Miło mi poinformować, że moja książka napisana wspólnie z Maciejem Zatońskim Psychology Gone Wrong. The Dark Side of Science and Therapy trafiła na listę bestsellerów niemieckiego portalu Bücher World w kategorii psychologia kliniczna plasując się na 51 miejscu.
Miło mi poinformować, że moja książka napisana wspólnie z Maciejem Zatońskim Psychology Gone Wrong. The Dark Side of Science and Therapy trafiła na listę bestsellerów niemieckiego portalu Bücher World w kategorii psychologia kliniczna plasując się na 51 miejscu. Cieszy nas to zainteresowanie czytelników, szczególnie, że angielskojęzyczne książki należą do zdecydowanej mniejszości na tej liście. Pełna lista tutaj:
Rozmowa w anglojęzycznym podcaście o korupcji w psychologii akademickiej: publikuj albo zgiń, paradoks pogarszających się statystyk zdrowia psychicznego, śmieciowa nauka i moja prowokacja w stylu Sokala.
To tytuł, jaki nadał naszej rozmowie Danny Whittaker, autor bloga My Own Worst Enemy. Można jej posłuchać w formie podcastu:
Lub obejrzeć i posłuchać w Youtube:
O czym rozmawialiśmy
Rozmowa w anglojęzycznym podcaście była kontynuacją wcześniejszych odcinków ze Scottem Lilienfeldem i Williamem Epsteinem, ale tym razem dotyczyła nie tylko nieskuteczności, lecz także jawnych kłamstw i korupcji w psychologii. Badacz musi publikować albo zginie. Łatwiej więc wyizolować dwa–trzy czynniki i opublikować nieistotny wynik, niż mierzyć się ze złożonością ludzkiego umysłu. Narzędzia do badania tej złożoności mamy, tylko wybraliśmy inną drogę.
Prowadzący zwrócił uwagę na paradoks: im więcej badań, psychologów i terapeutów, tym gorsze statystyki zdrowia psychicznego. Odpowiadam, że takich statystyk nie można traktować jak pomiarów temperatury czy masy, bo żadnego zaburzenia psychicznego nie da się dziś stwierdzić za pomocą biologicznego markera. Ich wzrost w dużej mierze odzwierciedla to, jak definiujemy i diagnozujemy problemy. Rozmawiamy też o „śmieciowej nauce”: dziwacznych, bezużytecznych badaniach, które dostają finansowanie, bo czasopisma i grantodawcy chcą oryginalnych wyników.
Opowiadam o mojej prowokacji sprzed lat, zainspirowanej mistyfikacją Alana Sokala. Pod pseudonimem napisałem artykuł o wymyślonej, kompletnie bzdurnej terapii, okraszony fizyką kwantową i „polami morficznymi” Ruperta Sheldrake’a, i wysłałem go do popularnego pisma psychologicznego, które miało radę naukową. Tekst opublikowano. Chciałem sprawdzić, co przechodzi przez sito redakcji pism, które trafiają do umysłów potencjalnych pacjentów. Na koniec zdradzam, jaką książkę zabrałbym na bezludną wyspę: „Starego człowieka i morze” Hemingwaya.
Całą historię tej prowokacji opisałem w „Zakazanej psychologii”; zapis znajdziesz też w zakładce „Historia pewnej prowokacji” w menu.
Zapraszam również do lektury bardzo interesującego bloga Danny’ego:
O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
An entertaining but extremely important romp through the often wild and wacky world of unsupported and dangerous psychotherapies. This greatly needed book makes the point that although much of contemporary psychology is grounded in solid science, pseudoscientific elements lurking within this field remain alive and well. In this respect, this book is a powerful wake-up call to mental health consumers, professionals, and researchers alike.
Scott O. Lilienfeld, Samuel Candler Dobbs Professor of Psychology, Emory University (Atlanta); Editor, Clinical Psychological Science
Z radością informuję, że moja nowa książka trafiła niedawno do księgarń. Jest dostępna na stronach wydawcy: jako wersja paperback i pdf eBook oraz w Amazonie: Książka otrzymała już wiele pozytywnych opinii, m.in. od prof. Elisabeth Loftus, prof.
Z radością informuję, że moja nowa książka trafiła niedawno do księgarń. Jest dostępna na stronach wydawcy: http://www.brownwalker.com/book/1627346090 jako wersja paperback i pdf eBook oraz w Amazonie:
https://www.amazon.com/Psychology-Led-Astray-Science-Therapy/dp/1627346090
Książka otrzymała już wiele pozytywnych opinii, m.in. od prof. Elisabeth Loftus, prof. Jamesa Alcocka a obszerna recenzja autorstwa dr Harriet Hall ukazała się na opiniotwórczym portalu Science Based Medicine. Dostrzegli ją również redaktorzy „Observera” i umieścili na październikowej liście Books to Check Out.
