Zapraszam na Tydzień Mózgu w Toruniu i Bydgoszczy i moje wykłady

Z przyjemnością informuję, że zeszłoroczny program Tygodnia Mózgu w Toruniu i Bydgoszczy, który został odwołany, odbędzie się w tym roku w wersji online. W ramach tego programu wygłoszę dwa wykłady.

Z przyjemnością informuję, że zeszłoroczny program Tygodnia Mózgu w Toruniu i Bydgoszczy, który został odwołany, odbędzie się w tym roku w wersji online. W ramach tego programu wygłoszę dwa wykłady. Pierwszy z nich zatytułowany:

Jak szukać dowodów w powodzi psychopedagogicznych mitów?

wygłoszę 16 marca o godzinie 17:00 Więcej informacji: https://www.facebook.com/events/457745818917787/ Drugi wykład:

O mózgowej pornografii, rozbudzaniu nadziei i ich spieniężaniu

zaplanowany został na kolejny dzień, 17 marca o godzinie 19:00

Więcej informacji: https://www.facebook.com/events/477879430039273/ Więcej szczegółów i pełen program na stronach Tygodnia Mózgu.

Zapraszam serdecznie!


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Jasna strona złych emocji

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze tygodnika Polityka 7.2021 (3299) z dnia 09.02.2021; Nauka i cywilizacja; s. 48

Zapraszam do lektury!

Korzystnych efektów negatywnych emocji jest przynajmniej tak wiele, jak ofert kursów mających na celu ich pozbycie się.

Popularna psychologia namawia nas do pozbywania się wszelkich negatywnych uczuć. To bardzo niedobre zalecenie.

Dzień po tym, jak Trybunał Konstytucyjny zaostrzył prawo aborcyjne, rozpoczęły się demonstracje osób oburzonych tą decyzją, głównie kobiet. Do protestujących codziennie dołączały nowe osoby. Na transparentach pojawiły się słowa, które do niedawna uznawano za wulgarne, nieprzyzwoite, a przede wszystkim zakazane w debatach publicznych. Dostrzegając, że w pewnych sytuacjach zwykłe słowa nie są w stanie opisać wzburzenia, niezgody i buntu, zaakceptowaliśmy je w tej właśnie sprawie. Były bowiem najlepszym wyrazem nagromadzonych negatywnych emocji.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Recenzja „Shaping Psychology” w Science-Based Medicine

29 grudnia, 2020 roku recenzja mojej nowej książki Shaping Psychology: Legacy, Perspectives and the Future of the Field ukazała się w prestiżowym:

Science-Based Medicine

Autorką recenzji jest dr Harriet Hall.

Meet the Psychologists

In this book, you will meet 16 of the most prominent people in psychology in conversational interviews that reveal their thoughts about the current state of psychology and its future. Enlightening and entertaining.

Psychology is more popular than ever, but it has been criticized for scandals involving fraud, failed replications, and assisting torture. Many people believe psychology is in crisis. Some even question whether it can legitimately be called a science. Before he became Pope, Cardinal Joseph Ratzinger expressed concern that psychology posed a threat to religion, was responsible for empty monasteries, and had superseded theology. Tomasz Witkowski’s new book Shaping Psychology: Perspectives on Legacy, Controversy and the Future of the Field provides an intriguing look at the current state of psychology, its problems and possible solutions, and hopes for the future.

The format of the book is unprecedented. Witkowski interviewed sixteen of the most outstanding scholars and thinkers in psychology. If you click on the link, you can see the list of contributors.  Read more…

 

Recenzja „Shaping Psychology” w „The Skeptical Intelligencer”

Prof. Michael Heap, psycholog kliniczny i sądowy, sceptyk i redaktor naczelny kwartalnika wydawanego przez Association for Skeptical Inquiry – zrecenzował książkę w ostatnim numerze z 2020 roku. Zapraszam do lektury!

Tomasz Witkowski proves to be an able interviewer, very knowledgeable and well informed about psychological and philosophical matters.

Znalezione obrazy dla zapytania michael heapProf. Michael Heap, psycholog kliniczny i sądowy, sceptyk i redaktor naczelny kwartalnika wydawanego przez Association for Skeptical Inquiry – Skeptical Intelligencer zrecenzował książkę w ostatnim numerze z 2020 roku. Zapraszam do lektury!

 

Shaping Psychology: Perspectives on Legacy, Controversy and the Future of the Field by Tomasz Witkowski. Palgrave Macmillan (Springer Nature: Cham, Switzerland), 2020, pp332 + references.

