Premiera eBooka „Zakazanej psychologii”

Miło mi poinformować, że długo wyczekiwany przez czytelników eBook pierwszego tomu mojej trylogii trafił do sieci dystrybucyjnej.

Pobierz bezpłatny fragment TUTAJ

Potrzebujesz terapeuty? Jesteś przekonany, że coś jest z tobą nie tak i pomoże ci nowy, wspaniały rodzaj psychoterapii? A może myślisz, że niedawno odkryta starożytna technika odmieni twoje życie? Jeśli tak, kup tę pouczającą i intrygującą książkę. Zakazana psychologia ujawnia mistyfikacje, motywacje, a nawet zwykłe oszustwa, które sprawiają, że większość popularnej psychologii, którą się zajmujemy, jest bezwartościowa, a nawet może być szkodliwa.

Z recenzji prof. Susan Blackmore

Zamów eBooka

Psychologia, nauka o ludzkim umyśle, nadal usiłuje pozbyć się swoich nienaukowych atrybutów. W tej wciągającej i pouczającej książce Tomasz Witkowski odważnie bada „ciemną stronę” psychologii, zarówno w świątyni akademickiego świata, jak i w zaciszach prywatnych gabinetów psychoterapeutycznych. Obnaża często zaniedbywane obszary współczesnej psychologii, które same w sobie wymagają leczenia. Książka Witkowskiego jest pomocnym i bardzo potrzebnym przewodnikiem niezbędnym dla kształtowania psychologii naukowej w XXI wieku.

Z recenzji prof. Scotta O. Lilienfelda

Zakazana psychologia, którą autor określił jako książkę popularnonaukową, jest tak naprawdę przewodnikiem o tym, jak chronić się przed szarlatanami. Każdy lekarz – zwłaszcza ten współpracujący z psychoterapeutami – powinien uważnie zapoznać się z jej treścią.

Z recenzji prof. Jerzego Aleksandrowicza

Zakazana psychologia to potężna i stanowcza próba zdemaskowania niebezpiecznych idei w psychologii, które udawały naukę. Czytelnicy zainteresowani problemem pseudonauki w psychologii będą zachwyceni tą książką. A ci, których to nie obchodzi, naprawdę powinni to przeczytać.

Z recenzji prof. Elizabeth Loftus

To, że jak nigdy w historii żyjemy bogato, zdrowo i bezpiecznie, jest pochodną rozwoju nauki. Nawet mieszkańcy slumsów Kalkuty, żyją dziś lepiej niż w czasach potęgi Mogołów. Ale ta trwająca nieustannie rewolucja naukowa poddaje nasze codzienne życie wielkiej próbie dostosowania się do niej. Nasze przyzwyczajenia, obyczaje, wagi, które przypisujemy poszczególnym podstawowym wartościom, ulegają radykalnym zmianom, wywołując u niektórych z nas dyskomfort z samego życia. Dlatego tak wielką rolę odgrywają nauki społeczne, szczególnie te, których bezpośrednim celem jest nie tylko zrozumieć powody takiego stanu, ale i pomóc indywidualnemu człowiekowi zmierzyć się z otaczającą go rzeczywistością. Tomasz Witkowski napisał książkę ukazującą cienie jednej z  takich nauk – psychologii. Zakazana Psychologia pokazuje mroczny obraz szalbierstwa intelektualnego, naukowego oszustwa prowadzącego, do wyrządzania szukającym pomocy szkody, czasami nieodwracalnej. Zmiany cywilizacyjne ostatnich lat prowadzą do powstawania szalbierstw naukowych nie tylko w naukach społecznych. Obchodzimy właśnie okrągłą rocznicę skandalu z zimną fuzją, a renomowane czasopisma Science i Nature musiały nie tak dawno odwoływać kilkanaście prac cudotwórcy mikroelektroniki. O tych, ukrytych w cieniu, grzechach nauki powinno się mówić pełnym głosem.

Z recenzji prof. Łukasza A. Turskiego

Gorąco polecam wszystkim tę mądrą i inspirującą książkę. Powinna stać się lekturą obowiązkową nie tylko dla każdego psychologa i studenta psychologii, ale także dla ogółu czytelników, zwłaszcza tych, którzy rozważają leczenie psychoterapeutyczne. Jej zakres jest szeroki, począwszy od wnikliwego badania podstawowych problemów, które nękają akademickie badania psychologiczne, po krytyczną analizę dżungli psychoterapii, w której pseudonauka kwitnie wśród mnóstwa teorii i praktyk oferowanych społeczeństwu. Dzięki tej doskonałej analizie korzyści odniesie nie tylko psychologia, lecz także ogół społeczeństwa.

Z recenzji prof. Jamesa Alcocka

Witkowski nie jest dzieckiem z baśni, którego okrzyk: „Król jest nagi”, można zignorować, ośmieszyć, czy uznać za wybryk niesfornego malca. Jest on adwersarzem bardzo niebezpiecznym, doskonale znającym „od wewnątrz” mechanikę szalbierstwa uprawianego w imię nauki i rozumu. A tego już się nie da zignorować.

Z recenzji dr. Romana Zawadzkiego

Bardzo dobra książka. Otwiera oczy. Okazuje się, że nie zawsze można wierzyć profesorom z dyplomem… Nie zawsze można zaufać lekarzom, a ludzie którzy obiecują pomóc, często tak naprawdę nas krzywdzą. A wszystko to w pogoni za pieniędzmi i sławą.

Recenzja czytelnicza

Znakomita książka, która powinna być lekturą obowiązkową dla wszystkich interesujących się psychologią, czy naukami społecznymi w ogóle. Autor obnaża pseudonaukowe teorie, pobudza do myślenia krytykując psychoterapię czy NLP, a także zwraca uwagę na metodologiczne kłopoty z psychologią. Lektura Zakazanej psychologii jest intelektualną ucztą zmuszającą do krytycznego myślenia.

Recenzja czytelnicza

Tomasz Witkowski pokazuje ciemną stronę nauki, gdzie żądza sławy lub pieniędzy, prowadzi do naukowych oszustw. I nieważne, że twórcy tych oszustw, mają często świadomość nieodwracalności szkód, u stosujących się do „wyników” ich „badań”. Wstrząsająca jest świadomość bezkarności pseudonaukowców.

Recenzja czytelnicza

Rewelacyjne studium pseudonauki!

Recenzja czytelnicza

To jest książka, która otwiera oczy. Niektórym brutalnie. Autor walczy z nierzetelnością w dziedzinie, której sam jest przedstawicielem, w psychologii.

Recenzja czytelnicza

Książka, która wielu może przeszkadzać, uwierać, zmuszać do odpowiedzi na pytania, na które chętnie by nie odpowiadali – w tym leży jej wartość. Po tej lekturze już nigdy bezkrytycznie nie spojrzę na nową „rewolucyjną” teorię w psychologii i próby natychmiastowego wprowadzania jej w życie.

Recenzja czytelnicza

Książka otwiera oczy, odziera ze złudzeń i pokazuje smutną prawdę o psychologii.

Recenzja czytelnicza

Inne posty poświęcone zakazanej psychologii 1

„Zakazana psychologia” – aktualizacja 1.0

Zakazana psychologia

Psychologia popularna jest pełna przekłamań. Które mity psychologiczne szkodzą najbardziej?

Psychologia jako religia – rozmowa w Racjonalista.tv

Psychologowie i szarlatani – audycja w radiowej Dwójce

Psychologia i psychoterapia. Stawiając czoła niewygodnym faktom

Rozmowa z Arturem Mohrem (PST TV) o niewygodnych faktach: terapeuta jako płatny przyjaciel, psychosomatyka jako wygodna wymówka, opór wobec odkryć i znaczenie replikacji badań.

To tytuł rozmowy, którą dla podcastu Praktyczna strona treningu przeprowadził ze mną Artur Mohr. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

O czym rozmawialiśmy

Na początku opowiadam o mniej znanej części mojej pracy: przy wyprawie na Morze Rossa przygotowywałem kryteria doboru załogi i strategię zarządzania zespołem w sytuacjach kryzysowych. Latami szkoliłem też ludzi biznesu – ze sprzedaży, negocjacji, a przede wszystkim z motywowania i zarządzania zespołami. Jedno wiem na pewno: ludźmi nie da się zarządzać wyłącznie kijem. Motywacja oparta na strachu przed utratą pracy prędzej czy później kończy się strajkiem włoskim i wewnętrzną dywersją.

Jeśli to relacja z drugim człowiekiem jest tym, co leczy, to po co nam psychoterapeuta? Wtedy jest on po prostu zawodowym przyjacielem, któremu płacimy, bo przyjaciół nie mamy albo nie chcemy się przed nimi otwierać. Można tak robić, ale dlaczego nazywamy to psychoterapią?

Słowo „psychosomatyka” bywa jednym słowem na tysiące braków w naszej wiedzy – wygodnym, piłatowym umyciem rąk. Przez lata stres uważano za przyczynę choroby wrzodowej żołądka, a gdy okazało się, że odpowiada za nią bakteria Helicobacter pylori, środowisko medyczne stawiało taki opór, że jeden z odkrywców połknął ją, by udowodnić to na sobie. Opór wobec niewygodnych faktów jest w psychoterapii jeszcze silniejszy. Dlatego tak ważne są replikacje: pojedyncze badanie to dopiero pierwszy krok, a nie prawo obowiązujące zawsze i wszędzie.

Historie pacjentów, którym terapia zaszkodziła, zebrałem w „Psychoterapii bez makijażu”, a o tym, dlaczego wiele metod nie przechodzi naukowej weryfikacji, piszę w „Zakazanej psychologii”.

Inne rozmowy i wywiady poświęcone podobnej problematyce:

Kuszenie młodego Wertera

Nie każdy potrzebuje psychoterapii

Psychologia popularna jest pełna przekłamań. Które mity psychologiczne szkodzą najbardziej?

„Giganci psychologii” – relacja wideo ze spotkania autorskiego

Psychoterapeuci z jarmarku

Epidemia samotności – czy to fakt?


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Kuszenie młodego Wertera

To właśnie z tego powodu poświęciliśmy tak wiele czasu problematyce samobójstw wśród dzieci i młodzieży. Rozmowę dla podcastu Kroniki odchodzenia od rozumu przeprowadzili ze mną Katarzyna Szumlewicz i Bojan Stanisławski. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

Jest tylko jeden problem filozoficzny prawdziwie poważny: samobójstwo. Orzec, czy życie jest warte trudu, by je przeżyć, to odpowiedzieć na fundamentalne pytanie filozofii.

A. Camus

To właśnie z tego powodu poświęciliśmy tak wiele czasu problematyce samobójstw wśród dzieci i młodzieży. Rozmowę dla podcastu Kroniki odchodzenia od rozumu przeprowadzili ze mną Katarzyna Szumlewicz i Bojan Stanisławski. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

Inne posty o podobnej tematyce:

Puste hasła cywilizacji życia

Przepis na samobójczą krucjatę

Naprawianie dziecka w terapeutycznym pit stopie

Wstręt, godność, eutanazja. W pułapce szpitalnej ideologii

Czy da się zapobiegać samobójstwom

Zapobieganie samobójstwom a nauka kultu cargo

Porozmawiajmy o prawie do samobójstwa

Eutanazja – za czy przeciw? Debata

Choosing the Final Freedom: Suicide in the Past and Present – mój nowy artykuł w Areo Magazine

Prawo do śmierci

The Victims’ Race

Zapobieganie samobójstwom a nauka kultu cargo

Samobójstwo – kolejna ogromna porażka psychologii

Czy powinniśmy mieć prawo do decydowania o końcu swego życia?

Moje teksty literackie poruszające kwestie samobójstwa:

Nitka życia – część druga opowiadania

Nitka życia – moje nowe opowiadanie

O duszę nieśmiertelną – moje nowe opowiadanie

CHORY NA ŚMIERĆ – moje kolejne opowiadanie

Moje opowiadanie w Kwartalniku Literackim WYSPA

Moje kolejne opowiadanie w Kwartalniku Literackim MIGOTANIA


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Nie każdy potrzebuje psychoterapii

Rozmowa w podcaście Wiedza w Głosie: dlaczego nie każdy potrzebuje terapii, co kryje się pod słowem psychoterapia, jak psychologia bywa nadużywana w sądach i dlaczego przestaliśmy filozofować.

To tytuł rozmowy, którą dla podcastu Wiedza w głosie przeprowadził ze mną Jakub Okrzesa. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

O czym rozmawialiśmy

Czy każdy powinien pójść na terapię? Odpowiem pytaniem: czy każdy powinien poddać się operacji chirurgicznej? Psychoterapia ma sens, gdy jest cel do osiągnięcia – na przykład pozbycie się lęku przed wystąpieniami, który blokuje karierę – i terapeuta potrafi powiedzieć, czy umie w tym pomóc. Nie jest jej rolą mówienie ludziom, jak mają żyć. Ktoś, kto samotnie żegluje albo wspina się w wysokich górach, nie jest „toksyczny” tylko dlatego, że inni wolą jogę i ziółka. Nauka nie dostarcza wzoru na właściwe życie.

Pod jednym słowem „psychoterapia” kryją się sposoby działania, które się wzajemnie wykluczają. Psychoanaliza szuka przyczyn w dzieciństwie, terapia poznawczo-behawioralna w tym, jak interpretujemy rzeczywistość – nie da się iść obiema drogami naraz. Modalności są setki i, jak w przypadku religii, każda uważa się za jedyną prawdziwą. Do tego terapeutą wciąż może zostać każdy, a terapią nazywa się zarówno metody oparte na badaniach, jak i przykładanie kryształów do czakr.

Psychologia bywa nadużywana także w sądach. Nie mamy narzędzi, które jednoznacznie rozstrzygałyby na przykład o skłonnościach pedofilnych, a sądy nie lubią opinii mówiących o prawdopodobieństwie, więc chętniej zatrudniają biegłych, którzy wypowiadają się zbyt pewnie. Zeznania naocznych świadków są bardzo zawodne, a fałszywe wspomnienia można wszczepić. Popularność psychologii biorę za objaw tego, że przestaliśmy filozofować. Pytań o sens życia i o to, jak żyć wśród innych, szukamy w gabinetach, a nie w samodzielnym myśleniu.

O tym, kiedy terapia pomaga, a kiedy szkodzi, piszę w „Psychoterapii bez makijażu” i w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”.


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Premiera eBooka „Psychoterapii bez makijażu”

Miło mi poinformować, że w styczniu 2024 r. długo wyczekiwany przez czytelników eBook trafił do sieci dystrybucyjnej.

Kup eBooka

Tomasz Witkowski udowadnia po raz kolejny, że zdrowy rozsądek jest największym skarbem człowieka, a wiedza wciąż stanowi pewną lokatę.

Bartosz Panek, Polskie Radio 2, Laureat Prix Italia w 2014 r. 

Psychoterapia jest działalnością wyjętą w Polsce spod prawnych regulacji i społecznej kontroli. Na szczęście jest Tomasz Witkowski. W tej książce znowu tropi terapeutyczne nadużycia. Oddaje głos zarówno ich ofiarom, jak i wybitnym psychoterapeutom, z którymi krytycznie omawia każdy przypadek. Ktokolwiek chce uczciwie uprawiać psychoterapię – albo się jej poddać – musi skonfrontować się z tym, co na kartach tej książki opisano. 

Tomasz Stawiszyński, filozof, eseista, autor książki

Potyczki z Freudem. Mity, pokusy i pułapki psychoterapii

Czy psychoterapia rzeczywiście stanowi remedium na współczesne problemy człowieka? Czy może, jak podnosi w swojej książce Tomasz Witkowski, potrafi być pozbawionym logiki i odpowiedniej wiedzy narzędziem do krzywdzenia i tak już skrzywdzonych ludzi? Publikacja Witkowskiego w przejmujący sposób ukazuje rozdźwięk pomiędzy medialno-marketingowym optymistycznym wizerunkiem psychoterapii a rzeczywistością, w której ludzkie odpady są pozostawione samym sobie. To zapis bezsilnego krzyku ludzi słabych i poranionych za przyzwoleniem większości. Must read nie tylko dla tych, którzy mają cokolwiek wspólnego z psychoterapią.

Anna Szulc, dziennikarka społeczna „Newsweeka”,

laureatka Grand Press w kategorii reportażu

Witkowski otwiera przed czytelnikami mroczne tajemnice szczelnie zamkniętego środowiska psychoterapeutów.  Stawia tezy, dając jednocześnie szansę na własną interpretację ciemnej strony psychoterapii. To lektura nie tylko dla „wtajemniczonych“, ale też doskonały przewodnik  dla literatów i filmowców. Kontrowersyjne i mocne.

Robert Wichrowski, reżyser, wykładowca, dr sztuki filmowej

Przeczytaj fragmenty książki;

Rozmowa 1;     Rozmowa 2;     Rozmowa 3;     Rozmowa 4;     Rozmowa 5;     Rozmowa 6;    Rozmowa 7;     Rozmowa 8;     Rozmowa 9;

Przeczytaj rozmowę z autorem w:

Moje zdrowie | Moje Zdrowie - magazyn i wydawnictwo

Przeczytaj rozmowę z autorem w:

Przeczytaj recenzję w:

Image result for "nowe książki"

Przeczytaj recenzję w:

Posłuchaj rozmowy z autorem w radiu TOK FM:

Obejrzyj i posłuchaj rozmowy z autorem w TVP Kultura:

Posłuchaj wywiadu z autorem w radiu TOK FM:

Posłuchaj wywiadu z autorem w radiowej Czwórce:

Image result for polskie radio czwórka

Przeczytaj artykuł o książce w:

http://www.psychologia-spoleczna.pl/

Przeczytaj artykuł O słoniu, ślepcach i psychoterapii napisany na podstawie doświadczeń zebranych przez autora podczas pracy nad książką i opublikowany w:

Przeczytaj wywiad z autorem w:

Image result for tvp tygodnik kulturalny

Przeczytaj wywiad z autorem w:

Posłuchaj i obejrzyj rozmowy o książce przeprowadzone przez Racjonalista.tv:

Posłuchaj i obejrzyj recenzję książki:

Tych, którzy chcieliby pohejtować, zapraszam do lektury mojego Zwięzłego poradnika dla hejterów i komentowanie przy pomocy numerków. Szkoda ścierać palce na klawiaturze!

Kup eBooka



Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Sztuka łowienia w szerokim strumieniu

To tytuł recenzji Autorstwa Anety Zawadzkiej, poświęconej mojej książce Giganci psychologii, opublikowanej w FORUM AKADEMICKIM 4/2022. Zapraszam do lektury!

Dużo i ciągle więcej. Czego? Modalności terapeutycznych (obecnie jest ich ponad sześćset) oraz konstruktów teoretycznych (tych naliczono już tysiące). Gdzie? W dziedzinie, która od lat cieszy się niezmienną popularnością, każdego roku przyciągając kolejne rzesze chętnych do jej studiowania. O jakiej dziedzinie mowa? O psychologii. Co kryje się za jej fenomenem, jak mocne są fundamenty, co stanowi o sile, a co jest jej słabością, a także jakie wyzwania ją czekają w nadchodzącej przyszłości? Na te i wiele innych pytań udzieliło odpowiedzi Tomaszowi Witkowskiemu, autorowi książki Giganci psychologii, liczne grono wpływowych autorytetów. Wybrani na podstawie istniejących rankingów akademickich rozmówcy włączyli się w szeroki nurt wymiany myśli, dzieląc się refleksjami oraz przybliżając idee i koncepcje, nad którymi pracują. I chociaż zaprezentowany przekrój poglądów nie pretenduje, jak zastrzega Witkowski, do miana „wyczerpującego, obiektywnego, naukowego przeglądu stanowisk”, warto uważnie przyjrzeć się eksponowanym treściom. Niecodziennie bowiem ma się okazję, by spotkać w jednym miejscu tak wielu specjalistów z danej dziedziny. Czytelnik może wręcz odnieść wrażenie, że uczestniczy we wspólnej konferencji dotyczącej stanu psychologii jako nauki, podczas której może śledzić wypowiedzi uznanych profesjonalistów.

Recepcja bardzo zróżnicowanych treści jest o tyle łatwiejsza, że Witkowski stworzył rodzaj wystandaryzowanego kwestionariusza, co oznacza, że wszyscy rozmówcy otrzymali podobne pytania, moderowane następnie w zależności od przebiegu rozmowy. W gronie zaproszonych gości znalazł się neurobiolog, psycholog społeczny, kliniczny i rozwojowy. Spotkamy tutaj także reprezentanta ruchu na rzecz otwartej nauki, poznamy autorytet w dziedzinie globalnego zdrowia psychicznego oraz przedstawiciela psychologii krytycznej. W trakcie trwania tego swoistego kongresu poruszone zostały zagadnienia dotyczące m.in. działania oraz inżynierii pamięci, funkcjonowania paradygmatu efektu dezinformacji, możliwości wszczepiania fałszywych wspomnień czy wpływu genów i środowiska na ludzkie zachowanie. Wybrzmiały głosy mówiące o problemie presji związanej z publikowaniem i o kłopotach związanych z obszarem replikowalności badań. Pojawiły się kwestie dotyczące błędów w myśleniu i potencjalnej szkodliwości popularnych przekonań, z których część opiera się na wątpliwych merytorycznie fundamentach. Rozmówcy wypowiadali się także na temat sztucznej inteligencji, DNA traktowanego jako system wczesnego ostrzegania czy o kwestii naddiagnozowania.