Będę niezmiernie wdzięczny, jeśli Wy Drodzy Czytelnicy tego bloga, wesprzecie moje działania kupując tę książkę. Prawdziwym zaszczytem będzie dla mnie, jeśli zechcecie napisać recenzję. Każda choćby jednozdaniowa recenzja czytelnicza umieszczona w Amazonie lub innej księgarni internetowej jest dla mnie bardzo cenna. Tym, którzy podejmą wysiłek przeczytania tej książki nie życzę przyjemnej lektury, bo pewnie nie jest przyjemnością zaglądanie do puszki pandory. Mam jednak nadzieję, że zasmakujecie w intelektualnej podróży, której celem było odkrycie tego, co przybiera formy kultu cargo w psychologii, a co przesłania prawdziwe jej oblicze.
Moje spotkanie ze studentami na SWPS w cyklu „Moja droga do…”: o pracy naukowej i szkoleniach, o lobby psychoterapeutów, „doskonałym zaburzeniu” ADHD i psychologii, która przestała badać zachowanie.
14 marca 2016 roku Polskie Stowarzyszenie Studentów i Absolwentów Psychologii z Wrocławia zorganizowało spotkanie, którego byłem gościem honorowym. Spotkanie miało miejsce we wrocławskim SWPS, a dzięki Racjonalista.tv zostało zarejestrowane i upublicznione. Zapraszam do oglądania!
O czym było spotkanie
Spotkanie z cyklu „Moja droga do…”, zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Studentów i Absolwentów Psychologii, miało pokazać studentom drogę zawodową gościa. Przyznałem, że trudno mi powiedzieć, co jest w niej wyjątkowego – może poza tym, że mam chyba najwięcej wrogów wśród psychologów w tym kraju. Opowiadałem, dlaczego równolegle z nauką prowadziłem szkolenia: na początku kariery z samej nauki nie dało się wyżyć.
Psychoterapia to rodzaj majstrowania przy duszy – czasem skuteczny, czasem szkodliwy. Badania jej skuteczności prowadzą w Polsce najczęściej sami terapeuci, co przypomina badanie leków przez firmy farmaceutyczne. Psychoterapeutą może u nas zostać praktycznie każdy, a silne lobby blokuje każdą próbę uchwalenia ustawy o zawodzie psychologa. Krytykuję też coaching oparty na NLP: zmiana przekonań może na chwilę podbić samoocenę, ale samo myślenie, że nie mam ograniczeń, nie sprawi, że przebiegnę maraton bez przygotowania.
ADHD nazywam „doskonałym zaburzeniem”, bo każda strona coś na nim zyskuje: dziecko ma usprawiedliwienie, rodzice i nauczyciele zdejmują z siebie odpowiedzialność, psychiatra ma pacjenta na lata, a przemysł farmaceutyczny – stały zysk. Na koniec mówię o tym, co powinno się zmienić w psychologii: przestała badać zachowanie, a zaczęła badać deklaracje. W latach 50. i 60. obserwowano, co ludzie rzeczywiście robią. Dziś pytamy w kwestionariuszach, co by zrobili, i traktujemy krzyżyki jak prawdziwe zachowanie.
O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
15 Marca, 2016 roku recenzja mojej nowej, jeszcze nieopublikowanej książki „Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy” ukazała się w prestiżowym: Autorką recenzji jest dr Harriet Hall. Cargo Cult Psychology.
15 Marca, 2016 roku recenzja mojej nowej, jeszcze nieopublikowanej książki „Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy” ukazała się w prestiżowym:
Autorką recenzji jest dr Harriet Hall.
Last year I reviewed Tomasz Witkowski and Maciej Zatonski’s book Psychology Gone Wrong where they pointed out that many of psychology’s accepted beliefs and therapies were not based on good evidence. Now Witkowski has written a new book, to be published later this year, Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy, that is certain to ruffle a lot of feathers. He compares psychology to cargo cults. He says, “the cargo cult phenomenon is virtually absent in physics, chemistry, and mathematics, yet it runs rampant in both psychology and sociology.” He uncovers cargo cult practices in psychology, unmasking therapies that are devoid of science, dangerous, and even cruel, especially those directed at children. Read more…
Kolejna pozytywna recenzja mojej książki, tym razem pióra wybitnego kanadyjskiego psychologa i sceptyka – prof. Jamesa E. Alcocka, który jest znanym krytykiem parapsychologii i członkiem członkiem Rady Naukowej The Skeptical Inquirer.
