In Reply to Tomasz Witkowski: To Foster a Culture of Common Sense

Ciekawe rozwinięcie moich refleksji zawartych w artykule, który niedawno ukazał się w Merion West. Zapraszam do lektury i do dzielenia się opiniami na jego temat.

Paul Sturdee

“What is needed is a return to a culture of common sense and personal well-being, in which one is judged according to what kind of person one is and how one conducts one’s life.”

A recent Merion West article by psychologist Tomasz Witkowski serves as a useful segue for entering into wider discussions about personal well-being, particularly when it comes to down-to-earth, common-sense notions of what it means to be a well-adapted, fully-functioning person. Additionally, Witkowski’s piece sheds light on what might be the best approach for addressing the psychological problems experienced by certain individuals. Witkowski recounts how psychotherapy has mushroomed into over 600 different therapeutic approaches, and yet the results achieved are not significantly better than everyday, common-sense methods to restoring psychological well-being. However, as with almost all attempts to characterize and address human problems, context is important.

Witkowski cites the work of Vikram Patel, who has written a book on how to deliver psychotherapy. Where There Is No Psychiatrist is aimed at lay-persons who can offer support to others. The premise is that poor, under-supported people may suffer from psychological problems as much as those with the time and money to dwell constantly on their mental health. The nature and distribution of the psychological problems might be somewhat different between the two groups; people without leisure or money tend to think and act very differently from those who have either or both. Still, there can be no doubt that poor mental health is not confined to those who have access to mental health services (i.e. wealthier people). 

The barefoot doctor schemes introduced in the developing world more than half a century ago were very successful at delivering basic healthcare to those previously without any, and Patel’s (very successful) initiative looks very much like a kind of barefoot psychotherapy. It does not need any attendant infrastructure or organization. With none of the complications inherent in an expert/client relationship, the barefoot psychotherapist is delving into a kit-bag of possible solutions, while accepting that the recipient is ultimately the authority on which approach is acceptable and which works best. 

This might seem a world away from the kind of therapeutic relationship we are accustomed to in the West, where theoretical orientation and technical skill are considered as important as the therapist’s personal qualities. This is why context is so important when assessing the cultural significance of psychotherapy and its allied pursuits of counseling and life-style coaching.

Having spent many years working in mental health settings before becoming an academic philosopher, and then many years studying the literature on theories of mental health and mental health treatments, I eventually came to the tentative conclusion that psychotherapy, in many cases, is an exercise in wishful thinking on the part of all concerned.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Posty o podobnej tematyce:

Bujany fotel z wachlarzem. Skąd wiemy, czy psychoterapia w ogóle działa?

Czy każdy potrzebuje terapeuty – pomoc czy przemysł?

O obrazie uczuć terapeutycznych

O słoniu, ślepcach i psychoterapii

Zasada primum non nocere w psychoterapii. Podejście oparte na nauce

Psychoterapia imitująca podejście oparte na dowodach. Cz. 1 Złoty standard

Psychoterapia imitująca podejście oparte na dowodach. Cz. 2 Przemilczenie

Psychoterapia imitująca podejście oparte na dowodach. Cz. 3 Konflikt interesów

Psychoterapia imitująca podejście oparte na dowodach. Cz. 4 Wizerunek bez cieni

Zapobieganie samobójstwom a nauka kultu cargo


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Beware of False Humanists

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w Merion West. Zapraszam do lektury!

(Getty Images)

“At the same time, I cannot find a single discovery in the history of science that has been made by following the conviction that everybody is different.”

I have yet to meet anybody with three feet. Nor have I been successful in meeting someone with more than five fingers on each hand. I have also noticed that all the people I have observed during meal time take the food into their mouth and do not attempt to suck it up through their nose. With boring regularity, most people—apart from those who are injured—have two eyes and two ears. They excrete in the same way and speak in the same manner. Even if they speak in a completely different language, they use verbs and nouns and similar sentence constructions. Nor have I ever met a person whom I might suspect of not being a human being but, rather, a representative of some other species, no matter how far neglected that person is. And yet almost daily I come across people who with complete confidence emphasize that “Everybody is different!” Those claiming this, I call the “false humanists.” 

Are they perhaps thinking about such details as the length of both feet, or the color of a pair of eyes always fixed immutably on each side of one (and only one) nose, albeit sometimes bigger or smaller, flatter or bonier? I do not think so. I believe that such statements are formulated for a variety of reasons. One of them is thoughtlessness, which is not worth bothering with. Another might be the defense of a person’s individuality. However, it is a poor individuality that can only be expressed through otherness. Another reason for expressing this “insightful” truth may possibly lie in a need to negate the precepts that allow us to understand the functioning of the human being.

Czytaj dalej klikając TUTAJ


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Śmierć wudu – mechanizm klątwy

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w świątecznym wydaniu tygodnika POLITYKA. Analizuję w nim m.in. niekorzystny wpływ nachalnych prognoz zapowiadających tsunami zaburzeń psychicznych związanych z pandemią. Ta dominująca w mediach katastroficzna narracja nie tylko nie ma potwierdzenia w faktach, ale dodatkowo może prowadzić do nasilenia problemów związanych ze zdrowiem psychicznym.

Tysiące ludzi umiera co roku z powodu zjawiska przypominającego tzw. śmierć wudu. Jednak nie w egzotycznych dalekich kulturach, tylko krajach Zachodu.

W wydanej w 1845 r. książce „New Zealand and its aborigines” William Brown opisał dość niezwykłe historie tajemniczej śmierci tubylców. Jedną z nich opowiedział mu znajomy, który pewnego dnia przechodził obok miejsca uznawanego przez tubylców za tabu. Dostrzegł tam dorodne owoce i nie zdołał oprzeć się pokusie, aby trochę ich zebrać. W drodze do domu spotkał mieszkankę wioski, która poprosiła o kilka owoców. Kiedy je zjadła, powiedział, gdzie zostały zerwane. Nagle koszyk, który niosła, wypadł jej z rąk i wykrzyknęła, że bóg wodza, którego święte miejsce zostało właśnie sprofanowane, zabije ją.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Polityka 14.2021 (3306) z dnia 30.03.2021; Nauka i cywilizacja; s. 75

Posty o podobnej tematyce:

Psycho-infodemia – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

O pandemii, mądrości i przyszłości cz. I

O pandemii, mądrości i ewolucji cz. II

O pandemii, mądrości i prognozach cz. III


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Usprawiedliwianie pedofilii

Opinia publiczna zawrzała po odkryciu, że w podręczniku psychopatologii i psychologii klinicznej wydanym przez Uniwersytet Jagielloński, jej autor dr hab. Krzysztof Klimasiński (pracownik naukowy w Instytucie Psychologii UJ, kierownik Zakładu Psychopatologii i Rehabilitacji UJ, ur. 1939, zm. 2006) zamieścił ustęp, który stanowi swoiste usprawiedliwienie pedofilii:

„W dużym procencie przypadków dziecko prowokuje i bierze czynny udział w aktywności erotycznej. Te fakty wyraźnie kłócą się z popularnym obrazem każdego dziecka jako niewinnego aniołka zmuszanego do seksu”.

