Stres nie ma znaczenia. Jesteśmy ofiarami klątwy rzuconej przez psychologów

Znalezione obrazy dla zapytania tygodnik tvpPod takim (nieco generalizującym) tytułem ukazała się niedawno w Tygodniku TVP rozmowa ze mną przeprowadzona przez red. Ewelinę Pietrygę, a poświęcona niektórym problemom opisanym przeze mnie w trzecim tomie „Zakazanej psychologii”.

W USA prowadzono badania zachorowalności na raka piersi w grupie prawie 38 tys. pielęgniarek na przestrzeni ośmiu lat. Okazuje się, że kobiety deklarujące wyższy poziom przeżywanego stresu są o 17% mniej podatne na zachorowanie niż żyjące w mniejszym napięciu ich koleżanki. W badaniach duńskich, trwających dwukrotnie dłużej, ryzyko zachorowań w grupie deklarującej wyższy poziom stresu było aż o 40% niższe. Podobny wynik uzyskano w przypadku nosicieli wirusa HIV: deklarowany poziom doświadczanego stresu nie miał przełożenia na późniejszą zachorowalność na AIDS w badanej grupie – mówi dr Tomasz Witkowski, psycholog, epistemolog psychologii i pisarz.

TYGODNIK.TVP.PL: Wywraca pan naszą wiedzę do góry nogami. „Psychologowie wysyłani do ofiar katastrof czy zamachów najczęściej im szkodzą.(…) To katastroficzny biznes” – czytam w najnowszym, trzecim tomie pana książki „Zakazana psychologia”. Skąd ta teza?

TOMASZ WITKOWSKI: Tak wynika z poważnych badań. Czy pamięta pani 11 września 2001 roku? Ludzie płonęli żywcem lub wyskakiwali z walących się wież World Trade Center. Zamach na miarę apokalipsy pochłonął prawie 3 tysiące ofiar. Tym, którzy przetrwali lub utracili bliskich na pomoc bardzo szybko ruszyła wtedy armia psychologów i psychoterapeutów. Szacuje się, że na nowojorskie zgliszcza przybyło ich kilka tysięcy. Przez wiele lat monitorowano potem stan psychiczny świadków zamachu, ocalałych ofiar i ich rodzin, aż powstał słynny raport zatytułowany „Ten years later”, który przyniósł szok.

Co było w nim szokującego?

Z raportu wynika, że osoby, które otrzymały pomoc psychologów poradziły sobie z traumą dużo gorzej niż te, które nie były jej beneficjentami. Badanie na tysiącach osób dowiodło zatem, że stosowana bezkrytycznie na całym niemal świecie metoda interwencji pokryzysowej jest nieskuteczna, a nawet szkodliwa.

Jaka to metoda?

Debriefing psychologiczny. Tuż po traumatycznym doświadczeniu, podczas jednej lub kilku sesji terapeutycznych, psycholog lub ratownik medyczny rozmawia z ofiarą zdarzenia analizując to, co przeżyła. Psychologowie mówią, że „przepracowuje się” emocje tej osoby. Tymczasem okazało się, że takie pogłębianie i intensywne mielenie świeżo przebytych, traumatycznych wydarzeń nie pozwala emocjom wygasnąć lecz przeciwnie: utrwala je.

Czytaj całość klikając TUTAJ

O podobnych zagadnieniach więcej w trzecim tomie Zakazanej Psychologii. 

 

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Posłuchaj rozmowy o książce przeprowadzonej przez red. Jakuba Jamrozka i wyemitowanej w radiowej Czwórce:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:

Przeczytaj recenzję:
mala-psychologia-logo-final-2018Przeczytaj wywiad poświęcony zagadnieniom poruszanym w książce:

Keep smiling? To nie sposób na życie, to mit

Zapraszam do lektury wywiadu, który przeprowadziła ze mną redaktor Hanna Zielińska, a który ukazał się na łamach magazynu „Newsweek Psychologia” 22 sierpnia 2017 roku.

