Wątpię, więc jestem, czyli dlaczego nikomu nie wolno wierzyć na słowo

O nadchodzącym 17 Europejskim Kongresie Sceptyków, który odbędzie się we Wrocławiu rozmawiam z redaktorem Maciejem Sasem dla „Gazety Wrocławskiej” Wersja artykułu w formacie pdf: Wątpię, więc jestem…  
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

We wrześniu spotkacie we Wrocławiu najsławniejszych na świecie sceptyków

Na zaproszenie RACJONALISTA.TV  rozmawiam z Jackiem Tabiszem o najsławniejszych sceptykach i racjonalistach, których już we wrześniu 2017 roku każdy chętny będzie mógł spotkać i posłuchać we Wrocławiu na 17 Europejskim Kongresie Sceptyków. Obok najsłynniejszej specjalistki od memów prof. Susan Blackmore, spotkamy legendarnego Jamesa Randiego, który oferował przez lata milion dolarów dla każdego, kto dowiedzie swoich paranormalnych mocy i który przez wiele lat tego miliona nie stracił. Będzie to jego pierwsza wizyta w Polsce i jednocześnie, jak zapowiedział, ostatnia podróż do Europy. Lista sław, które odwiedzą Wrocław jest długa, ale oprócz znakomitych wykładów będą również prowadzone warsztaty krytycznego myślenia dla dzieci i młodzieży i wykłady otwarte w języku polskim. Aby posłuchać rozmowy o tym niecodziennym święcie sceptycyzmu i nauki kliknij w fotografię poniżej.
 
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czym jest sceptycyzm?

Image result for TOMASZ STAWISZYŃSKITo temat audycji z cyklu Godzina Filozofów prowadzonej w radiu TOK FM przez redaktora Tomasza Stawiszyńskiego. Na co dzień atakują nas informacje prawdziwe i nieprawdziwe. Postawa sceptyczna każe kwestionować doniesienia badań naukowych i powszechnych poglądów. O sceptycyzmie i nadchodzącym 17 Europejskim Kongresie Sceptyków we Wrocławiu opowiada dr Tomasz Witkowski założyciel Klubu Sceptyków Polskich. Posłuchaj audycji klikając na przycisk poniżej: Wszystkich uczestników tego bloga, którzy wspierają nasze działania gorąco zachęcam do wsparcia bezpłatnych programów towarzyszących Kongresowi, a przeznaczonych dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Wielu ludzi zupełnie bezinteresownie zaangażowało się  w to przedsięwzięcie poświęcając mu swój czas i energię. Pomóżmy im zrealizować to co zaplanowali wpłacając dowolną kwotę na ten cel – liczy się każda złotówka! Szeczgóły tutaj: https://pomagam.pl/dajsieporwacnauce W imieniu organizatorów z góry dziękuję za wszelką pomoc.

O czym rozmawialiśmy

W „Godzinie filozofów” rozmawialiśmy o sceptycyzmie jako postawie, która każe sprawdzać zarówno doniesienia naukowe, jak i powszechne przekonania. Sceptycyzm wymaga pracy nad sobą, bo naturalnie szybko dostrzegamy związki i działamy, zamiast sprawdzać. Stąd siła komunikatów działających na emocje – na przykład wobec rodziców przekonywanych, że ich dzieci są w niebezpieczeństwie i trzeba działać natychmiast.

Opowiadałem o 17. Europejskim Kongresie Sceptyków we Wrocławiu: o wykładach zrozumiałych dla każdego, o tematach takich jak nauka i religia, GMO czy zjawiska paranormalne, i o uczciwej postawie sceptycznej na przykładzie dawnego aktywisty ekologicznego, który po przeanalizowaniu dowodów zmienił zdanie w sprawie GMO.


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Prof. Scott Lilienfeld o „Psychology Led Astray”

 Jeden z najbardziej znanych na świecie sceptycznych psychologów, prof. Scott Lilienfeld tak napisał o Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy:
An entertaining but extremely important romp through the often wild and wacky world of unsupported and dangerous psychotherapies.  This greatly needed book makes the point that although much of contemporary psychology is grounded in solid science, pseudoscientific elements lurking within this field remain alive and well.  In this respect, this book is a powerful wake-up call to mental health consumers, professionals, and researchers alike. Scott O. Lilienfeld,  Samuel Candler Dobbs Professor of Psychology, Emory University (Atlanta); Editor, Clinical Psychological Science
 3

Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

„Psychology Led Astray” już w sprzedaży!

Z radością informuję, że moja nowa książka trafiła niedawno do księgarń. Jest dostępna na stronach wydawcy: jako wersja paperback i pdf eBook oraz w Amazonie: Książka otrzymała już wiele pozytywnych opinii, m.in. od prof. Elisabeth Loftus, prof.