Media i psychologowie rzucają gromy, a ja nie potrafię oprzeć się wrażeniu, że ta reakcja niczym nie różni się od tej, kiedy rodzice słodkiego nastolatka odkrywają nagle, że ich pociecha jest narkomanem zaangażowanym w działania osiedlowego gangu młodocianych przestępców. Tyle, że takich rzeczy nie odkrywa się nagle, lecz dlatego, że latami ignoruje się niepokojące sygnały. Bulwersujący cytat nie szokował recenzentów podręcznika, przez ponad 20 lat nie oburzał prowadzących zajęcia, ani studentów. O ile opinia publiczna ma prawo się oburzać, o tyle środowisko psychologów ma wyłącznie powód do wstydu, przeprosin i zadośćuczynienia. Wątpię jednak abyśmy doczekali się którejkolwiek z tych reakcji.

To nie ten konkretny cytat jest problemem. Tego typu absurdy mają swój początek w źle dobranej przez studenta statystyki do pomiaru różnic między średnimi, w niepoprawnie sformułowanych pytaniach ankiety badawczej, a wiatrem w żagle dla niej jest obojętność uczonych i nauczycieli akademickich, którym dawno temu pomyliła się z tolerancją. Bredzenia Freuda na temat seksualności dziecięcej przekazywane w jednej sali uniwersyteckiej sąsiadują z neuronauką, o której inni nauczyciele opowiadają innym studentom tuż za ścianą. Jedni drugim nie wchodzą w drogę, bo przecież nade wszystko nie chcą, aby posądzono ich o „niekonstruktywną krytykę”, a z owej obojętności błędnie rozumianej jako tolerancja rodzą się potworki takie, jak ten, który obecnie wzburzył opinię publiczną. 

Psychoterapeuci dokładający wszelkich starań, aby proponowane przez nich metody były oparte na dowodach i zgodne z najnowszym stanem wiedzy milczą, kiedy słyszą bzdury głoszone przez przedstawicieli przeróżnych mutacji będących potomstwem dziewiętnastowiecznej wizji narcystycznego opiumisty. Nawiasem mówiąc, te absurdalne koncepcje dość trafnie objaśnił kiedyś Carl Gustaw Jung. Na pytanie dlaczego właśnie u Freuda seksualność odgrywa tak ważną rolę, stwierdził „Cóż, Zygmuś całe dzieciństwo spędził w mieście, w Wiedniu. Nigdy nie widział tych wszystkich rzeczy, które większość z nas znała z pobytów na wsi, gdzie seksualność zwierząt i wszystko co się z tym wiąże są codziennością. To dlatego, kiedy wreszcie jako dorosły człowiek odkrył seksualność, tak bardzo go ona zafascynowała.” 

W swojej pracy miałem do czynienia zarówno z dziećmi molestowanymi seksualnie, jak i ludźmi posądzanymi o pedofilię. Zapewniam, że równie absurdalnych uzasadnień służących oskarżaniu niewinnych ludzi jest w podręcznikach psychologii i w twierdzeniach psychologów daleko więcej niż tych, które usprawiedliwiają pedofilię. Bulwersują one jednak wyłącznie tych, którzy mieli pecha i oskarżenie padło na nich. Dlaczego? Bo psychologowie występujący w charakterze biegłych sądowych są zdania, że lepiej jest popełnić błąd fałszywego alarmu niż błąd przeoczenia, ponieważ należy mieć na względzie przede wszystkim dobro dziecka. Ich zdaniem dorosły, nawet jeśli zostanie niesłusznie skazany przez sąd – „jakoś sobie z tym poradzi”. Swoista moralność. Ale dość dobrze oddaje postawy społeczne w stosunku do tego zjawiska, umożliwiające łamanie podstawowych praw ludzi oskarżonych o pedofilię. 

Jest tylko jeden sposób aby uniknąć podobnych sytuacji w przyszłości. Sposób, który wymyślił Rudy Giuliani, burmistrz Nowego Jorku – zero tolerancji dla najdrobniejszych wykroczeń wobec prawa. Jeśli nie będziemy piętnować plagiatu, niechlujności i niedbałości począwszy od przedszkolaków, a skończywszy na uczonych, rektorach i arcybiskupach, nie zmienimy rzeczywistości, a obrońcy pedofilii będą nadal usprawiedliwiać odrażające zbrodnie. To jednak sposób, który trąci utopią. Lata doświadczeń i znajomość środowiska akademickiego utwierdzają mnie raczej w przekonaniu, że prędzej złodziej okradnie złodzieja niż jeden profesor wytknie drugiemu, że opowiada bzdury. Obym się mylił. Tymczasem rośnie już nowe pokolenie uczonych, które za „właściwe” myślenie jest  nagradzane i uczy się, jak formułować swoje poglądy. 

Przy okazji tego tekstu warto poczynić dość istotną uwagę. Opisane tutaj wydarzenia pokazują jak ideologia tak zwanej „prawej strony” zniekształca naukę i edukację. W swoim życiu spotkałem równie wiele przykładów ideologizacji nauki, edukacji i dziennikarstwa w wykonaniu „lewej strony” sceny politycznej. Być może nawet bardziej perfidnych, bo subtelniejszych i trudniejszych do wykrycia przez opinię publiczną. Moim celem nie jest krytyka garnituru poglądów ani „prawej” ani „lewej” strony. To, co od lat uważam za zło, to próba fałszowania obiektywnej rzeczywistości w taki sposób, aby do tych poglądów pasowała. To jest choroba, która toczy nasz świat, a z którą powinniśmy walczyć nieustannie. A początek tej walki zaczyna się na lekcji matematyki, fizyki i biologii, nie religii czy wychowania obywatelskiego.