Przy okazji prezentowania naukowych dokonań interlokutorów autor przybliżył ich sylwetki od strony osobistej. Dzięki takiemu zabiegowi możemy dostrzec i uzmysłowić sobie, że poważni naukowcy są także ludźmi pełnymi pozazawodowych pasji. Jedni grają w zespole rockowym albo na wiolonczeli, inni podnoszą ciężary, a jeszcze inni samotnie żeglują po Morzu Północnym.

Tomasz Witkowski znany jest od lat z demaskowania niesprawdzonych koncepcji oraz szkodliwych mitów. Ten psycholog i autor licznych publikacji niestrudzenie zabiega o wyeliminowanie pseudonauki z psychologii, przy każdej okazji wskazując na konieczność posługiwania się teoriami opierającymi się na dowodach. Niełatwa to droga. Sporej determinacji wymaga odrzucenie pokusy podążania za popularnymi intelektualnymi ideami oraz chwilowymi modami. Do tego potrzebne jest krytyczne podejście, odwaga, by chodzić pod prąd oraz gotowość odrzucenia przygotowanych założeń, jeśli tylko nie spełniają one kryteriów naukowości. Nie wszyscy mają w sobie dość siły, by sprostać takim wymogom. Zaproszonym rozmówcom, jak przekonuje autor, z pewnością jej nie zabrakło.

Aneta Zawadzka

Tomasz WITKOWSKI, Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku, tłum. Magdalena Wajda-Kacmajor, Anna Alochno-Janas, Agnieszka Cioch, Wydawnictwo BEZ MASKI, Wrocław 2021.

Wstręt, godność, eutanazja. W pułapce szpitalnej ideologii

Szacunek do śmierci zastąpiła wrogość do niej. Została zdesakralizowana i zmedykalizowana. Zawłaszczona przez lekarzy, którzy w poczuciu swej omnipotencji narzucili światu terapeutyczne zacietrzewienie. Ryc: Mirosław Owczarek Wstręt jest jedną z podstawowych emocji, które zapewniają nam przetrwanie.

Szacunek do śmierci zastąpiła wrogość do niej. Została zdesakralizowana i zmedykalizowana. Zawłaszczona przez lekarzy, którzy w poczuciu swej omnipotencji narzucili światu terapeutyczne zacietrzewienie.

Ryc: Mirosław Owczarek

Wstręt jest jedną z podstawowych emocji, które zapewniają nam przetrwanie. Odczuwamy wstręt na widok wydzielin i wydalin takich jak wymiociny, kał, mocz, śluz, ślina czy krew (zwłaszcza menstruacyjna). Budzą go również powszechnie padlina, a także niektóre zwierzęta, mające kontakt z padliną, takie jak szczury, muchy czy karaluchy. Wiele innych sytuacji wywołujących wstręt dotyczy zachowań seksualnych, higieny, śmierci (zwłaszcza kontaktu ze zwłokami) czy różnych odstępstw od normalnego stanu ciała (rany, deformacje skóry, otyłość). Wstręt jest powiązany z reakcją przywspółczulnej części autonomicznego układu nerwowego, co oznacza, że nie potrafimy go w pełni kontrolować. Jego następstwem może być uczucie obrzydzenia i niekontrolowanych mdłości. Dzięki tym reakcjom skutecznie ograniczamy kontakt z substancjami skażonymi, które mogłyby narazić nas na choroby. Pomaga nam również unikać niepożądanych kontaktów seksualnych.

Jak pokazują badania Jonathana Haidta i jego współpracowników, w przypadku ludzi wstręt pośredniczy w formowaniu się reakcji na niektóre bardziej złożone bodźce, a co za tym idzie, stanowi podstawę naszych reakcji o charakterze moralnym. Na tej emocji opiera się moralny fundament świętości/upodlenia. Wyraża się on w przekonaniu, że ludzkie ciało jest czymś świętym i należy unikać zachowań, które doprowadzą do jego skażenia czy profanacji. Poza kontaktem z potencjalnie nieczystymi substancjami i zjadaniem nieczystej żywności chodzi tu zwłaszcza o zachowania seksualne, często uznawane za zwierzęce i degradujące, na przykład akty zoofilskie, homoseksualne czy kazirodcze. Budzą one moralną odrazę przede wszystkim dlatego, że myślenie o nich wywołuje emocję wstrętu. Inną wartością podtrzymywaną przez fundament świętości/upodlenia jest ludzkie życie – dlatego niewiele czynów wzbudza u licznych osób tak silną moralną odrazę jak na przykład aborcja czy eutanazja.

Wstręt i obrzydzenie ewoluowały wraz z człowiekiem, ale ostatnie kilkaset lat przyspieszonego rozwoju cywilizacji sprawiło, że nie zawsze mają one sens. Jak pokazują badania, prawdopodobnie w tym starym ewolucyjnie ukształtowanym wstręcie tkwią źródła naszej niechęci do żywności modyfikowanej genetycznie. Niechęć ludzi heteroseksualnych do osób homoseksualnych dzisiaj już nie tylko zabezpiecza nas przed niepożądanymi kontaktami, ale stanowi podstawę zachowań homofobicznych. Podobnie awersja do ludzi o odmiennym od naszego wyglądzie skóry straciła swój ewolucyjny sens. Dzisiaj uczymy się, jak modyfikować swoje reakcje i oceny moralne, których źródła tkwią w emocji wstrętu.

Artykuł ukazał się w ostatnim numerze „Plus Minus Rzeczpospolita”. Czytaj dalej klikając TUTAJ

Inne wpisy poruszające problematykę samobójstwa i eutanazji:

O duszę nieśmiertelną – moje nowe opowiadanie

Puste hasła cywilizacji życia

Prawo do śmierci

CHORY NA ŚMIERĆ – moje kolejne opowiadanie

Eutanazja – za czy przeciw? Debata

Porozmawiajmy o prawie do samobójstwa

Choosing the Final Freedom: Suicide in the Past and Present – mój nowy artykuł w Areo Magazine

Inne artykuły opublikowane w PLUS MINUS:

Czy obsesyjna walka z pracoholizmem zabija w ludziach ambicje i przedsiębiorczość?

Kto obroni merytorykę w nauce

Nadzieja na ulgę dla ofiar PTSD. Ale uwaga, inżynieria pamięci ma też ciemną stronę

Kryzys męskości z powodów kulturowych? To dlaczego niewieścieją aligatory, japońskie rybki i żaby lamparcie?

Puste hasła cywilizacji życia

Obalają wiarę w reptilian, sami są nękani

Przepis na samobójczą krucjatę

Nie dziedziczymy genetycznie tragicznych wspomnień

Wybieranie ze śmietnika wiedzy

Naprawianie dziecka w terapeutycznym pit stopie

Cywilizacja ukrytej agresji

Kultura ofiar. Kto na niej zarabia?

Psycho-infodemia – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

O słoniu, ślepcach i psychoterapii

Co wiemy o rozrzutności

Domniemanie niewinności

Epidemia samotności kontra dyktatura szczęścia

Strzeżcie się fałszywych humanistów – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Strzeżcie się każdego, kto wam radzi jak żyć

Psychologia w kryzysie, choć popularna jak nigdy


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Recenzja „Fades, Fakes, and Frauds” w „Folkvett.”

Teddy Winroth, dyplomowany psycholog i psychoterapeuta szwedzki, napisał recenzję mojej najnowszej książki dla „Folkvett.” wydawanego przez szwedzką organizację sceptyczną Vetenskap och Folkbildning. Pełen tekst recenzji znajdziesz TUTAJ. Niestety dostępny wyłącznie w języku szwedzkim.

Gdybym mógł decydować, przynajmniej jedna z książek Witkowskiego byłaby obowiązkową lekturą na wszystkich kierunkach psychologicznych w Szwecji.

Teddy Winroth, dyplomowany psycholog i psychoterapeuta szwedzki, napisał recenzję mojej najnowszej książki dla „Folkvett.” wydawanego przez szwedzką organizację sceptyczną Vetenskap och Folkbildning.

Pełen tekst recenzji znajdziesz TUTAJ. Niestety dostępny wyłącznie w języku szwedzkim.

Więcej o książce po kliknięciu na okładkę poniżej:

Dotychczasowe recenzje tej książki:

Recenzja „Fades, Fakes, and Frauds” w Science-Based Medicine

Recenzja „Fads, Fakes, and Frauds” w SKEPTIKER

Recenzja „Fades, Fakes, and Frauds” w „The Skeptical Intelligencer”


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychoterapia w Sądzie Najwyższym – wielki finał!

Pewien mój znajomy zwykł był mawiać: „Jeśli ktoś twierdzi, że wyrósł ci ogon, puść tę uwagę mimo uszu. Jeśli jednak mówią ci to wszyscy wokół, przyjrzyj się sobie uważnie”. To dość cenna rada, lecz chyba nie wszyscy dojrzeli na tyle, aby z niej zastosować. Z pewnością zalicza się do nich pewien terapeuta – J.O. Mimo tego, że sędziowie z którymi miał dotychczas do czynienia, psychologowie, etycy i terapeuci, którzy zabierali głos w tej sprawie jednoznacznie stwierdzali, że nie ma racji, postanowił ścigać swoją pacjentkę przez wszystkie instancje wymiaru sprawiedliwości aż po Sąd Najwyższy. Kto wie zresztą, czy na tym zakończy?

W 2020 roku temu w artykule O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej szczegółowo pisałem o uniewinniającym wyroku w trwającej ponad trzy lata sprawie, w której terapeuta oskarżył swoją byłą pacjentkę o pomówienie z art. 212 § 1 i 2 k.k. Był to dopiero początek historii, która kolejną osłonę miała kilka miesięcy później, bo terapeuta odwołał się od wyroku do kolejnej instancji, o czym pisałem w poście zatytułowanym O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Niekoniecznie! – zaprotestował terapeuta. I tym razem sąd okazał się nieczuły na „krzywdę” terapeuty, który mimo to postanowił zwrócić się do Sądu Najwyższego o kasację wyroku.

Warto też przy okazji tej sprawy wspomnieć, że, na potrzeby Sądu Okręgowego w Warszawie, w którym ten sam terapeuta w procesie jawnym (jeszcze w pierwszej instancji – za to razem z wieloosobowym stowarzyszeniem, do którego należy i ośrodkiem psychoterapeutycznym) przekonuje za pomocą prawnika o tym, że kodeksy etyki nie mają wiążącej mocy prawnej, a psychoterapia była dobra (szczegóły tej sprawy opisywałem tutaj: Dziesięć przykazań i psychoterapia i Postprzyzwoitość w ponowoczesnych czasach). Opinie do procesów jawnych sporządziło pięciu psychologów, trzech terapeutów(w tym współautor uznanego podręcznika psychoterapii), jedna komisja naukowo dydaktyczna, jedno towarzystwo terapeutyczne, a nawet profesor etyki. W odpowiedzi na te wszystkie głosy z drugiej strony pada jednak stanowcze stwierdzenie: „przedstawiane przez powódkę opinie są sporządzane na jej wniosek przez osoby nieznające całości sprawy, przyjmujące bezrefleksyjnie stanowisko powódki (na jej zlecenie).”

8 listopada 2022 r.

SĄD NAJWYŻSZY

na rozprawie jawnej postanowił:

  1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
  2. obciążyć kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne oskarżyciela prywatnego J.O.

Pełna treść orzeczenia

Zanim jednak SN ogłosił swoje postanowienie, oskarżający zdołali skompromitować zarówno siebie jak i psychoterapię. Ponieważ posiedzenie było jawne, warto ukazać w pełnym świetle przynajmniej niektóre jego fragmenty. I tak na przykład pełnomocnik terapeuty przed obliczem SN oskarżył mnie o działania przestępcze:

„(…) świadek Tomasz Witkowski, który jest też znanym psychologiem, publicystą, na swoim blogu pisze Psychoterapia w Sądzie Najwyższym – o dzisiejszej rozprawie – gdzie kończy się szukanie sprawiedliwości, a zaczyna kompromitacja. I tak naprawdę ten tekst jest dalszą częścią tego co pani Sylwia robiła i robi, to znaczy buduje bardzo dobrze skonstruowane działania, moim zdaniem działania przestępcze (…) I nad tym faktem, Wysoki Sądzie też Sąd Rejonowy przeszedł całkowicie  do porządku dziennego, a Sąd Okręgowy to podtrzymał.”

Czy to przypadkiem nie jest publiczne pomówienie? A może mieści się w granicach etyki adwokackiej zalecającej umiar i nieprezentowanie osobistych opinii co do osób biorących udział w postępowaniu? Z pewnością mieści się w wyobrażeniu o etyce przemawiającego pełnomocnika, bo i pacjentkę oskarżył o przestępstwo a sądy o stronniczość:

„W tak sprytnie, Wysoki Sądzie, zaplanowanym przestępstwie jakie pani Sylwia… robiła w mojej ocenie sądy naprawdę (…) miały możliwość to wychwycić, nie zrobiły tego. (…)

„Uzasadnienie Sądu Rejonowego, wielostronicowe, jest tak naprawdę skopiowaniem tez, które pani Sylwia… stawia odnośnie, pod zarzutem psychoterapii. I to jest zadziwiające (…) To jest tak naprawdę w ogóle nierozpoznanie istoty tej sprawy.”

Wzruszająca była też mowa terapeuty J.O.:

„No, dowiaduję się, że kolejna osoba nie rozmawiając ze mną wydaje na mój temat opinie (…) w tej chwili dowiedziałem się, że Pan Starowicz. To wielkie nazwisko… Nikt ze mną nie rozmawia, oczywiście  (…)  ja bym nie mógł nawet się bronić bo to jest tajemnica terapii. I to jest właśnie to, co dzieje się w moim życiu. (…) Jakby to wszystko jest bez kontekstu podawane i ja ciągle  dowiaduję się, że coś złego zrobiłem (…). Idąc tutaj, wiem, że to zabrzmi może poetycko, ale tu jest taki napis, że „podstawą krzywdy nie może być czyjś podstęp „ (…) i to się mnie dotyczy, to się mnie dotyczy. Po prostu jest podstęp i  postępowanie które jest obliczone na moją krzywdę wieloletnią.”

Po tej przemowie ma się ochotę przytulić tego głęboko skrzywdzonego człowieka. Pozostawiony sam sobie, nikt z nim nie rozmawia, ofiara podstępów i działań przestępczych obliczonych na jego krzywdę! Pamiętajmy jednak, że to on jest oskarżycielem, a oskarżoną jego pacjentka, która szukała u niego pomocy. Miejmy na uwadze również i to, że w najbliższy dzień roboczy ten człowiek zasiądzie w swoim gabinecie i będzie zajmował się kolejnymi pacjentami szukającymi, podobnie, jak ongiś oskarżana pacjentka, jego pomocy w rozwiązaniu ich życiowych problemów i ulgi w cierpieniu.

W tym miejscu kłębią się pytania: Czy ten terapeuta przeszedł terapię własną? Z jakim skutkiem? Gdzie są superwizorzy tego terapeuty? Czy i oni nie dostrzegli, że „wyrósł mu ogon” w postaci fantazji o krzywdzie? A może ten, tak bardzo zachwalany, mechanizm kontroli psychoterapii po prostu nie działa?

SN nie wzruszył się jednak przemową J.O. tak jak ja i wydał oświadczenie, jak zacytowałem wyżej. W przypadku oddalenia kasacji SN nie sporządza pisemne go uzasadnienia. W ustnym natomiast stwierdził m.in.:

„Proszę stron, kasacja okazała się oczywiście bezzasadna (…) w części ta kasacja balansuje na granicy niedopuszczalności. (…) Sąd Najwyższy nie pochyla się nad rozstrzygnięciem sądu odwoławczego. Ma zupełnie inne zadanie i funkcje procesowe. Rolą Sadu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym jest skontrolowanie wyłącznie sądu odwoławczego. (…) Chodzi o zarzuty rażącego naruszenia prawa. Tych wymogów, w żadnym stopniu nie spełnia (kasacja – przyp. mój) Ta część kasacji jest niedopuszczalna (…) jest to powtórzenie apelacji. (…) Należy powiedzieć, że Sąd odwoławczy (…) nie tylko nie dopuścił się naruszenia prawa, a już nie mówiąc o tym, że miałby się dopuścić rażącego naruszenia prawa bo słusznie oddalił (…) wnioski dowodowe. (…) o przesłuchanie dziennikarki (…) jako niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Otóż Sąd Najwyższy podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, które zostało następnie zaaprobowane przez Sąd Okręgowy w Warszawie (…) to znaczy, że odpowiedzialność karna z art 212 jest odpowiedzialnością osobistą w tym sensie, że… (…) były cytowane pewne wypowiedzi zanonimizowane przez autorkę artykułu, no to stawianie zarzutu piętrowego czy szkatułkowego, że w tym artykule pojawiły się wypowiedzi oskarżonej, to wszystko było anonimowe…no to tym samym nie można mówić o odpowiedzialności za zniesławienie ze względu na anonimizację i niemożność rozpoznania tych osób (…)”

Mam stuprocentową pewność, że w komentarzach do tego wpisu przeczytam argument, który słyszałem już kilkaset razy i usłyszę co najmniej drugie tyle: „W każdym zawodzie zdarzają się czarne owce.” Każdorazowe jego wypowiedzenie jest usprawiedliwianiem praktyk podobnych, do opisanych wyżej i zgodą na nie, bo o ile w każdym zawodzie zdarzają się czarne owce, to tylko w niektórych zawodach jest tak daleko posunięta tolerancja dla nich i tak bezmierne poczucie bezkarności.

W czasie kiedy piszę te słowa toczy się publiczna debata nad próbą uregulowania zawodu terapeuty w naszym kraju. Większość głosów przedstawicieli tego środowiska jest jej przeciwna, a w sążnistych uzasadnieniach wychwalane są zalety obecnego stanu rzeczy. Ale obecny stan rzeczy to przyzwolenie na to, aby bohaterowie historii podobnych do opisanej przeze mnie, bez przeszkód krzywdzili swoich pacjentów, a jeśli ci odważą się o swojej krzywdzie mówić, ścigali ich aż za próg Sądu Najwyższego.

Posty o podobnej tematyce: 

Psychoterapia w Sądzie Najwyższym. Gdzie kończy się szukanie sprawiedliwości a zaczyna kompromitacja?

O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Niekoniecznie! – zaprotestował terapeuta

O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

O nadstawianiu drugiego policzka

Dziesięć przykazań i psychoterapia

Postprzyzwoitość w ponowoczesnych czasach

Lekcja psychoterapii na sali sądowej

Więcej w mojej książce: 

Zamów książkę



Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychoterapeuci z jarmarku

To tytuł rozmowy, którą dla Tygodnika Przegląd przeprowadziła ze mną red. Dominika Tworek.

Na co – w świetle pogłębiającej się potrzeby terapeutyzacji społeczeństwa – powinniśmy być teraz szczególnie wyczuleni?

Przede wszystkim powinniśmy pamiętać o bardzo ważnej zasadzie, która obowiązywała jeszcze w starożytności: caveat emptor – „kupujący niech się strzeże”. Obecnie potrzeba psychoterapii wzbudzana jest w nas głównie przez sprzedawców tych psychoterapii. Media pełne są różnych zachęt terapeutów. A gdy odniesiemy się do tego, jak wygląda proces leczenia chorób somatycznych, zobaczymy że jeśli boli nas brzuch, to nie idziemy od razu do chirurga, żeby go nam otworzył i zobaczył czy nie trzeba z niego czegoś usunąć. Najpierw udajemy się do internisty, który robi wstępną diagnozę, kieruje nas na badania. Dopiero jak określi dany problem, wysyła nas do lekarza o danej specjalizacji, gdzie znów poddajemy się badaniom, aż wreszcie zapada decyzja o sposobie i zakresie leczenia. Ten model powinniśmy stosować również do naszych problemów psychicznych. Czyli w pierwszej kolejności udać się do psychologa klinicznego, który zdiagnozuje nasz problem, wykluczając ewentualność chorób somatycznych, bo one bardzo często bywają przyczyną problemów psychicznych.

Całość rozmowy przeczytasz w wydaniu papierowym Tygodnika Przegląd nr 50/2022 lub w jego wersji elektronicznej klikając TUTAJ

POPRZEDNIE MOJE WYPOWIEDZI DLA TYGODNIKA PRZEGLĄD:

Paranormalne trele-morele

Okładkowy wywiad opublikowany w tygodniku „Przegląd”

Hochsztaplerka na kozetce


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Młodzież przeszłością świata

Starsi widzowie mogą jeszcze pamiętać hasło „Młodzież przyszłością narodu”. Komuniści podkreślali nim, że nowy człowiek, wychowany w nowym ustroju, przyniesie realizację haseł rewolucji. Czy dziś młodzież jest przyszłością, czy może przeszłością świata? Gośćmi programu są dr Tomasz Witkowski (psycholog, pisarz, publicysta) i Tomasz Rowiński (historyk idei, redaktor pisma i portalu Christianitas).

Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania programu wyemitowanego przez TVP Kultura w październiku 2022 roku w cyklu „Co dalej?” Aby obejrzeć kliknij na obrazek poniżej.


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Mieli mi pomóc, a każą walczyć o życie…

Mam to wszystko, czego pragnęłam rozpoczynając terapię, a czego nie udało mi się z pomocą terapeutów osiągnąć.

Tomasz Witkowski: Pani Sylwio, o Pani doświadczeniach terapeutycznych rozmawialiśmy ponad pięć lat temu.[1] Powiedziała Pani wtedy, że to definitywny koniec kontaktów z terapeutami. Czy udało się Pani ułożyć życie bez terapii?