Z radością informuję, że moja nowa książka trafiła niedawno do księgarń. Jest dostępna na stronach wydawcy: http://www.brownwalker.com/book/1627346090 jako wersja paperback i pdf eBook oraz w Amazonie: https://www.amazon.com/Psychology-Led-Astray-Science-Therapy/dp/1627346090 Książka otrzymała już wiele pozytywnych opinii, m.in. od prof. Elisabeth Loftus, prof. Jamesa Alcocka a obszerna recenzja autorstwa dr Harriet Hall ukazała się na opiniotwórczym portalu Science Based Medicine. Dostrzegli ją również redaktorzy „Observera” i umieścili na październikowej liście Books to Check Out.  Będę niezmiernie wdzięczny, jeśli Wy Drodzy Czytelnicy tego bloga, wesprzecie moje działania kupując tę książkę. Prawdziwym zaszczytem będzie dla mnie, jeśli zechcecie napisać recenzję. Każda choćby jednozdaniowa recenzja czytelnicza umieszczona w Amazonie lub innej księgarni internetowej jest dla mnie bardzo cenna. Tym, którzy podejmą wysiłek przeczytania tej książki nie życzę przyjemnej lektury, bo pewnie nie jest przyjemnością zaglądanie do puszki pandory. Mam jednak nadzieję, że zasmakujecie w intelektualnej podróży, której celem było odkrycie tego, co przybiera formy kultu cargo w psychologii, a co przesłania prawdziwe jej oblicze. 3


Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Co w zamian? Szkic o krytycznym myśleniu