 

P.S. Już po opublikowaniu tego tekstu przeczytałem znamienną wypowiedź wydawnictwa: „Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego jest wydawnictwem naukowym, a publikacje wydawane przez WUJ podlegają recenzowaniu przez specjalistów z danej dyscypliny naukowej. Wydawnictwo nigdy nie ingeruje w merytoryczne opinie i poglądy zawarte w publikacjach naukowych”. Zaiste! Wyjaśnienie godne dzieci na podwórku, które psychologowie społeczni nazwali „ucieczką z cienia porażki”. Kiedy szukałem wydawcy dla swojej książki „Psychoterapia bez makijażu” kilkanaście wydawnictw odmówiło mi publikacji uzasadniając to faktem, że treść książki jest niezgodna z poglądami reprezentowanymi przez wydawnictwo (sic!). 

Przy okazji warto wspomnieć o obyczajach, jakie wśród naukowców i wydawców panowały ponad pół wieku temu, a o których pisał nieodżałowanej pamięci Martin Gardner – znany pogromca pseudonauki. Kiedy ktoś pokroju Krzysztofa Klimasińskiego składał swoją pracę w wydawnictwie akademickim, a inni naukowcy tego nie akceptowali, oświadczali wydawcy, że jeśli opublikuje taką pracę, to oni nie wydadzą u niego żadnej ze swoich książek i podręczników. Wydawca, który dbał o reputację, nie ośmielał się wchodzić w jakiekolwiek relacje z podejrzanymi autorami. Ciekawe jak wówczas odebrano by wyjaśnienie WUJ?

„…książka daje szybki wgląd w całokształt zagadnień psychopatologii i psychologii klinicznej jako dyscypliny stosowanej na pewnym poziomie ogólności. Z pewnością będzie podręcznikiem bardzo przydatnym dla kierunków niepsychologicznych, a dla studentów psychologii bardzo dobrym przewodnikiem w trudnej literaturze przedmiotu, skłaniającym do osobistej refleksji i budowania wiedzy poprzez żmudne studia prac z zakresu psychiatrii i psychologii klinicznej.”

z recenzji prof. Władysławy Pileckiej

Posty o podobnej tematyce: 

Domniemanie niewinności

Narysuj drzewo, a powiem Ci kim jesteś! – podcast radiowej Czwórki

Łatwo wszczepić fałszywe wspomnienia – rozmowa w trójce


Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Porozmawiajmy o prawie do samobójstwa

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w Krytyce Politycznej. Zapraszam do lektury! Rys. José Guadalupe Posada, The Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork O samobójstwach nie piszemy w mediach, rzadko publicznie dyskutujemy o ich konsekwencjach. Ale czy nie przynosi to więcej szkody niż pożytku? Jeśli protestujemy dziś i domagamy się prawa do decydowania o własnym ciele, to dlaczego nie rozszerzyć tego na wolność do rozporządzania swoim ciałem także w celu ostatecznym? Fala protestów, która przetacza się przez nasz kraj, poza żądaniami politycznymi, wyniosła na czołówki gazet również wartości ważne dla współczesnego człowieka Zachodu: prawo do rozporządzania własnym ciałem, do decydowania o życiu lub śmierci poczętego życia, do zapobiegania niepotrzebnym cierpieniom i skracania bólu. Wielu z nas, bez względu na to, po której stronie stanęło, sięgnęło nieco głębiej w poszukiwaniu argumentów i uzasadnień własnego stanowiska, które nagle znalazły się w ogniu społecznych dyskusji. Porzuciwszy świeżo zdobyte pozycje ekspertów w tenisie ziemnym, ochoczo wcieliliśmy się w rolę specjalistów w zakresie wad letalnych płodów i znawców podstaw współczesnej bioetyki. Aby dać odpór naszym przeciwnikom, przestudiowaliśmy trochę statystyk, a część z nas sięgnęła do źródeł nieco głębszych niż Facebook czy Wikipedia. Zdobyliśmy zręby wiedzy, która przygotowała nas, jak chyba nigdy dotąd, do rozmyślań na tematy zarezerwowane dotychczas dla etyków i filozofów. Kiedy rozpoczyna się życie? Jaka jest jego istota? Kto i jak dalece ma prawo ingerować w jego procesy? Kto może decydować o moim ciele?
Marnotrawstwem byłoby nie wykorzystać tak żyznego umysłowego gruntu do podniesienia kwestii stanowiących z różnych względów społeczne tabu – samobójstwa. Jeśli bowiem prawo do decydowania o własnym ciele i o losie życia u jego początków może być przedmiotem publicznej i politycznej debaty, to dlaczego nie rozszerzyć jej o dyskusję dotyczącą prawa do rozporządzania własnym ciałem w celu ostatecznym?
Czytaj dalej klikając TUTAJ
Posty o podobnej tematyce: 

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia i psychoterapia jako religia – wykład online

Mój wykład na Wydziale Teologicznym UMK: czy psychologia i psychoterapia tylko przypominają religię, czy wyrastają z tych samych potrzeb – samorealizacja, rytuały i dogmaty bez falsyfikacji.

Zapraszam do wysłuchania mojego wykładu, który wygłosiłem na zaproszenie Wydział Teologiczny UMK w Toruniu w ramach konferencji MIĘDZY PSYCHOLOGIĄ, RELIGIĄ I SEKTĄ – CIEMNE STRONY PSYCHOLOGII. Aby go posłuchać i obejrzeć prezentację należy kliknąć na ekran.

O czym jest ten wykład

Wykład wygłosiłem na zaproszenie Wydziału Teologicznego UMK w Toruniu. Zacząłem od rozróżnienia znanego z teorii ewolucji: skrzydło owada i skrzydło ptaka są do siebie podobne, ale tylko analogicznie, bo powstały w zupełnie różny sposób. Ręka człowieka, płetwa wieloryba i skrzydło nietoperza są natomiast homologiczne, czyli zbudowane z tych samych elementów. Pytam, czy psychologia i psychoterapia są do religii podobne tylko z pozoru, czy wyrastają z tych samych ludzkich potrzeb.

