razie depresja może prowadzić do śmierci wskutek samobójstwa.

Znalezione obrazy dla zapytania research digest WHO szacuje, że obecnie ponad 350 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5-6% populacji. W najgorszym razie depresja może prowadzić do śmierci wskutek samobójstwa. Szacuje się, że w ten sposób każdego roku umiera około miliona osób. W większości krajów odsetek ludzi, którzy w ciągu swojego życia chorują na depresję waha się pomiędzy 8 a 12%. Z tych danych wynika, że mamy do czynienia z pandemią choroby psychicznej o skali niespotykanej w całej historii rodzaju ludzkiego. Liczby cały czas rosną. W obliczu wzbierającej fali zachorowań nie do przecenienia są twarde dane, które wskazują kierunki, w których mogą podążać naukowcy i terapeuci poszukujący sposobów pomocy. Czasami, jak pokazała to metaanaliza 50 lat badań nad czynnikami pozwalającymi przewidzieć próby samobójcze, jesteśmy kompletnie bezradni. Innym razem, jak miało to miejsce w przypadku niedawnej metaanalizy neuronalnych korelatów zmian wywołanych psychoterapią w mózgach osób cierpiących na depresję, wyniki badań rozbudzają nadzieję. Wyniki pierwszego systematycznego przeglądu badań i metaanalizy w zakresie zmian markerów biologicznych u pacjentów psychoterapeutycznych cierpiących na depresję, które ukazałay się w Neuroscience and Biobehavioral Reviews są kolejną próbą zrozumienia metod leczenia tej zatrważającej choroby. Przeczytaj ciąg dalszy w oryginalnym artykule, który ukazał się niedawno w BPS Research Digest:

There Is Limited Evidence To Support The Widely Held Belief That Psychotherapy Changes The Body As Well As The Mind

Lub artykuł źródłowy: 

Biological markers evaluated in randomized trials of psychological treatments for depression: a systematic review and meta-analysis


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Algorytmy psychoterapii. Na wirtualnej kozetce

Zapraszam do lektury mojego artykułu, jak również do całego, niezwykle interesującego numeru  ostatniego „Niezbędnika Inteligenta” publikowanego przez „Politykę”.
Czy sztuczna inteligencja zastąpi psychoterapeutów?
Pierwsze próby zastąpienia terapeuty inteligentną maszyną podjęto w latach 60.
Mirosław Gryń/Polityka
Kiedy pochodząca z Islandii Yrsa Sverrisdottir przeprowadziła się do Wielkiej Brytanii, aby rozpocząć studia na University of Oxford, jej nordycka uroda, podkreślona przez promieniście jasne włosy, sprawiała, że wszyscy zwracali na nią uwagę. Ale jej osobiste relacje się rozsypywały. W tym złym czasie dotarła do niej wiadomość o śmierci obojga rodziców. Na szczęście, kiedy poczuła, że traci kontrolę nad swoim życiem, spotkała Fjolę Helgadottir, twórczynię programu terapeutycznego, która namówiła ją na wypróbowanie Artificial Intelligence – Therapy. Program przez pierwszych kilka dni prowadził wyczerpujące interaktywne przesłuchanie. Na początku zbierał podstawowe dane osobowe, ale później zaczęły się głębsze i trudniejsze pytania, analiza kilku ostatnich miesięcy, podczas której algorytm zmuszał Yrsę do badania i identyfikacji niepokojących myśli. Ostatecznie zdiagnozował lęk społeczny i przejął rolę pełnoprawnego terapeuty, prowadząc Yrsę przez reżim rzeczywistych ćwiczeń, które doprowadziły ją do odzyskania kontroli nad sobą. Czy ta historia pokazuje, że w przyszłości sztuczna inteligencja zastąpi psychoterapeutów? Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba poznać wiele niewiadomych. Czy człowiek dysponuje technologią, która będzie w stanie wykonywać pracę o stopniu złożoności takim, jaki charakteryzuje czynności psychoterapeutów? Czy psychoterapia jest na tyle spójnym procesem, że da się przełożyć ją na język maszyn? Czy terapeuci pozwolą sztucznej inteligencji na zajęcie ich miejsca, a pacjenci powierzą maszynom swoje zdrowie psychiczne?
Czytaj dalszy ciąg tutaj.

Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Jak reklamuje się psychoterapię

Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że obecnie ponad 350 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5% populacji. W najgorszym razie depresja prowadzi do śmierci wskutek samobójstwa.

Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że obecnie ponad 350 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5% populacji. W najgorszym razie depresja prowadzi do śmierci wskutek samobójstwa. Szacuje się, że w ten sposób każdego roku umiera około miliona osób (World Health Organization [WHO], 2012). W większości krajów odsetek ludzi, którzy w ciągu swojego życia chorują na depresję waha się pomiędzy 8-12% (Andrade i in., 2003). Na świecie ponad jedna trzecia ludzi w jakimś okresie swojego życia spełnia wszystkie kryteria diagnostyczne dla co najmniej jednego zaburzenia psychicznego (WHO International Consortium in Psychiatric Epidemiology, 2000). Z tych danych wynika, że mamy do czynienia z pandemią chorób psychicznych o skali niespotykanej w całej historii rodzaju ludzkiego. Dla porównania – grypa hiszpanka, która była największą w historii pandemią, pochłonęła według różnych szacunków 20-100 milionów ofiar. Liczby te cały czas rosną. W ciągu tylko 10 analizowanych przeze mnie lat od roku 1998 do 2007, odsetek pacjentów poradni zdrowia psychicznego podwoił się i w 2007 roku wynosił aż ok. 3,6% ludności Polski. Jednak nie tylko statystyki rosną. Wygląda na to, że ludzkość jest atakowana przez coraz to nowe choroby psychiczne, które mutują niczym wirusy. W 1952 roku pierwsze wydanie Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) wyróżniał zaledwie 106 jednostek chorobowych i zaburzeń psychicznych. W 1968 roku, w drugim wydaniu DSM, było ich już 182. Wydanie trzecie z roku 1980 przyniosło zdecydowany wzrost tej liczby, bo zawierało ich aż 265. Ale choroby i dolegliwości psychiczne zdawały się mutować, bowiem w trzecim uzupełnionym wydaniu DSM z roku 1987 było ich 292. Wydanie czwarte przyniosło niewielki wzrost do 297. Zrewidowana wersja z roku 2000 zawierała ich 365. Ostatnie, piąte wydanie wyróżnia 374 zaburzenia psychiczne. W ciągu zaledwie 60 lat liczba zaburzeń psychicznych została zwielokrotniona ponad trzy i pół razy. Jeśli poważnie traktować przytoczone liczby i ich wzrost, musimy dojść do wniosku, że oto ludzkości grozi całkowita zagłada a świat zmierza ku szaleństwu. Inny wniosek, jaki nasuwa się w wyniku analizy tych liczb jest taki, że oto mamy do czynienia z niezwykle efektywnym marketingiem. Ponieważ myślenie naukowe preferuje, zgodnie z zasadą brzytwy Ockhama, wyjaśnienia prostsze, dlatego też warto przyjrzeć się powiązaniom psychologii z rynkiem w różnych obszarach jej działania, jako bardziej prawdopodobnej przyczynie, która może pomóc wyjaśnić przytoczone liczby. W 1995 roku jeden z najbardziej prominentnych psychologów świata, znajdujący się na liście 30 najwybitniejszych żyjących i pracujących Seligmanpsychologów, opublikował we flagowym czasopiśmie American Psychological Association (APA) artykuł zatytułowany The Effectiveness of Psychotherapy. Relacjonował w nim rezultaty ankiety przeprowadzonej przez Consumer Reports (CR, 1995) wśród swoich subskrybentów. Jest to obecnie jeden z najczęściej cytowanych na świecie artykułów na temat efektywności psychoterapii. Według Google Scholar do grudnia 2014 roku był cytowany 1899 razy, co powoduje, że zalicza się go do klasyki literatury psychologicznej. Przytacza się go średnio 99,95 razy w roku. Jest drugim najczęściej cytowanym artykułem, który Martin Seligman kiedykolwiek napisał. Wygląda na to, że Seligman znalazł rozwiązanie problemów, które dotknęły ludzkość, bowiem na pierwszych stronach swojego artykułu umieszcza coś w rodzaju wyznania:
Zmieniły się moje przekonania, dotyczące tego co stanowi tzw. „złoty standard”. Spowodowało to jedno jedyne badanie przeprowadzone przez Consumer Reports (1995, November), które wstrząsnęło moją dotychczasową wiarą. Doszedłem do wniosku, że decydowanie, czy jedno postępowanie terapeutyczne, w ściśle kontrolowanych warunkach, działa lepiej niż inne poprzez porównywanie go z grupą kontrolną, jest zupełnie innym problemem niż decydowanie o tym, co działa w naszej dziedzinie. Nie wierzę już, że badania skuteczności są jedynym, albo nawet najlepszym sposobem odkrywania, jakie terapie rzeczywiście są skuteczne. Doszedłem do przekonania, że badania efektywności tego jak pacjenci radzą sobie w realnych warunkach terapeutycznych może dostarczyć użytecznej i wiarygodnej „empirycznej walidacji” psychoterapii i leków. Consumer Reports jest pionierem tej metody (Seligman, 1995 s. 966).