Sylwia: Tak, rozstanie z terapią okazało się zbawienne. Od 2 lat jestem w udanym związku, mam dom, znajomych, którzy mnie lubią, podjęłam dość trudne studia i szykuję się do doktoratu. Potrafię utrzymać swoje relacje, nabyłam wiele umiejętności społecznych i samokontroli. Mam cele i plany oraz z powodzeniem je realizuję. Mam to wszystko, czego pragnęłam rozpoczynając terapię, a czego nie udało mi się z pomocą terapeutów osiągnąć. Mimo tego, że zapłaciłam im za to ok. 30 tys. zł.

T.W.: Terapia w niczym nie pomogła?

S.: Nie. Trafiłam do gabinetu terapeutycznego jako beznadziejny przypadek borderline, a mój stan podczas terapii jedynie pogorszył się. Z perspektywy czasu jednak ze zgrozą dostrzegam też inny aspekt mojej terapii. Przez lata terapeuci nie zwracali jakiejkolwiek uwagi na moje umiejętności. Jestem zszokowana tym, że dopiero po zaprzestaniu terapii świat otworzył się dla mnie, i że potrafię z niego korzystać. Choć nie przyszło to ani samo, ani łatwo, okazało się, że wystarczą przychylni ludzie aby to osiągnąć. Co więcej, wcale nie trzeba im płacić. Z terapią jednak nie przyszłoby to nigdy. Za te 30 tys. zł miałam jedynie możliwość ponad 4 lata wgapiania się w terapeutyczną gębę jak w obrazek, regularne odchodzenie od zmysłów bo podczas terapii coś się stało lub coś zostało powiedziane, o nieprzerywanych studiach, udanym życiu osobistym czy dłuższej, zorganizowanej aktywności nie byłam w stanie pomarzyć, bo po prostu nie wiedziałam jak to się robi, nie umiałam. Choć przed terapią umiałam więcej, np. potrafiłam utrzymać pracę, to w trakcie terapii traciłam ją, bo miałam jazdy po sesjach. Wyprzedawałam wówczas wszystko do lombardu by płacić terapeucie. Z perspektywy czasu przeraża mnie to, jak bardzo nieświadoma byłam tego, że można żyć inaczej.

T.W.: Przyszła Pani na psychoterapię z problemami funkcjonowania społecznego, a terapeuci nie zwracali uwagi na umiejętności, które to umożliwiają?

S.: Nie, nikt nie zwracał uwagi na to, czego nie umiem w zwykłych sprawach, jak mam to poprawić i że w ogóle można to robić. Z perspektywy czasu widzę, że pierwsze co powinni byli zrobić to nauczyć mnie kontroli impulsywności. Opanowałam tę umiejętność dopiero kilka lat po terapii i podkreślam, nie dzięki terapeutom. A to jest absolutnie pierwszy krok aby cokolwiek można było dalej zmieniać.

T.W.: Co było zatem tematem waszych spotkań?

S.: A był jakiś? Miało „płynąć samo”, tak mawiał terapeuta, albo: „a z czym pani dzisiaj przychodzi?”, „proszę mówić co pani chce”. Najczęściej walczył ze mną, kłócił się o każdą pierdołę, oceniał mnie i już w sumie był temat na tydzień wściekłej awantury. Ja się wściekałam, on nie wiedział, co robić, niekończąca się jazda. Drugi terapeuta opowiadał o Lacanie i Kierkegaardzie w kontekście podrywania kobiet, opisywał genitalia artystycznymi bądź wulgarnymi określeniami, robił mi kawę.

T.W.: Po przerwaniu terapii wytoczyła pani proces wobec ośrodka Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich (SPCh) oraz wobec terapeuty z Instytutu Analizy Grupowej (IAG) Rasztów o nienależyte wykonanie zobowiązania, czyli obiecaną psychoterapię?

S.:  To nie ja pierwsza udałam się z oskarżeniami do organów ścigania i sprawiedliwości oraz nie bezpośrednio po przerwaniu terapii, a dopiero po trzech latach. Jest to dość istotne, bo gdyby terapeuci okazali odrobinę dobrej woli aby mnie nie atakować i po prostu przeprosili, to już dawno zakończylibyśmy spór polubownie. Warto dodać, że przed pójściem do sądu złożyłam skargę do Komisji Etyczno – Mediacyjnej Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich, która w 2017 r. przyznała, że terapeuta popełnił 9 poważnych błędów w mojej terapii. Najpierw były jednak problemy by w ogóle tę skargę złożyć.

T.W.: Na czym polegały problemy ze złożeniem skargi do SPCh?

S.: Przychodziłam kilka razy złożyć reklamację w Ośrodku Pomocy Psychologicznej „ Bednarska”. Za każdym razem wzywano policję, pogotowie, straż miejską, a nawet straż pożarną, aby mnie stamtąd usunąć. Argumentowano, że to teren prywatny, terapeuta zakończył terapię i mam się nie pojawiać. Jak się potem dowiedziałam w toku procesu sądowego, terapeuta instruował innych terapeutów, pracowników tego ośrodka, że nie można ze mną rozmawiać oraz utwierdzał ich, że wzywanie służb, kiedy się pojawię jest prawidłowym rozwiązaniem. Gdy zwróciłam się o pomoc w mojej sprawie do Zarządu Głównego SPCh, który jak sądziłam, nadzoruje swoje ośrodki, dowiedziałam się, że interwencja nie leży w kompetencji Zarządu Głównego, bo to ośrodek” Bednarska” odpowiada za jakość pracy swoich pracowników. Gdy do sprawy włączyło się Stowarzyszenie Stopmanipulacji, moja skarga została wreszcie przez SPCh przyjęta. Potem były miesiące, wreszcie lata bez jakiejkolwiek decyzji. Było kilka pism, np. o tym, że terapeuci odmawiają mediacji, której ja chciałam. Komisja uznała swój udział w sprawie za zakończony. Dodam, że skarga dotyczyła konkretnych naruszeń prawidłowego prowadzenia terapii i ich oceny etycznej, a nie tylko mediacji.

Komisja Etyczno-Mediacyjna jest także od etyki, nie tylko od mediacji, jak wskazuje nazwa. Odbyło się w końcu moje spotkanie z Komisją z udziałem przedstawiciela Stowarzyszenia Stopmaniulacji Łukasza Mazura, podczas którego przewodnicząca Komisji przyznała, że ja słusznie czuję się pokrzywdzona, a ta terapia nie powinna się była odbyć. Nie wiem czy miała na myśli to, że nie powinna odbyć się w ogóle czy w takiej formie, w jakiej się odbyła, jednak przekaz był jasny – przyznano mi rację, a spotkanie było oficjalnie nagrywane przez każdą ze stron za obupólną zgodą. Jednak nie przełożyło się to na taką samą decyzję na piśmie. Dowiedziałam się o pisemnym stanowisku Komisji stwierdzającym popełnienie 9 poważnych błędów w prowadzeniu mojej psychoterapii dopiero wtedy, kiedy Sąd zażądał od nich dokumentów. Na etapie postępowania sądowego dowiedziałam się także, że terapeuta pisał do Komisji obszerne pisma, np. o tym, że etycznym jest nieprzyznawanie się do błędów w mojej terapii, porównując to do sytuacji „Kiedy Polacy pytani przez Niemców, gdzie ukrywają się Żydzi, milczeli”. Padały stwierdzenia, że wydanie decyzji etycznej da mi „broń do ręki”, że jestem psychopatką, że dr Witkowski mnie wykorzystuje i w ten sposób generuje się tylko zagrożenie medialne dla SPCh. Zarzucał też Komisji, m.in., że nie dba ona o jego dobro jako członka SPCh, wskazywał błędy Komisji i kwestionował sens zarzucania mu naruszeń w terapii w dosyć dziwny sposób, np. argumentując, że po co wyszczególniać błędy w terapii skoro przyznano, że ja do terapii się nie nadawałam – to tak jakby oceniać błędy fryzjera w strzyżeniu osoby łysej. Inny terapeuta oraz co najmniej jeden z pracowników ośrodka pisali do Komisji, informując o moim rzekomym stalkingu. To wyglądało jak atak na Komisję, mający zapobiec wydaniu opinii. Ostatecznie pozmieniał się skład Komisji i do tej drugiej, nowej Komisji po raz kolejny złożyłam skargę. Z niewielkim skutkiem. Komisja odpisała, że terapeuta był młody i niedoświadczony, jakiś tam punkt kodeksu etycznego przekroczył. Żadne z otrzymanych przeze pism nie było pismem o dziewięciu poważnych błędach popełnionych przez terapeutę, a przecież ten dokument także okazał się istnieć!

T.W.: Omawiając perypetie z Komisją Etyczno-Mediacyjną wybiegliśmy do przodu z wydarzeniami. Wróćmy do pozwów.

S.: W 2017 roku złożyłam pozew wobec SPCh, jej oddziału warszawskiego „Bednarska”, oraz terapeuty o nienależyte wykonywanie umowy psychoterapii i o naruszenie moich dóbr osobistych w postaci zdrowia, czci, godności, poczucia własnej wartości, z odpowiedzialności kontraktowo-deliktowej. Pozew dotyczył trzech podmiotów, ponieważ terapeuta nie działał na własną rękę, tylko jako pracownik w strukturze ośrodka i stowarzyszenia. Taką konstrukcję zaproponowali prawnicy Fundacji Lex Nostra, która objęła mnie programem pomocy dla osób pokrzywdzonych przestępstwem Ministerstwa Sprawiedliwości jako ofiarę oszustwa w psychoterapii i pomogli stworzyć pozew. Proces toczy się w pierwszej instancji od 2017 roku i wciąż nie zapadł wyrok. Drugi pozew dotyczy terapeuty z IAG Rasztów. Jest oddzielnie w sądzie właściwym i złożyłam go w 2018 r.

T.W.: Czy drugi pozew jest o to samo?

S.: Formalnie tak, bo to ma taką samą konstrukcję prawną.[2] Stan faktyczny różni się oczywiście w przypadku obu panów, ale błędy zasadniczo popełniali te same, a skutki zdrowotne spowodowane działaniami terapeuty z IAG Rasztów były jeszcze drastyczniejsze.

T.W.: Czy składała Pani wcześniej jakąś skargę do Komisji etycznej także wobec drugiego terapeuty?

S.: W 2015 albo w 2016 roku, nie pamiętam dokładnej daty, złożyłam skargę do Komisji Etyki IAG Rasztów i finalnie w 2017 r (jednak dopiero po interwencji dziennikarza i szeregu pism wymienianych między mną, a IAG Rasztów, gdzie także włączało się Stowarzyszenie Stopmanipulacji), IAG Rasztów wydał decyzję uznającą zasadność zarzutu dotyczącego naruszenia zasad kodeksu etyki IAG Rasztów przez terapeutę i zawiesił go na 2 lata. Wcześniej Komisja odpisywała mi wymijająco, podobnie jak poprzednia o której opowiadałam wcześniej.

T.W.: Czego dotyczyło to zawieszenie? Nie mógł pracować?

To było zawieszenie w prawach członka – kandydata stowarzyszenia IAG Rasztów. Oczywiście, że terapeuta mógł w tym czasie pracować! To jest tylko taki papierek, który można spuścić z wodą w sedesie i nie przejmować się nim. Stan prawny psychoterapii w Polsce jest taki, że tego typu decyzja nie ma skutków w postaci zakazu wykonywania zawodu. Jest to notabene, jedna z najwyższych kar jaka może terapeutę spotkać w Polsce. Inne to nagana, upomnienie, oczywiście nadal w ramach stowarzyszenia do którego terapeuta należy. O ile należy, bo nie musi. Jednak w przypadku spraw sądowych, ten “papierek” już ma pewne znaczenie bo stanowi namacalny dowód, że terapia była nieprawidłowa.

T.W.: Uporządkujmy to i przyjrzyjmy się bliżej najpierw postępowaniu wobec Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich prowadzonemu od 2017 roku. Czy sąd zdołał dotychczas cokolwiek ustalić?

S.: Hmm, nie bardzo wiem co odpowiedzieć jako, że sąd dokonuje ustaleń  na podstawie całokształtu materiału dowodowego i daje temu wyraz w rozstrzygnięciu. Wcześniej zbiera materiał. Właśnie teraz cały czas go zbiera. Jest coś takiego po nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w 2019 roku, że w miarę potrzeby na posiedzeniu przewodniczący może pouczyć strony o prawdopodobnym wyniku sprawy w świetle zgłoszonych do tej chwili twierdzeń i dowodów, jednak nic nie wiem aby to funkcjonowało w praktyce. Mnie nikt o niczym takim nie informował.

T.W.: Przez pięć lat sąd nie ustalił nawet, kto formalnie odpowiada za efekty psychoterapii?

S.: Ja nie wiem czy sąd powinien wskazaną kwestię jakoś przed wyrokiem odrębnie rozstrzygać czy nie. Możliwe, że pozostawienie wszystkich w tym postępowaniu oznacza, że odpowiadają wszyscy. Sąd pytał do ilu z nich mam pretensje, a na to pytanie odpowiadał Sądowi już mój pełnomocnik.

T.W.: I co odpowiedział?

S.: Z tego, co pamiętam powiedział, że działania i zaniechania wszystkich tych podmiotów złożyły się na szkodę, której doznałam.

T.W.: Jakie dowody, poza zeznaniami stron, udało się dotychczas zebrać i co z nich wynika?

S.: To, co z dowodów wynika oraz które wnioski dowodowe sąd dopuszcza, ocenia sąd więc ja nie mogę wypowiadać się w jego imieniu. Strona czyli ja, składa dowody określając na jaką one są okoliczność. W tym wypadku dotyczą one okoliczności nieprawidłowo prowadzonej terapii, nieprzestrzegania zasad i standardów wykonywania zawodu psychologa i psychoterapeuty oraz spowodowania naruszeń w sferze mojego zdrowia i funkcjonowania, poniesienia straty majątkowej i krzywdy niemajątkowej. Złożyłam m.in. wydruki co najmniej kilkadziesiąt maili i smsów od terapeuty, które są w moim posiadaniu (przykładowe treści, takie jak zachęty terapeuty bym pisała o seksie, teksty pisane do mnie po nocach, z wyznaniami terapeuty, że źle postępuje w mojej terapii, że uzależniliśmy się od siebie, że mnie głaska po „łepetynie”, zdjęcia kebaba, treści indoktrynujące religijnie, linki piosenek). Tych maili było ok. 4,5 tys. podczas całej terapii, przy czym ponad 30% jego autorstwa. Próbowałam też wraz z Fundacją Lex Nostra wydobyć z ośrodka „Bednarska” dokumentację z leczenia aby dostarczyć ją sądowi.

T.W.: Udało się?

S.: Nie, nie chcieli mi tego udostępnić. W końcu sąd ich do tego zobowiązał ponieważ ja nie byłam zdolna wypełnić obowiązku dostarczenia jej nie z mojej winy, lecz dlatego, że nie chciano mi jej udostępnić. Sąd pomaga w takich sytuacjach. Do Lex Nostry działającej w moim imieniu terapeuta coś wysłał, ale kiedy prawnicy to zobaczyli, uznali, że wcale to nie wyglądało jak dokumentacja medyczna. Terapeuta zmuszony w końcu przez sąd dał coś innego, za to nieczytelnego więc trzeba było to znowu zakwestionować i przedstawiono kolejną wersję dokumentacji, którą trzeba było nadal kwestionować. Nie będę wnikać jakie są zastrzeżenia dalsze do tej dokumentacji, bo to nie miejsce do cytowania tysięcy stron akt, ja jedynie opowiadam historię tego procesu i niektóre zdarzenia. Generalnie chodziło mi o to, że to są takie ciągłe walki. Dlatego ja to nazywam „wyrywaniem z gardła” wszystkiego od drugiej strony.

T.W.: Pani jako pacjentka nie miała możliwości wglądu w swoją dokumentację medyczną? Czy to zgodne z prawem? Czym uzasadniali swoją odmowę?

S.: Nie, nie dano mi jej, a ja do dzisiaj muszę się tłumaczyć z tego, że jej żądałam, tak jakby to było coś złego. Mój były terapeuta poinformował dziennikarkę piszącą w 2016 r. reportaż[3] na ten temat: „ośrodek nie podlega NFZ i nie prowadzi jej (dokumentacji)‘w rozumieniu medycznym’. Zasadniczo powinnam mieć wgląd w swoje dane osobowe, abstrahując już od kwestii dokumentacji medycznej czy niemedycznej.

T.W.: Jestem głęboko przekonany, że kolejne wersje dokumentacji przedstawianych w sądzie nie były sporządzane już po terapii na potrzeby sądu.

S.: Dobrze, że nie ma Pan wątpliwości! Przecież terapeuci ZAWSZE wszystko robią jak należy. W szczególności ci moi. Brak przekonania w tej kwestii z pewnością byłby nie na miejscu!

T.W.: Jakie jeszcze dowody zostały przedstawione w sądzie?

S.: Ja widziałam 11 pracowników ośrodka „Bednarska” powołanych przeciwko mnie w charakterze świadków, wypowiadało się też kilka osób z Komisji Etyczno-Mediacyjnej Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich. Podczas przesłuchania przez sąd Przewodnicząca Komisji odwołała swoją opinię o popełnieniu przez terapeutę 9 poważnych błędów podczas mojej terapii.

T.W.: Czym to uzasadniła?

S.: Powiedziała, że była pod wpływem emocji w czasie, kiedy uznała, że je popełniono.

T.W.: Kto jeszcze zeznawał?

S.: Superwizorzy terapii. Też było ich kilku. Wypowiadały się również, lub mają się jeszcze wypowiedzieć osoby z mojego otoczenia i instytucji, które ratowały mnie po tej terapii m. in. Stopmanipulacji,  a także Lex Nostra i Niebieska Linia, która zakwalifikowała mnie jako kolejna instytucja do Programu Pomocy Pokrzywdzonym Przestępstwem Ministerstwa Sprawiedliwości. Złożyłam m.in. zaświadczenia wyżej wymienionych organizacji, które objęły mnie opieką. Pozyskałam także opinie biegłych, w tym sławnych i uznanych psychoterapeutów polskich m.in dr hab. Agnieszki Popiel, psychiatry, psychoterapeuty, wykładowcy akademickiego i autorki wielu podręczników terapeutycznych, Tomasza Cyrkota – psychologa, terapeuty, wykładowcy akademickiego, Konrada Gorzelaka, psychologa i terapeuty, Sławomira Mniedło, psychologa Tomasza Garstki, psychologa, terapeuty, autora książek demaskujących psychopedagogiczne mity oraz Piotra Rosoła, etyka pracującego w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Wypowiedziało się również Polskie Towarzystwo Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej. Oczywiście mogę wymieniać jedynie te osoby lub stowarzyszenia, które wystąpiły w sprawach jawnych i przepraszam tych, których wymienić nie mogę z powodu niejawności postępowań. Nie chciałabym, aby pomyśleli, że ich pomijam. Pytałam tych specjalistów o standardy postępowania i oni je opisywali od strony naukowej, jak powinna psychoterapia wyglądać. W mojej ocenie, specjaliści są zgodni, że terapia ma zasady (a nie, że robimy w niej, co chcemy), że pacjent jest zdany na standardy etyczne terapeuty. Opisują także jak bardzo szkodliwe jest przekraczanie tych zasad. Strona przeciwna oczywiście to niewybrednie kwestionuje. Kwestionuje również te zasłużone osoby, autorytety, które pochyliły się nad tym by w trosce o dobro pacjenta i psychoterapii udzielić swojej opinii. Czy i co jednak z tego wynika oceni dopiero sąd.

T.W.: A jakie są efekty drugiej sprawy, wobec terapeuty z IAG Rasztów?

S.: W drugiej sprawie, od 2018 roku nie odbyła się nawet jeszcze pierwsza rozprawa, trwa wymienianie się pismami procesowymi, a kilkanaście, a prawdopodobnie nawet kilkadziesiąt rozpraw dopiero przede mną.

T.W.: Ile tych pism dotychczas wymieniliście?

S.: Kilkanaście z tego, co pamiętam.

T.W.: Czego żąda sąd? Dodatkowych dowodów? Opinii?

S.: Nie. To na powodzie leży skonstruowanie żądania prawnego, a następnie aktywne dowodzenie wszystkiego, co twierdzi. Oraz oczywiście musi się bronić przed stroną przeciwną, która nie siedzi bezczynnie. A strona przeciwna wykazuje bardzo wysoką aktywność i agresywność procesową więc co chwila przed czymś trzeba się bronić, a to trwa. W jawnych sprawach w każdym piśmie procesowym drugiej strony (każde ma średnio kilkanaście stron), czytam wciąż, że uniemożliwiałam prowadzenie mojej terapii problemami jakie sprawiałam. Trudno nawet sobie wyobrazić, jak to mogło być możliwe, bo przecież pacjent przychodzi na terapię z trudnościami aby je leczyć, a terapeuta jest profesjonalnie przygotowany do tego aby mierzyć się z nimi. Druga strona też uważa, że znęcałam się nad biednymi terapeutami, że mówiłam o seksie podczas terapii, co ich zdaniem jest przestępstwem oraz przytaczają wiele innych „uzasadnień”.

T.W.: Co zatem stało i nadal stoi na przeszkodzie, że przez 4 lata nie odbyła się jeszcze ani jedna rozprawa?

S.: Pojęcia nie mam, po prostu tak wolno to idzie. Nie próbowałam tego przyśpieszać jak dotąd.

T.W.: Podczas naszej rozmowy sprzed pięciu lat wspominała pani również, że jeden z terapeutów odgrażał się, że pozwie panią z co najmniej pięciu różnych paragrafów. Czy spełnił swoją groźbę?