Psychologia ma swoje dogmaty. Pierwszy to kult samorealizacji: zakłada istnienie doskonałego wzorca, do którego mamy dążyć, czyli coś w rodzaju przeznaczenia, oraz „prawdziwe ja” i „autentyczne emocje”, choć nikt nie potrafi podać kryterium tej prawdziwości. Drugi to determinizm środowiskowy, tak silny, że genetyk zachowania Robert Plomin przez 30 lat zwlekał z publikacją swojej książki ze strachu przed ostracyzmem.

Podobieństw jest więcej. Jak grzech pierworodny, tak w psychoterapii nieautentyczne „ja” czeka na odkupienie przez pracę nad sobą. Jak w religii, rozum ustępuje doświadczeniu – najczęstszy zarzut wobec mnie brzmi, że bez własnej terapii nie mam prawa o niej mówić. Są rytuały: przepracowywanie dzieciństwa wbrew wynikom badań, mindfulness, warsztaty i superwizje. Jest też kult cargo w nauce: metaanaliza 365 prac z 50 lat pokazała, że samobójstwa przewidujemy z trafnością rzutu monetą.

Ten dryf w stronę religii jest możliwy, bo porzucamy dyscyplinę naukową na rzecz religijnych sposobów dowodzenia prawdy: akceptacji doktryn bez falsyfikacji, stawiania własnego doświadczenia ponad dane, rytuałów zamiast wskaźników skuteczności i społecznych nagród za ich przestrzeganie. Czy to analogia, czy homologia, zostawiam do rozstrzygnięcia słuchaczom.

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”, a o kulturze terapeutycznej piszę też w „Zawracaniu statków głupców”.

Aby posłuchać wszystkich wystąpień wystarczy kliknąć niżej zamieszczony ekran. .
 

Posty o podobnej tematyce: 

Psychologia jako religia – rozmowa w Racjonalista.tv

Ewolucja boga w naszych umysłach – wykład


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Śmierć motorem postępu w nauce

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze tygodnika Polityka 46.2020 (3287) z dnia 08.11.2020; Nauka i cywilizacja; s. 66.

Zapraszam do lektury!

Guliwer wśród Liliputów. Ilustracja do książki Jonathana Swifta „Podróże Guliwera”.

Czy odejście z tego świata wielkich uczonych może napędzać postęp nauki?

Nauka bada procesy umierania równie uważnie jak zjawiska będące przejawami życia. Jednym z nich jest ważny dla ewolucji proces wymierania gatunków. Zachodzi wówczas, kiedy jakiś gatunek utracił zdolność przetrwania w istniejącym środowisku, przemieszczenia się w inne, korzystniejsze dla niego lub możliwości reprodukcji. Wymieranie umożliwia lepiej przystosowanym gatunkom zajęcie siedlisk, które wcześniej okupował gatunek wymarły, a co za tym idzie – ich ekspansję. W procesie ewolucji sporadycznie, w wyniku katastrof ekologicznych, zdarza się masowe wymieranie, podczas którego ginie wiele gatunków w krótkim czasie.

Czytaj dalej klikając TUTAJ


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy powinniśmy mieć prawo do decydowania o końcu swego życia?

Choć Kościół katolicki stanowczo sprzeciwia się jakiejkolwiek formie eutanazji, dyskusje na jej temat nie cichną w Europie.

Choć Kościół katolicki stanowczo sprzeciwia się jakiejkolwiek formie eutanazji, dyskusje na jej temat nie cichną w Europie. Także i w Polsce pojawiają się pytania o potrzeby nieuleczalnie chorych i umierających pacjentów: o uporczywą terapię, opiekę paliatywną i możliwość łagodzenia skrajnych cierpień. Czy prawo do decydowaniu o końcu swego życia jest jednym z praw człowieka? I czy pacjenci u kresu życia często mówią o eutanazji? O tym opowiedzą dr Tomasz Witkowski i Aneta Borkowska. Zapraszam do wysłuchania podcastu audycji z cyklu Człowiek 2.0 prowadzonej przez Jana Stradowskiego. Posty o podobnej treści:

Choosing the Final Freedom: Suicide in the Past and Present – mój nowy artykuł w Areo Magazine

O czym rozmawialiśmy

Wspólnie z Anetą Borkowską rozmawialiśmy o prawie do decydowania o końcu własnego życia – o eutanazji, uporczywej terapii i opiece paliatywnej. Bronię poglądu, że prawo do godnego zakończenia życia jest częścią prawa do godnego życia. Tam, gdzie eutanazja jest zakazana, ludzie w terminalnej chorobie często odbierają sobie życie w dramatycznych okolicznościach i przedwcześnie, póki jeszcze mają siły.

Przywołałem historię sportsmenki, która po uzyskaniu zgody na eutanazję żyła jeszcze wiele lat i podkreślała, że żyje właśnie dlatego, że ma tę zgodę w szufladzie. Prawo do eutanazji bywa więc prawem do poczucia bezpieczeństwa w sytuacji, która każdego z nas może pozbawić kontroli nad własnym ciałem i bólem.


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Domniemanie niewinności

Dzisiaj wystarczy oskarżenie jednej małoletniej osoby o molestowanie, aby nauczyciel, lekarz, trener, terapeuta, wychowawca czy rodzic znalazł się w areszcie prewencyjnym. Nawet jeśli żył dotychczas jak anioł.

Tomasz Komenda i inni. Gdzie się podziało domniemanie niewinności

Dzisiaj wystarczy oskarżenie jednej małoletniej osoby o molestowanie, aby nauczyciel, lekarz, trener, terapeuta, wychowawca czy rodzic znalazł się w areszcie prewencyjnym. Nawet jeśli żył dotychczas jak anioł.
W miasteczku Snow Hill w amerykańskim stanie Utah przez wiele lat stała tablica z napisem: „Buty mężczyzn mogą przez tysiąc lat wzbijać kurz tego miasteczka, ale nic nigdy nie zmaże krwi biednych ludzi, którzy tu zginęli”. Upamiętniała masakrę dokonaną w tym miejscu w 1899 roku zwanym Rokiem Wielkiej Zamieci. Zginęło podczas niej wielu mężczyzn, którzy tej wyjątkowej zimy dopuścili się kradzieży jedzenia. Zabili ich łowcy nagród działający na podstawie listów gończych wystawionych przez ówczesny wymiar sprawiedliwości. Wydarzenia w Snow Hill doprowadziły do publicznego potępienia wykorzystywania łowców nagród przez wymiar sprawiedliwości. Potrzeba bezpieczeństwa jest jedną z najbardziej podstawowych potrzeb ludzkich. Od zarania dziejów ludzie starają się wyeliminować zagrożenia, które niosą z sobą siły natury, ale także inni ludzie. To właśnie w obawie przed niepożądanymi działaniami innych stworzyliśmy prawo, na podstawie którego ścigamy przes…