Kolejna pozytywna recenzja mojej książki, tym razem pióra wybitnego kanadyjskiego psychologa i sceptyka – prof. Jamesa E. Alcocka, który jest znanym krytykiem parapsychologii i członkiem członkiem Rady Naukowej The Skeptical Inquirer. W 1999, został zaliczony do grona najbardziej znaczących sceptyków XX wieku. W maju 2004 r. CSICOP uhonorował go najwyższym zaszczytem – In Praise of Reason Award. Więcej…
O książce napisał m. in.
This is a well-written book, and the extensive documentation that is provided makes it an excellent source of reference material as well. Every psychologist, every psychology student, and every layperson with an interest in psychology or with need for its services will benefit immensely from reading it. And although it is largely devoted to decrying the egregious departures from scientific rigour that afflict much of our discipline and to skewering the many false and exploitative therapies and techniques that are huckstered to a hungry public, it is ultimately a book that honours and defends science-based psychology. I highly recommend it.
Dla zainteresowanych zamieszczam poniżej pełen tekst recenzji.
Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy
by Tomasz Witkowski
Reviewed by James Alcock
This is a very important and valuable book, both for the social scientist who values rigourous scientific inquiry and for the layperson interested in the state of modern psychology. Its value lies in part because Tomasz Witkowski has summarized so succinctly and so powerfully the many problems that plague modern psychological research and its application, and in part because he has done so in such an engaging manner. Although dealing with material that could by its nature constitute a dry and boring read, he has enlivened his critical commentary by weaving through it entertaining and informative strands of storytelling, both literary and historical.
But this is also likely to be a disturbing book for that same social scientist who values rigourous scientific inquiry, as well as for the layperson who may at some point seek psychological assistance. It is disturbing because it holds a mirror up to psychological research and practice, and much of what is reflected is not very pretty. Witkowski begins with reference to physicist Richard Feynman’s characterization of social science as a cargo cult, and he makes a compelling case that is there is much about modern psychology that fits with that pejorative analogy: He points to the persistence of inappropriate and misleading statistical practices that underlie much of psychological research, practices that have endured despite decades of criticism and condemnation. He addresses the essentially parochial nature of much of psychological research that, for the most part, has been conducted with participants who are representative of only a small segment of the populations of a few nations that in turn represent only a small segment of the world at large. He skewers the many fads and crazes that seem to sweep regularly through applied psychology (and in some cases, that stop sweeping and become firmly entrenched). He targets the proliferation of untested varieties of psychotherapy; the overgeneralization and exaggeration of findings from neuroscience; the creation from whole cloth of “disorders” such as the Adult Children of Alcoholics syndrome in the absence of any appropriate evidence; the continuing use of discredited treatment approaches such as Trauma Debriefing, Attachment/holding therapy, Facilitated Communication, and Dolphin Therapy. And for the layperson, he augments his critical examination of psychological therapies with guidance for anyone seeking psychotherapy.
However, Witkowski does not throw out the baby with the bathwater; he concludes his penetrating criticism by challenging Feynman’s “cargo cult” appraisal and pointing out that evidence-based psychology has made very significant contributions to both understanding and improving the human condition.
This is a well-written book, and the extensive documentation that is provided makes it an excellent source of reference material as well. Every psychologist, every psychology student, and every layperson with an interest in psychology or with need for its services will benefit immensely from reading it. And although it is largely devoted to decrying the egregious departures from scientific rigour that afflict much of our discipline and to skewering the many false and exploitative therapies and techniques that are huckstered to a hungry public, it is ultimately a book that honours and defends science-based psychology. I highly recommend it.
To tytuł mojej nowej książki, która właśnie została zaakceptowana do druku przez amerykańskiego wydawcę – Brown Walker Press, który specjalizuje się w gatunku non fiction o zacięciu akademickim. Jak sam o sobie pisze: is a leading independent publisher of nonfiction academic textbooks, monographs & trade publications.
Nowa książka jest w znacznej mierze oparta na drugim tomie Zakazanej psychologii, chociaż nie wszystkie treści pozostały takie same. Przede wszystkim zostały one przystosowane do oczekiwań czytelnika, dla którego niektóre kwestie charakterystyczne dla naszego kraju, a omawiane w Zakazanej psychologii, mogłyby wydać się zupełnie nieinteresujące. Po drugie, w książce znalazły się treści nigdzie jeszcze (poza drobnymi wpisami na blogu) nie publikowane. Nowe rozdziały zostały poświęcone takim zjawiskom jak stres, problematyce zmiany jaka zaszła w psychologii, która przekształciła się z nauki o zachowaniu w naukę o samoopisach niereprezentatywnej części populacji – ludzi z Zachodu. Ponadto w osobnych rozdziałach przyglądam się krytycznie metodom badawczym w psychologii, a w szczególności testowaniu hipotez zerowych, wartości współczesnej neuronauki, problemom związanym z udzielaniem psychologicznej pomocy ofiarom katastrof. Uwagi dotyczące delfinoterapii rozszerzyłem do wielkości całego rozdziału. W przeciwieństwie do Zakazanej psychologii T. 2, w książce nie będzie rozdziału poświęconego psychologii sądowej – po prostu dysponuję zbyt małą wiedzą o specyfice funkcjonowania profesjonalistów z tego obszaru w innych krajach.