S.: Tak, jeden z nich od 2015 roku składał na policji zawiadomienia o popełnieniu przeze mnie przestępstw. Nie mogę publicznie podawać szczegółów bo status niektórych elementów spraw karnych jest skomplikowany co do jawności lub jej braku, a mój prawnik odradza mi to z uwagi na moje bezpieczeństwo prawne. Mogę mówić tylko o rzeczach na pewno jawnych. Generalnie, mogę powiedzieć, że w 2017 roku terapeuta zatrudnił prawnika aby wreszcie skuteczniej mnie oskarżać i pozywać. Jego jawne pozwy zawierały zarzuty o stalking, zgwałcenie go, zmuszanie do prowadzenia terapii i mnóstwo innych absurdalnych kwestii. Z tym koszmarem zmagam się do dnia dzisiejszego. Nie mogę opisywać przebiegu rozpraw ani podawać detali w sprawie karnej bo kto to zrobi, może wylądować nawet za kratkami. Jest wyłączona jawność rozpraw, a ja prawa łamać nie zamierzam ujawnianiem tego, czego nie mogę. Zainteresowani mogą jednak na te rozprawy karne przyjść w roli osób zaufania (które przysługują oskarżonym przy wyłączonej jawności i które również będą musiały trzymać buzię na kłódkę), mogą sami zobaczyć co robią psychoterapeuci, a przy okazji dodać mi swoją obecnością sił. Ja bardzo chciałabym, aby wszystkie zarzuty terapeutów wobec mnie i wszystkie sprawy, które mi wytaczają, były jawne, aby móc o tym głośno mówić. Prawidłowość wykonywania zawodu psychologa i psychoterapeuty czy problematyka trudnych być może zachowań pacjenta borderline oraz dyskusja o tym w środowisku psychoterapeutów mogłaby wiele wnieść dla dobra innych pacjentów, dla poprawy standardów postępowania z pacjentami, etc.

T.W.: Czy po zakończeniu sprawy karnej będzie możliwe ujawnienie jej kulisów?

S.: Czy to aby nie jest pytanie do terapeutów czy przestaną się wstydzić ujawnić cokolwiek z tego, co robią w sądach? Jeśli nie przestaną, to nie będzie możliwe. Jedynie sam wyrok z mocy prawa będzie jawny. I nic więcej.

T.W.: Nawet uzasadnienie?

S.: Ono jako pierwsze będzie niejawne! Nic nie będzie mogło ujrzeć światła dziennego. Powiedziałam wcześniej, dlaczego uważam, że jawność mogłaby przysłużyć się dobru pacjentów i psychoterapeutów, ale widzę także zagrożenie niejawności. Jeżeli sąd skazałby mnie za najdrobniejszą rzecz (a skąd mam to wiedzieć co zrobi sąd? On może wszystko), to korzystając z braku jawności, strona przeciwna może to rozdmuchać i zrobić ze mnie publicznie jakiegoś potwora. Adwokat strony przeciwnej, w odpowiedzi na pytania dziennikarza już oświadczył, że ja jestem niezrównoważona. Terapeuta również publicznie zarzucał mi niepoczytalność. Z biegiem czasu zmienili jednak strategię i zaczęli zarzucać coś odwrotnego – pełną premedytację. Ich adwokat w sądzie cywilnym przekonuje jakim to ja jestem sprytnym i doskonałym przestępcą usiłującym zniszczyć jego biednych mocodawców. Proszę sobie wyobrazić, że to może być tylko preludium do dyskredytowania mnie.

T.W.: Czegoś tu nie rozumiem. Mówi pani, że wyłączenie jawności w sprawach karnych uniemożliwia relacjonowanie jakichkolwiek szczegółów, a tymczasem opowiada pani o tym, jak druga strona publicznie wypowiada się na ten temat. Czy te obostrzenia nie są symetryczne?

S.: Druga strona po prostu wymyślała mi publicznie i deprecjonowała wobec dziennikarzy, a nie relacjonowała szczegółów spraw karnych. Powyższe określenia wobec mnie sformułowali w rozmowie z dziennikarką Joanną Weyną – Szczepańską, a ona je zawarła w swoim artykule „Przytul mnie i zbaw czyli gorsza twarz psychoterapii”. Przecież wystarczy głosić, że toczą się sprawy przeciwko mnie, o których nie można nic powiedzieć, za to podkreślić, że „pani Sylwia” to przestępca albo wariat (można wstawić jakiekolwiek określenie deprecjonujące), bo toczą się postępowania przeciwko niej, bo ma borderline, albo „bo tak po prostu jest”, bo terapeuci tak mówią. Przecież podczas tworzenia artykułu „ Przytulam panią wirtualnie. Co wolno podczas psychoterapii?” terapeuci, wedle tego co mi przekazała dziennikarka tworząca wywiad, non-stop wydzwaniali do „Gazety Wyborczej” nawet o piątej nad ranem słali maile do redakcji. Nawet rodzina terapeuty dzwoniła do niej aby mnie oczerniać, m.in. opowiadając, że ja rzekomo trudnię się nierządem, że terapeuta dostanie zawału jak artykuł się ukaże, etc. O tym akurat wiem bo mam to nagrane, dziennikarka nagrywała takie dzikie akcje terapeutyczne i przekazała mi ten materiał. Jednak, gdy te sprawy karne się skończą i zostanę ukarana choćby za drobiazg to wszelkie „kulisy sprawy” objęte zarzutami pozostaną na zawsze niejawne przy pełnej jawności samego wyroku. Oznacza to, że terapeuci nadal będą mogli mnie publicznie obrażać.

T.W.: Czy tylko jeden terapeuta Panią ściga po sądach czy drugi też?

S.: Drugi też. Terapeuci nie ukrywają, że się porozumieli i obaj mnie ścigają. Najpierw mieli jednego pełnomocnika do wszystkich spraw, a teraz dodatkowo zatrudnili drugiego adwokata.

T.W.: Proszę powiedzieć, czy kiedy zmieniała pani terapeutów jeden drugiemu przekazywał dokumentację medyczną, informował go za pani zgodą o postępach w terapii, pani diagnozie, funkcjonowaniu itp.?

S.: Co? O niczym takim ani mi, ani sądom nic nie wiadomo. Za to porozumieli się później aby mnie pozywać do sądów.

T.W.: Czy to ich porozumienie nie dokonało się przypadkiem kosztem złamania tajemnicy terapii?

S.: Tajemnica terapii to fikcja w zawodzie psychoterapeuty. Który to zawód zasłania się nią jak jest wygodnie aby np. nie prowadzić dokumentacji pacjentów albo ukrywać swoje nadużycia, ale wyciera sobie nią gębę w innych sytuacjach. Wystarczy wspomnieć, że jeden z oskarżających mnie terapeutów w 2017 roku, gdy udzielał wywiadu o mojej terapii, przez 45 minut wywnętrzał się przez telefon dziennikarce ze szczegółów mojej terapii, podawał dane osobowe i jeszcze stwierdził, że ja na miano pacjentki nie zasługuję. Dziennikarka o tym wspomina w reportażu[4] a ja mam z tej rozmowy dokument. Dziennikarka przebieg tej rozmowy spisała, podpisała się i przekazała mi to w formie swojego oświadczenia, a ja je złożyłam w 2017 roku do Komisji Etycznej IAG Rasztów na okoliczność łamania tajemnicy zawodowej przez terapeutę. Dziennikarka to zrobiła bo uznała, że terapeuta przekroczył to, co mu wolno zachowując się w ten sposób.

T.W.: Co IAG Rasztów odpowiedział na to pismo?

S.: Na to konkretnie? Nie pamiętam już. Ale najpierw odpisywali na moją skargę chyba ponad rok twierdząc, że terapeuta nie zrobił nic złego. Dopiero w lipcu 2017 roku po pytaniach dziennikarki rozpatrzyli sprawę i wydali decyzję o której wcześniej wspomniałam. Dodatkowo zalecili mu wsteczną superwizję mojego przypadku. Mimo to on nadal prowadził praktykę.  Nic nie wiadomo na temat tego czy poddał się wstecznej superwizji w zakresie mojego konkretnego przypadku.. Przecież terapeuta w Polsce nic nie musi..

T.W.: Z tego co mi wiadomo, to jeszcze nie wszystkie sprawy, w których pani uczestniczy?

S.: No nie, bo była jeszcze jedna, w 2 instancjach już zakończona prawomocnym uniewinnieniem mnie. Zaczęła się tak, że terapeuta, ten z SPCh złożył w 2017 roku do Sadu Rejonowego dla m.st. Warszawy prywatny akt oskarżenia o zniesławianie go przeze mnie, bo mówiłam o swoich doświadczeniach z terapii publicznie, choć anonimowo.

T.W.: Chodziło o te wypowiedzi medialne?

S.: Tak.

T.W.: Czy ta sprawa o zniesławienie odbyła się?

S.: Tak, w 2019 roku sąd karny po 3 latach uniewinnił mnie z zarzutu zniesławienia. Terapeuta odwołał się jednak. W 2020 roku sąd drugiej instancji uznał, że jestem niewinna. Terapeuta udał się więc do Sądu Najwyższego, do którego złożył kasację od wyroku i gdzie będzie przekonywał, że sądy niższej instancji pomyliły się. Tak więc sprawa jest znowu w toku.

T.W.: Ile rozpraw dotychczas odbyło się w tych dwóch instancjach, jeśli to nie jest tajemnicą?

S.: Zasadniczo fakt istnienia rozpraw tajemnicą nie jest, ale wszystkie ich detale także są utajnione przez terapeutów. Z tego, co pamiętam, około 30 rozpraw.

T.W.: Patrząc z boku odnoszę wrażenie, że kierowanie dość błahej moim zdaniem sprawy do Sądu Najwyższego w sytuacji, kiedy dwie poprzednie instancje uniewinniły panią, jest zwykłą nagonką, próbą uwikłania w kolejne czasochłonne i wyczerpujące emocjonalnie procedury. Czy ktoś, kto jest w ten sposób intensywnie oskarżany, może w jakiś sposób zatrzymać taki proceder? Może złożyć pozew o jakieś nieuzasadnione nękanie sądowe, czy w jakikolwiek inny sposób bronić się?

S.: Nie, nie mogę tego zatrzymać, bo jak? Każdemu przysługuje prawo występowania do sądu i oskarżenia kogokolwiek o największe bzdury nawet i ciągnięcia tego w nieskończoność. Podobnie jak inne wolności i prawa, także prawo do sądu może zostać nadużyte. Takim osobnikom należy podziękować za to, że potem inni ludzie czekają latami na rozpatrzenie jakiejś poważnej życiowej sprawy bo sądy są zawalone pierdołami, których rozpatrzenia nie mogą odmówić. Należy zauważyć, że gdy zawiadomienia lub pozwy, nawet bezzasadne, napisze prawnik w imieniu jakiegokolwiek histerycznego mocodawcy, to zrobi to na tyle formalnie i wykorzysta wszelkie kruczki, aby nie dało się tego organom zbyt łatwo odrzucić. A potem znajdzie wiele urzędowych sposobów aby ciągnęło się to tak długo, jak się da. Gdy na to patrzę, tak sobie myślę, że może inni terapeuci powinni pomóc swoim kolegom po fachu? A może nie potrafią? Skoro moi byli terapeuci są po terapii własnej, mają możliwość poddania się superwizji, która powinna im pomóc radzić sobie ze swoimi przeżyciami i to nie wystarcza, bo dalej biegają po sądach, uważając się za skrzywdzonych przeze mnie, to tylko warto zadać sobie pytanie jak to świadczy o skuteczności psychoterapii? I o samych oferujących bo przypomnę, że terapeuci oskarżyciele wychodzą z sądu, gdzie oskarżają mnie, pacjentkę i oferują psychoterapię innym pacjentom.

T.W.: Z tego co wiem, ostatnio uczestniczyła Pani w jeszcze innej sprawie?

S: Tak, to nie koniec sądów. Gdy sąd cywilny doręczył drugiej stronie moje żądanie zwrotu pieniędzy i zadośćuczynienia za terapię, która była według mnie oraz komisji Etyczno-Mediacyjnej SPCh, źle prowadzona, zamiast słowa „przepraszam”, próby ugody czy czegokolwiek, otrzymałam kilkunastostronicowy pozew złożony przez terapeutę z SPCh wraz z Ośrodkiem Pomocy Psychologicznej „Bednarska” oraz Stowarzyszeniem Psychologów Chrześcijańskich. Wyszczególnili w nim sumę 29 945 zł, podnoszą w nim też zarzuty stalkingu. Sąd to połączył z moim powództwem o nieprawidłową terapię, więc to sobie trwa od 2017 roku. Wygląda to tak, że ja mam zarazem się bronić jak i przedstawiać własne zarzuty wobec terapii. Taka podwójna rola. Streszczając, oni chcą abym zapłaciła im pieniądze, mimo że nie jestem im nic winna. Argumentują, że skoro 2 lata po mojej terapii wynajęli profesjonalną firmę ochroniarską, założyli w budynku monitoring, to mam za to zapłacić. Zrobili to rzekomo z mojego powodu. Co ciekawe, ta ochrona nie zanotowała ani jednego mojego „najścia”. Nic takiego nie wynika z dokumentów.

T.W.: Ile rozpraw odbyło się w tym postępowaniu?

S.: Ja ich naliczyłam 16 jak dotąd.

T.W.: Czy jest pani w stanie oszacować liczbę procesów, w których pani uczestniczy lub uczestniczyła i chociaż w przybliżeniu liczbę rozpraw, które się dotychczas odbyły?

S.: Naliczyłam 10 postępowań. To się potrafi zmieniać dynamicznie bo wystarczy, że terapeuci złożą zażalenie na jakąkolwiek decyzję sądu (a składają na wszystko i o wszystko co tylko się da) albo coś im się „ przypomni” i próbują rozdmuchać istniejącą sprawę i już jest przynajmniej kolejna odnoga sprawy. Liczbę samych rozpraw we wszystkich sprawach? Może ok 100, może więcej. To nie tylko rozprawy, ale posiedzenia, przesłuchania na poszczególnych etapach spraw, badania, oględziny i inne czynności wymagające ode mnie obecności w instytucjach wymiaru sprawiedliwości i organach ścigania. A do tego należy dodać jeszcze to, że w sprawach składa się wnioski, pisma pisze, a żeby to zrobić to ogląda się tysiące stron akt w czytelniach sądu, robi fotokopie, pozyskuje i składa dowody, a wcześniej za nimi także gdzieś chodzi, myśli. Łącznie z tym wszystkim to lekko licząc kilkaset dłuższych, nieraz wielogodzinnych wizyt w sądach i innych instytucjach wymiaru sprawiedliwości.

T.W.: W jaki sposób ten kilkuletni sądowy maraton odbija się na pani funkcjonowaniu?

S.: Po rozprawach nieraz przez tydzień nie mogę wstać z łóżka, albo jestem niezdolna do zajmowania się szkołą czy domem, przeżywam dysocjacje, stany depresyjne lub inne drastyczne rzeczy, których już nie chcę wymieniać bo przecież takie objawy z pewnością moi byli terapeuci są w stanie wykorzystać w sądzie. O „zwykłym” stresie jaki mam codziennie, już nawet nie wspominam. Przed rozprawami próbuję już tydzień wcześniej przygotować się by stanąć tam z podniesioną głową. Bo jak ja to mówię, jestem takim żołnierzem, który będzie walczył bez względu z ilu ran krwawię. Jednak terapeuci niszczą mi tą nagonką zdrowie i możliwość prowadzenia normalnego życia. Ma to znaczenie teraz bo nie jestem już nisko funkcjonującym „zaburzeńcem”, który oprócz terapii nie ma niczego. Wywalczyłam sobie normalne życie, a ta obława na mnie powoduje konkretne szkody bo przecież szkoła, dom czy bliskie mi osoby cierpią na tym, jeśli nagle zawalam obowiązki albo coś się ze mną dzieje bo miałam rozprawę.

T.W.: Czy jest pani pod jakąś opieką lekarską? Co sądzi o tej sytuacji lekarz?

S.: Mam zdiagnozowany przez psychiatrę syndrom stresu postraumatycznego wywołany terapiami.

Dla osoby z PTSD to wtórna wiktymizacja, gdy za każdym razem oglądam ich twarze w sądach i jestem godzinami maglowana na temat traumatycznych wydarzeń, których doświadczyłam podczas terapii, bez żadnego znieczulenia, w obliczu przerażającego sądu, który ma mnie przecież ukarać; bóg wie za co. A te sądy, które nie mają mnie karać, także są przerażające bo to jednak wymiar sprawiedliwości. Adwokaci przeciwnika prezentują uśmieszki na salach sądowych i najchętniej by mnie tam zżarli agresywnymi pytaniami, terapeuci nie lepiej. Ale to także nie pozostawia czasu na życie. Proszę sobie wyobrazić, że siedzi pan co kilka dni po pół dnia jak nie w jednym to drugim sądzie. Zdarzało się, że miałam 2 rozprawy jednego dnia, w różnych częściach Warszawy, w dwóch sądach. Pomiędzy sprawami umawiam się na oglądanie grubych tomów akt. Samo obejrzenie i sfotografowanie np. 10 tomów w jednej sprawie to kilka dni roboty, pojechanie, składanie wniosków, pilnowanie tego. A jak jest okres, że nie trzeba do sądu jakoś dłużej iść, to pisma pisać trzeba. O tym myślę cały czas. A, jeszcze jedno. Jeśli terapeuci próbując tak zaciekle mnie ukarać, dopną swego, to pozbawią mnie możliwości pracy w zawodzie, w którym kończę studia, bo warunkiem podjęcia tej w nim pracy pracy jest bycie niekaranym. Podsumowując, nie dość, że mnie skrzywdzili podczas terapii, krzywdzą nadal w sądach, to mogą również przekreślić moją przyszłość.

T.W.: Czy jest coś, czego nie poruszyliśmy podczas tej rozmowy, a o czym chciałaby pani jeszcze wspomnieć?

S.: Tak, chciałabym zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze, wielu pacjentom, a może nawet zindoktyrynowanym psychoterapeutycznie „specjalistom” nie mieści się w głowie jak można zacząć żyć normalnie bez psychoterapii? Szczególnie, jeśli jest się głęboko zaburzonym borderline’m, któremu „żadna ludzka siła nie pomoże”. Można rzec, że to przecież niemożliwe. To ja zapytam inaczej. Po co zaburzony border miałby zaczynać żyć normalnie skoro kilka razy w tygodniu ma wizyty w gabinecie, gdzie żyje w słodkiej iluzji, że terapeucie na nim zależy, że mu pomoże, że te niekończące się intelektualizacje, napuszone interpretacje i pseudotowarzyskie pogaduszki o niczym do czegoś prowadzą? Nie, nie prowadzą do niczego z wyjątkiem straty czasu. W najlepszym wypadku. W gorszym do rozstroju zdrowia. Jestem żywym dowodem na to. Ale terapeuci utrzymują go w przekonaniu, że to pomoże i że on się „leczy”. Z doświadczenia wiem jak ważna jest podstawa czyli nauka kontroli impulsów, o czym wspominałam na początku tej rozmowy, a także wykształcenie prawidłowych technik radzenia sobie w różnych sytuacjach społecznych, interpersonalnych, osobistych. Tak więc terapii nurtów CBT bym nie przekreślała, gdyż one uczą tych technik. Jednak w takiej terapii nie byłam. O tym chcę powiedzieć, że można spokojnie wytrenować to po prostu w życiu społecznym i bez terapii, jeśli pomoże ktoś, kto człowieka zdyscyplinuje, powie mu co ma robić i jak to robić. Zaczynając od najprostszych rzeczy, chociażby jak załatwić sprawę w urzędzie by się nie pokłócić. Po prostu idziemy razem i załatwiamy do skutku, aż nastąpi prawidłowe zachowanie w tej sytuacji i wtedy można już to robić samemu. Pokazuję tylko metodę, że to zwyczajny trening i nauka są skuteczne, a nie dorabianie ideologii o „leczącej relacji”. Jestem tego żywym dowodem.

Kwestia druga o której chcę powiedzieć to moja osobista konsternacja. Nie pojmę chyba nigdy jak przedstawiciele profesji pomocowej, obiecujący pacjentowi bezpieczeństwo i zaufanie mogą się posunąć się do prowadzenia tak okrutnej nagonki na pacjenta jakiej ja doświadczam. Abstrahuję w tym miejscu od tego, że terapeuci pobierają pieniądze za to aby umieć po ludzku się zachowywać, choćby to była empatia na pokaz, oraz, że uczą się latami radzenia sobie z konfliktami, trudnymi emocjami poprzez terapie własne, superwizje. Jakimi jednak ludźmi trzeba być aby skrzywdzić, nie potrafić przeprosić i z premedytacją prowadzić wieloletnią obławę obliczoną na starcie z powierzchni ziemi kogoś, komu i tak nie jest łatwo żyć?


[1]https://tomwitkow.wordpress.com/psychoterapia-bez-makijazu/

[2] Na podstawie art 415 kc, art 471 kc w związku z art 750 kc, art 23 i 24 par 1 kc, w zw. z art 448 kc oraz w zw. Z art 77 ust. 1 Konstytucji wobec bezprawnego naruszenia dób osobistych postaci zdrowia, czci, godności osobistej, poczucia własnej wartości jak również z tytułu nienależytego wykonywania zobowiązania tj. zawartej umowy psychoterapii, bowiem psychoterapia to zawsze umowa zlecenia, którą można wykonywać należycie lub nie i obejmuje to reżim odpowiedzialności kontraktowej. Delikt natomiast opiera się na dopuszczeniu się czynu niedozwolonego. Można wystąpić z jednego reżimu odpowiedzialności lub drugiego, można też z obu. Z praktyki jednak wynika, że wystąpienie z reżimu kontraktowego ma większe szanse w przypadku psychoterapii z uwagi na sam charakter tej odpowiedzialności.