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Epidemia samotności kontra dyktatura szczęścia

Takim nagłówkiem opatrzyła redakcja „Plus Minus Rzeczpospolita” mój nowy felieton. Nagłówek trochę nietrafiony, bo  epidemię samotności propagują zwolennicy dyktatury szczęścia. Zapraszam do lektury!
Ludzkości nie grozi epidemia samotności, lecz podsycanego powszechnie lęku przed nią. Lęku, którego objawy próbujemy nieudolnie leczyć zwiększaniem liczby i intensywności kontaktów z innymi.
Samotność zabija więcej ludzi niż otyłość Samotność jest jak wyrok Samotność degeneruje mózg i zwiększa ryzyko śmierci tak samo jak palenie papierosów czy nadużywanie alkoholu Samotność skraca życie Samotność jest śmiertelnie niebezpieczna Epidemia osamotnienia Katastrofa samotności Samotność truje jak pół paczki papierosów dziennie Samotność groźna jak rak To tylko niektóre nagłówki publikowanych w ostatnich latach na całym świecie artykułów na temat samotności. Dzisiaj te alarmistyczne doniesienia wzmocniły dodatkowo nasze dotychczasowe doświadczenia z pandemią koronawirusa: Drugie oblicze koronawirusa. Nadchodzi pandemia samotności Czasem myślę, że to nie koronawirus mnie zabije, ale samotność Pandemia samotności, izolacji i strachu Wygląda na to, że ludzkość nie tylko przeraziła się samotności, ale wypowiedziała jej również wojnę, bo oto w 2018 roku ówczesna brytyjska premier Theresa May powołała wiceminister d.s. cyfrowych, kultury, mediów i sportu Tracey Crouch na stanowisko pełnomocnika rządu ds. walki z samotnością. Nowa pełnomocnik ds. samotności stanęła na czele międzyresortowej grupy roboczej. Wśród wypracowanych przez nią rekomendacji są zalecenia dla lekarzy rodzinnych, organizacji pozarządowych i… listonoszy. Obejmują między innymi lekcje gotowania, kluby spacerowe i grupy artystyczne skierowane do samotnych pacjentów.
A dalej o tym, jak inni politycy i naukowcy walczą z epidemią samotności, o propagandzie przeciwko samotności, o miałkości danych wykorzystywanych do tej propagandy, a także o innym spojrzeniu na samotność i o pożytkach z niej płynących.  Czytaj dalej klikając TUTAJ

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

The Benefits of Loneliness – mój nowy artykuł w Areo Magazine

In 2017, then British prime minister Theresa May appointed Tracey Crouch to the newly created position of Minister for Sport, Civil Society and Loneliness. Crouch became the head of an interdepartmental working group, whose recommendations included advice to GPs, non-governmental organizations and postmen. Among their social prescriptions, as Ralph Leonard has detailed, were “cookery classes, walking clubs and art groups … to help tackle the feeling of isolation.”

Karl Lauterbach, a health expert in Germany’s SPD party, has also called for the appointment of a commissioner for loneliness, preferably within the Ministry of Health. In this, he was joined by Markus Weinberg, from the CDU party. US Surgeon General Vivek Murthy has also declared an “epidemic of loneliness.” Scientists at the Brain Dynamics Laboratory of the University of Chicago have recently began work on an anti-loneliness pill, which will use pregnenolone, a neurosteroid formed from cholesterol, to reduce or even eliminate the feeling of loneliness. Scientists at the University of Sydney are testing a synthetic particle called SOC-1, which causes a fall in oxytocin levels and increases willingness to make social contacts. Scientists at the University of California are researching the use of beta-blockers to reduce the stress caused by loneliness. Read more by clicking HERE. Nieco rozszerzona polskojęzyczna wersja do przeczytania TUTAJ.

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Okładkowy wywiad opublikowany w tygodniku „Przegląd”

Najnowszy numer „Przeglądu” opublikował wywiad przeprowadzony ze mną na temat nieczystych gier polityków przez redaktor Beatę Igielską. Zapraszam do lektury.   Politycy kłamią, bo są przekonani o swojej moralnej wyższości   Wyobraźmy sobie, że jestem dobrze zapowiadającym się politykiem i właśnie panu obiecuję bon 2000+ na wakacje. Uwierzy mi pan? – Nie. Co powinnam powiedzieć, jaka powinnam być, żeby mi pan uwierzył? – Powinna pani być kimś, kto poprzednio składał obietnice i je realizował. Ale jestem politykiem początkującym, wcześniej nieznanym. – Może niekoniecznie ja, ale inni ludzie mogą pani uwierzyć, gdy wszyscy politycy zawiedli ich zaufanie. Wtedy chwytają się niepewnego zawodnika. Jak kiedyś kandydata na prezydenta Stana Tymińskiego, człowieka znikąd. Pan by mi nie uwierzył, więc kto by uwierzył? Prości ludzie? Mam obiecać im coś więcej? – Uwierzy ten, kogo odpowiednio się przestraszy, kto się boi, a te obietnice gwarantują, że nie zrealizuje się czarny scenariusz, który przed nim się rysuje. Już dawno nic mnie tak nie zbulwersowało jak to, że Jarosław Kaczyński w Telewizji Trwam straszył starsze osoby, że polscy liberałowie będą, podobnie do tych z Zachodu, wyłączać urządzenia podtrzymujące życie w szpitalach, straszył śmiercią. Wiele starszych osób nie jest w stanie takich informacji sprawdzić zarówno ze względu na swoje kompetencje intelektualne, jak i z braku kompetencji cyfrowych, często też nie potrafią czytać po angielsku. Następnego dnia kandydat na prezydenta Andrzej Duda zapewniał, że zrobi wszystko, żeby kultury liberalnej nie dopuścić do władzy, że nigdy nie zgodzi się na eutanazję. Czytaj dalej klikając TUTAJ  
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Choosing the Final Freedom: Suicide in the Past and Present – mój nowy artykuł w Areo Magazine

During the Second World War, my mother’s sister was a liaison officer in the resistance movement. She performed very important clandestine work. As she said herself, she wasn’t afraid of death, only torture. She had little resistance to pain, and was afraid she would betray someone or give away vital information. By some means, she came into possession of a potassium cyanide capsule. She took the poison when the Gestapo surrounded her home, having earlier set fire to one of the rooms, thus probably destroying some vital documents.—Anonymous letter to a Polish blog.