Przede mną okres najbardziej żmudnej pracy związanej z procesem wydawniczym.
O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
31 Marca, 2015 roku recenzja naszej książki „Psychology Gone Wrong. The Dark Sides of Science and Therapy” ukazała się w prestiżowym: Autorką recenzji jest dr Harriet Hall. Psychology and Psychotherapy: How Much Is Evidence-Based?
31 Marca, 2015 roku recenzja naszej książki „Psychology Gone Wrong. The Dark Sides of Science and Therapy” ukazała się w prestiżowym:
Autorką recenzji jest dr Harriet Hall.
Despite all those Polish jokes, Poland has its share of good scientists and critical thinkers. A superb new book illustrates that fact in spades:
Psychology Gone Wrong: The Dark Sides of Science and Therapy, by Tomasz Witkowski and Maciej Zatonski, Witkowski is a psychologist, science writer, and founder of the Polish Skeptics Club; Zatonski is a surgeon and researcher known for debunking unscientific therapies and claims in clinical medicine. Together, they turn a spotlight on research and treatment in the field of psychology. They uncover distressing flaws, show that many commonly accepted psychological principles are based on myths, argue that psychotherapy is a business and a kind of prostitution rather than an effective evidence-based medical treatment, and question whether psychotherapy should even exist, since in most cases it offers no advantage over talking to a friend about one’s problems, and in some cases can cause harm. Read more…
Dziękujemy dr Hall!
Książkę można kupić między innymi w: AMAZON lub bezpośrednio na stronach wydawcy: BROWNWALKER PRESS.
18 lutego 2015 roku w radiu TOK FM w audycji zatytułowanej Tylko dla inteligentnych! rozmawiałem z redaktorem Cezarym Łasiczką na temat inteligencji, różnic pomiędzy inteligencją akademicką i społeczną, mówiliśmy też o proteańskiej nieprzewidywalności, spieraliśmy się w kwestii pomiaru inteligencji. A oto dokładny link do nagrania: http://audycje.tokfm.pl/odcinek/23210
Zapraszam do wysłuchania!
Z radością informuję, że nasza książka w końcu trafiła do księgarń. Jest dostępna na stronach wydawcy: jako wersja paperback i pdf eBook oraz w Amazonie: Jeśli ktoś z Was, drodzy czytelnicy tego bloga, zdecyduje się na lekturę tej książki, będzie…
Z radością informuję, że nasza książka w końcu trafiła do księgarń. Jest dostępna na stronach wydawcy: http://www.brownwalker.com/book/1627345280 jako wersja paperback i pdf eBook oraz w Amazonie:
http://www.amazon.com/exec/obidos/ASIN/1627345280/ref=nosim/dissertationcomd
Jeśli ktoś z Was, drodzy czytelnicy tego bloga, zdecyduje się na lekturę tej książki, będzie mi niezmiernie miło. Prawdziwym zaszczytem będzie dla mnie, jeśli zechcecie napisać recenzję. To moja pierwsza książka na rynku amerykańskim, dlatego każda recenzja czytelnicza jest dla mnie bezcenna. Tym, którzy podejmą wysiłek lektury tej książki nie życzę przyjemnej lektury, bo nie może być przyjemnością zaglądanie do puszki pandory. Mam jednak nadzieję, że zasmakujecie w intelektualnej podróży, której celem było odkrycie tego, co przesłania prawdziwą naukę, którą jednak psychologia jest, a przynajmniej bywa.
Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że obecnie ponad 350 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5% populacji. W najgorszym razie depresja prowadzi do śmierci wskutek samobójstwa.
Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że obecnie ponad 350 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5% populacji. W najgorszym razie depresja prowadzi do śmierci wskutek samobójstwa. Szacuje się, że w ten sposób każdego roku umiera około miliona osób (World Health Organization [WHO], 2012). W większości krajów odsetek ludzi, którzy w ciągu swojego życia chorują na depresję waha się pomiędzy 8-12% (Andrade i in., 2003). Na świecie ponad jedna trzecia ludzi w jakimś okresie swojego życia spełnia wszystkie kryteria diagnostyczne dla co najmniej jednego zaburzenia psychicznego (WHO International Consortium in Psychiatric Epidemiology, 2000). Z tych danych wynika, że mamy do czynienia z pandemią chorób psychicznych o skali niespotykanej w całej historii rodzaju ludzkiego. Dla porównania – grypa hiszpanka, która była największą w historii pandemią, pochłonęła według różnych szacunków 20-100 milionów ofiar. Liczby te cały czas rosną. W ciągu tylko 10 analizowanych przeze mnie lat od roku 1998 do 2007, odsetek pacjentów poradni zdrowia psychicznego podwoił się i w 2007 roku wynosił aż ok. 3,6% ludności Polski.
Jednak nie tylko statystyki rosną. Wygląda na to, że ludzkość jest atakowana przez coraz to nowe choroby psychiczne, które mutują niczym wirusy. W 1952 roku pierwsze wydanie Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) wyróżniał zaledwie 106 jednostek chorobowych i zaburzeń psychicznych. W 1968 roku, w drugim wydaniu DSM, było ich już 182. Wydanie trzecie z roku 1980 przyniosło zdecydowany wzrost tej liczby, bo zawierało ich aż 265. Ale choroby i dolegliwości psychiczne zdawały się mutować, bowiem w trzecim uzupełnionym wydaniu DSM z roku 1987 było ich 292. Wydanie czwarte przyniosło niewielki wzrost do 297. Zrewidowana wersja z roku 2000 zawierała ich 365. Ostatnie, piąte wydanie wyróżnia 374 zaburzenia psychiczne. W ciągu zaledwie 60 lat liczba zaburzeń psychicznych została zwielokrotniona ponad trzy i pół razy.
Jeśli poważnie traktować przytoczone liczby i ich wzrost, musimy dojść do wniosku, że oto ludzkości grozi całkowita zagłada a świat zmierza ku szaleństwu. Inny wniosek, jaki nasuwa się w wyniku analizy tych liczb jest taki, że oto mamy do czynienia z niezwykle efektywnym marketingiem. Ponieważ myślenie naukowe preferuje, zgodnie z zasadą brzytwy Ockhama, wyjaśnienia prostsze, dlatego też warto przyjrzeć się powiązaniom psychologii z rynkiem w różnych obszarach jej działania, jako bardziej prawdopodobnej przyczynie, która może pomóc wyjaśnić przytoczone liczby.
W 1995 roku jeden z najbardziej prominentnych psychologów świata, znajdujący się na liście 30 najwybitniejszych żyjących i pracujących psychologów, opublikował we flagowym czasopiśmie American Psychological Association (APA) artykuł zatytułowany The Effectiveness of Psychotherapy. Relacjonował w nim rezultaty ankiety przeprowadzonej przez Consumer Reports (CR, 1995) wśród swoich subskrybentów. Jest to obecnie jeden z najczęściej cytowanych na świecie artykułów na temat efektywności psychoterapii. Według Google Scholar do grudnia 2014 roku był cytowany 1899 razy, co powoduje, że zalicza się go do klasyki literatury psychologicznej. Przytacza się go średnio 99,95 razy w roku. Jest drugim najczęściej cytowanym artykułem, który Martin Seligman kiedykolwiek napisał.
Wygląda na to, że Seligman znalazł rozwiązanie problemów, które dotknęły ludzkość, bowiem na pierwszych stronach swojego artykułu umieszcza coś w rodzaju wyznania:
Zmieniły się moje przekonania, dotyczące tego co stanowi tzw. „złoty standard”. Spowodowało to jedno jedyne badanie przeprowadzone przez Consumer Reports (1995, November), które wstrząsnęło moją dotychczasową wiarą. Doszedłem do wniosku, że decydowanie, czy jedno postępowanie terapeutyczne, w ściśle kontrolowanych warunkach, działa lepiej niż inne poprzez porównywanie go z grupą kontrolną, jest zupełnie innym problemem niż decydowanie o tym, co działa w naszej dziedzinie. Nie wierzę już, że badania skuteczności są jedynym, albo nawet najlepszym sposobem odkrywania, jakie terapie rzeczywiście są skuteczne. Doszedłem do przekonania, że badania efektywności tego jak pacjenci radzą sobie w realnych warunkach terapeutycznych może dostarczyć użytecznej i wiarygodnej „empirycznej walidacji” psychoterapii i leków. Consumer Reports jest pionierem tej metody (Seligman, 1995 s. 966).