[3] Gwałt na psyche: https://kobieta.wp.pl/gwalt-na-psyche-6039687973717121a

[4] https://wyborcza.pl/duzyformat/7,127290,21863420,przytulam-pania-wirtualnie-co-wolno-podczas-psychoterapii.html

POSTY O PODOBNEJ TEMATYCE:

Psychoterapia z M.

Nigdy nie pójdę na terapię

Podróż w jedną stronę

Gadał dziad do obrazu, a obraz ani razu

Nie oceniam źle swojej terapeutki…

Taka sobie zwykła historia psychoterapeutyczna…

Czy każdy potrzebuje terapeuty – pomoc czy przemysł?

O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Psychoterapia w Sądzie Najwyższym. Gdzie kończy się szukanie sprawiedliwości a zaczyna kompromitacja?

Czat Czwórki o psychoterapii – podcast PR 4

Zawracanie statku głupców – mój najnowszy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

W pułapce psychoterapii – rozmowa w miesięczniku „Moje zdrowie”


Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Naprawianie dziecka w terapeutycznym pit stopie

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze Plus Minus Rzeczpospolita (Publikacja: 10.06.2022). Poświęcony został problemom psychicznym, do których doprowadzamy nasze dzieci i absurdalnym sposobom ich rozwiązywania. Zapraszam do lektury!

.Podkręcanie wymagań dzieciom nie pozostaje bez wpływu na ich dobrostan psychiczny. Przeciążone, coraz częściej nie wytrzymują narzuconego im tempa życia.

Naprawianie dziecka w terapeutycznym pit stopie
Foto: TOMASZ P. TERLIKOWSKI

Jakiś czas przed pandemią pewna dziennikarka zapytała mnie: „Ile czasu dzieci powinny spędzać na zajęciach pozalekcyjnych?” Choć wiem, że odpowiadanie pytaniem na pytanie jest niegrzeczne, to jednak usiłując odkryć zawarte w tym zdaniu pokłady ukrytych znaczeń, zrobiłem wyjątek zasady. „A ile godzin na dobę, Pani zdaniem, powinni pracować niewolnicy?” – zripostowałem. W bezrefleksyjnej prośbie o radę dotyczącą wymiaru czasu spędzanego przez dzieci na zajęciach pozalekcyjnych kryje się założenie, że one w ogóle są potrzebne. Mało tego, że służą dzieciom i przyczyniają się do ich dobrostanu, że są lepsze od towarzystwa rodziców, dziadków i podwórka, że pomogą im zdobyć lepszą pozycję w przyszłości i tak dalej. Jednak zarówno ten dobrostan, jak i pozycję w przyszłości, mierzymy miarą akceptowanego przez nas zestawu wartości i nie da się przyłożyć do nich żadnej miary obiektywnej. Być może za kilkadziesiąt lat ktoś uzna to pytanie za podobnie absurdalne, jak absurdalna jest dyskusja o liczbie godzin pracy niewolnika w obliczu faktu niewolenia jednego człowieka przez drugiego. Ale przecież jeszcze kilkaset lat temu nikt nie dostrzegał tej niedorzeczności. Być może szukano racjonalnej odpowiedzi na tak postawione pytanie, opartej na nauce i doświadczeniu, uzasadnionej ekonomicznie, podobnie jak dzisiaj szukamy odpowiedzi na pytanie o dopuszczalne obciążenie naszych dzieci.

Aby czytać dalej kliknij TUTAJ

Posty o podobnej tematyce:

O „naprawianiu dzieci” w radiowej dwójce

Krytycznie o kulturze i zdrowiu psychicznym

Uwaga na szkodliwą pomoc psychologiczną!

Rozmowa w Radiu LUZ

Pokolenie bez pamięci

Ciało – świętość czy moneta?

O pandemii, mądrości i ewolucji cz. II


Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychoterapia: Luki w naszej wiedzy

To tytuł mojego nowego artykułu, który właśnie ukazał się w Areo Magazine. Zapraszam do lektury!

Psychotherapy: Gaps in Our Knowledge

Our understanding of psychotherapy is as fragmented and distorted as the proverbial blind men’s understanding of the elephant. For one thing, we lack reliable data about how many people practise psychotherapy, let alone how they practise it. The World Health Organisation collects survey data on the numbers of mental health practitioners, but does not ask respondents to specify whether they practice psychotherapy. Some countries, including Germany, Sweden and Australia, collect data on the number of people who practise psychotherapy within their national health care programmes, but not on those with private psychotherapy practices. Some countries collect data only on psychotherapy services that are reimbursed by insurance—which are only a small fraction of the services provided. And many countries collect no data at all. For example, in Poland, a country of 38 million people, no one has even an approximate idea of how many people are currently practising psychotherapy.

Furthermore, there is an enormous variety of practices that people define as psychotherapy. In a 2018 paper, researchers identified at least 600 different modalities. New approaches are constantly emerging, and modalities that have been discredited often re-emerge under new names. Only about a dozen approaches have been systematically tested for their effectiveness, and most of those have been tested only with respect to a small subset of psychological problems.

In many parts of the world, although psychologists and psychiatrists must be licensed, the practice of psychotherapy is completely unregulated: anyone can call herself a psychotherapist. Some branches of psychotherapy do require credentials, but the amount of training they demand varies wildly depending on the modality—from a few dozen hours of online coursework to several years of intensive training. And, after being credentialed, some therapists are subjected to ongoing supervision and quality controls; some are not.

In addition, therapists’ and patients’ reports are influenced by a host of confounding variables, making them no more reliable than those of the blind men describing the elephant. Some patients are delighted with their therapy, and some are not, but there is no way to evaluate the extent to which this is affected by the type of modality used, the quality of the therapist herself or the patient’s specific circumstances.

Read more by clicking HERE.

Posty o podobnej tematyce:

Chciał się na mnie zemścić…

Kto wyznaczy standardy w psychoterapii?

Nigdy nie pójdę na terapię

Psychoterapia z M.

Psychoterapia w Sądzie Najwyższym. Gdzie kończy się szukanie sprawiedliwości a zaczyna kompromitacja?

Podróż w jedną stronę

A Rocking Chair with a Fan? Parallels with Psychotherapy

Gadał dziad do obrazu, a obraz ani razu

Nie oceniam źle swojej terapeutki…

Taka sobie zwykła historia psychoterapeutyczna…

Psychoterapia ma znikomy wpływ na biologię pacjentów – wyniki metaanalizy

Psychoterapia imitująca podejście oparte na dowodach. Cz. 3 Konflikt interesów

Psychoterapia imitująca podejście oparte na dowodach. Cz. 2 Przemilczenie

Psychoterapia imitująca podejście oparte na dowodach. Cz. 1 Złoty standard

Zasada primum non nocere w psychoterapii. Podejście oparte na nauce


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Uwaga na szkodliwą pomoc psychologiczną!

Od momentu inwazji wojsk rosyjskich na Ukrainę zintensyfikowano marketing usług psychologicznych i terapeutycznych. Zachęcam do ostrożnego sięgania po tzw. wsparcie psychologiczne. Kilkadziesiąt lat badań wykazało, że:

  • Większość ludzi jest wystarczająco odporna aby przeżyć traumę.
  • Jest niezwykle łatwo dodatkowo skrzywdzić osoby znajdujące się w traumie, dlatego najlepsze formy wsparcia takich osób powinny być proste i nie zawierać ustrukturyzowanych interwencji psychologicznych.
  • Najskuteczniejsza metoda polega na pozwoleniu ludziom przezwyciężenia traumy na ich własny sposób.
  • To, czy osoba, która przeżyła traumę wymaga dodatkowej pomocy psychologicznej nie może być rozstrzygane przed upływem jednego miesiąca od zdarzenia.
  • Powszechnie stosowaną metodą, która utrwala skutki traumatycznych wydarzeń jest tzw. debriefing psychologiczny.
  • Większość ludzi posiada odpowiednie kompetencje do tego aby udzielić wsparcia osobie, która doświadczyła traumy!

PAMIĘTAJ!

Najskuteczniejszym wsparciem psychologicznym w trudnej sytuacji jest zapewnienie bezpieczeństwa osobie, która przeżyła trudną sytuację.

Najbardziej szkodliwym sposobem pomocy jest analizowanie i koncentracja na przeżytych negatywnych emocjach.

Fakt, że oferowana pomoc jest bezpłatna nie przesądza o tym, że jest nieszkodliwa!

Poniżej zamieszczam pełen tekst rozdziału z 3 tomu Zakazanej psychologii, w którym szczegółowo przeanalizowałem wypunktowane wyżej zagadnienia. Przeczytaj zanim zarekomendujesz komuś pomoc psychologa!

UWAGA: Autor tego tekstu nigdy nie czerpał jakichkolwiek korzyści materialnych z udzielania pomocy w sytuacjach kryzysowych, nie pracuje dla żadnej instytucji świadczącej podobne usługi. Tekst jest wynikiem analizy dostępnych powszechnie badań na ten temat.

O psychologach na zgliszczach, czyli traumatyczna turystyka i katastroficzny biznes

Prędzej złodziej przyzna się, że ukradł, niż profesor, że głupstwo powiedział.

Aleksander Fredro

To był chłodny i pochmurny dzień. Mimo to wstaliśmy wcześnie, przygotowaliśmy termosy z gorącą herbatą, kanapki i spakowaliśmy plecaki. Po godzinie jazdy samochodem dotarliśmy do podnóża góry, na której szczyt zamierzaliśmy wejść. Wyciąg, za pomocą którego chcieliśmy skrócić drogę, okazał się nieczynny z powodu silnego wiatru, co dodatkowo wydłużyło dystans, który mieliśmy pokonać. Mimo to bez wahania ruszyliśmy w górę. Po czterech godzinach wspinaczki byliśmy na szczycie ciesząc się widokiem, który się stamtąd roztaczał. Mimo tego, że to dopiero był wrzesień, na górze panowały zimowe warunki. Schodziliśmy dłuższą, choć łatwiejszą drogą. Dotarliśmy do samochodu przemarznięci do szpiku kości i zmęczeni ale zadowoleni. Ciesząc się pięknem chwili i surowym urokiem otaczających nas gór wracaliśmy do hotelu nawet nie włączając radia w samochodzie. Marzyliśmy tylko o gorącym posiłku, kojącym prysznicu i odpoczynku.

            Chociaż od tego czasu minęło kilkanaście lat, pamiętam wydarzenia tego dnia tak, jakby miały miejsce zaledwie wczoraj. Wielu ludzi z naszej kultury, którzy byli wówczas wystarczająco dorośli, pamiętają ten dzień w najdrobniejszych szczegółach. To całkiem zrozumiałe, bowiem nasze umysły mają tendencję do tego aby spostrzegać zło jako silniejsze i ważniejsze niż dobro. A ten dzień był niewyobrażalnie zły. To był 11 września 2001 roku.

            Jeśli większość z nas, tych, którzy obserwowali to wszystko z daleka, tak dokładnie pamięta szczegóły tego dnia, jak mogły zostać zapamiętane przez tych, którzy byli naocznymi świadkami lub nawet ofiarami tych przerażających wydarzeń, które rozgrywały się na oczach całego świata? Czy są w stanie znieść ciężar wspomnień tego tragicznego dnia? Czy nawiedzają ich w snach? Jak często? W jaki sposób te wspomnienia wpływają na ich codzienne życie?

            Wydaje się, że większość z nas ma dość empatii, aby przynajmniej odgadnąć, jakie odpowiedzi zostaną udzielone na wszystkie te pytania. Z dużą dozą pewności możemy założyć, że osoby te borykają się z silnym lękiem, poczuciem bezradności, koszmarami sennym, retrospekcjami i innymi objawami zespołu stresu pourazowego (post traumatic stress disorder – PTSD).

            Dla wielu ten dramat wykracza poza możliwości zrozumienia. To, co widzieli lub doświadczyli ludzie dotknięci tragedią, nie może być w pełni zrozumiane ani opisane przeze mnie, osobę, która spędziła ten dzień niezakłócony, daleko w spokoju gór. Pozwólcie, że dla tych z was, którzy nie sięgają pamięcią tak daleko wstecz, przywołam odczucia tego dnia cytując fragmenty relacji naocznych świadków:

Wśród papierów i kawałków stopionej stali spadających na ziemię dostrzegam, że niektóre gruzy spadają znacząco odmiennie. To nie były spadające części budynku. To byli ludzie skaczący z okien, ich ciała koziołkowały w szybkim spadaniu z osiemdziesiątego piętra. Zauważyłem około dziesięciu takich upadków, chorobliwie nagrywając trzy z nich.[1]

Czy możesz sobie wyobrazić dym i żar? Ludzie nie chcą być żywcem spaleni. Widziałem około piętnastu spadających lub skaczących. Najpierw był jeden, jakieś dwie, trzy minuty później jeszcze jeden. Miałem łzy w oczach. Czułem emocje. Jestem zszokowany.

(…)

Było tak wielu zbiegających ze schodów; biegnacych przez siebie nawzajem, krzyczących i popychających innych i próbujących się wydostać. To było, zanim zawaliła się wieża. To było zanim dowiedziałem się, że moi pracownicy i przyjaciele wciąż tam są, na 92. piętrze i nie liczyłem na to, żebym kiedykolwiek znowu ich zobaczył.

(…)

Próbowałem uspokoić pewną kobietę i powiedzieć jej, że najgorsze minęło, kiedy ogromna bryła gruzu przebiła sufit. Nastąpiła gwałtowna erupcja, a budynek zadudnił. To był kolejny sprawdzian woli. Potem zgasły wszystkie światła i budynek pozostał zaciemniony. Po prostu nie mogliśmy nic zobaczyć i przez cały czas woda płynęła jak powódź za nami, i dym i ogień.

Zeszliśmy na dół, na zewnątrz i to była apokalipsa. Nie mogę sobie wyobrazić, jak może wyglądać wybuch bomby atomowej, ale może właśnie tak. Wtedy myśleliśmy, że wydostaliśmy się, ale musieliśmy jeszcze przeciskać się przez stosy gruzu, a wszystkie drzewa w promieniu czterech przecznic były ogołocone. Teraz muszę sprawdzić, czy mogę znaleźć niektórych moich ludzi. Do tej pory mam ich tylko czterech.[2]

Właśnie tego dnia i przez wiele następnych tysiące psychologów, psychoterapeutów i pracowników socjalnych zdawało sobie sprawę jakie wstrząsy emocjonalne staną się udziałem tych, którzy przeżyli. Kierowani godnym szacunku ludzkim odruchem, dobrowolnie zdecydowali się udać na miejsce katastrofy, aby udzielić psychicznego wsparcia ofiarom ataku na Word Trade Center. W obliczu zaistniałej tragedii ich cel był prosty – ochronić ludzi przed przyszłymi konsekwencjami traumy, zapobiec rozwinięciu się PTSD. W tym celu wykorzystali procedurę znaną jako debriefing psychologiczny (psychological debriefing – PD), znany również jako debriefing krytycznych wydarzeń stresowych (critical incident stress debriefing – CISD) lub zarządzanie krytycznymi wydarzeniami stresowymi (critical incident stress management – CISM). Metoda składa się z serii rozmów, których celem jest umożliwienie skonfrontowania się ofiary z tragicznym wydarzeniem i podzielenie swoimi emocjami z doradcą. Dzięki temu mają oni lepiej ustrukturyzować wspomnienia dotyczące tego wydarzenia. Sesje PD często umożliwiają rozmowy na temat swoich traumatycznych przeżyć z innymi ofiarami tego samego wydarzenia. PD przeprowadza się natychmiast po lub w trakcie pierwszych trzech dni po kryzysie. Metodę stosuje się po to, aby udzielić pierwszej psychologicznej pomocy ludziom poszkodowanym, tym, którzy widzieli rannych lub zabitych, lub udzielali im pierwszej pomocy.

            11 Września, 2001 roku większość psychologów pomagających tym, którzy przeżyli ataki terrorystyczne, wykorzystywała debriefing psychologiczny (PD) aby ochronić ich przed PTSD. Czy udało im sią osiągnąć ten chwalebny cel? Gorzka i trzeźwa odpowiedź brzmi NIE. Nie mogli go osiągnąć, ponieważ to co próbowali robić w następstwie katastrofy WTC było pozbawione wartości. Co gorsza, rytuały, którym poddawali ofiary i świadków tragedii, miały na nie szkodliwy wpływ. Czy jednak biorąc pod uwagę szlachetne pobudki, które kierowały wolontariuszami niosącymi pomoc psychologiczną, nie powinniśmy ich usprawiedliwić? Odpowiedź ponownie brzmi NIE. Podstawową powinnością każdego profesjonalisty jest odpowiedzialność za zdobycie wiedzy, która może być w praktyce wykorzystana do pomocy innym. W owym czasie, kiedy próbowali nieść pomoc ofiarom zamachów na WTC, powinni mieć świadomość co najmniej dwóch rzeczy: braku naukowych dowodów na skuteczność PD i uzdrawiającej siły ludzkiej odporności, która powoduje, że u większość z nas nie rozwija się PTSD.

            Początki metody PD sięgają wczesnych lat 80. XX wieku. Jej autorem jest, Jeffrey Mitchell, który był wówczas strażakiem i pracował w służbach paramedycznych. Oto, jak Richard Gist, psycholog konsultant w Missouri Fire Department i Joseph Woodall, dyrektor Public Safety Administration w Grand Canyon University opisali ówczesne podłoże społeczne i pojawiające się ważne potrzeby, które miały znaczący wpływ na powstanie metody:

Liderzy zespołów straży pożarnej i służb ratowniczych zaczęli w tamtych czasach zwracać uwagę na wpływ poważniejszych wypadków na dobrobyt ich personelu. Wydawało się, że niektóre wydarzenia przynosiły nawet doświadczonym pracownikomw obrazy i spostrzeżenia, z którymi niezwykle trudno było im się pogodzić. Prawie każdy mógł sobie przypomnieć takie doświadczenie w swojej karierze i prawie każdy mógł sobie przypomnieć kogoś, kogo kariera, po ekspozycji na szczególnie poruszające lub makabryczne doświadczenie, wydawała się załamywać. Rozumowaliśmy w ten sposób, że jeśli moglibyśmy pomóc w takich przypadkach, byłoby to z pewnością słuszne.

(…)

Rozmowy weteranów z początkującymi od dawna były częścią tradycji straży pożarnej, ale nigdy formalnie nie były zalecane i odbywały się bardzo spokojnie i bardzo prywatnie; wsparcie, które otrzymywaliśmy, zależało w dużym stopniu od „szczęścia w wylosowaniu” oficerów i towarzyszy. Przekonanie, że w takich sytuacjach jakiś krok powinien zostać wykonany, aby w razie potrzeby zapewnić wsparcie udzielane systematycznie i skutecznie, wydawało się rozsądne. Wydawało nam się wiarygodne i całkowicie sensowne, aby takie działania wynikały z protokołu organizacyjnego i były wykonane w zorganizowanej grupie. W ten sposób narodził się „debriefing krytycznych wydarzeń stresowych” (CISD).[3]

            Gdzieś po drodze rozpowszechniło się przekonanie, że zawsze lepiej jest wydobyć emocje niż je dusić w sobie, co pasowało doskonale do debriefingu. Wkrótce okazało się, że koncepcja ta powstała również w bardzo dogodnym momencie i stała się bardzo popularna wśród członków wielu centrów kryzysowych. Jego podstawowa i bardzo atrakcyjna idea udzielania pomocy psychologicznej ratownikom nie była jedyną przyczyną jego natychmiastowego sukcesu. Została również starannie opakowana i sprytnie wprowadzona na rynek przez jej pomysłodawcę i zwolenników. Główną cechą ruchu CISD jest jego stanowczo argumentowane i często powtarzane twierdzenie, że jest to „przetestowany i sprawdzony naukowo” system interwencji, stworzony dzięki systematycznym badaniom.[4]

            Przez pierwszą dekadę od jej powstania metoda została praktycznie niezauważona przez główny nurt literatury psychologicznej. Nabrała rozgłosu dzięki publikacjom i wystąpieniom w mniej krytycznych czasopismach branżowych, podczas targów i dzięki szeregowi treningów psychologicznych. Jednak wraz z upływem czasu przeprowadzono wiele badań, a przez lata zgromadzono ogromną bazę danych empirycznych.