Mogę jako psycholog powiedzieć – jeżeli będziesz postępował tak, to będziesz żył długo, spokojnie i bezpiecznie. Jeżeli będziesz robił inaczej, to pożyjesz krótko, burzliwie i dogłębnie. Ale skąd mogę wiedzieć, która droga jest bardziej wartościowa? – pyta dr Tomasz Witkowski

(…)

Newsweek Psychologia: Do naszego rozumienia szczęścia wkradło się sporo mitów.

Tomasz Witkowski: Najgroźniejszym jest przekonanie, że optymistom żyje się lepiej. Do tego sądu należy dodać więc fakt, że pesymiści żyją dłużej i zdrowiej. Optymiści jedynie relacjonują, że żyją lepiej. A na to, jak się wyrażamy, nakłada się kultura. Przeciętny Amerykanin przez cały rok przeciętnie czuje się lepiej niż przeciętnie. Co jest niemożliwością. Natomiast przeciętny Polak jeszcze niedawno czuł się przeciętnie gorzej niż przeciętnie. Co też jest niemożliwe.

W trudnej chwili bądź pozytywny i optymistyczny nawet na siłę, bo to podniesie jakość twojego życia. Tak się wyraża popularyzowana dzisiaj postawa keep smiling.

– W 2010 r. Barbara Ehrenreich napisała książkę „Smile or Die: How Positive Thinking Fooled America and the World”. Przeżyła raka piersi. Obala w niej powszechne przekonanie, że emocje negatywne same w sobie rujnują stan zdrowia. Nie ma w tej chwili dowodów na to, że osoby, które doświadczają w życiu więcej stresu, częściej i z tego tylko powodu zapadają na konkretne choroby.

A choroby układu krążenia? Chyba można połączyć je z wysokim poziomem napięcia psychicznego?

– Żaden stres nie zabije dwudziestoparoletniego mężczyzny, który nie ma odłożonej blaszki miażdżycowej w układzie krążenia. Dosyć brutalne wyniki badań pokazują, że wielu zawałów serca ludzie doświadczają podczas wysiłku fizjologicznego w toalecie. O tym, że ktoś doświadczył zawału pod wpływem silnego przeżycia emocjonalnego, chętnie mówi się w mediach. Ale to, że ktoś zmarł w toalecie, pozostaje w strefie tabu. Negatywne emocje mogą, owszem, doprowadzić do ciężkich stanów, ale u osób, które mają do tego predyspozycje, na przykład rozwiniętą chorobę miażdżycową. U młodych kobiet, które mają inną gospodarkę hormonalną niż mężczyźni, żadne emocje negatywne również nie doprowadzą do zawału serca.

Czyli to, że myślimy w stresie – zaraz dostanę zawału – to mit?

– Silna emocja może być czynnikiem wyzwalającym zawał tylko jeśli występują inne czynniki ryzyka zawału.

A co z nowotworami? Osoby chorujące często są obciążane przez otoczenie lub własne sumienie oskarżeniem, że widocznie na swój stan zapracowały. Panuje mit, że choćby tłumione latami emocje mogą poskutkować nowotworem.

– Nie ma badań, które by jednoznacznie potwierdzały zależność raka od emocji negatywnych. Mało tego, są duże badania kohortowe, na przykład na grupie ponad 37 tysięcy kobiet chorych na raka piersi, pokazujące, że osoby, które relacjonują większe napięcie w swoim życiu, aż o 17 proc. rzadziej zapadają na raka. Bardziej jednoznaczne wyniki uzyskano w Kopenhadze na grupie niecałych siedmiu tysięcy kobiet. Te doświadczające większego stresu aż o 40 proc. rzadziej chorowały na raka piersi. Jest jeszcze jedno bardzo ciekawe badanie nad stresem, przeprowadzone niedawno w USA na grupie blisko 30 tysięcy osób, dotyczące umieralności. Ci, którzy wierzą, że stres zabija, rzeczywiście umierają wcześniej, niż to statystycznie powinno występować. Jakie jest tego wytłumaczenie? Prawdopodobnie te osoby podejmują mniej działań zapobiegawczych.