Cóż takiego pionierskiego było w tych badaniach, że wstrząsnęło dotychczasową wiara przyszłego prezydenta APA? CR przy okazji rozsyłania ankiety poświęconej zadowoleniu z używanych przez swoich respondentów samochodów dołączył suplement zawierający pytania o zadowolenie z psychoterapii. Ankietę wysłano do 180 tys. respondentów. Badanie nie uwzględniało żadnych grup kontrolnych i nie spełniało wymogu randomizacji. Grupa osób badanych składała się w przewadze z dobrze wykształconych przedstawicieli klasy średniej, w większości kobiet z medianą wieku 46 lat co powodowało, że była niereprezentatywna. Ankieta nie zawierała żadnych obiektywnych wskaźników – wyłącznie subiektywne oceny, jak przy badaniu zadowolenia z odkurzacza, tostera itp. Na ankietę odpowiedziało tylko ok. 7 tys. respondentów, co stanowiło zaledwie 3,9% całej badanej grupy. Sam Seligman przyznał, że taki odsetek zwrotu ankiet to było „raczej mało, absolutnie”, a CR określił go jako „bardzo niski” w porównaniu do innych ich ankiet. W podobnej ankiecie dotyczącej lekarzy odpowiedziało 70 tys. respondentów. W większości badań tak niski odsetek odesłanych ankiet i brak reprezentatywności oznaczałby odrzucenie badania jako nienadającego się do dalszej analizy.
Co więcej, aby orzekać, czy psychoterapia działa powinniśmy badać ludzi z problemami. W tym wypadku jednak było inaczej. Ponad połowa respondentów (58.2%) stwierdziła, że przed rozpoczęciem terapii czuła się jako tako, całkiem dobrze lub nawet bardzo dobrze. Prawdopodobnie dla tych ludzi terapia była czymś, co zaspokajało ich potrzebę rozwoju albo nawet rozrywki. O ile w badaniach nie przewidziano grupy kontrolnej, można było stworzyć grupę porównawczą, ponieważ część respondentów zamiast zgłosić się do terapeuty wybrała rozmowę o swoich problemach z przyjaciółmi, z członkami rodziny lub duchownym (43% tych, którzy odesłali ankietę). Jednak CR nie tylko, że nie wykorzystał tych danych do porównania, ale wielokrotnie proszony o ich udostępnienie utrzymywał, że są to dane poufne i nie będą analizowane ani publikowane (Dinen, 2007, s. 62-64).
Podsumowując, tylko 7 tys. (3,9%) respondentów odpowiedziało na ankietę, z czego, 4 tys. (2,2%) relacjonowało kontakt ze specjalistą od zdrowia psychicznego, lekarzem domowym lub grupą wsparcia. Pozostałe 3 tys. (1,6%) rozmawiało o swoich problemach z przyjaciółmi, krewnymi lub duchownymi. CR zdecydowało się zignorować te dane ograniczając swoją analizę do 4 tys., ze szczególnym naciskiem na 2,9 tys. (1.6 %) tych, którzy mieli do czynienia z terapeutami.
Mimo tak wielu braków metodologicznych CR skonkludował w nagłówku swojego artykułu: „Nasze przełomowe badanie pokazało, że psychoterapia zazwyczaj działa” (CR, 1995 s. 734). Przygotowane przez APA na podstawie tego artykułu materiały marketingowe stwierdzały, że dziewięciu osobom spośród dziesięciu terapia pomaga (Dinen, 2007, s. 64).
Dlaczego szanowany przez wielu psycholog i badacz opublikował pean na cześć wysiłków analityków marketingowych CR? Czy tylko dlatego, że był głównym konsultantem zespołu prowadzącego badania? Odpowiedzi możemy się jedynie domyślać. I chociaż zarówno źródłowy artykuł, jak i jego omówienie autorstwa Seligmana bywają w wielu źródłach poddawane miażdżącej krytyce, to wygląda na to, że niechlubny cel, jakim było wprowadzenie do praktyk badawczych „złotego standardu”, czyli subiektywnych wskaźników pomiaru, został osiągnięty. Dzisiaj, niestety już nie tylko terapeuci i pacjenci, ale również wielu badaczy powszechnie stosuje takie podejście.
———————————
Andrade, L., Caraveo-Anduaga, J. J, Berglund P., Bijl, R.V., De Graaf, R., Vollebergh, W., Dragomirecka, E., Kohn, R., Keller, M., Kessler, R. C., Kawakami, N., Kiliç, C., Offord, D., Ustun, T.B., Wittchen, H. U. (2003). Epidemiology of major depressive episodes: Results from the International Consortium of Psychiatric Epidemiology (ICPE) Surveys. Internation Journal of Methods in Psychiatric Research, 12(3), 3–21.