            Pierwsze krytyczne badanie, które wyśledziłem, przeprowadził australijski psychiatra Alexander McFarlane, już w 1988 roku. W ciągu 25 miesięcy badał grupę 469 strażaków biorących udział w ogromnym pożarze buszu australijskiego. Zauważył, że po sześciu miesiącach od katastrofy jednym z najlepszych predyktorów ryzyka zwiększającego prawdopodobieństwo rozwinięcia się PTSD, był fakt uczestnictwa w debriefingu psychologicznym. Co więcej, w oparciu o te dane, doszedł do wniosku, że ekspozycja na ekstremalną traumę jest koniecznym, ale niewystarczającym czynnikiem dla wyjaśnienia powstania i rozwoju wzorca zachorowań pourazowych.[5]

            Rok później dwaj norwescy psychiatrzy, Karsten Hytten i Anders Hasle, zbadali 58 strażaków ochotników, którzy byli zaangażowani w akcję ratunkową podczas pożaru hotelu. Razem z 57 profesjonalnymi strażakami uczestniczyli w ratowaniu gości hotelowych zamkniętych nawet przez trzy godziny w 12-piętrowym budynku. W wyniku pożaru 14 osób zginęło. 114 osobom udało się uratować. Prawie połowa strażaków ochotników stwierdziła, że doświadczenie katastrofy było najgorsze ze wszystkich jakie kiedykolwiek przeżyli. Mimo to 80% uważało, że dobrze poradzili sobie z pracą, a aż dla 66% akcja ratunkowa z perspektywy czasu stanowiła pozytywny epizod. Badanie nie potwierdziło ochronnego wpływu PD na zwiększenie ryzyka rozwoju PTSD.[6]

            W 1991 roku opublikowano dwa kolejne badania przeprowadzone na grupach brytyjskich funkcjonariuszy policji. Żadne z nich nie potwierdziło twierdzenia o ochronnym działaniu PD, ponadto w obu nie wykazano wysokiego poziomu stresu pourazowego lub choroby psychicznej wśród funkcjonariuszy narażonych na wysoki poziom stresu.[7]

            Co więcej, dowody empiryczne braku ochronnego działania PD okazały się być tylko czubkiem góry lodowej. Kolejne badania wykazały dodatkowe szkodliwe działanie PD. Australijscy badacze, Jean Griffiths i Rodney Watts zbadali związki między PD a objawami stresu wśród 288 ratowników zaangażowanych w jedną z najgorszych katastrof drogowych w Australii. Personel, który uczestniczył w sesjach debrifingu, po 12 miesiącach wykazywał znacznie wyższe poziomy symptomów niż osoby, które nie zostały poddane interwencji. Ponadto nie znaleziono związku między postrzeganą przydatnością PD a pojawieniem się objawów.[8]

            Skuteczność PD nie została również potwierdzona wśród brytyjskich żołnierzy, których obowiązki obejmowały obsługę i identyfikację zwłok żołnierzy podczas wojny w Zatoce Perskiej. Żołnierze, którzy zostali poddani debriefingowi, nie mieli niższego poziomu zachorowalności niż ci, którzy w nim nie uczestniczyli.[9]

            Z roku na rok przybywało danych. W 1994 r. liczba danych była wystarczająca, aby badacze mogli opublikować pierwsze przeglądy badań. Jeden z nich został napisany przez brytyjskich naukowców, Jonathana Bissona i Martina Deahla. Doszli do wniosku, że hipoteza mówiąca o tym, że PD zmniejsza następstwa psychologiczne, nie została odpowiednio zbadana. Ich zdaniem, dane dostępne na tym etapie sugerowały, że w najlepszym przypadku PD zapewniało pewną ochronę przed późniejszymi następstwami, a w najgorszym razie, że nie czyniło żadnej różnicy.[10]

            W tym samym roku Donald Meichenbaum z University of Waterloo opublikował Clinical handbook/practical therapist manual for assessing and treating adults with posttraumatic stress disorder, w którym opisał i skrytykował PD wskazując na sytuacje, w których spowodował on więcej szkód niż korzyści.[11]

Rok później opublikowano dwa obszerne przeglądy literatury na temat traumy psychicznej. Pierwszy napisany przez amerykańskich specjalistów od nauk o pożarach, Richarda Gista i Josepha Woodalla, omawiał modele radzenia sobie ze stresem i argumentował za rozsądnym, etycznym i skutecznym podejściem do problemu. Autorzy nie znaleźli wiarygodnych dowodów empirycznych wskazujących na możliwe do udowodnienia działanie zapobiegawcze PD.[12] W drugim przeglądzie starali się również odpowiedzieć na pytanie, czy programy ochronne, takie jak PD, zapobiegają PTSD. I znowu ich odpowiedź była bardzo pesymistyczna.[13]

W 1996 roku Michael Hobbs, Richard Mayou, Beverly Harrison i Peter Worlock z Oxford Hospital opublikowali wyniki swoich badań dotyczących skuteczności PD u osób, które brały udział w wypadkach drogowych. Badanie nie wykazało różnic między grupą ofiar wypadków drogowych a grupą kontrolną.[14] Obie grupy zostały ponownie zbadane po trzech latach. Tym razem badanie dowiodło, że ci, którzy otrzymali interwencję PD, wykazali wyższy poziom objawów PTSD, zwiększony niepokój przed podróżowaniem i zgłaszali częstsze dolegliwości fizyczne niż grupa kontrolna. Pomimo zapewnienia im PD, po trzech latach pacjenci, którzy doświadczyli znacznego stresu pourazowego, nie wykazywali żadnej poprawy, a ich wyniki były znacznie gorsze w porównaniu z grupą kontrolną.[15]

W tym samym roku australijski kliniczny psycholog zdrowia z University of Queensland, Justin Kenardy wraz ze swoim zespołem, opublikował wyniki badań, w których analizował skuteczność PD zapewnionego ochotnikom, które same uczestniczyły w udzielaniu wsparcia psychologicznego ofiarom trzęsienia ziemi w Newcastle w 1989 roku. Dwa lata po interwencji, w porównaniu do 133 niepoddanych debriefingowi ochotników, 65 poddanych procedurze PD wykazało większe trudności adaptacyjne i zwiększone objawy ostrego zaburzenia stresowego.[16]

            Druga połowa dekady przynosi prawdziwą obfitość badań, artykułów i recenzji poświęconych PD, jej skuteczności i szkodliwym skutkom.[17] Ponieważ niemożliwe jest tutaj omówienie ich wszystkich, wspomnę tylko o kilku. Pierwsze z nich to badanie opublikowane przez Gista i jego współpracowników w 1998 roku. Zbadali oni strukturę i skuteczność PD po katastrofie samolotu pasażerskiego, w którym zginęło 112 z 296 pasażerów. Wyniki tego badania uwzględniające prawie kompletną próbę strażaków biorących udział w odnajdywaniu fragmentów ciała ofiar i podobnych operacjach, nie wykazały klinicznie znaczącego wpływu tych wydarzeń na personel po dwóch latach od zdarzenia. Nie odnaleziono również dowodów na lepsze funkcjonowanie osób poddanych PD w porównaniu do osób, które odmówiły uczestnictwa w nim. Dodatkowo widoczne były niewielkie, ale istotne statystycznie tendencje do pogorszenia wskaźników funkcjonowania osób poddanych PD oraz wyraźna preferencja dla nieformalnych źródeł wsparcia i pomocy, które silnie korelowały ze skuteczniejszym powrotem do równowagi.[18]

            Kolejnymi ważnymi artykułami opublikowanymi w drugiej połowie pierwszej dekady XXI wieku były systematyczne przeglądy badań dotyczące skuteczności pojedynczej sesji debriefingu. Ich autorami była Suzanna Rose i Jonathan Bisson, psychologowie z University of London. Udało im się znaleźć tylko sześć randomizowanych kontrolowanych badań. Dwa badania pokazały związek interwencji z wynikiem pozytywnym, dwa nie wykazały różnicy w wynikach między grupami eksperymantalną i kontrolną, a dwa wykazały pewne negatywne wyniki w grupie, która została poddana PD.[19] Rose przeprowadziła jeszcze jeden przegląd badań w 2000 roku. Jedynym wnioskiem z tej analizy było to, że zastosowanie PD było w najlepszym razie sporne.[20]

            Najbardziej niepokojące wątpliwości co do skuteczności PD pochodziły z Przeglądu Cochrane’a analizującego ostatnie piętnaście lat badań nad PD. Wyniki wykazały, że interwencje w postaci debriefingu okazały się być szkodliwe lub nieskuteczne. Pierwszy przegląd został wykonany w 1997 roku i ukazał się w 1998 roku. Od tego czasu jest regularnie aktualizowany.[21] Jego wersja z 2000 roku zawiera  następujący, jednoznaczny wniosek: „Nie ma obecnie dowodów na to, że debriefing psychologiczny jest użyteczną metodą leczenia pourazowych zaburzeń stresowych po traumatycznych zdarzeniach. Powinno się zaprzestać obowiązkowego debriefingu ofiar traumy.”[22]

            Oczywiście, PD nie była jedyną nieudowodnioną procedurą, która została zaprojektowana i opracowana z myślą o pomocy straumatyzowanym ludziom. Obecnie powstało kilka tak zwanych „terapii mocy”. Ich zbiorowa nazwa opiera się na twierdzeniu, że takie leczenie działa o wiele wydajniej niż inne interwencje stosowane w przypadkach zaburzeń lękowych, a ponadto oddziałuje poprzez procesy wyraźnie różniące się od wglądu psychologicznego lub uczenia się. Terapie mocy obejmują desensytyzację ruchów oczu i ponowne przetwarzanie, terapię w polu myślowym, terapię wolności emocjonalnej, redukcję incydentów traumatycznych i dysocjację wzrokową/kinestetyczną. Ograniczę się tylko do wskazania ich nazw, ponieważ te podejścia są znacznie mniej popularne wśród osób udzialejących pomocy po traumie, a do tego nawet znacznie gorzej udowodnione naukowo. Dociekliwy czytelnik znajdzie wiele źródeł, aby zgłębić ten temat.[23]

            Do tej pory przedstawiłem tylko niektóre wyniki badań dotyczące skuteczności PD dostępne przed atakiem na WTC. Wiele z nich było dostępnych na długo przed 11 września 2001 roku. Każdy profesjonalista, który praktykował w tym obszarze powinien je znać. Warto również wspomnieć, że do tego czasu badania naukowe ujawniły szereg skutecznych procedur leczenia i łagodzenia objawów PTSD. Większość opierała się na teorii poznawczo-behawioralnej i obejmowała strategie, które przetrwały rygorystyczne naukowe badania. Dlaczego więc większość psychologów i terapeutów zastosowała wątpliwe podejście PD w stosunku do osób, które przeżyły WTC na tak masową skalę, jaka nie miała precedensu w historii? Odpowiedź na to pytanie należy do ciebie, czytelniku.

            Po ataku na WTC, krytyczne dane pokazujące brak skuteczności PD lub nawet ujawniające jego jatrogenną rolę, były stale gromadzone, jednak problem został nagłośniony dopiero w dziesiątą rocznicę katastrofy WTC. Stało się to w 2011 roku za sprawą specjalnego wydania flagowego czasopisma American Psychological Association (APA) –  American Psychologist. Wydanie to zawierało kilkanaście recenzowanych artykułów. Nazywane również raportem, przedstawiało liczne przykłady tego, jak psychologia pomagała ludziom zrozumieć i radzić sobie z trwałymi skutkami 9/11. Zbadano również, w jaki sposób psychologia pomogła nam uświadomić sobie korzenie terroryzmu i jak można zapobiegać przyszłym atakom. Jeszcze przed ukazaniem się tego numeru American Psychologist w druku, media zareagowały na jego treść. Jednym z pierwszych prominentnych czasopism, które opublikowało swój komentarz, był The New York Time. To, co napisali, wydawało się szokujące dla wszystkich:

Eksperci znacznie przeszacowali liczbę osób w Nowym Jorku, które mogły cierpieć z powodu długotrwałego stresu emocjonalnego. Terapeuci ruszyli, by ukoić ofiary za pomocą metod, które później okazały się szkodliwe dla niektórych z nich. (…)

Ale później badacze odkrylo, że standardowe w tamtym czasie podejście, w którym terapeuta nalega, aby zestresowana osoba mówiła o swoim doświadczeniu i emocjach przynosi wielu ludziom odwrotny skutek. Pogrążają się jeszcze głębiej w lęku i depresji, kiedy zmusza się je do łagodzenia okaleczeń.[24]

Później? Naprawdę? A co z tymi wszystkimi badaniami opublikowanymi przed 2001 rokiem, które cytowałem w tym rozdziale?

Roxane Cohen Silver, psychology z University of California, Irvine, autor “An Introduction to ‘9/11: Ten Years Later’” wypowiadając się dla The New York Time, wydawała się być szczerze zaskoczoną: „Powinniście zrozumieć, że przed 9/11 nie dysponowaliśmy jakimkolwiek sposobem oceny reakcji na coś takiego, mieliśmy jedynie oceny oparte na trzęsieniach ziemi i innych traumach.”[25]

            W badaniach przedstawionych wcześniej w tym rozdziale, przeprowadzonych przed 2001 rokiem, zbadano kilka tysięcy osób, które ucierpiały w wielu różnych katastrofach. Czy naprawdę nie było żadnej możliwości oceny reakcji ludzi na traumę i sposobów udzielania pomocy w radzeniu sobie z objawami po wystąpieniu traumatycznych incydentów?

            Trzy dni później, 31 lipca, znany tabloid – Daily Mail opublikował artykuł o uderzająco dramatycznym tytule: „Terapia może doprowadzić cię do szaleństwa, odkrywają badania na temat poradnictwa udzielonego osobom, które przeżyły 9/11”. John Stevens, autor tego artykułu, przekonywał, że:

Terapia może zaostrzyć traumę i pogorszyć sytuację, jak pokazują badania, które dotyczą pomocy udzielonej Nowojorczykom w następstwie wydarzeń z 11 września.

Raport, który zostanie opublikowany w czasopiśmie American Psychologist w przyszłym miesiącu, w 10. rocznicę ataków z 11 września pokazuje, że ponowne przeżywanie wydarzeń przyniosło szkodę wielu tym, którzy ocaleli.

Jak donosi raport, specjaliści od zdrowia psychicznego zalali miasto falą „traumatycznej turystyki” po tym, jak dwa samoloty uderzyły w World Trade Center w 2001 roku.

Badanie pokazuje jednak, że główne korzyści psychologiczne odczuli raczej psychologowie, a nie ich pacjenci, których liczbę potrzebujących pomocy, jak twierdzą eksperci, znacznie przeszacowano.

„Przeprowadziliśmy studium przypadku w Nowym Jorku i nie byliśmy w stanie powiedzieć, czy ludzie rzeczywiście otrzymali pomoc od tych, którzy ją oferowali – ale pomagający czuli się z tego powodu świetnie” powiedziała w rozmowie z The New Yourk Times Patricia Watson, współautorka raportu, która pracuje w National Center for Child Traumatic Stress.

”To ma sens; wiemy, że altruizm sprawia, że ludzie czują się lepiej.”

Zgodnie z raportem, centra terapeutyczne zostały utworzone po 11 września w biurach dużych pracodawców oraz w remizach.

Ale dla wielu osób, które przeżyły, standardowa procedura wówczas stosowana, polegająca na tym, aby opowiadali o tym co przeżyli, nie była pomocna.

Naukowcy są przekonani, że proces ten może czasami popychać ludzi głębiej w depresję i pogarszać lęk.[26]

Artykuł napisany ze sporą dozą przesady, jednak dobrze odzwierciedlał poczucie nagłego zaskoczenia i zdziwienia wśród naukowców i terapeutów.

            Kolejny, który ukazał się w Psychology Today był utrzymany w podobnym tonie. Jego autorka, Susan Krauss, opisała 9/11 jako bezcenną lekcję odebraną przez psychologów.

Pierwszą lekcją z 11 września jest to, że nie wszyscy reagują w ten sam sposób w obliczu katastrofy. Z jakichś powodów ci, którzy kwalifikują się jako „odporni”, wyzdrowieją sami. To ci, którzy są zagrożeni PTSD, mogą skorzystać z interwencji psychologicznej.[27]

            Rzeczywiście była to uderzająca lekcja, w szczególności dla tych, którzy wcześniej nie odrobili swoich zadań domowych. Ci, którzy robią odrobinę więcej niż to co muszą, mogli odebrać tę samą lekcję dzięki lekturze wyników badań Alexandra McFarlane’a opublikowanych już w 1988 roku i wielu innych prac publikowanych później. Oświadczenie Patricii Watson, współautorki raportu, wyraża podobne zmieszanie, gdy zastanawia się nad skutkami PD.

Watson zauważyła, że nie mogła stwierdzić, czy ochotnicy pomogli ludziom, czy nie. Pomocnicy czuli się lepiej, ale czy również ci, którym próbowali pomóc? Zastosowali standard pomocy znany wówczas jako „debriefing psychologiczny: zachęcanie poddanej stresowi osoby do rozmowy o przeżytych właśnie doświadczeniach i emocjach. Niestety, podejście to u wielu osób przynosi przeciwny skutek, stają się bardziej przygnębione i niespokojne, gdy opowiadają o traumie.”[28]

            Pozwolę sobie raz jeszcze przypomnieć, że tak jak Patricia Watson, wszyscy mieliśmy dość okazji, aby nauczyć się tych lekcji już na długo przed 2001 rokiem.

Bez wątpienia komentarze w mediach dotyczące raportu zawierały sporo przesady. Jednak kiedy patrzę na zamieszczone w nim teksty, niektóre zdania i sformułowania bardziej przykuwają moją uwagę niż inne. Pierwsze zdanie artykułu zatytułowanego Postdisaster Psychological Intervention Since 9/11 brzmi:

 Obfitość badań i doświadczeń po 11 września doprowadziły do opracowania opartych na dowodach wytycznych i strategii wspierających projektowanie i implementację publicznych programów zdrowia psychicznego po aktach terroryzmu i katastrofach.

            Jakkolwiek trudno zaprzeczyć temu twierdzeniu, to jednak ciśnie się na usta pytanie: na czym opierały się strategie sprzed 11 września? Na wierze? Na objawieniu? Jak pokazałem wcześniej, było wystarczająco dużo dowodów, aby budować te strategie bez konieczności uciekania się do tradycyjnych metod przypominających odprawiane bezmyślnie rytuały. Katastrofa WTC była wydarzeniem bezprecedensowym w historii całej zachodniej cywilizacji. Ale powinna być również uznana za bezprecedensową porażkę psychologów i psychoterapeutów, którzy zamiast nieść pomoc i ulgę osobom straumatyzowanym, angażowali się w szkodliwe dla wielu rytuały, które nie miały żadnej wartości praktycznej. Specjalny numer American Psychologist wywołał atmosferę kompletnego zaskoczenia i niepewności, którą natychmiast podchwyciły media. Nie potrafię zinterpretować tego inaczej, niż jako stworzenie zasłony dymnej, aby ukryć jeden z najbardziej ponurych upadków w krótkiej historii psychologii jako nauki.

            Dzisiaj bezużyteczność PD i wczesnych interwencji po traumie jest szeroko i otwarcie komentowana nie tylko w literaturze specjalistycznej, ale nawet w gazetach i czasopismach.[29] Wydaje się, że jest to już powszechna wiedza i każdy, kto wykazuje nawet nikłe zainteresowanie psychologią, powinien być jej świadomy. Nowoczesne, oparte na dowodach podejście jest zrozumiałe do wszystkich, ale nie dla kapłanów kultu cargo. Prawdziwi wyznawcy kurczowo trzymają się swoich rytuałów, czy to pod obstrzałem badań empirycznych, czy w przytłaczającej powodzi zdrowego rozsądku.