obraz1Podczas ostatniej dekady mojego życia na swojej drodze zdecydowanie częściej spotykałem hejterów i zawziętych krytyków niż pochlebców i klakierów. Egzystując sobie spokojnie w takiej otoczce czystej niechęci szybko nauczyłem się rozpoznawać schematy ataków. Chyba rozumiem trochę mistrzów walk wschodnich, którzy po latach ćwiczeń bez nadmiernego wysiłku potrafią walczyć z zamkniętymi oczami. Mnie było o tyle łatwiej, że mistrzowie walk wschodnich na swojej drodze spotykają tych doskonalących sztuki walki, ja niestety w większości sytuacji miałem do czynienia z mało wyrafinowanymi, powtarzalnymi schematami. Część z nich opisałem w Niezbędniku dziesięcioprocentowego intelektualisty. Nie jest to jednak wyczerpujące kompendium. Brakuje w nim kilku dość rutynowych schematów ataku. Jednym z nich jest nudne pytanie, na które często atakujący wpada w wyniku olśniewającego procesu myślowego i z którego jest niezwykle dumny, a które brzmi: „No więc, co proponujesz w zamian?”. To pytanie, w przekonaniu atakującego, powinno wcisnąć mnie w fotel, odebrać mowę i raz na zawsze zniechęcić do jakiejkolwiek krytyki. Przybliżę pokrótce sytuacje, w których się pojawia, aby pokazać później co z takich pytań wynika. Najczęściej spotykam się z tym pytaniem, kiedy ośmielam się poddawać w wątpliwość skuteczność lub brak szkodliwości takich „świętości” jak psychoterapia. W odpowiedzi na badania, liczby, argumenty logiczne pada odpowiednio retorycznie doprawione pytanie: „No więc, co w zamian proponujesz tym wszystkim biednym cierpiącym ludziom?”. Po tym pytaniu powinienem poczuć się źle, niczym pozbawiony wrażliwości drań, próbujący odebrać ludziom jedyną nadzieję. Zła wiadomość – nie czuję się źle. Podczas dyskusji z psychologami biegłymi sądowymi lub diagnostami, którzy stosują w swojej pracy nierzetelne i szkodliwe metody projekcyjne, w szczególności tzw. test Rorschacha, przedstawiając wyniki badań pokazujące całkowitą nieużyteczność tych narzędzi w odpowiedzi również słyszę to pytanie: „Jakie metody proponujesz w zamian? W jaki sposób mamy odpowiedzieć sądowi na pytanie, czy dziecko było molestowane seksualnie czy nie?”. Ponownie, powinienem poczuć się źle. Oto psycholog z całą swoją dobrą wolą próbuje pomóc w sytuacji, w której być może dzieje się nieodwracalna krzywda dziecka, a bezduszny empirysta wytrąca mu jedyne narzędzia z ręki. I znowu zła wiadomość – nie czuję się źle. Jest wiele podobnych sytuacji i nie dotyczą one tylko psychologii. Z pytaniem „co w zamian?” spotkacie się krytykując metody analizy finansowej, podważając zasadność metod doboru personelu, wątpiąc w skuteczność punktowego systemu oceny naukowców czy negując sensowność jakichś absurdalnych procedur formalnych. Myślę jednak, że warto wspomnieć o jeszcze jednej, która szczególnie mnie uderzyła, bo miała miejsce wśród dobrze wykształconych i, jak mniemam, inteligentnych ludzi. Oto podczas pewnej, naukowej z założenia, konferencji próbowałem pokazać, że metody statystyczne wykorzystywane w wielu eksperymentach psychologicznych prowadzą do niekontrolowanych błędów uzyskiwanych wyników[1]. Jak pokazuje wiele szczegółowych analiz średni błąd w badaniach psychologicznych wynosi 60%, a więc jest wyższy niż ewentualny błąd uzyskany w wyniku rzutu monetą.[2] Podczas dyskusji padło owo sakramentalne pytanie: „Co zatem proponujesz w zamian? W jaki sposób mamy obliczać wyniki eksperymentów twoim zdaniem?”. I znowu nie poczułem się źle. Dlaczego? Bowiem najuczciwszą intelektualnie odpowiedzią na pytanie: „co w zamian?” jest stwierdzenie: „NIC”. Jeśli ktoś w pracy stosuje metody szkodliwe, nieskuteczne, błędne to on i tylko on (pytający) jest odpowiedzialny za ich porzucenie lub zmianę, nie ten, kto odważył się poddać je w wątpliwość! A owa nieukrywana troska o dobro innych jest niczym innym, jak lękiem przed pustką. Terapeuta, który uzna zasadność krytyki, będzie musiał przestać przyjmować pacjentów, biegły sądowy będzie musiał odpowiedzieć uczciwie sądowi: „nie potrafię odpowiedzieć na to pytanie”, a w ślad za tym utraci zlecenia od sądu, który oczekuje konkretnych odpowiedzi. Naukowiec skonfrontowany z brakiem precyzji swoich obliczeń będzie musiał albo wypracować lepsze metody, albo zrezygnować z kolejnych publikacji zapewniających mu tak pożądane punkty czy możliwość uczestnictwa w turystyce konferencyjnej. Muszę jednak wyznać, że w podobnych dyskusjach nie byłem uczciwy i rzadko kiedy udzielałem odpowiedzi „NIC”. Tylko z tego powodu czuję się źle, bo zamiast tego wymyślałem jakieś alternatywy i obawiam się, że będę to robił w przyszłości, ponieważ w tych pytaniach znajduje się mnóstwo ukrytych założeń, które audytorium przysłuchujące się dyskusji najczęściej zna i akceptuje. Spróbuję wyjaśnić to na przykładzie kontrastu. Gdyby podczas dyskusji dotyczącej zniesienia niewolnictwa jego obrońcy zadaliby pytanie: „Co w zamian?”, a przeciwnicy odpowiedzieliby: „NIC, brak niewolnictwa” rozumielibyśmy zasadność takiej odpowiedzi. Podobnie rzecz miałaby się, gdybyśmy dyskutowali o dyskryminacji kobiet, przemocy domowej, pedofilii itd. Po pierwsze, nikt przy zdrowych zmysłach nie zadawałby pytania „co w zamian”, a nawet jeśliby je zadał, odpowiedź „NIC – brak dyskryminacji, przemocy, pedofilii itd.”