This is one of thousands of similar stories from those bleak times. A poison capsule was a guarantee of a final escape that neither the Gestapo nor the SS could prevent: an escape from torture, humiliation and a death deprived of dignity. It was no accident that the Third Reich scorned those who voluntarily gave up their own life. They even denounced the use of the word Freitod (“free death”), one of four German synonyms for the act we call suicide. The other three terms are Selbsttötung (“killing oneself”), the scientific Suizid and Selbstmord (“self-murder”). The Nazis preferred the latter. There was a loophole in the otherwise hermetically sealed totalitarian system—and the word Freitod showed its location. For the representatives of absolute power, there is nothing worse than the knowledge that their power has limitations, and, for the slave, nothing is more invigorating than the possibility of breaking free. In those days, a capsule of potassium cyanide gave many people a real sense of freedom.

Read more by clicking HERE.

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zawracanie statku głupców – mój najnowszy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Zawracanie statku głupców, to mój autorski tytuł najnowszego felietonu, który ukazał się w „Plus Minus Rzeczpospolita” i pod takim tytułem można go znaleźć w Archiwum Rzeczpospolitej. W wersji internetowej i papierowej ukazał się pod zmienionym tytułem. Pandemia chorób psychicznych?

Zawracanie statku głupców, to mój autorski tytuł najnowszego felietonu, który ukazał się w „Plus Minus Rzeczpospolita” i pod takim tytułem można go znaleźć w Archiwum Rzeczpospolitej. W wersji internetowej i papierowej ukazał się pod zmienionym tytułem.

Pandemia chorób psychicznych? Kogo ogarnęło szaleństwo

Depresja celebryty, choć bywa wstrząsająca, jest ładniejsza i dużo bardziej ludzka niż schizofrenia bezdomnego, który nie mył się przez kilka miesięcy. W ślad za tym pierwszym do psychobiznesu zwrócą się inni, podczas gdy garstka potrzebujących pomocy, by przetrwać i zachować resztki człowieczeństwa, pozostanie na marginesie zadowolonego z siebie społeczeństwa. Na jednej ze ścian Luwru, oświetlonej charakterystycznym muzealnym światłem, wisi namalowany na niewielkiej desce obraz niezwykły – „Statek głupców” pędzla Hieronima Boscha. Z głęboko zielonym tłem obrazu kontrastuje grupa jasno oświetlonych ludzi w łodzi na pierwszym planie. A właściwie nie to tyleż ludzie, co ich przywary, bo one właśnie stanowią motyw przewodni obrazu. Rozpusta, pijaństwo, łakomstwo, chciwość i inne żądze doprowadzające nas do szaleństwa zostały przez niderlandzkiego mistrza załadowane na statek i wysłane w morze. Przedsięwzięcie to nieobce było ówczesnym odbiorcom, do których Bosch kierował swój przekaz. W średniowieczu często praktykowano pozbywanie się ludzi niemieszczących się w obowiązującym porządku społecznym, obłąkanych, niepełnosprawnych umysłowo, wysyłając ich w podróż morską bez określonego celu. Statek głupców to również metafora, która posłużyła Michelowi Foucaultowi do zobrazowania praktyk wykluczania ludzi chorych psychicznie w kulturze Zachodu. Jego dzieło „Historia szaleństwa w dobie klasycyzmu” stało się, wbrew intencji autora, manifestem ruchu antypsychiatrii, który zapoczątkowano u schyłku lat 60. XX w. Gdybyśmy spojrzeli na naszą historię z odpowiedniej perspektywy, dostrzeglibyśmy, że zatoczyła ona koło i dziś również nie brak tych chętnie wsadzających odmieńców na statki wywożące ich w pełne morze, aby wkrótce zawrócić je stamtąd i skierować do swoich portów, gdzie czekają wyspecjalizowani profesjonaliści gotowi z nieukrywaną troską zająć się ich ładunkiem. WHO szacuje, że obecnie ponad 350 mln ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5 proc. populacji. W większości krajów odsetek ludzi chorujących w ciągu swojego życia na depresję waha się pomiędzy 8 a 12 proc. Według tych samych szacunków na świecie ponad jedna trzecia ludzi w jakimś okresie swojego życia spełnia wszystkie kryteria diagnostyczne dla co najmniej jednego zaburzenia psychicznego. Z tych danych wynika, że mamy do czynienia z pandemią chorób psychicznych o skali niespotykanej w całej historii rodzaju ludzkiego. Dla porównania – grypa hiszpanka, która była największą w historii pandemią, pochłonęła według różnych szacunków 20–100 mln ofiar. A liczby ilustrujące skalę zaburzeń i chorób psychicznych cały czas rosną. Wygląda też na to, że ludzkość jest atakowana przez coraz to nowe choroby psychiczne, które mutują niczym wirusy. W 1952 r. pierwsze wydanie podręcznika „Kryteria diagnostyczne zaburzeń psychicznych” wyróżniało zaledwie 106 jednostek chorobowych i zaburzeń psychicznych. W 1968 r., w drugim wydaniu, było ich już 182. Wydanie trzecie z roku 1980 przyniosło zdecydowany wzrost tej liczby, bo zawierało ich aż 265. Ale choroby i dolegliwości psychiczne zdawały się mutować dalej, bowiem w trzecim uzupełnionym wydaniu z roku 1987 było ich 292. Wydanie czwarte przyniosło niewielki wzrost do 297. Zrewidowana wersja z roku 2000 zawierała ich już tyle, ile dni liczy rok – aż 365. Ostatnie piąte wydanie wyróżnia 374 zaburzenia psychiczne. W ciągu zaledwie 60 lat liczba zaburzeń psychicznych wzrosła ponad trzy i pół raza. Czytaj dalej klikając TUTAJ – bez paywalla!