Cóż takiego pionierskiego było w tych badaniach, że wstrząsnęło dotychczasową wiara przyszłego prezydenta APA? CR przy okazji rozsyłania ankiety poświęconej zadowoleniu z używanych przez swoich respondentów samochodów dołączył suplement zawierający pytania o zadowolenie z psychoterapii. Ankietę wysłano do 180 tys. respondentów. Badanie nie uwzględniało żadnych grup kontrolnych i nie spełniało wymogu randomizacji. Grupa osób badanych składała się w przewadze z dobrze wykształconych przedstawicieli klasy średniej, w większości kobiet z medianą wieku 46 lat co powodowało, że była niereprezentatywna. Ankieta nie zawierała żadnych obiektywnych wskaźników – wyłącznie subiektywne oceny, jak przy badaniu zadowolenia z odkurzacza, tostera itp. Na ankietę odpowiedziało tylko ok. 7 tys. respondentów, co stanowiło zaledwie 3,9% całej badanej grupy. Sam Seligman przyznał, że taki odsetek zwrotu ankiet to było „raczej mało, absolutnie”, a CR określił go jako „bardzo niski” w porównaniu do innych ich ankiet. W podobnej ankiecie dotyczącej lekarzy odpowiedziało 70 tys. respondentów. W większości badań tak niski odsetek odesłanych ankiet i brak reprezentatywności oznaczałby odrzucenie badania jako nienadającego się do dalszej analizy. Co więcej, aby orzekać, czy psychoterapia działa powinniśmy badać ludzi z problemami. W tym wypadku jednak było inaczej. Ponad połowa respondentów (58.2%) stwierdziła, że przed rozpoczęciem terapii czuła się jako tako, całkiem dobrze lub nawet bardzo dobrze. Prawdopodobnie dla tych ludzi terapia była czymś, co zaspokajało ich potrzebę rozwoju albo nawet rozrywki. O ile w badaniach nie przewidziano grupy kontrolnej, można było stworzyć grupę porównawczą, ponieważ część respondentów zamiast zgłosić się do terapeuty wybrała rozmowę o swoich problemach z przyjaciółmi, z członkami rodziny lub duchownym (43% tych, którzy odesłali ankietę). Jednak CR nie tylko, że nie wykorzystał tych danych do porównania, ale wielokrotnie proszony o ich udostępnienie utrzymywał, że są to dane poufne i nie będą analizowane ani publikowane (Dinen, 2007, s. 62-64). Podsumowując, tylko 7 tys. (3,9%) respondentów odpowiedziało na ankietę, z czego, 4 tys. (2,2%) relacjonowało kontakt ze specjalistą od zdrowia psychicznego, lekarzem domowym lub grupą wsparcia. Pozostałe 3 tys. (1,6%) rozmawiało o swoich problemach z przyjaciółmi, krewnymi lub duchownymi. CR zdecydowało się zignorować te dane ograniczając swoją analizę do 4 tys., ze szczególnym naciskiem na 2,9 tys. (1.6 %) tych, którzy mieli do czynienia z terapeutami. Mimo tak wielu braków metodologicznych CR skonkludował w nagłówku swojego artykułu: „Nasze przełomowe badanie pokazało, że psychoterapia zazwyczaj działa” (CR, 1995 s. 734). Przygotowane przez APA na podstawie tego artykułu materiały marketingowe stwierdzały, że dziewięciu osobom spośród dziesięciu terapia pomaga (Dinen, 2007, s. 64). Dlaczego szanowany przez wielu psycholog i badacz opublikował pean na cześć wysiłków analityków marketingowych CR? Czy tylko dlatego, że był głównym konsultantem zespołu prowadzącego badania? Odpowiedzi możemy się jedynie domyślać. I chociaż zarówno źródłowy artykuł, jak i jego omówienie autorstwa Seligmana bywają w wielu źródłach poddawane miażdżącej krytyce, to wygląda na to, że niechlubny cel, jakim było wprowadzenie do praktyk badawczych „złotego standardu”, czyli subiektywnych wskaźników pomiaru, został osiągnięty. Dzisiaj, niestety już nie tylko terapeuci i pacjenci, ale również wielu badaczy powszechnie stosuje takie podejście. ——————————— Andrade, L., Caraveo-Anduaga, J. J, Berglund P., Bijl, R.V., De Graaf, R., Vollebergh, W., Dragomirecka, E., Kohn, R., Keller, M., Kessler, R. C., Kawakami, N., Kiliç, C., Offord, D., Ustun, T.B., Wittchen, H. U. (2003). Epidemiology of major depressive episodes: Results from the International Consortium of Psychiatric Epidemiology (ICPE) Surveys. Internation Journal of Methods in Psychiatric Research, 12(3), 3–21. Consumer Reports. (1995, November). Mental health: Does therapy help? 734-739. Dineen, T. (2007). Manufacturing Victims: What Psychology Industry is Doing to People. Pobrane z: http://tanadineen.com/documents/MV3.pdf Seligman, M. E. P. (1995). The effectiveness of psychotherapy. American Psychologist, 50(12), 965–974. WHO International Consortium in Psychiatric Epidemiology (2000). Cross-national comparisons of the prevalences and correlates of mental disorders., Bulletin of the World Health Organization, 78(4), 413–26. World Health Organization, (2012). Depression. Fact sheet N°369. Pobrane z: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs369/en/
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.