. wydałaby się jedyną zasadną. Dlaczego zatem w innych obszarach tak nie jest? Niewolnictwo, dyskryminacja kobiet, przemoc w rodzinie, pedofilia to zjawiska nacechowane negatywnie. Usunięcie praktyk do nich prowadzących nie powoduje potrzeby szukania czegoś w zastępstwie. Wystarczająco dobry jest ich brak. Sytuacje, które przytoczyłem wcześniej, pochodzą z obszarów, które zdobyły sobie zupełnie odmienną opinię. Psychoterapeuta kierowany dobrą wolą stara się pomóc pacjentowi, biegły sądowy pomaga sędziemu odnaleźć prawdę o przestępstwie i przyczynia się do zatryumfowania sprawiedliwości, a uczony poświęca swoje życie odkrywaniu prawdy. Ani przedstawiciele tych dziedzin, ani opinia publiczna nie mają wątpliwości co do tych motywów, kiedy zatem pojawiają się wątpliwości dotyczące rzetelności, skuteczności i domniemanego braku negatywnych skutków stosowanych przez nich metod, kolejnym krokiem obrony jest stwierdzenie: „Wykorzystujemy te narzędzia, które mamy. Lepszymi nie dysponujemy”. W oczach opinii publicznej takie usprawiedliwienie jest wystarczające. Ale czy takim jest w rzeczywistości? Podczas wakacji usłyszałem historię pewnego żeglarza, który rozbił swój jacht na podwodnych skałach i tylko dzięki sprawnej akcji służb ratowniczych SAR jego życie zostało ocalone. Żeglarz ów nawigując posługiwał się… mapą samochodową, która, jak każdy, kto taką mapę miał w ręku wie, nie zawiera żadnych informacji nawigacyjnych poza zarysem brzegów lądu. Jak się później tłumaczył ów nieszczęśnik – była to najlepsza mapa jaką dysponował. Pomimo że historia ta nieodmiennie budzi śmiech, to jednak identyczne wypowiedzi psychoterapeutów, psychologów, uczonych czy polityków nie tylko, że nie wywołują rozbawienia, ale często nie skłaniają do najmniejszej nawet refleksji. Biegły sądowy korzysta z narzędzi, które są mniej przydatne do diagnozy niż mapa samochodowa do nawigacji i… nikt się z tego nie śmieje, bo jest to najlepsze narzędzie jakim dysponuje. Uczony dochodzi do wniosków przy pomocy metod bardziej błędnych niż daje rzut monetą i… nadal nikt się z tego nie śmieje, bo jest to najlepsze narzędzie jakim dysponuje. Da capo al fine… A teraz wyobraź sobie Drogi Czytelniku, że lekarz na Twoje dolegliwości żołądkowe proponuje Ci lek na obniżenie ciśnienia, bo jest on najlepszym lekiem, jakim obecnie dysponuje. Będziesz kontynuował leczenie u tego lekarza? Pójdźmy o krok dalej, siedząc w autobusie wiozącym Cię na upragniony urlop na Lazurowe Wybrzeże we Francji, dowiedziałeś się, że kierowca posługuje się mapą Chorwacji, bo jest to najlepsza mapa, jaką ma. Pozostaniesz w tym autobusie? Nawet jeśli tak, to nie przeszkadza, żeby wyobrazić sobie, że inny kierowca, który dowozi Twoje dzieci do szkoły ma bardzo poważną wzroku, graniczącą ze ślepotą i wadę słuchu. Jest to jednak najlepszy kierowca, jakim dysponuje przedsiębiorstwo, które wygrało przetarg na dowóz dzieci do szkoły. Oczywiście, możesz zrobić karczemną awanturę kierownictwu firmy, a wówczas zapytają Cię: „Co proponuje Pan w zamian? Robimy co w naszej mocy, ale na warunkach, które proponujemy nie znajdzie się żaden lepszy kierowca, czy chce Pan wszystkie te biedne dzieci, które dowozi do szkoły pozbawić możliwości kształcenia? Chce Pan im odebrać możliwość równego startu i od dzieciństwa uczynić gorszymi?”. Jeśli ułożyłeś już sobie odpowiedź, to pamiętaj o niej zawsze, kiedy krytykowany zadaje krytykującemu pytanie: „Co w zamian?”. [1] Rzuć monetą zamiast przeprowadzać kolejny eksperyment! [2]J. Cohen, “The Statistical Power of Abnormal-Social Psychological Research.” Journal of Abnormal and Social Psychology 65, (1962): 145-153; J. E. Hunter, “Needed: A Ban on the Significance Test.” Psychological Science 8, (1997): 3-7, 3; J. E. Maddock, and J. S. Rossi, “Statistical Power of Articles Published in Three Health Psychology-Related Journals,” Health Psychology 20, (2001): 76–78; J. S. Rossi, “Statistical Power of Psychological Research: What we Have Gained in 20 Years?” Journal of Consulting and Clinical Psychology 58, (1990): 646-656, 646.
Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Moja droga do… – filmowy zapis spotkania na SWPS