Sądząc, że ich zdrowie jest i tak zdeterminowane przez czynniki zewnętrzne, od nich niezależne?

– Tak. Okazuje się, że nie to, ile mamy stresu w życiu zabija, ale siła przekonania, co i ile od nas zależy.

To tylko fragment artykułu o znaczeniu stresu i pozytywnego myślenia dla naszego zdrowia. Całość przeczytasz w „Newsweeku Psychologia”. Możesz go kupić w nowym sklepie Newsweeka.

Image result for "newsweek psychologia"

Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Recenzja mojej książki w „The Skeptical Intelligencer”

Prof. Michael Heap, psycholog kliniczny i sądowy, sceptyk i redaktor naczelny kwartalnika wydawanego przez Association for Skeptical Inquiry – zrecenzował książkę w pierwszym tegorocznym numerze. Zapraszam do lektury!

Psychology Led Astray to dobrze i przystępnie napisana książka oparta na gruntownie przeprowadzonych badaniach. Trudno przecenić znaczenie tematu, który porusza.
Znalezione obrazy dla zapytania michael heapProf. Michael Heap, psycholog kliniczny i sądowy, sceptyk i redaktor naczelny kwartalnika wydawanego przez Association for Skeptical Inquiry – Skeptical Intelligencer zrecenzował książkę w pierwszym tegorocznym numerze. Zapraszam do lektury!  

Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy by Tomasz Witkowski, Boca Raton, FL: BrownWalker Press, 2016, pp 276 + xiii. ISBN-10: 1-62734-609-0; ISBN-13: 978-1-62734-609-2.