________________________________________________________________________

Reviewed by Michael Heap

The author of this book, Tomasz Witkowski, is a psychologist and a founding member of the Polish Skeptics Club. He is the author of a previous book (note 1) criticising the status of academic and applied psychology, which I reviewed in the Spring 2017 issue of the Skeptical Intelligencer. Prior to that he co-authored, with his colleague Maciej Zatonoski, another account of the numerous failings and scandals that have plagued psychology over the years (note 2). This was reviewed in the Autumn 2015 issue. In the present volume, Witkowski continues the theme in the form of interviews with experienced and eminent contributors to the field of psychology. Amongst the issues about which he is most concerned are the quality, utility and validity of much of the research being published nowadays; the ‘replication crisis’; the efficacy of many psychotherapeutic practices that psychologists seem willing to embrace; and the failure of psychologists to mount a sufficiently strong challenge to their psychiatric colleagues’ fetish for diagnostic labelling. However, the main content of most of the chapters is a discussion of the interviewee’s personal history and contribution to psychology over the course of their working lives.

A total of 15 individuals were interviewed. The author first approached a larger group (he tells us that he ‘placed significant stock on the 2002 ranking titled “The 100 most eminent psychologists of the 20th century”)’ and those interviewed are the ones who agreed to participate. Consequently, the contributors are both author-selected (with the above assistance) and self-selected, meaning that on another occasion, with another author, maybe a somewhat different sample would have emerged, with different interests, opinions and ideas about future trends and requirements. The author acknowledges this in his Introduction, but I think it fair to say that, overall, the picture that emerges from the book is quite representative of the discipline as a whole. Nevertheless, only four of the contributors are women. There is also the predictable American bias (inevitable if the content is to be representative).

__________________________

Tomasz Witkowski proves to be an able interviewer, very knowledgeable and well informed about psychological and philosophical matters.

__________________________

Several contributors will be familiar to skeptics. Elizabeth Loftus is amongst them. Many readers will be familiar with her influential work on the fallibility of memory, notably in relation to eyewitness testimony and ‘recovered memories’ of sexual abuse in childhood. Readers will be dismayed by the level of personal and professional abuse that Professor Loftus has had to endure (believe me, psychotherapists are not necessarily the most agreeable, rational, and well-adjusted of people). Another such contributor is the recently deceased (and much missed) Scott Lilienfeld, who was very thorough and prolific in his criticism of the psychotherapy industry (but gives due acknowledgement to those therapies that are evidence-based). Then there is our very own Susan Blackmore, known for her early zeal for investigating the paranormal, only eventually to conclude that there appears to be nothing there to investigate. In her interview she focuses on her later work on consciousness and memes. Next we have Daniel Kahneman, one of the most influential psychologists of our time, celebrated by skeptics for his work on cognitive biases. Brian Nozec also agreed to participate; in 2013, he co-founded the Centre for Open Science and directs its Open Science Framework, an online service where scientists can preregister their research and other of activities, with a view to promoting higher standards. Finally, there is an interview with the very prolific science writer and author Carol Tavris. Despite not being a researcher at a university, she ‘figures on a list of the 50 greatest living psychologists’. Dr Tavris writes about skepticism generally and sex-differences and feminism in particular, and she pens the Gadfly column for the US Skeptic.

It is fair to say that if you are a seasoned skeptic you will probably be familiar with much of the factual content of the above chapters (though not necessarily the others) but you will be keen to hear the views of these people concerning the current status of academic and applied psychology and future developments (likely and desirable). This is true of all the interviewees and we also hear some interesting accounts of their personal lives and what drew them to their field of study. A common pattern across chapters is the confidence and even pride shown by each contributor in his or her chosen area of research, often coupled with criticism of those who have taken an alternative perspective. This is to be expected, as are the differing responses to questions about what have been the most important contributions of psychology so far and what we should expect or wish for in the future. Cognitive neuroscience is a common theme when the latter question is asked. The interviewer also has a list of concerns about the present status of psychology, but the participants vary in the extent to which they share these concerns, some being more sanguine than the interviewer. I should mention that amongst the contributors not listed above, but one who will be familiar to many skeptics, is Noam Chomsky, not a psychologist of course but someone which has been of great influence in the field of psycholinguistics (he was a key figure when I undertook my BSc in Psychology 50 plus years ago). Chomsky’s interview is interesting to me for his reticence as much as anything else. He was reluctant to be drawn on some of the controversies raised (with the exception of world politics and capitalism), sometimes remarking that he was not sufficiently informed to comment. Fair enough, I suppose.

Whilst nowadays there is no shortage of interviews of eminent people that are easily accessible on the internet, I think there is still much to be said for the medium of the written word for these purposes (note 3). The amount and diversity of the discussion that a book provokes is a measure of its success and I could certainly write many pages discussing matters raised by each of the interviewees and my own reactions. One thing Shaping Psychology does achieve, in my opinion, is that whatever the reader’s background, it gives him or her a very good, up-to-date insight into what is happening in academic psychology and applied psychology at the present time. It is very readable (there is one exception, which I shall not name or comment on here—I’ll leave this to readers of the book) and any of the chapters is worth re-reading and studying in depth. Tomasz Witkowski proves to be an able interviewer, very knowledgeable and well informed about psychological and philosophical matters (I confess to doing the occasional Google search to understand a point that was being discussed, when I really ought to have known about it).