Moje spotkanie ze studentami na SWPS w cyklu „Moja droga do…”: o pracy naukowej i szkoleniach, o lobby psychoterapeutów, „doskonałym zaburzeniu” ADHD i psychologii, która przestała badać zachowanie.

14 marca 2016 roku Polskie Stowarzyszenie Studentów i Absolwentów Psychologii z Wrocławia zorganizowało spotkanie, którego byłem gościem honorowym. Spotkanie miało miejsce we wrocławskim SWPS, a dzięki Racjonalista.tv zostało zarejestrowane i upublicznione. Zapraszam do oglądania!

O czym było spotkanie

Spotkanie z cyklu „Moja droga do…”, zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Studentów i Absolwentów Psychologii, miało pokazać studentom drogę zawodową gościa. Przyznałem, że trudno mi powiedzieć, co jest w niej wyjątkowego – może poza tym, że mam chyba najwięcej wrogów wśród psychologów w tym kraju. Opowiadałem, dlaczego równolegle z nauką prowadziłem szkolenia: na początku kariery z samej nauki nie dało się wyżyć.

Psychoterapia to rodzaj majstrowania przy duszy – czasem skuteczny, czasem szkodliwy. Badania jej skuteczności prowadzą w Polsce najczęściej sami terapeuci, co przypomina badanie leków przez firmy farmaceutyczne. Psychoterapeutą może u nas zostać praktycznie każdy, a silne lobby blokuje każdą próbę uchwalenia ustawy o zawodzie psychologa. Krytykuję też coaching oparty na NLP: zmiana przekonań może na chwilę podbić samoocenę, ale samo myślenie, że nie mam ograniczeń, nie sprawi, że przebiegnę maraton bez przygotowania.

ADHD nazywam „doskonałym zaburzeniem”, bo każda strona coś na nim zyskuje: dziecko ma usprawiedliwienie, rodzice i nauczyciele zdejmują z siebie odpowiedzialność, psychiatra ma pacjenta na lata, a przemysł farmaceutyczny – stały zysk. Na koniec mówię o tym, co powinno się zmienić w psychologii: przestała badać zachowanie, a zaczęła badać deklaracje. W latach 50. i 60. obserwowano, co ludzie rzeczywiście robią. Dziś pytamy w kwestionariuszach, co by zrobili, i traktujemy krzyżyki jak prawdziwe zachowanie.

O tym, czego strzec się w gabinetach psychologów i psychoterapeutów, piszę w „Zakazanej psychologii” i w „Psychoterapii bez makijażu”.


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Prof. James Alcock o „Psychology Led Astray”

Kolejna pozytywna recenzja mojej książki, tym razem pióra wybitnego kanadyjskiego psychologa i sceptyka – prof. Jamesa E. Alcocka, który jest znanym krytykiem parapsychologii i członkiem członkiem Rady Naukowej The Skeptical Inquirer.

James_AlcockKolejna pozytywna recenzja mojej książki, tym razem pióra wybitnego kanadyjskiego psychologa i sceptyka – prof. Jamesa E. Alcocka, który jest znanym krytykiem parapsychologii i członkiem członkiem Rady Naukowej The Skeptical Inquirer. W 1999, został zaliczony do grona najbardziej znaczących sceptyków XX wieku. W maju 2004 r. CSICOP uhonorował go najwyższym zaszczytem – In Praise of Reason Award. Więcej… O książce napisał m. in.
This is a well-written book, and the extensive documentation that is provided makes it an excellent source of reference material as well. Every psychologist, every psychology student, and every layperson with an interest in psychology or with need for its services will benefit immensely from reading it. And although it is largely devoted to decrying the egregious departures from scientific rigour that afflict much of our discipline and to skewering the many false and exploitative therapies and techniques that are huckstered to a hungry public, it is ultimately a book that honours and defends science-based psychology. I highly recommend it.

Dla zainteresowanych zamieszczam poniżej pełen tekst recenzji.

Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy

by Tomasz Witkowski

Reviewed by James Alcock

This is a very important and valuable book, both for the social scientist who values rigourous scientific inquiry and for the layperson interested in the state of modern psychology. Its value lies in part because Tomasz Witkowski has summarized so succinctly and so powerfully the many problems that plague modern psychological research and its application, and in part because he has done so in such an engaging manner. Although dealing with material that could by its nature constitute a dry and boring read, he has enlivened his critical commentary by weaving through it entertaining and informative strands of storytelling, both literary and historical. But this is also likely to be a disturbing book for that same social scientist who values rigourous scientific inquiry, as well as for the layperson who may at some point seek psychological assistance. It is disturbing because it holds a mirror up to psychological research and practice, and much of what is reflected is not very pretty. Witkowski begins with reference to physicist Richard Feynman’s characterization of social science as a cargo cult, and he makes a compelling case that is there is much about modern psychology that fits with that pejorative analogy: He points to the persistence of inappropriate and misleading statistical practices that underlie much of psychological research, practices that have endured despite decades of criticism and condemnation. He addresses the essentially parochial nature of much of psychological research that, for the most part, has been conducted with participants who are representative of only a small segment of the populations of a few nations that in turn represent only a small segment of the world at large. He skewers the many fads and crazes that seem to sweep regularly through applied psychology (and in some cases, that stop sweeping and become firmly entrenched). He targets the proliferation of untested varieties of psychotherapy; the overgeneralization and exaggeration of findings from neuroscience; the creation from whole cloth of “disorders” such as the Adult Children of Alcoholics syndrome in the absence of any appropriate evidence; the continuing use of discredited treatment approaches such as Trauma Debriefing, Attachment/holding therapy, Facilitated Communication, and Dolphin Therapy. And for the layperson, he augments his critical examination of psychological therapies with guidance for anyone seeking psychotherapy. However, Witkowski does not throw out the baby with the bathwater; he concludes his penetrating criticism by challenging Feynman’s “cargo cult” appraisal and pointing out that evidence-based psychology has made very  significant contributions to both understanding and improving the human condition. This is a well-written book, and the extensive documentation that is provided makes it an excellent source of reference material as well. Every psychologist, every psychology student, and every layperson with an interest in psychology or with need for its services will benefit immensely from reading it. And although it is largely devoted to decrying the egregious departures from scientific rigour that afflict much of our discipline and to skewering the many false and exploitative therapies and techniques that are huckstered to a hungry public, it is ultimately a book that honours and defends science-based psychology. I highly recommend it. Blind
Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia – jeszcze nauka czy już tylko agresywny marketing?