Consumer Reports. (1995, November). Mental health: Does therapy help? 734-739.
Dineen, T. (2007). Manufacturing Victims: What Psychology Industry is Doing to People. Pobrane z: http://tanadineen.com/documents/MV3.pdf
Seligman, M. E. P. (1995). The effectiveness of psychotherapy. American Psychologist, 50(12), 965–974.
WHO International Consortium in Psychiatric Epidemiology (2000). Cross-national comparisons of the prevalences and correlates of mental disorders., Bulletin of the World Health Organization, 78(4), 413–26.
World Health Organization, (2012). Depression. Fact sheet N°369. Pobrane z: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs369/en/
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
Stare angielskie przysłowie mówi, że jedno zgniłe jabłko może zepsuć całą beczkę zdrowych, dobrych jabłek (One bad apple spoils the whole barrel). To prawda, zgnilizna udziela się sąsiadującym zdrowym owocom i wkrótce zawartość beczki nadaje się do wyrzucenia. Ilekroć pokazuję przypadki złej, szkodliwej psychoterapii, tylekroć jestem posądzany o wyciąganie takich właśnie zgniłych jabłek i epatowanie nimi, podczas gdy, jak wszyscy dobrze wiedzą, większość jabłek w beczce jest zdrowa. Rzeczywiście, to, że ktoś został skrzywdzony przez lekarza, nie znaczy, że medycyna jest z gruntu zła. To, że mechanik samochodowy nie wykonał należycie swojej pracy nie oznacza, że ta dziedzina jest do niczego. To, że jakiś komunista okazał się złym człowiekiem, nie oznacza, że komunizm jest złym systemem… Zaraz, zaraz. Czy aby na pewno? Czy zgniłe jabłko gnije wyłącznie od środka? Zawsze?
Strategia „zgniłego jabłka” jest wykorzystywana do obrony psychoterapii powszechnie przez jej zwolenników, samych terapeutów, a nawet przez głęboko skrzywdzonych podczas terapii pacjentów. Swoje nieszczęście tłumaczą po prostu w taki sposób, że mieli pecha trafić na złego przedstawiciela tej – czystej i uczciwej w swej istocie – profesji. Strategię tę stosują również naukowcy o mocno sceptycznym nastawieniu, przekonując, że przypadki negatywnych konsekwencji terapeutycznych nie świadczą w żaden sposób o jakości psychoterapii w ogóle. Ba, wielokrotnie słyszałem podobne argumenty z ust sceptyków – ludzi ćwiczących swój umysł w krytycznym myśleniu. Jest jednakowoż zarówno w tym przysłowiu, jak i w przytoczonych próbach objaśniania rzeczywistości głęboko ukryte założenie, że źródło zgnilizny tkwi w samych jabłkach. Że zgnilizna dostaje się do beczki wraz z wkładanymi doń jabłkami. A dlaczegóż to nie rozważyć równoważnego założenia, że gnilne bakterie przenikają do jabłek z beczki? Że jej właściwości sprzyjają przetrwaniu tych niepożądanych drobnoustrojów i atakują najmniej odporne jabłka, kiedy zostaną włożone do beczki.
Przysłowia zwykło się traktować jako zbiór swoistych mądrości życiowych, ale ich bezkrytyczne przyjmowanie na wiarę prowadzić może na manowce. Jeśli będziemy patrzeć na wszystkie dziedziny działań ludzi poprzez pryzmat zgniłego jabłka, to możemy przeoczyć takie, które gniją z powodu właściwości beczek! Strategii zgniłych jabłek żadną miarą nie da się zastosować do komunizmu, faszyzmu, religii fundamentalistycznych i innych podobnych wytworów umysłu człowieka, chociaż w ramach tych systemów działa mnóstwo uczciwych dobrych ludzi poświęcających się dla innych. A co z psychoterapią? Jej zwolennicy żachną się nawet na samą myśl, aby traktować ją na równi z poprzednio wymienionymi systemami. Ale moim celem nie jest jej porównywanie do najbardziej makabrycznych wytworów naszej cywilizacji. Te przykłady podałem, aby uzmysłowić tobie czytelniku, że hipoteza zgniłego jabłka nie zawsze jest prawdziwa, że czasami trzeba zgodzić się ze stwierdzeniem, że to beczka, do której wkładamy jabłka może być źródłem zgnilizny.