What is going wrong with Psychology and why is it so vulnerable to so many unproven, unscientific and all-too-often weird ideas and practices? ______________________________________________________________________________________________________ Reviewed by Michael Heap Speaking as someone who has worked as a psychologist for the last 47 years it may come as no surprise for me to defend psychology as a worthy field of study. Like all disciplines it is vulnerable to quirky ideas, questionable practices, and pseudoscientific claims, but more so than the hard sciences because of the nature of the subject matter, about which everyone can have his or her opinions and theories, some of them strongly held. A Psychology degree, thousands of which are handed out annually by universities, in itself offers no guarantee that the holder is endowed with the discipline required to adhere to a rational understanding of the human mind, its capabilities and its afflictions. Psychological research is particularly vulnerable to a malaise that is now acknowledged to affect many fields of study involving human subjects, namely unreliability; experiments and other forms of investigation are often badly designed and conducted, and the results poorly analysed and improperly interpreted. One force responsible for this lamentable state of affairs is the requirement on most university staff to maintain a decent flow of research publications. Hence convenience will play an important role in choice of research topics and human volunteers to be studied (usually undergraduate students). The inevitable result is that thousands of research papers in hundreds of journals are published annually, most are hardly ever read, and what limited attempts are made to replicate the findings all too often end in failure. Applied psychology (clinical, educational, forensic, occupational, etc.) is no less a dodgy business, more revealingly so in the present climate of accountability to a strong and reliable evidence base. All of this does not discredit Psychology as an academic and applied discipline, vital in the prospectus offered by any university worth its salt, likewise in medical and educational services, civil and criminal justice systems, and many other important spheres of public life. But Psychology is something people do and when it goes seriously wrong it is largely because of the way people are doing it and the political, social and economic contexts in which they operate. The author of Psychology Led Astray would agree, I am sure, with the above sentiments. Tomasz Witkowski is himself a psychologist (and a founding member of the Polish Skeptics Club) who, with his colleague Maciej Zatonoski, has already published a highly critical account of the numerous failings and scandals that have plagued psychology over the years (note 1). In fairness, as is the case with the present book, some of the topics covered could equally well have been included in a book titled ‘Psychiatry Led Astray’. Also some of the dubious and even harmful therapeutic practices that are discussed would receive short shrift from most mainstream psychologists, psychiatrists and medical practitioners in general. But not all of them, it seems, and there are cultural and national variations in the extent to which this is so. The material covered in the book is divided into three parts. Part I asks the question ‘Is Psychology a Cargo Cult Science?’ and is a critique of important ways in which modern psychology has developed. The term ‘cargo cult’ was used in an address by physicist Richard Feynman in 1974 at the California Institute of Technology as a criticism of contemporary social sciences. He compared the ways in which social scientists emulate their colleagues in the physical sciences to the cargo cults that developed amongst people in the South Seas during and after World War II through their contact with the west. For example, having witnessed aeroplanes landing and bringing lots of desirable cargo to their islands, they made their own runways and lit fires along the sides, constructed airports made of wood, radios made of coconuts and straw, and so on. Of course any hoped-for material benefits of doing all this never appeared (note 2). The chapters in Part I largely concern the failings of modern psychological research as I have briefly outlined in the first paragraph of this review. There is also a chapter on research into stress and its supposedly deleterious effect on physical health. The gist is that the most well-constructed research suggests that claims for such a link (which seem to represent current orthodoxy) are at least overblown and may even have been discredited. Informed readers may be divided on this assertion. A particular point that the author makes made me sit up. It is that, at least from the standpoint of research, Psychology has all-but ceased to be the Science of Behaviour. The basis for this claim is the declining number of research papers that involve the direct observation of behaviour. The author quotes social psychologist Roy Baumeister lamenting the decline in research papers in which observable behaviour is the dependent variable in favour of those using introspective measures and scores on questionnaires. Several reasons are cited and Witowski includes convenience and the demands on researchers to be prolific in their publications (see my earlier comments. I was pleased (because I have often pondered on this paradox) to read the author’s remarks about how the growth in the number of professionals and the resources dedicated to the needs of people with mental health problems has been matched by an increase in the number of people diagnosed with these problems. Naively one would predict that the former would lead to a decline in the latter. A range of dubious, unsupported and discredited (though still thriving) treatments and therapeutic practices and diagnostic categories are covered in Parts II and III of the book (Part III being devoted to children’s problems and needs). Throughout these sections the author repeatedly returns to the analogy of cargo cults, which some readers may feel is somewhat overworked at times. The material covered in Part II comprises the following: the syndrome known as ‘adult children of alcoholics’; the Simonton visualisation method for cancer patients; and psychological debriefing following trauma (which research has revealed to be more harmful than beneficial). The section ends with a chapter titled ‘Experimental therapy patient’s handbook’; this provides guidelines for people who are considering undergoing some form of therapy. The chapters in Part III cover the Doman-Delacato for the treatment of neurodevelopmental disorders and other children’s disabilities; the pseudoscience of educational kinesiology (‘Brain Gym®’); certain ‘attachment therapies’, including holding therapy; and dolphin therapy. Psychology Led Astray is a well-written, readable and thoroughly researched book. Two criticisms are that, as with Psychology Gone Wrong, there is no index and the referencing system could be more reader-friendly. Nevertheless, the importance of its subject matter is difficult to overstate. Anyone who is concerned, however remotely, with the study of human psychology and the treatment of psychological difficulties and disorders (and this includes potential patients and their families – i.e. just about anyone) should familiarise themselves with the information in this book. Note
  1. Tomasz Witkowski and Maciej Zatonoski (2015) Psychology Gone Wrong: The Dark Sides of Science and Therapy, Boca Raton FL: BrownWalker Press. (Reviewed in the Skeptical Intelligencer, 19, 2018 (3), 1.
  2. I personally think that the metaphor is very apt when comparing the diagnostic classification systems of psychiatry with those of medicine generally, something covered by the author in his first chapter.

Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Prof. Scott Lilienfeld o „Psychology Led Astray”

 Jeden z najbardziej znanych na świecie sceptycznych psychologów, prof. Scott Lilienfeld tak napisał o Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy:
An entertaining but extremely important romp through the often wild and wacky world of unsupported and dangerous psychotherapies.  This greatly needed book makes the point that although much of contemporary psychology is grounded in solid science, pseudoscientific elements lurking within this field remain alive and well.  In this respect, this book is a powerful wake-up call to mental health consumers, professionals, and researchers alike. Scott O. Lilienfeld,  Samuel Candler Dobbs Professor of Psychology, Emory University (Atlanta); Editor, Clinical Psychological Science
 3

Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Kiedy pomoc psychologa może zaszkodzić?

W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego FOCUS – Jana Stradowskiego. Oto jak pisze o audycji:

  Kiedy pomoc psychologa może zaszkodzić? [BLOG]W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego FOCUS – Jana Stradowskiego. Oto jak pisze o audycji:  
Wypadek samochodowy, trzęsienie ziemi, atak terrorystyczny – takie zdarzenia mogą zostawić trwałe ślady w psychice. Jednak badania pokazują, że większość z nas dobrze sobie radzi z traumą. Odpowiada za to zjawisko tzw. rezyliencji. Już w latach 40. XX wieku amerykańscy lekarze zaobserwowali, że część osób chorych psychicznie całkiem nieźle radzi sobie w życiu. Zakładali rodziny, podejmowali pracę i mieli wysoki poziom poczucia osobistego szczęścia. Okazało się, że odporność psychiczna człowieka jest całkiem spora. „Nie chodzi o to, żeby nigdy nie upaść, tylko by szybko i w miarę skutecznie się podnosić. Nie być ołowianym żołnierzykiem, lecz wańką-wstańką” – mówi doc. Tomasz Ochinowski z Katedry Psychologii i Socjologii Zarządzania na Uniwersytecie Warszawskim w artykule „Jak się nie dać przeciwnościom losu“. Jednak część osób, które przeżyły traumę cierpi potem na zaburzenia takie jak zespół stresu pourazowego (PTSD). Jak i kiedy pomagać takim ludziom? Okazuje się, że nie należy tego robić bardzo szybko. Pomoc psychologiczna w formie terapii takiej jak np. debriefing, udzielona tuż po traumatycznym wydarzeniu może nie tylko nie pomóc, ale wręcz zaszkodzić pacjentom. Tak było m.in. w przypadku osób, które przeżyły atak na World Trade Center 11 września 2001 r. Kiedy więc nieść pomoc ofiarom traumy i jak powinna ona wyglądać? O to zapytam moich gości w studiu TOK FM: dr Agnieszkę Popiel, psychiatrę i psychoterapeutkę z Uniwersytetu SWPS i programu TRAKT Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr. Tomasza Witkowskiego, psychologa, pisarza, autora książek z serii „Zakazana psychologia” („Psychology Gone Wrong”), przedstawicielaKlubu Sceptyków Polskich. Uwaga – ważna wiadomość. Program TRAKT jest otwarty dla osób, które mają problemy psychologiczne po wypadku drogowym. W jego ramach można bezpłatnie otrzymać diagnozę i fachową terapię w wielu miastach w Polsce. Szczegóły – na stroniewww.wypadki-drogowe.pl Przy okazji polecam archiwalne audycje o stresie, terapii depresji przez internet, racjonalnym myśleniu i korzyściach z porażek. Nowego odcinka „Człowieka 2.0” możecie posłuchać 230 kwietnia po godz. 20 na antenie Radia TOK FM. Później będzie dostępny jako podcast na stronie archiwum audycji oraz w aplikacji mobilnej TOK FM. Kompletny spis odcinków znajdziecie na stronie WikiRadia. Zapraszam!
 
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy stres istnieje?

czlowiek2.0 W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego FOCUS. Gośćmi programu byli dr Ksenia Meyza  (Instytut Biologii Doświadczalnej PAN) i dr Tomasz Witkowski. A oto dokładny link do nagrania i do pobrania w aplikacji mobilnej: http://audycje.tokfm.pl/odcinek/23490 Zapraszam do wysłuchania!
Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.