homeHeaderTitleImage_pl_PLTak zatytułowany był wykład plenarny, który wygłosiłem na zaproszenie organizatorów w trakcie IV Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej ”Psychologia – Konsumpcja – Jakość Życia”, która odbyła się w dniach 17-18 października 2014 roku na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Numer 7 z 2015 roku Psychologii Ekonomicznej zawiera część wykładów i prezentacji z tej konferencji, w tym również mój wykład. Zainteresowanych zapraszam do lektury: Psychologia, jeszcze nauka czy już tylko agresywny marketing?
Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy stres istnieje?

czlowiek2.0 W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego FOCUS. Gośćmi programu byli dr Ksenia Meyza  (Instytut Biologii Doświadczalnej PAN) i dr Tomasz Witkowski. A oto dokładny link do nagrania i do pobrania w aplikacji mobilnej: http://audycje.tokfm.pl/odcinek/23490 Zapraszam do wysłuchania!
Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

„Psychology Gone Wrong” już w sprzedaży!

Z radością informuję, że nasza książka w końcu trafiła do księgarń. Jest dostępna na stronach wydawcy: jako wersja paperback i pdf eBook oraz w Amazonie: Jeśli ktoś z Was, drodzy czytelnicy tego bloga, zdecyduje się na lekturę tej książki, będzie…

Z radością informuję, że nasza książka w końcu trafiła do księgarń. Jest dostępna na stronach wydawcy: http://www.brownwalker.com/book/1627345280 jako wersja paperback i pdf eBook oraz w Amazonie: http://www.amazon.com/exec/obidos/ASIN/1627345280/ref=nosim/dissertationcomd Jeśli ktoś z Was, drodzy czytelnicy tego bloga, zdecyduje się na lekturę tej książki, będzie mi niezmiernie miło. Prawdziwym zaszczytem będzie dla mnie, jeśli zechcecie napisać recenzję. To moja pierwsza książka na rynku amerykańskim, dlatego każda recenzja czytelnicza jest dla mnie bezcenna. Tym, którzy podejmą wysiłek lektury tej książki nie życzę przyjemnej lektury, bo nie może być przyjemnością zaglądanie do puszki pandory. Mam jednak nadzieję, że zasmakujecie w intelektualnej podróży, której celem było odkrycie tego, co przesłania prawdziwą naukę, którą jednak psychologia jest, a przynajmniej bywa.

Gone wrong2


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Prof. James E. Alcock o naszej książce „Psychology Gone Wrong”

Jeszcze jedna pozytywna recenzja naszej książki, tym razem spod pióra wybitnego kanadyjskiego psychologa i sceptyka – prof. Jamesa E. Alcocka. Właśnie dzięki jego sugestiom zmieniliśmy tytuł książki z Forbidden Psychology na Psychology Gone Wrong. T. Witkowski & M.

Jeszcze jedna pozytywna recenzja naszej książki, tym razem spod pióra wybitnego kanadyjskiego psychologa i sceptyka – prof. Jamesa E. Alcocka. Właśnie dzięki jego sugestiom zmieniliśmy tytuł książki z Forbidden Psychology  na Psychology Gone Wrong. T. Witkowski & M. Zatonski, Psychology Gone Wrong. The Dark Sides of Science and Therapy. Boca Raton, FL: BrownWalker Press, January 2015.
I highly recommend this thoughtful and stimulating book to all. Not only should it be required reading for every psychologist and psychology student, but readers in general will benefit immensely as well, especially those who may be contemplating psychotherapeutic treatment. Its purview is broad, ranging from a penetrating examination of fundamental problems that plague academic psychological research to a critical analysis of the psychotherapy jungle, where pseudoscience thrives amongst the plethora of theories and practices offered to the public.  Psychology and people at large  can only benefit from this excellent analysis.”