            W tym samym czasie, kiedy został opublikowany raport, terapeuta i autor podręcznika debriefingu, Debbie Hawker wraz z Johnem Durkinem, szkoleniowcem i konsultantem pożarnictwa, ratownikiem i pracownikiem służb paramedycznych napisali artykuł To Debrief or not to Debrief our Heroes: that is the Question, w którym stwierdzili:

W kilku randomizowanych kontrolowanych eksperymentach testowano okrojone formy debrifingu w odmiennej populacji: głównie wśród ofiar niespodziewanej traumy. Te badania, a w szczególności dwa, w których debriefing okazał się szkodliwy, doprowadziły do powstania dwóch przeglądów badań, aby ostrzec praktyków przed debriefingiem. W konsekwencji wiele organizacji zaprzestało debriefingu swoich pracowników, którzy doświadczają traumy podczas rutynowej pracy.[30]

            Ich zdaniem te dwa badania zawierały poważne wady. Prawdopodobnie umknęło ich uwadze, że wykonano wiele więcej podobnych badań a ich rezultaty opublikowano niemal dwie dekady wcześniej, ponieważ podsumowują swój artykuł w następujący sposób:

Powiedziano nam, że sprawa przeciwko debriefingowi jest udowodniona, a debata zamknięta. Nie zgadzamy się. (…) Przewidujemy, że odpowiedni debriefing psychologiczny okaże się korzystny dla drugoplanowych ofiar traumatycznych wydarzeń zaangażowanych wspólnie w pracę podczas ich trwania. Należy wspierać badania dotyczące tych zastosowań i zachęcać do nich.[31]

            W odpowiedzi na te tezy, psycholog i dziennikarz Christian Jarrett sformułował następujące pytanie: „Czy nadszedł czas, aby wskrzesić posttraumatyczny debriefing psychologiczny dla osób udzielających pomocy w nagłych wypadkach i ratowników?” Doszedł również do wniosku, że: „Być może nie ma w tym nic dziwnego, że posttraumatyczny debriefing pojawia się pod nowymi nazwami, takimi jak >>silne wsparcie grup zdarzeń<< czy >>zarządzanie ryzykiem urazów<<”.[32] Podążając ścieżką wskazaną przez Jarreta z łatwością odnajdziemy bogactwo propozycji wsparcia kierowanych do ofiar traumatycznych wydarzeń. Stare wino w nowych beczkach…

            W 2013 roku, prawie dwa lata po dziesiątej rocznicy 11 września, Karen Paul z University of Calgary i Mark van Ommeren ze Światowej Organizacji Zdrowia w Genewie opublikowali artykuł zatytułowany A primer on single session therapy and its potential application in humanitarian situations. Czy znali wyniki badań przedstawione w specjalnym wydaniu American Psychologist? Stawiam na to, że nie. W ich pracy nie znajdziemy żadnego odniesienia do tych artykułów, nie ma ich też w bibliografii. Gdyby je przeczytali, wiedzieliby, że:

Badania generalnie potwierdzają tezę, że większość osób, które przeżyły katastrofę, zazwyczaj nie wymaga interwencji specjalistów od zdrowia psychicznego. Dodatkowo, ponieważ osoby odporne wydają się skutecznie radzić sobie same, możliwe jest, że interwencje zewnętrzne nie mają żadnej przewagi, a nawet mogą osłabić naturalne zdolności radzenia sobie ze stresem.[33]

Powinni być również świadomi, że:

Wiele systematycznych przeglądów badań poświęconych wczesnej interwencji u osób po urazie wykazało, że istnieją bardzo ograniczone dowody potwierdzające potrzebę jakiejkolwiek interwencji psychologicznej w ciągu pierwszego miesiąca po jakimkolwiek rodzaju traumatycznego zdarzenia.[34]

            W przeciwieństwie do tych zaleceń nalegali, aby zwrócić uwagę na następujące kwestie:

Ponieważ w krajach o wysokim dochodzie jedna sesja jest najczęściej rozszerzana o dodatkowe, należy zwrócić szczególną uwagę na jej potencjał adaptacyjny, tak, aby zaspokoić potrzeby pracowników służb w warunkach nagłych wypadków w krajach o niskich i średnich dochodach. Jest to szczególnie ważne, kiedy tylko jedna sesja jest możliwa. Ponieważ badacze wciąż sprawdzają potencjał pojedynczej sesji aby wykorzystać to dla poprawienia jakości usług w zakresie zdrowia psychicznego w krajach o wysokim dochodzie, należy również zbadać możliwość świadczenia takich usług w ramach jednej sesji w sposób, który poprawi ich jakość w sytuacjach kryzysowych.[35]

            Czy autorzy tych słów będą również zaskoczeni, jeśli za dziesięć lat nastąpi katastrofa podobna do WTC a niosący pomoc zastosują swoje nieskuteczne i szkodliwe procedury? To bardzo prawdopodobne, podobnie jak fakt, że nie będą sami. Dołączy do nich Jeff McGill, adiunkt w dziedzinie prawa karnego i autor artykułów napisanych dla PoliceOne.Com. W jednym ze swoich artykułów, napisanym w maju 2015 roku beztrosko stwierdził: „Obecnie debriefing w sytuacjach krytycznych przeprowadzony przez kolegów jest najlepszą praktyką, jaka może być zastosowana na miejscu zdarzenia ponieważ dotyczy natychmiastowych reakcji na traumatyczne sytuacje stresowe w jakich mogą znaleźć się funkcjonariusze organów ścigania.”[36]

            Czy nie wie, że The National Fallen Firefighters Foundation – organizacja odpowiedzialna za tworzenie standardów i wymagań w zakresie zapobiegania i zwalczania pożarów, szkoleń, sprzętu, kodów i norm – usunęła wszelkie zalecenia dotyczące używania CISM ze standardów z 2009 roku? [37] Czy nie zna aktualnych zaleceń WHO dotyczących debriefingu psychologicznego?

W celu zmniejszenia ryzyka stresu pourazowego, niepokoju lub objawów depresji u osób, które niedawno uczestniczyły w traumatycznym zdarzeniu, nie należy stosować debriefingu psychologicznego.

Siła rekomendacji: SILNA.[38]

            W tym miejscu warto również dodać, że debriefing psychologiczny nie jest wyłączną domeną psychologów i terapeutów zza oceanu, co mogłoby wynikać z dotychczasowej lektury tego rozdziału. Wprost przeciwnie, usługi w tym obszarze kwitną również i u nas, przynajmniej w chwili, kiedy piszę te słowa, czyli na przełomie lat 2017/2018 i wygląda na to, że nie są nienarażone na jakąkolwiek krytykę.

            Uniwersytet SWPS organizuje szkolenia pod nazwą „Pierwsza pomoc psychologiczna”, w ramach których uczestnicy mogą przejść:” Trening krótkich form pracy psychologicznej z osobami po doznanym urazie (rozmowa odreagowująca i debriefing)”.[39] W 2017 roku ten sam uniwersytet prowadził nabór na studia podyplomowe nazwane „Psychotraumatologia”, w programie których znajdowały się między innymi: „Analiza specyficznych typów interwencji, w tym: debriefing dotyczący stresu wywołanego krytycznym zdarzeniem, debriefing psychologiczny.”[40] W 2016 roku Polskie Linie Lotnicze zorganizowały szkolenie „Pierwsza pomoc dla uczestników zdarzeń traumatycznych – debriefing”, które prowadziła Małgorzata Chmielewska, również pracownik Uniwersytetu SWPS. Mało tego, ta wiodąca w nauczaniu psychologii polska uczelnia w swojej „Procedurze zapewnienia bezpieczeństwa” uwzględnia „debriefing dla osób zaangażowanych w sytuację kryzysową”.[41]

Inne uniwersytety również nie stronią od tej tematyki. W 2013 roku Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego zorganizował spotkanie z cyklu „Psycholog w mundurze” z Dorotą Kokoszką, psychologiem i oficerem Państwowej Straży Pożarnej. Tematem przewodnim spotkania był: „Stres wśród strażaków, metody prewencyjne – debriefing psychologiczny”.[42]

Temat debriefingu jest bliski również Inspektoratowi BHP Uniwersytetu Jagiellońskiego. Omawiając kwestię przemocy w pracy zwracaja uwagę na to, że: „Ważne jest, zapewnić poszkodowanemu wsparcie psychologiczne natychmiast po zdarzeniu, a także później w przypadku wystąpienia stresu pourazowego (np. debriefing psychologiczny, poradnictwo, itp.)”[43]

Wydział Nauk o Bezpieczeństwie Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych we Wrocławiu zorganizował w 2015 roku konferencję, podczas której uczestnicy mogli wysłuchać referatu Heleny Liśniewskiej z Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni pt.: „Debriefing psychologiczny po zdarzeniu traumatycznym z perspektywy funkcjonariuszy straży pożarnej.”[44]

Debriefing psychologiczny jest powszechnie oferowany nauczycielom, którzy chcą przygotować się do sytuacji kryzysowych.[45] Podległy Ministrowi Edukacji Ośrodek Rozwoju Edukacji również bezkrytycznie go popularyzuje.[46] Nie zabraknie debriefingu także podczas konferencji dla nauczycieli organizowanych między innymi przez Ministerstwo Sprawiedliwości.[47] Polskie dzieci mają przynajmniej tak samo duże szanse aby zostać skrzywdzonymi przez nauczycieli interweniujących w sytuacjach kryzysowych, jak miały ofiary WTC.

Polskie Towarzystwo Interwencji Kryzysowej prowadzi portal DebriefingPsychologiczny.pl, w którym podaje informacje na temat aktualnych szkoleń, podczas których można się nauczyć debriefingu. Jednym z rekomendowanych szkoleń jest Studium Interwencji Kryzysowej prowadzone przez Dolnośląskie Centrum Psychoterapii. W programie znajdziemy między innymi taki moduł: „Zasady prowadzenia debriefingu. Zastosowanie, cele, procedury.”[48]

            W 2011 roku (10 lat po WTC i w roku opublikowania raportu przez American Psychologist) z inicjatywy głównego Zarządu Falck na świecie, został powołany Program Debriefing, który:

Jest wielowymiarową, systematyczną i obejmującą wiele działań pośrednich formą zarządzania stresem. Stosuje się ją do uporania się ze stresem po traumatycznym wydarzeniu, ma ona pozytywny wpływ na zdrowie, jakość pracy i zaangażowanie pracowników. Obowiązkiem każdego kraju Grupy Falck i osób kierujących procesem wdrażania polityki i procedur Debriefingu jest ścisłe przestrzeganie norm międzynarodowych Falck w tym zakresie.[49]

            Najwyraźniej jeszcze w 2017 roku instytucja ta rozwijała się bujnie, bowiem, jak czytamy:

Podczas IV-go Letniego Ogólnopolskiego Sympozjum Ratownictwa Medycznego które odbyło się w dniach 17-18.05.2017 w Grudziądzu nawiązano współpracę z Narodowym Uniwersytetem Medycznym we Lwowie im. Danila Halickiego.

Pracownicy Uniwersytetu na Sympozjum przedstawiali bliskie naszemu programowi wsparcia psychologicznego treści. Opowiadali o skutkach wojny oraz opisywali jak wygląda u nich przeprowadzanie debriefingu psychologicznego pracownikom pogotowia ratunkowego na Ukrainie. Bliski kontakt z linią frontu powoduje, że tamtejsza służba zdrowia ma kontakt z bardzo dużą ilością obrażeń wojennych jednocześnie zapewniając opiekę nad terenem nie objętym wojną.[50]

Szkolenia z zastosowania debriefingu proponują w Polsce ośrodki pomocy społecznej[51] i instytucje prywatne, takie jak Instytut Ratownictwa Psychologicznego.[52] Prywatne ośrodki umieszczają usługi debriefingu w swojej ofercie.[53] Stosuje się go w sporcie.[54] Trudno byłoby raczej znaleźć obszary, w których istnieje szansa pojawienia się sytuacji kryzysowej, a gdzie nie stosuje się tej metody. Kiedy w grudniu 2018 roku zginęło 11 polskich górników w kopalni Stonava w Czechach, niemal wszystkie media podające informację o tragedii informowały jednocześnie, że „rodziny już znajdują się pod opieką psychologów”. Podobnie było niecały miesiąc później, kiedy w pożarze escape roomu w Koszalinie zginęło pięć 15-letnich dziewczyn. Już w drugim zdaniu dowiadywaliśmy się, że: „Rodziny ofiar dostały pomoc psychologiczną. Są psychologowie Państwowej Straży Pożarnej, wojewoda też zaoferował swoją pomoc[55].” O tym, z jakich metod korzystali nie dowiemy się z prasy. Możemy się tego tylko domyślać studiując programy szkoleń, takich jak te, prowadzone przez Grupę Interwencji Psychologicznej i Szkoleń ARCAN, a przygotowujące do uzyskania Certyfikatu Interwenta Kryzysowego Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Zaplanowana na 2019 rok Druga edycja Studium Interwencji Kryzysowej uwzględnia oczywiście „warunki efektywnego wykorzystania techniki grupowego odreagowania, proces debriefingu[56].”

Ponad 30 lat badań i specjalne wydanie American Psychologist w szczególności wyraźnie udowodniły poniższe twierdzenia:

  • Większość ludzi jest wystarczająco odporna aby przeżyć traumę.
  • Jest niezwykle łatwo dodatkowo skrzywdzić osoby znajdujące się w traumie, dlatego najlepsze formy wsparcia takich osób powinny być proste i nie zawierać ustrukturyzowanych interwencji psychologicznych.
  • Najskuteczniejsza metoda polega na pozwoleniu ludziom przezwyciężenia traumy na ich własny sposób.
  • To, czy osoba, któa przeżyła traumę wymaga dodatkowej pomocy psychologicznej nie może być rozstrzygane przed upływem jednego miesiąca od zdarzenia.

Ale nie ma na tej ziemii władzy, która zakończyłaby raz zakorzenione szkodliwe rytuały. Ich wyznawcy są wystarczająco elastyczni, aby wykorzystać te proste prawdy na swoją korzyść:

„Większość ludzi jest odporna” – mówi Charlton, który od 1988 roku zajmuje się pomaganiem podczas katastrof, wspierał ludzi po masakrze w Columbine, a także ewakuowanych podczas huraganu Katrina. „Naszą misją w reagowaniu na katastrofy jest pomoc w odnalezieniu ich odporności.”[57]

Czy to nie przypomina strategii interpretatorów Biblii I innych “świętych książek”? Jeśli fakty przeczą twierdzeniom zawartym w takiej książce wówczas wyjaśniają oni innym wyznawcom, że to właśnie stwierdzenie jest tylko metaforą i nie należy traktować go dosłownie. Kolejne fakty zmieniają kolejne twierdzenia w metafory, ale cała reszta zawiera „prawdę”. Niekończąca się historia. I tylko interpretatorzy wiedzą jak odróżnić matafory od faktów.

Złe rzeczy przytrafiają się ludziom. Niektórzy z nich nie są w stanie poradzić sobie w niektórych sytuacjach, więc, co zrozumiałe, potrzebują pomocy. Uświadomienie milionom ludzi, że kryzysy życiowe prowadzą do PTSD, a zatem powinni w takiej sytuacji szukać pomocy psychologicznej jest kompromitacją psychologii i okrutnym triumfem cynicznego biznesu, który nie zaprzestaje swojej działalności. W obliczu ludzkich nieszczęść przedstawiciele tego biznesu nie mają żadnych skrupułów w promowaniu następującej perspektywy: „Dla osób, które przeżyły, problemy psychiczne są bardziej niszczące niż trzęsienie ziemi.” [58] I nie przestają ranić ludzi. Wyniki takiego śledztwa jak to, które przeprowadziłem na potrzeby tego rozdziału, rzucają mnie nieodwracalnie w otchłań rozpaczy. Czy naprawdę mam rację? Czy przeczytałem odpowiednią literaturę? Czy zrobiłem wszystko, co mogłem? Czy byłem stronniczy przy opracowywaniu argumentów? Jeśli odpowiedź brzmi „nie”, to znaczy: nie mam racji, przeczytałem nieistotny materiał, nie zrobiłem wszystkiego, co mogłem, byłem w istocie stronniczy budując swoją argumentację, to znaczy, że… To znaczy, że coś strasznie złego dzieje się w dziedzinie, która się zajmuję. Znalazłem dwie sprzeczne wizje tej samej koncepcji, obie utworzone przez przedstawicieli mojego zawodu i w żaden sposób nie da się ich ze sobą pogodzić. Bez względu więc na to, czy moja argumentacja jest prawdziwa, czy nie, obecny stan rzeczy wskazuje, że tym pilniej powinniśmy podążyć za następującymi radami: „naprawdę powinniśmy przyjrzeć się teoriom, które nie działają, i nauce, która nie jest nauką.”[59]


[1] N. deGrasse Tyson, An Eye-Witness Account of the World Trade Center Attacks. “Prison Planet”,September, 2001.

[2] M. Ellison, E.Vulliamy, J. Martinson, We Got Down to the Outside and it was Like an Apocalypse. ”The Guardian”,September 2001.

[3] R. Gist, S.J. Woodall, Social science versus social movements: The Origins and Natural History of Debriefing.  “The Australasian Journal of Disaster and Trauma Studies” 1, 1998.

[4] J.T. Mitchell, Protecting your People from Critical Incident Stress. “Fire Chief” 36, 1992, s. 61-67.

[5] A.C. McFarlane, The Longitudinal Course of Posttraumatic Morbidity: The Range of Outcomes and Their Predictors. “Journal of Nervous and Mental Disease”, 176, 1988, s. 30-39.

[6] K. Hytten, A. Hasle, Firefighters: A Study of Stress and Coping. “Acta Psychiatrica Scandinavia”, 355, 1989, s. 50-55.

[7] D.A. Alexander, A. Wells, Reactions of Police Officers to Body Handling After a Major Disaster: A Before and After Comparison, ”British Journal of Psychiatry”, 159, 1991, s. 547-555; J. Thompson, M. Solomon, Body Recovery Teams at Disasters: Trauma or Challenge. ”Anxiety Research”, 4, 1991, s. 235-244.

[8] J. Griffiths, R. Watts, The Kempsey and Grafton bus crashes: The aftermath. Instructional Design Solutions, East Linsmore, Australia 1992.

[9] M.P. Deahl, A.B. Gillham, J. Thomas, M.M. Dearle, M. Strinivasan, Psychological Sequelae Following the Gulf War: Factors Associated with Subsequent Morbidity and the Effectiveness of Psychological Debriefing. “British Journal of Psychiatry”, 165, 1994, s. 60-65.

[10] J.I. Bisson, M.P. Deahl, Psychological Debriefing and Prevention of Post Traumatic Stress: More Research is Needed. ”British Journal of Psychiatry 165, 1994, s. 717-720.

[11] D. Meichenbaum, A Clinical Handbook/Practical Therapist Manual for Assessing and Treating Adults with Posttraumatic Stress Disorder. Institute Press, Waterloo, Ontario, Canada 1994.

[12] R. Gist, S.J. Woodall, Occupational Stress in Contemporary Fire Service. “Occupational Medicine: State of the Art Reviews”, 10, 1995, s. 763-787.

[13] B. Raphael, L. Meldrum, A.C. McFarlane, Does Debriefing After Psychological Trauma Work? Time for Randomised Controlled Trials. “British Journal of Psychiatry”, 310, 1995, s. 479-1480.

[14] M. Hobbs, R. Mayou, B. Harrison, P. Worlock, A Randomised Controlled Trial of Psychological Debriefing for Victims of Road Traffic Accidents. ”British Medical Journal”, 313, 1996, s. 1438-1439.

[15] R.A. Mayou, A. Ehlers, M. Hobbs, A Three-Year Follow-up of a Randomised Controlled Trial of Psychological Debriefing for Road Traffic Accident Victims. ”British Journal of Psychiatry”, 176, 2000, s. 589-593.

[16] J.A. Kenardy, R.A. Webster, T.J. Lewin, V.J. Carr, P.L. Hazell, G.L. Carter, Stress Debriefing and Patterns of Recovery Following a Natural Disaster. ”Journal of Traumatic Stress”, 9, 1996, 37-49.

[17] I.J. Bisson, P.L. Jenkins, J. Alexander, C. Bannister, A Randomised Controlled Trial of Psychological Debriefing for Victims of Acute Harm. ”British Journal of Psychiatry”, 171, 1997, s. 78-81; R. Gist, Is CISD Built on a Foundation of Sand? “Fire Chief”, 40, 1996, s. 38-42; R. Gist, Dr. Gist Responds (Letter to the Editor). ”Fire Chief”, 40, 1996, s. 19-24; R. Gist, J.M. Lohr, J.A. Kenardy, L. Bergmann, L. Meldrum, B.G, Redburn, D. Paton, J. I. Bisson, S.J. Woodall, G.M. Rosen, Researchers Speak on CISM. ”Journal of Emergency Medical Services”, 22, 1997, s. 27-28; R. Gist, B. Lubin, B.G. Redburn, Psychosocial, Ecological, and Community Perspectives on Disaster Response. “Journal of Personal and Interpersonal Loss”, 3, 1998, s. 25-51; J.A. Kenardy, V. Carr, Imbalance in the Debriefing Debate: What we Don’t Know far Outweighs what we do. “Bulletin of the Australian Psychological Society”, 18, 1996, s. 4-6; C. Lee, P. Slade, V. Lygo, The Influence of Psychological Debriefing on Emotional Adaptation in Women Following Early Miscarriage: A Preliminary Study. “British Journal of Medical Psychology”, 69, 1996, s. 47-58; S. Rose, C. Brewin, B. Andrews, M. Kirk, A Randomised Controlled Trial of Individual Psychological Debriefing for Victims of Violent Crime. “Psychological Medicine”, 29, 1999, s. 793-799; C. Stephens, Debriefing, Social Ssupport, and PTSD in the New Zealand Police: Testing a Multidimensional Model of Organizational Traumatic Stress. “Australasian Journal of Disaster and Trauma Studies”, 1, 1997; J. Kenardy, Current State of Psychological Debriefing. “British Medical Journal”, 321, 2000, s. 1032-1033.

[18] R. Gist, B. Lubin, B.G. Redburn, Psychosocial, Ecological, and Community Perspectivesr Response. “Journal of Personal and Interpersonal Loss”, 2, 1998, s. 25-51.

[19] S. Rose, J. Bisson, Brief Psychological Interventions Following Trauma: A Systematic Review of the Literature. “Journal of Traumatic Stress”, 11, 1998, s. 697-710.

[20] S. Rose, Evidence-Based Practice will Affect the Way we Work. “Counselling”, 3, 2000, s. 105-107.

[21] S. Wesley, S. Rose, J. Bisson, A Systematic Review of Brief Psychological Intervention (Debriefing) for the Treatment of Immediate Trauma Related Symptoms and the Presentation of Post-Traumatic Stress Disorder. Cochran Review), “Cochrane Library”, 3, Oxford, UK 1998.

[22] S. Wesley, S. Rose, J. Bisson, Brief Psychological Interventions (“Debriefing”) for Trauma-Related Symptoms and the Prevention of Posttraumatic Stress Disorder. (Cochrane review). “Cochrane Library”, 4, 2000.

[23] Zobacz np.: J.M. Lohr, W. Hooke, R. Gist, D.F. Tolin, Novel and Controversial Treatments for Trauma-Related Stress Disorders. W: Lilienfeld i in., Science and Pseudoscience, Wyd. cyt., s 243–272.

[24] B. Carey, Sept. 11 Revealed Psychology’s Limits, Review Finds. “The New York Times”,July 28, 2011.

[25] Tamże.

[26] J. Stevenson, Therapy can Drive you Mad, Finds Study on Counselling Given to 9/11 Survivors. “Mail Online”,July 31, 2011.

[27] S.K. Whitbourne, How to Manage Traumatic Reactions to Disasters. “Psychology Today”, August 30, 2011.

[28] Tamże.

[29] V. Bell, Minds Traumatised by Disaster Heal Themselves Without Therapy. “The Guardian”, May 12, 2013.

[30] D. Hawker, J. Durkin, D. Hawker, To Debrief or not to Debrief our Heroes: That is the Question. “Clinical Psychology and Psychotherapy”, 18, 2011, s. 453-463.