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Strzeżcie się fałszywych humanistów – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Nie spotkałem jeszcze nigdy człowieka, który miałby trzy stopy. Nie udało mi się również natrafić na kogoś, kto miałby więcej niż pięć palców u dłoni. Zauważyłem też, że wszyscy ludzie, jakich dane było mi widzieć podczas posiłku, wkładają jedzenie do ust i nie próbują się odżywiać, wciągając je nosem. Z nudną regularnością większość ma dwoje oczu i uszu. Podobnie wydalają i podobnie posługują się mową. Nawet jeśli mówią kompletnie odmiennymi językami, to wykorzystują czasowniki i rzeczowniki i podobnie konstruują zdania. Kiedy są głodni – myślą i mówią o pożywieniu i szukają go, dopóki nie zaspokoją głodu. Nigdy też nie spotkałem człowieka, co do którego miałbym wątpliwości, czy jest człowiekiem, czy też przedstawicielem jakiegoś innego gatunku, nawet jeśli był to człowiek cokolwiek zaniedbany. A jednak niemal codziennie spotykam ludzi, którzy z całą mocą podkreślają: „Każdy człowiek jest inny!”. Czy mają na myśli takie szczegóły, jak długość owych dwóch stóp lub kolor owej pary oczu niezmiennie osadzonych po obu stronach zawsze jednego, choć czasami większego lub mniejszego, spłaszczonego lub kościstego nosa? Nie sądzę. Myślę, że takie stwierdzenia są formułowane z kilku różnych powodów. Jednym z nich jest bezmyślność. Nim nie warto się zajmować. Innym może być obrona indywidualności człowieka. Kiepska to jednak indywidualność… A dalej o tym, dlaczego szewcy, dentyści i chirurdzy nie wykorzystali szansy jaką daje fałszywy humanizm i jak skorzystali z niego klinicyści i terapeuci. Jak wykorzystując fałszywy humanizm zdeprecjonować naszego rozmówcę i zanegować jakiekolwiek konstruktywne rozwiązania, a także o bezradności, która musi stać się udziałem fałszywych humanistów.  Czytaj dalej klikając TUTAJ

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Koncert muzyki pop, opera, a może jedno i drugie? Co sprawia, że stajemy się „kulturalnymi wszystkożercami”?

Prawdopodobnie oczekując na widowni w filharmonii na wejście orkiestry zdarzyło wam się obserwowaać ludzi wokół siebie zastanawiając się co ich skłoniło do przyjścia w to miejsce: Snobizm? Zamiłowanie do muzyki? Konformizm – bo inni ich znajomi tak robią?

Znalezione obrazy dla zapytania research digest Prawdopodobnie oczekując na widowni w filharmonii na wejście orkiestry zdarzyło wam się obserwowaać ludzi wokół siebie zastanawiając się co ich skłoniło do przyjścia w to miejsce: Snobizm? Zamiłowanie do muzyki? Konformizm – bo inni ich znajomi tak robią? A może jakieś inne, głębsze motywy? A może zastanawialiście się również dlaczego ludzie trafiają na sale koncertowe muzyki pop? Czy po prostu ją lubią? Odpowiedzi naukowców na te pytania bywają zaskakujące, jak choćby ta, że uczestniczymy w kulturze pop z obawy przed „wypadnięciem z obiegu”. Ale co sprawia, że ludzie stają się kulturowymi wszystkożercami, tymi, którzy konsumują zarówno kulturę „wysoką”, jak i „niską”? Hanna Shin i Nara Youn z Hongik University w Seulu niedawno przeprowadziły badania poszukując odpowiedzi na to pytanie, a wyniki opublikowały w artykule, który ukazał się niedawno w Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts. Przeczytaj ciąg dalszy w moim opracowaniu, które ukazało się niedawno w BPS Research Digest:

Pop Concert, Opera — Or Both? What Drives People To Become “Cultural Omnivores”

Lub sięgnij po artykuł źródłowy: 

 How insecure narcissists become cultural omnivores: Consuming highbrow culture for status seeking and lowbrow culture for integrity signaling


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O pandemii, mądrości i prognozach cz. III