Professor James Alcock, PhD, C.Psych.

Department of Psychology

Glendon College, York University

Prof.James_Alcock James E. Alcock  jest znanym krytykiem parapsychologii i członkiem członkiem Rady Naukowej The Skeptical Inquirer. W 1999, został zaliczony do grona najbardziej znaczących sceptyków XX wieku. W maju CSICOP uhonorował go najwyższym zaszczytem – In Praise of Reason Award. Więcej…
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia – jeszcze nauka czy już tylko agresywny marketing?

Tak zatytułowany został wykład plenarny, który wygłoszę na zaproszenie organizatorów w trakcie IV Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej ”Psychologia – Konsumpcja – Jakość Życia”, która odbędzie się w dniach 17-18 października 2014 roku na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Organizatorami konferencji są Instytut Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz Instytut Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego. W imieniu organizatorów i swoim serdecznie zapraszam. Szczegółowy program konferencji do pobrania Tutaj

Streszczenie wykładu

Psychologia jest młodą nauką z ciągle niedoskonałą metodologią. Jednocześnie jest to dziedzina działalności praktycznej, o ściśle merkantylnym charakterze, która zagospodarowała olbrzymie obszary rynku. Psychologowie oferują usługi związane z szeroko rozumianym rozwojem, zdrowiem psychicznym, z radzeniem sobie z codziennymi trudnościami i wydarzeniami traumatycznymi. Zapotrzebowanie i moda na to co naukowe i rzetelne zaowocowało ofertą wykorzystującą odkrycia neuronauki. Wielu psychologów oferuje usługi neuromarketingu, neuroobrazowanie w diagnozowaniu zaburzeń psychicznych itp. Tak dynamicznie rozwijający się rynek usług psychologicznych rodzi pytania o ich podstawy empiryczne. Analiza niektórych prac badawczych prowadzi do wątpliwości co do ich celu. Czy jest on podporządkowany nauce czy też służy marketingowi usług psychologicznych? Celem wykładu jest wzbudzenie refleksji nad problemem podporządkowania nauki agresywnemu marketingowi usług psychologicznych. _69456899_81711769
Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O „Zakazanej psychologii” w Mile High Sanity Project

Na zaproszenie Chalmera Wrena o „Zakazanej psychologii” w podcaście Mile High Sanity Project. Episode 45: Forbidden Psychology with Tomasz Witowski.,, Today Chalmer takes the Project international with special guest Tomasz Witowski of Poland. What is Forbidden Psychology?

Na zaproszenie Chalmera Wrena o „Zakazanej psychologii” w podcaście Mile High Sanity Project. slide1

Episode 45: Forbidden Psychology with Tomasz Witowski

Alternatives to Thought, Special Guests, Uncategorized Today Chalmer takes the Project international with special guest Tomasz Witowski of Poland. What is Forbidden Psychology? How do we spot bogus entries into popular science publications? And whose responsibility is it to be skeptical? Grab your visas and set a course for Crazy Town on this edition of Alternatives to Thought. – See more and listen to the podcast at:http://milehighsanityproject.com/uncategorized/2014/08/03/episode-45-forbidden-psychology-tomasz-witowski/#.U99DwuN_uE5 – Download podcast: http://media.blubrry.com/milehighsanityproject/p/archive.org/download/ATTPolandFinal/ATT_Poland_Final.mp3

Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Wywiad z prof. Christopherem Frenchem

Miesiąc temu zapraszałem na niezwykły wykład do Warszawy. Tym którym nie udało się go wysłuchać, polecam wysłuchanie wywiadu przeprowadzonego przez korespondenta naukowego Polskiego Radia – Rafała Motriuka z prof. Frenchem.

Miesiąc temu zapraszałem na niezwykły wykład do Warszawy. images (1)Tym którym nie udało się go wysłuchać, polecam wysłuchanie wywiadu przeprowadzonego przez korespondenta naukowego Polskiego Radia – Rafała Motriuka z prof. Frenchem. Kliknięcie na ikonę „play” przeniesie was na strony Polskiego Radia, gdzie można wysłuchać wywiadu i przeczytać krótki artykuł:

Parapsychologia – wierzyć czy nie?