[31] Tamże.

[32] C. Jarret, Is it Time to Resurrect Post-Ttrauma Psychological Debriefing for Emergency Responders and Aid Workers? “Research Digest”,January 16, 2012.

[33] P.J. Watson, M.J. Brymer, G.A. Bonanno, Postdisaster Psychological Intervention Since 9/11. “American Psychologist”, 66, 2011, s. 482–494.

[34] Tamże., s. 485.

[35] K.E. Paul, M. van Ommeren, A Primer on Ssingle Session Therapy and its Potential Aapplication in Humanitarian Situations.”Intervention”, 11, 2013, s. 8-23.

[36] J. McGill, How Critical Incident Stress Debriefing Teams Help Cops in Crisis,” “PoliceOne.Com”, May 22, 2015:http://www.policeone.com/health-fitness/articles/8554063-How-critical-incident-stress-debriefing-teams-help-cops-in-crisis/

[37] Critical Incident Stress Debriefing and Mythology, “Rouge Medic”, November 10, 2010: http://roguemedic.com/2009/11/critical-incident-stress-debriefing-and-mythology/

[38] World Health Organization, Psychological Debriefing in People Exposed to a Recent Traumatic Event. “Mental Health”, 2012, http://www.who.int/mental_health/mhgap/evidence/other_disorders/q5/en/

[39] http://www.swpstraining.pl/swps-warszawa/szkolenia-w-warszawie/pierwsza-pomoc-psychologiczna

[40] https://uslugirozwojowe.parp.gov.pl/uslugi/view?id=86526

[41] https://portal.swps.edu.pl/documents/1428763/0/PROCEDURA+BEZPIECZE%C5%83STWA+1.pdf/a5eacc7f-596e-4dea-9dc6-9c5e4660cf7d

[42] https://www.facebook.com/events/493550594019322/

[43] http://www.ibhp.uj.edu.pl/przemoc

[44] http://apeiron.edu.pl/wp-content/uploads/2015/07/11.-Bezpiecze%C5%84stwo-personalne-a-bezpiecze%C5%84stwo-strukturalne.pdf

[45] https://trezoro.pl/kurs/-warsztat-debriefing-w-szkole–dorazna-pomoc-dzieciom-po-wydarzeniach-traumatycznych-JoRx

http://www.spojrzinaczej.pl/index.php/oferta-szkoleniowa/7-orodek/oferta-szkoleniowa/120-debriefing-w-szkole

[46] https://www.ore.edu.pl/materialy-do-pobrania/category/123-procedury-interwencyjne-w-szkole?download=1163:szkoa-w-obliczu-incydentw-krytycznych-oraz-sytuacji-kryzysowych-przygotowanie-i-reagowanie

[47] http://konferencja.pomocdzieciom.fdds.pl/

[48] http://www.dcp.wroclaw.pl/studium-interwencji-kryzysowej?action=program&id=

[49] https://www.falck.pl/ratownictwo/debriefing/

[50] https://www.falck.pl/o-firmie/aktualnosci/program-debriefing-nawiazuje-wspolprace-narodowym-uniwersytetem-medycznym-we-lwowie/

[51] Np. http://www.ops.edu.pl/informatory/dps.pdf

[52] http://www.ratownictwopsychologiczne.pl/aktualnosci.html

[53] Np. https://panoramafirm.pl/kujawsko_pomorskie,inowroc%C5%82awski,inowroc%C5%82aw,dubienka,2/centrum_pomocy_psychologicznej_malgorzata_kamelska-znrgjg_gm.html

[54] http://zeglarski.info/artykuly/psycholog-sportu-zawodnik-ma-jak-najmniej-myslec/

[55] R. Badowski, Brudziński ujawnił kulisy tragedii w Koszalinie. Dziewczyny bawiły się na urodzinach. „naTemat.pl”, 4 stycznia 2019, https://natemat.pl/259677,brudzinski-o-kulisach-tragedii-w-escape-room-w-koszalinie

[56] http://www.interwencjakryzysowa.pl/druga-edycja-studium-interwencji-kryzysowej-poczatek-25-kwietnia-2019-roku

[57] J. Levs, Grief Counselors Offer Solace Amid Tragedy. “CNN”, July 24, 2012: http://edition.cnn.com/2012/07/23/us/colorado-grief-counselors

[58] C. Sharma, For Survivors, Psychological Problems More Damaging than the Earthquake. “AsiaNews.It”,May 20, 2015, http://www.asianews.it/news-en/For-survivors,-psychological-problems-more-damaging-than-the-earthquake-34295.html

[59] R.P. Feynman, Przyjemność poznawania. Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.

Posty o podobnej tematyce:

O pandemii, mądrości i ewolucji cz. II

Psychobiznes na zgliszczach i traumatyczna turystyka

Kiedy pomoc psychologa może zaszkodzić?

Stres nie ma znaczenia. Jesteśmy ofiarami klątwy rzuconej przez psychologów

Czy stres istnieje?

Gdy łzy zmieniają się w perły. Potraumatyczny wzrost u dzieci i młodzieży z diagnozą raka


Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Krytycznie o kulturze i zdrowiu psychicznym

Zapraszam do wysłuchania rozmowy, którą przeprowadziła ze mną Zuzanna Jakowicka i umieściła na swoim kanale Youtube – Outsiderka Lewicy.

Doktor Tomasz Witkowski to znany sceptyk, który dementuje mity z obszaru psychologii i psychoterapii. Rozmawiamy o faktycznym stanie zdrowia psychicznego społeczeństwa i skutecznych metodach jego poprawy, jak również o zjawiskach współczesnej kultury w kontekście psychologicznym.

Wstęp

O dr Tomaszu Witkowskim w polskiej Wikipedii – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_…

W Wikipedii po angielsku – https://en.wikipedia.org/wiki/Tomasz_…

Blog dr Tomasza Witkowskiego – https://tomwitkow.wordpress.com/

Strona na Facebooku po Polsku – https://www.facebook.com/Tomasz.Witko…

Strona na Facebooku po angielsku – https://www.facebook.com/Tomasz.Witko…

Bibliografia – https://lubimyczytac.pl/autor/5270/to…

5:58 Czy zjawisko cancel culture zaczęło się od zwalczania naukowców prowadzących „niewygodne” badania w psychologii? Nawiązanie do rozmowy dr Tomasza Witkowskiego z Wydawnictwem WEI, które wydało książkę „Kiedy Harry stał się Sally” Ryan T. Anderson (https://lubimyczytac.pl/ksiazka/49891…)

11:23 Media są współwinne nasilenia problemu samobójstw w społeczeństwie. O faktycznej skali tego zjawiska w poszczególnych grupach.

16:11 Czy potrzebujemy więcej terapeutów? Skuteczne i nieskuteczne metody zapobiegania samobójstwom

24:03 Traumatyczne doświadczenia niszczą czy wzmacniają? Psychoterapia i treningi odporności psychicznej.

27:57 Zaburzenia psychiczne – dlaczego większość ekspertów woli leczyć niż zapobiegać?

31:22 Czy pandemia zaburzeń psychicznych jest mitem?

37:47 Ocena trafności diagnoz psychologicznych i alternatywa w postaci diagnozy maszynowej

50:11 Czy w diagnozowaniu chorób psychicznych istnieją obiektywne kryteria diagnostyczne?

57:24 Zaburzenie psychiczne jako tożsamość społeczna. Moda na zaburzenia psychiczne jako jeden z objawów kultury ofiar.

1:07:09 Czy psycholog pracujący w każdej szkole to dobry postulat programowy?

1:12:45 Brak ustawy o zawodzie psychologa i ustawy o zawodzie psychoterapeuty oraz konsekwencje tej sytuacji dla zwykłych ludzi

1:19:27 Czy psychoterapia ma sens i jakie są inne metody poprawy zdrowia psychicznego społeczeństwa?

1:29:00 O kulturze terapeutycznej

1:31:47 O kryzysie w psychologii akademickiej. Co może zrobić społeczeństwo, by poprawić jakość nauki?

1:40:25 Ingerowanie aktywistów w naukę – czy kultura woke cofa nas w „wieki ciemne” i powinniśmy tworzyć nowe uniwersytety?

1:50:36 Czy na podstawie rozwoju nauki ludzkość czeka coś optymistycznego?

Muzyka – https://freemusicarchive.org/genre/In…


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Chciał się na mnie zemścić…

Danucie śmierć Darka wyszła na dobre – zdobyła duże zasoby pieniędzy, rozkręca właśnie swoje centrum terapeutyczne, pewnie niedługo założy swoją rodzinę, tak jak to planowała, a nieświadomi pacjenci będą prowadzeni przez zaburzoną osobę, która igra z ich psychiką.

Danuta jest psychologiem, psychoterapeutą dzieci, młodzieży i dorosłych. Prowadzi swoją praktykę, pracuje z osobami cierpiącymi z powodu zaburzeń odżywiania, zaburzeń emocjonalnych, problemów z radzeniem sobie w sytuacjach kryzysowych, trudności adaptacyjnych, trudności w budowaniu i utrzymaniu satysfakcjonujących relacji.

Pół roku temu, jej partner i nasz przyjaciel popełnił samobójstwo. Byli razem od 5 lat, rok temu wzięli ślub. W ostatnim roku u naszego przyjaciela zauważyliśmy zmiany – stał się bardziej skryty, przytył, mniej o siebie dbał. Widzieliśmy, że ma problemy, ale nie chciał o nich mówić, zbywał nas, bagatelizował. Myśleliśmy, że ma na to wpływ 5-letnie staranie się o dziecko z Danutą, może jest to chwilowe pogorszenie nastroju w związku z izolacją. Jednak informacja o jego samobójstwie zdruzgotała nas doszczętnie.

Czy psycholog, psychoterapeuta, osoba, która żyje z doradzania i pomagania osobom w kryzysie psychicznym może nie zauważyć, że najbliższa osoba, z którą mieszka, żyje, podróżuje, rozmawia, ma depresję?

W toku różnych spraw okazało się, że Danuta prowadziła domową psychoterapię z Darkiem. Wyciągała z niego traumy z dzieciństwa, rozkładała na czynniki pierwsze relacje z jego rodzicami. Podzieliła się z nami różnymi faktami o Darku, o jego dzieciństwie, o których my nie wiedzieliśmy, nie wiedziała tego również mama Darka. Swymi działaniami doprowadziła do odsunięcia Darka od najbliższych przyjaciół, rodziny. Podważyła jego relacje z najważniejszymi osobami – mamą i ojcem. Danuta miała świadomość złego stanu psychicznego Darka.

Danuta pochodzi z niezwykle katolickiej rodziny, uczęszczała do katolickich szkół, rodzice są niezwykle bogobojni. Kościół co niedziela, przyjaźnie z miejscowym proboszczem. Na psychologię poszła, ponieważ, jak to sama przyznawała „chciała rozwiązać swoje własne problemy”. Nie jest to w sumie nic dziwnego, wiele osób po to wybiera psychologię.

Danuta poznała Darka poprzez portal randkowy. Na pierwszym spotkaniu, po krótkim spotkaniu na kawę zaprosiła go do swojego domu, gdzie zaproponowała mu seks połączony z biciem i duszeniem. Darek miał ją drapać paznokciami, dusić, uderzać. Było to dla niego dość szokujące i krępujące, ale jednocześnie nie odmówił. Tak zaczął się ten związek według relacji naszego przyjaciela Darka.

Z tej relacji dość szybko przeszli do etapu starań o dziecko, które było marzeniem Danuty. Darek na to przystał, może pragnął stabilizacji? Na pierwszy rzut oka wyglądali na dobraną parę – Danuta miała podobne zainteresowania, obiecywała, że dziecko nie wpłynie na życie Darka. W toku starań okazało się, że Darek ma duże problemy z płodnością. Jako, że Darek pochodzi z dość majętnej rodziny, to pokrywał koszty zabiegów in vitro i innych związanych z leczeniem. Co ciekawe, na samym początku starań Danuta trzykrotnie mówiła Darkowi, że jest w ciąży, że zrobiła test, po czym po 2 miesiącach urządzała scenę płaczu, że właśnie poroniła. Nie było to jednak możliwe – Darek był praktycznie całkowicie bezpłodny. Nie mógł począć dziecka naturalnie, in vitro było robione z plemników pobranych operacyjnie z jądra. Darek się tym bardzo przejmował, przeżywał. Zabiegi in vitro, inseminacje trwały nieprzerwanie przez cały okres związku. Danuta nie była w stanie pogodzić się z brakiem możliwości posiadania dziecka, jednocześnie nie chciała zakończyć związku z Darkiem. Wielokrotnie deklarowała, że odpuszcza już temat. Obiecywała Darkowi, że jeśli kolejna próba in vitro się nie powiedzie, to zakończą starania, zaczną podróżować, otworzą pensjonat, Darek będzie przewodnikiem górskim, a Danuta otworzy małe centrum terapeutyczne w górach. Brzmi to jak bajka wymyślona przez 10-letnie dziecko, ale Darek w nią głęboko wierzył. Ta wizja pięknej sielankowej przyszłości przysłoniła mu racjonalne myślenie. Danuta wszczepiła w psychikę Darka tę wizję bardzo głęboko.

Ślub cywilny był bardzo skromny, została zaproszona jedynie garstka najbliższych osób. Na ślubie było widać, że Darek nie czuje się komfortowo, że ma problemy, jednak nadal o nich nie mówił. Na pytanie, dlaczego teraz ten ślub odpowiadał, że tylko ze względów formalnych, bo starają się o kolejne dofinansowanie do in vitro.

Dzień przed samobójstwem Darek próbował się skontaktować z moim mężem, około 3 w nocy. Rano wyszedł do pracy. Z nagrania z miejsca pracy wynikało, że wszedł do sklepu, w którym pracował, przez godzinę pisał smsy z telefonu, łapał się za głowę, załamywał ręce, szlochał. Odkładał telefon, podnosił się, znowu siadał. Wykonał połączenie trwające około 5 minut. Po godzinie wyszedł. Podjął kolejną próbę skontaktowania się z moim mężem, niestety mąż miał wyciszony telefon. Zadzwonił więc do naszego przyjaciela i powiedział, żeby do niego przyjechał, bo zaraz popełni samobójstwo. Przyjaciel ruszył w drogę, niestety nie zdążył – znalazł Darka powieszonego. Mój mąż dojechał na miejsce ok. godz. 10:00. O tej samej godzinie dotarła Danuta i pierwsze słowa, jakie wypowiedziała, to było „chciał się na mnie zemścić”.

Mąż zadzwonił do miejsca pracy Darka i poprosiło o przejrzenie monitoringu. Stąd też się dowiedzieliśmy, że Darek przez godzinę siedział z telefonem, pisał wiadomości i dzwonił. Po pierwszym szoku mąż wziął do ręki telefon Darka i przejrzał ostatnią korespondencję. Okazało się, że od rana wymienił kilkadziesiąt wiadomości z Danutą. Pisał, że chce rozwodu, że ten związek nie ma sensu, że się wyprowadza. 5-minutowe połączenie również było do Danuty. Mąż stojąc z telefonem Darka w ręku wprost zapytał Danuty, czy ma pomysł, z kim Darek pisał przez cały poranek – Danuta powiedziała, że nie wie, że nie miała z nim rano kontaktu, po czym wyrwała mężowi z ręki telefon.

Tego samego dnia Danuta nie znalazła czasu na spotkanie z mamą Darka, która na wieść o śmierci syna przyjechała z drugiego końca Polski. Według jej słów: „poszła na dwa spotkania ze swoim terapeutą”. Dodatkowo w dniu śmierci Darka zachowywała się dość nietypowo, jak na osobę, której zmarł kochany mąż. Nie weszła do domu, siedziała na ganku, nie płakała, nie rozpaczała, jedynie patrzyła beznamiętnym spojrzeniem jakby zastanawiając się co się stało. Podczas rozmowy ze mną powiedziała, że „najbardziej boi się teraz wejść do domu i że nie będzie mogła tu spać”. Wydało mi się to nietypowe, ale pomyślałam, że jest w traumie.

Trauma Danuty nie trwała długo, tego samego dnia zajęła się wyciąganiem pieniędzy z konta Darka. Nie uczestniczyła również w sprawach związanych z pogrzebem, jak mówiła – „ma spotkania u swojego terapeuty”. Warta uwagi jest też postawa Danuty na pogrzebie, drobne gesty jakie wykonywała, zakładanie nogi na nogę, podpieranie brody ręką nad trumną, krzyżowanie rąk i przestępowanie z nogi na nogę. Wyglądała na głęboko zamyśloną, a nawet zirytowaną. Ze stypy wyszła po godzinie, razem z całą swoją rodziną oznajmiając tylko, że odda telefon Darka jak się skończy sprawa spadkowa.

Na żadnym etapie nie zgodziła się na pokazanie telefonu Darka, pomimo, że numer i urządzenie było własnością mamy Darka. Rozpoczęła walkę o spadek po mężu, wyprzedawanie jego rzeczy. Wynajęła adwokata.

W ciągu 6 miesięcy od śmierci Darka przeszła metamorfozę, zajęła się promocją swojego centrum terapeutycznego, gdzie nadal pracuje się jako specjalista od leczenia depresji i zaburzeń. Aktywnie prowadzi centrum terapeutyczne dla dzieci.

Danuta jest osobą głęboko zaburzoną, bez uczyć wyższych. Taka osoba zajmuje się pomaganiem innym po tym, jak doprowadziła swoimi czynami i zaniechaniem do samobójstwa męża. W toku rozmów ze znajomymi Darka okazało się, że skutecznie izolowała go od wielu osób. Izolowała go od znajomych, którym urodziło się dziecko oraz od osób, które sugerowały Darkowi, że te starania o dziecko zaszły za daleko. Odcinała go od kontaktów z rodziną. W ostatnim roku Darek bardzo niechętnie odwiedzał swoją mamę, mimo, że miał z nią zawsze dobry kontakt. W rozmowie z przyjacielem z dzieciństwa Darek przyznał, że nie chce mieć dziecka ze spermy dawcy, ale Danuta naciskała. Pomimo jego niechęci i sprzeciwu w klinice leczenia niepłodności rozpoczęła proces inseminacji spermą dawcy. Po drugiej próbie Darek postawił ultimatum – albo on, albo dalsze próby. Był w złym stanie psychicznym. Danuta obiecała, że kolejnej próby nie będzie. Na podstawie korespondencji SMS z telefonu Darka podejrzewamy, że złamała tę obietnicę, a Darek się o tym dowiedział i to był trigger do samobójstwa.

Cała historia nadal nie daje nam spokoju. O tym przypadku rozmawialiśmy nawet ze znanym psychiatrą, który na podstawie opisu sytuacji ocenił, że Danuta ma duże problemy psychiczne. Oglądał również jej zdjęcia, poprosił o dokładne opisanie gestów podczas pogrzebu. Jego opinia tylko potwierdziła nasze obawy, że Danuta jest osobą głęboko zaburzoną. Nieobecne, zimne spojrzenie, wyuczone zachowania nieadekwatne do sytuacji (choćby reakcja na śmierć męża, chłód emocjonalny), zlekceważenie stanu psychicznego Darka, a nawet pogłębianie jego depresji nieudanymi sesjami psychoterapeutycznymi.

Danucie śmierć Darka wyszła na dobre – zdobyła duże zasoby pieniędzy, rozkręca właśnie swoje centrum terapeutyczne, pewnie niedługo założy swoją rodzinę, tak jak to planowała, a nieświadomi pacjenci będą prowadzeni przez zaburzoną osobę, która igra z ich psychiką. Z prawnego punktu sytuacja jest bez wyjścia. Dwóch prawników oceniło, że nic nie możemy zrobić. Czy są jakiekolwiek narzędzia, żeby odebrać terapeucie prawo do wykonywania zawodu?

Artykuł jest bezpośrednią relacją znajomych ofiary opisywanych wydarzeń. Szczegóły i dane osobowe zostały zmienione. Wszelka zbieżność z konkretnymi wydarzeniami i osobami mogą być wyłącznie przypadkowe.

Jeśli masz myśli samobójcze, uzyskasz pomoc dzwoniąc na jeden z podanych numerów.

Antydepresyjny Telefon Forum Przeciw Depresji – tel. 22 594 91 00 (obowiązuje opłata jak za standardowe połączenie),

Telefon Zaufania dla Osób Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym – tel. tel. 116 123 (połączenie bezpłatne),

Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży – tel. 116 111 (bezpłatnie, całodobowo, 7 dni w tygodniu).

ITAKA – Antydepresyjny Telefon Zaufania – tel. 22 484 88 01 (opłata jak za standardowe połączenie),

Linia wsparcia dla osób po stracie bliskich – tel. 800 108 108 (połączenie bezpłatne),

Infolinia dla dzieci, młodzieży, rodziców i nauczycieli – tel. 800 080 222 (całodobowo, połączenie bezpłatne).

POSTY O PODOBNEJ TEMATYCE:

Psychoterapia z M.

Nigdy nie pójdę na terapię

Podróż w jedną stronę

Gadał dziad do obrazu, a obraz ani razu

Nie oceniam źle swojej terapeutki…

Taka sobie zwykła historia psychoterapeutyczna…

Czy każdy potrzebuje terapeuty – pomoc czy przemysł?

O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Psychoterapia w Sądzie Najwyższym. Gdzie kończy się szukanie sprawiedliwości a zaczyna kompromitacja?

Czat Czwórki o psychoterapii – podcast PR 4

Zawracanie statku głupców – mój najnowszy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

W pułapce psychoterapii – rozmowa w miesięczniku „Moje zdrowie”


Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.