Niestety, oburzenie w żaden sposób nie wspomaga, krytycznego myślenia, nawet wówczas, kiedy jest to tak zwane święte oburzenie. Kiedy naukowcy konstruują jakikolwiek eksperyment, zawsze, nawet jeśli są bardzo pewni swoich przeczuć formułują dwie hipotezy – zerową i roboczą. Zerowa zawsze mówi o braku związku, który badają. Robocza, o istnieniu tego związku. Te hipotezy są zawsze traktowane jako jednakowo prawdopodobne (a przynajmniej tak traktowane być powinny!). Gdybyśmy chcieli w taki sposób podejść do problemu psychoterapii musielibyśmy postąpić podobnie. W myśl takiej rygorystycznej metodologii hipoteza zerowa brzmiałaby: psychoterapia (beczka) jako system relacji i oddziaływań społecznych nie ma właściwości, które sprzyjałyby powstawaniu nadużyć (gniciu jabłek). Takie też jest milczące założenie zwolenników psychoterapii. Ale aby zachować minimalny poziom przyzwoitości intelektualnej powinniśmy również sformułować hipotezę roboczą, a ta brzmi: psychoterapia (beczka) jako system relacji i oddziaływań społecznych ma właściwości, które sprzyjają powstawaniu nadużyć (gniciu jabłek). Dopiero po przeprowadzeniu skrupulatnych badań jedną z nich możemy odrzucić jako nieprawdziwą. Ale jak przeprowadzić takie badania?
Oczywiście, nie przeprowadzimy eksperymentu, taki zamysł jest niemożliwy do wykonania w ramach przyjętych powszechnie zasad moralnych. Możemy jednak przyglądać się wnikliwie przypadkom pacjentów i terapeutów, którym coś poszło nie tak w procesie terapii, zamiast odrzucać je z góry przyjmując, że mamy do czynienia z kolejnym zgniłym jabłkiem. A jeśli nie znajdziemy potwierdzenia naszej hipotezy roboczej odrzucimy ją i przyjmiemy jako prawdziwą hipotezę zerową. Nie zdołamy jednak dokonać tego, jeśli nie wysłuchamy ludzi skrzywdzonych i zawiedzionych. Możliwości po temu nie brakuje. Psycho-kit.pl opublikował niedawno opis kolejnego skandalicznego przypadku psychoterapii. Na moich stronach ciągle wpisują się ludzie, którzy są kolejnymi odpadami z artystycznych pracowni psychoterapeutycznych. Zaledwie kilka osób w Polsce poświęci im nieco swojej uwagi, jeśli będą mieli szczęście na nich trafić. I nie będą to niestety terapeuci. Ci ostatni nie stworzyli nawet godnych polecenia możliwości poszukiwania zadośćuczynienia ofiarom terapii.
Wielu czytelników, a psychoterapeutów w szczególności, zada w tej chwili pytanie: dlaczego nie przeanalizować przykładów ludzi zadowolonych z terapii, a nawet i zachwyconych nią, bo i tacy się znajdą. Cóż, wyciąganie z beczki zdrowych jabłek w żaden sposób nie przybliży nas do odpowiedzi na pytanie co jest źródłem zgnilizny. To tak, jakby chcieć badać ludzi zdrowych w poszukiwaniu przyczyn jakiejś choroby. Zauważmy też, że bezkrytyczne przyjmowanie hipotezy „zgniłych jabłek” powoduje, że nie poświęcamy należytej uwagi przypadkom negatywnym, nie rozkładamy ich na fragmenty, nie analizujemy, bo… znamy odpowiedź!
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
29 października 2014 roku w radiu TOK FM rozmawiałem z redaktorem Cezarym Łasiczką między innymi na temat wszechobecnego stresu, epidemii chorób i zaburzeń psychicznych, mówiliśmy też o pewnym łososiu atlantyckim, który przysłużył się nauce, spieraliśmy się w kwestii pomiaru inteligencji. A oto dokładny link do nagrania: http://audycje.tokfm.pl/odcinek/19886#
Zapraszam do wysłuchania!
Na zaproszenie Chalmera Wrena o „Zakazanej psychologii” w podcaście Mile High Sanity Project. Episode 45: Forbidden Psychology with Tomasz Witowski.,, Today Chalmer takes the Project international with special guest Tomasz Witowski of Poland. What is Forbidden Psychology?
Na zaproszenie Chalmera Wrena o „Zakazanej psychologii” w podcaście Mile High Sanity Project.
Episode 45: Forbidden Psychology with Tomasz Witowski
O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
Wielu czytelników tego bloga prosiło mnie o zamieszczanie relacji filmowych z wykładów i spotkań z czytelnikami. Dzięki profesjonalnej obsłudze Kongresu w wykonaniu telewizji szwedzkiej, mój wykład został zarejestrowany i jest dostępny zarówno w wersji angielskojęzycznej, jak i z przetłumaczonymi na język szwedzki napisami. Zapraszam do oglądania i do dzielenia się uwagami.