Gorąco polecam!
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na niezwykły wykład do Warszawy

Niewielu na świecie jest ludzi, którzy podejmują się zbadania wszelkich, najbardziej nawet niedorzecznych zjawisk. Należy do nich z pewnością profesor Christopher French, którego poznałem kilka lat temu podczas Europejskiego Kongresu Sceptyków w Budapeszcie. Autor dziesiątek niezwykle pomysłowych eksperymentów, badacz konfrontujący się twarzą w twarz z „gwiazdami” parapsychologii, jasnowidzami, były redaktor naczelny Sceptic Magazine nie ustaje w odkrywaniu tego, co może nam się wydawać dziwne i tajemnicze. Na zaproszenie Klubu Sceptyków Polskich, w ramach „Horyzontów Poznania SWPS” już za kilka dni wygłosi wykład w Warszawie, a mnie przypadł w udziale zaszczyt prowadzenia spotkania i dyskusji z nim. Tego naprawde nie można przegapić! Szczegóły poniżej. Chris French Dziwna nauka: wstęp do psychologii anomalistycznej
24 czerwca 2014 r., wtorek, godz. 17.30
aula im. prof. Tadeusza Tomaszewskiego, SWPS w Warszawie, ul.Chodakowska 19/31
Odkąd sięgniemy pamięcią, w każdym znanym społeczeństwie pewna część populacji donosiła o niezwykłych doświadczeniach, z których wiele nazwalibyśmy dziś paranormalnymi. Czy zjawiska paranormalne rzeczywiście istnieją? Czy też wiara i doświadczanie zjawisk pozornie paranormalnych może być w pełni wytłumaczalne z punktu widzenia psychologii?
Prof.Christopher Ch. French – jest szefem Jednostki Badawczej Psychologii Anomalistycznej na Wydziale Psychologii w Kolegium Goldsmiths Uniwersytetu Londyńskiego. Jest autorem ponad 120 artykułów i publikacji o tematyce szeroko związanej z psychologią. Głównym obszarem jego badań jest psychologia wiary w zjawiska paranormalne i doświadczenia anomalne.
„Horyzonty poznania SWPS” – cykl comiesięcznych debat, podczas których przyrodnicy i humaniści z Polski i zagranicy opowiadają o swoich badaniach i poglądach. Sprawdź, czemu ich pomysły wymykają się tradycyjnej nauce i pomagają przekraczać horyzonty naszego poznania.
Wykład tłumaczony symultanicznie
WWW.HORYZONTYPOZNANIA.PL
WSTĘP WOLNY  plakat_horyzonty_24_06

Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Wywiad udzielony niemieckim sceptykom

Wywiad dla niemieckich sceptyków z 2013 roku: o Klubie Sceptyków Polskich, akcji 10:23, egzorcyzmach, modzie na wróżki i o tym, jak skutecznie działać na rzecz racjonalnego myślenia.

O czym rozmawialiśmy

W 2013 roku rozmawiałem z niemieckimi sceptykami o tym, jak wygląda ruch sceptyczny w Polsce. Opowiadam o Klubie Sceptyków Polskich, który współzakładałem: wtedy była to jeszcze niewielka grupa kilkunastu aktywnych osób, ale już miesiąc po powstaniu zorganizowaliśmy w dwóch miastach akcję 10:23, a potem własną akcję „Psychologia to nauka, nie czary”.

Rozmawiamy o polskiej specyfice – o egzorcyzmach, po które sięgają nawet nauczyciele i pracownicy uczelni, o modzie na wróżki i astrologów wśród dobrze zarabiających mieszkańców dużych miast i o tym, że większość ludzi praktykujących medycynę alternatywną czy różdżkarstwo szczerze wierzy w to, co robi. Przypominam też odpowiedź Jamesa Randiego, który wśród tysięcy testowanych przez siebie osób umiał wskazać zaledwie kilka, które po nieudanym teście zmieniły zdanie o swoich zdolnościach.

Mówię o pracy z mediami i o tym, czego brakuje mi we współpracy międzynarodowej: mniej kolejnych wykładów o tym, że akupunktura czy wahadełko nie działają, bo słuchają ich przekonani, a więcej pokazywania, jak skutecznie działać – na przykład jak prowadzić zajęcia sceptyczne dla młodzieży. Na koniec wspominam pobyt na Zachodzie tuż po otwarciu granic i walizkę pełną skopiowanych artykułów naukowych, którą przywiozłem do Polski.

Wszystkie moje książki znajdziesz na stronie Moje książki.

Tomasz Witkowski ist einer der Mitgründer der polnischen Skeptiker. Ich sprach mit ihm über Skeptizismus, Polen, Atheismus, Wissenschaft – und was die europäische Skeptikerbewegung besser machen kann. Und wenn es ja mittlerweile für viele völlig unproblematisch ist englische Inhalte zu … Weiterlesen → Der Inhalt ist eine Audio-Datei aus dem Kanal des Podcasts Bartocast, die du hier downloaden und online anhören kannst. Informiere dich über denBartocast Podcast Download. weniger
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.