Podobno ludzkość już bardzo wiele się nauczyła podczas ogłoszonej parę tygodni temu pandemii. Wśród tych zaskakujących lekcji z pewnością jest odkrycie faktu, że jesteśmy śmiertelni. Inną lekcją o kolosalnym znaczeniu (być może odebraną jedynie nieco zbyt późno), jest ta o znaczeniu we współczesnym społeczeństwie gwiazd piłki nożnej i naukowców. Popularne memy, udostępniane masowo w mediach społecznościowych, wyliczają podobnych lekcji i płynących z nich wniosków kilkanaście. A jednak lekcja, której ludzkość chyba nigdy się nie nauczy, dotyczy przewidywania przyszłości. Wygląda nawet na to, że czas pandemii nasilił motywacje ludzi do prognozowania. Przeczytałem ich w ostatnich tygodniach dziesiątki – prognozy ekonomiczne, polityczne, epidemiologiczne, społeczne, psychologiczne i filozoficzne. Dysponując nieco większym zasobem czasu niż zwykle z lubością je formułujemy mając w głębokiej pogardzie fakt, że wszystkie one są… nic niewarte. A pokazało nam to z uderzającą wyrazistością „małe wredne żyjątko” właśnie kilka tygodni temu. Sięgnijcie po jakąkolwiek prognozę sprzed listopada 2019 roku. Ile z nich ma dzisiaj jakąkolwiek wartość? Ile z nich przewidziało dzisiejszą sytuację? A jeśli prognozy formułowane dzisiaj są tyle warte, co te z wczesnej jesieni 2019 roku, to po co nadal je formułujemy? Prognozowanie to jedna z funkcji nauki. Chyba ta najtrudniejsza. W świetnej książce Davida Mayersa Intuicja. Jej siła i słabość analizie poddana została wartość różnych prognoz naukowych. Wśród wielu różnych palmę pierwszeństwa dzierżą… prognozy pogody! Tak, tak, właśnie te wykpiwane, wyśmiewane prognozy meteorologiczne należą do najtrafniejszych wśród prognoz naukowych, pod warunkiem wszelako, że dotyczą kilku najbliższych dni. Im krótsze, tym trafniejsze. Prognozy długofalowe mają tę samą wartość, co obecne prognozy np. socjologiczne. Dość wysoką trafność uzyskują prognozy oparte na danych aktuarialnych, ale proszę mi wierzyć, w chórze obecnych proroków, poza opracowaniami niektórych epidemiologów, nie trafiłem na ani jedną wizję przyszłości sformułowaną na podstawie rzetelnie gromadzonych przez lata liczb. W chórze wyroczni niepoślednie miejsce zajmują psycholodzy, psychoterapeuci i psychiatrzy. Wieszczą głównie traumę, depresję i mnóstwo zła, które wkrótce nas dosięgnie. Przewidują też wiele tłustych lat z tego powodu[1]. Jako przedstawiciel tej branży jestem szczególnie zażenowany formułowanymi wizjami przyszłości. Z dwóch względów. Pierwszym jest nieukrywana drapieżna pazerność. Drugim są dane, które upoważniają formułowanie prognoz wręcz przeciwnych. Gdybyście posłuchali błyskotliwego wystąpienia Dana Gilberta, które wygłosił podczas konferencji TED[2], przekonalibyście się, że ludzie którzy wygrali główny los na loterii (Gilbert mówi o 314 mln dolarów) po roku od wygranej są tak samo szczęśliwi, jak ludzie, których rok wcześniej dotknął całkowity paraliż nóg. Przypadek? Absolutnie nie. Gilbert przekonuje dalej: Z badań w terenie i w laboratorium widać, że wygrana lub przegrana w wyborach, pozyskanie albo strata partnera, otrzymanie lub utrata awansu, zdanie lub oblanie egzaminu mają znacznie mniejszy wpływ, są mniej intensywne i długotrwałe, niż się oczekuje. Jak wynika z ostatnich badań, co mnie powaliło, wielkie traumy życiowe, od których minęło ponad trzy miesiące, z paroma wyjątkami, nie mają żadnego wpływu na samopoczucie[3]. Dlaczego tak się dzieje? Gilbert odpowiada po prostu: „Ponieważ szczęście możemy syntetyzować”, a nasze wykształcone w toku ewolucji mózgi świetnie realizują to zadanie[4]. Oczywiście, to o czym mówi Gilbert nie oznacza, że nie będziemy, przez jakiś czas, czuli się szczęśliwi po otrzymaniu głównej wygranej na loterii, że nie będziemy czuć się nieszczęśliwi po tym, jak dowiedzieliśmy się że już nigdy w życiu nie będziemy chodzić. Gilbert opowiada o naszym organizmie, jako o mechanizmie zaprogramowanym na odzyskanie równowagi emocjonalnej i stałego poczucia szczęścia. Jeśli zatem ktoś miałby dane po temu, aby formułować prognozy, to naukowcy tacy jak Gilbert, którzy te kwestie od dawna zgłębiają. A jednak to nie takich prognoz słuchamy. Pilniej przysłuchujemy się prognozom złowieszczym, bo jak wykazali to w swoim artykule Roy Baumeister i jego współpracownicy – zło jest silniejsze niż dobro (Bad is stronger than good)[5]. Nadstawiamy więc ucha na kasandryczne wieści, szukamy zapowiedzi tych katastroficznych wizji w otaczającej nas rzeczywistości i… odnajdujemy! Podobnie jak student medycyny odnajduje u siebie symptomy większości chorób opisywanych w podręcznikach, a student psychologii przygotowując się do egzaminu z psychopatologii diagnozuje u siebie najcięższe zaburzenia psychiczne. A jeśli do tego uwierzymy w swoje diagnozy i spostrzeżenia oraz jak mantra powtarzane kłamliwe przekazy, że „nieprzepracowane problemy ujawnią się ze zwielokrotnioną siłą w przyszłości”, to biegniemy do psychoterapeuty chcąc nie chcąc potwierdzając złowróżbne przepowiednie. Tych z nas, którzy bronią się przed takimi rozwiązaniami, otoczenie poddawane intensywnej psycho-perswazji prędzej czy później złamie. A oto moja prognoza, którą dorzucam do tych już sformułowanych: Część z nas umrze, niektórzy stracą swoich bliskich, wielu straci to, czego dorobili się w ciągu swojego życia. Będą pewnie i tacy, którym los nie oszczędzi kilku z tych trudnych doświadczeń, będących nieodłącznym elementem sytuacji, w której znalazł się dzisiaj cały świat. Większość z tych, którzy przeżyją w przeciągu paru miesięcy odzyska równowagę psychiczną. Niektórzy będą jeszcze przez wiele lat szukać jej w gabinetach psychologów, psychoterapeutów i psychiatrów. Jak wielu trafi tam niepotrzebnie? Cóż, to kwestia skuteczności perswazji autorów kasandrycznych wizji. Dla nich to czas siewu nasion lęku i poczucia zagrożenia. Z tych nasion wyrosną przyszli pacjenci, którzy zapełnią ich gabinety. Czy moja prognoza się sprawdzi? Nie mam pojęcia, podobnie jak nie mają pojęcia autorzy tych już sformułowanych. Być może większość z nas umrze? A może wyginie wirus, który nas gnębi? A może zdarzy się coś równie nieprzewidywalnego, jak pojawienie się tego „małego wrednego stworzonka”, którego nikt nie przewidział? Jedno wszak w tej prognozie jest pewne, bo nie dotyczy przyszłości, tylko prawidłowości – Większość z tych, którzy przeżyją w przeciągu paru miesięcy odzyska równowagę psychiczną. Ludzie od tysięcy lat próbują okiełznać przyszłość. Robią to na dwa sposoby. Formułując prognozy i postępując według nich lub przewidując różne scenariusze i przygotowując się na nie. Głupcy stają się niewolnikami prognoz, które postawili lub w które uwierzyli. Ludzie mądrzy czekają przygotowani na to, co przyniesie przyszłość i nie żałują środków, które przeznaczają na zakup tratw ratunkowych, których nigdy nie wykorzystają, a jeśli podobna sytuacja będzie miała miejsce w przyszłości, ponownie wyposażą w nie swój statek. [1] https://www.money.pl/gospodarka/psychologowie-szykuja-sie-na-5-intensywnych-lat-ludzie-beda-mieli-gigantyczne-traumy-6494456137000577a.html?fbclid=IwAR30ZCccsoEjKJ2CmjauAQpC2fA2eBD5zTojFhkTe8ZKyW_s3vvR_-DnUqs [2] https://www.ted.com/talks/dan_gilbert_the_surprising_science_of_happiness?language=pl [3] Ibid. [4] O tym, jak ewolucja kształtowała nasze mózgi pod tym względem pisałem m.in. w poprzednim odcinku tego cyklu esejów: https://tomwitkow.wordpress.com/2020/03/28/o-pandemii-madrosci-i-ewolucji-cz-ii/ [5] https://assets.csom.umn.edu/assets/71516.pdf
Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.