__________________________

Where is the wisdom we have lost in knowledge?

Where is the knowledge we have lost in information?

T.S.Eliot

__________________________

More than one of the contributors (e.g. Robert J. Sternberg, who has some useful things to say about intelligence) refer to ‘wisdom’ and the need for psychology to be informed and directed by this rarely-mentioned human faculty. Just recently I was reading a book, one chapter of which opened with a quotation from T.S. Eliot’s, poem ‘Chorus from the Rocks’:

Where is the wisdom we have lost in knowledge?

Where is the knowledge we have lost in information?

We do indeed live in an age when, because technology enables us to gather and store so much information, this becomes an end in itself without regard to how much we need the information and how it is to be used to benefit us and the world in which we live. So I cannot help relating this quotation to the issues that are addressed in Sharing Psychology (and to research generally, education, the media—popular and academic—the internet, and many other facets of our lives).

I am very happy to recommend Shaping Psychology to readers of the Skeptical Intelligencer.

Notes

  1. Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy. Tomasz Witkowski, Boca Raton, FL: BrownWalker Press, 2016.
  2. Psychology Gone Wrong: The Dark Sides of Science and Therapy. Tomasz Witkowski & Maciej Zatonoski, Boca Raton FL: BrownWalker Press, 2015.
  3. Coincidentally, I have just acquired a book that came out 27 years ago entitled States of Mind: Conversations with Psychological Investigators, edited by the late Jonathan Miller and published by the BBC (it is based on a TV series). There are 15 conversations with people who at that time had achieved some eminence in psychology. There is only one woman (Hanna Segal). It will be interesting to compare the contents with those of Shaping Psychology.

Michael Heap is a retired clinical and forensic psychologist.

 

Psychologia i psychoterapia jako religia – wykład online

Mój wykład na Wydziale Teologicznym UMK: czy psychologia i psychoterapia tylko przypominają religię, czy wyrastają z tych samych potrzeb – samorealizacja, rytuały i dogmaty bez falsyfikacji.

Zapraszam do wysłuchania mojego wykładu, który wygłosiłem na zaproszenie Wydział Teologiczny UMK w Toruniu w ramach konferencji MIĘDZY PSYCHOLOGIĄ, RELIGIĄ I SEKTĄ – CIEMNE STRONY PSYCHOLOGII. Aby go posłuchać i obejrzeć prezentację należy kliknąć na ekran.

O czym jest ten wykład

Wykład wygłosiłem na zaproszenie Wydziału Teologicznego UMK w Toruniu. Zacząłem od rozróżnienia znanego z teorii ewolucji: skrzydło owada i skrzydło ptaka są do siebie podobne, ale tylko analogicznie, bo powstały w zupełnie różny sposób. Ręka człowieka, płetwa wieloryba i skrzydło nietoperza są natomiast homologiczne, czyli zbudowane z tych samych elementów. Pytam, czy psychologia i psychoterapia są do religii podobne tylko z pozoru, czy wyrastają z tych samych ludzkich potrzeb.

Psychologia ma swoje dogmaty. Pierwszy to kult samorealizacji: zakłada istnienie doskonałego wzorca, do którego mamy dążyć, czyli coś w rodzaju przeznaczenia, oraz „prawdziwe ja” i „autentyczne emocje”, choć nikt nie potrafi podać kryterium tej prawdziwości. Drugi to determinizm środowiskowy, tak silny, że genetyk zachowania Robert Plomin przez 30 lat zwlekał z publikacją swojej książki ze strachu przed ostracyzmem.

Podobieństw jest więcej. Jak grzech pierworodny, tak w psychoterapii nieautentyczne „ja” czeka na odkupienie przez pracę nad sobą. Jak w religii, rozum ustępuje doświadczeniu – najczęstszy zarzut wobec mnie brzmi, że bez własnej terapii nie mam prawa o niej mówić. Są rytuały: przepracowywanie dzieciństwa wbrew wynikom badań, mindfulness, warsztaty i superwizje. Jest też kult cargo w nauce: metaanaliza 365 prac z 50 lat pokazała, że samobójstwa przewidujemy z trafnością rzutu monetą.

Ten dryf w stronę religii jest możliwy, bo porzucamy dyscyplinę naukową na rzecz religijnych sposobów dowodzenia prawdy: akceptacji doktryn bez falsyfikacji, stawiania własnego doświadczenia ponad dane, rytuałów zamiast wskaźników skuteczności i społecznych nagród za ich przestrzeganie. Czy to analogia, czy homologia, zostawiam do rozstrzygnięcia słuchaczom.

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”, a o kulturze terapeutycznej piszę też w „Zawracaniu statków głupców”.

Aby posłuchać wszystkich wystąpień wystarczy kliknąć niżej zamieszczony ekran. .
 

Posty o podobnej tematyce: 

Psychologia jako religia – rozmowa w Racjonalista.tv

Ewolucja boga w naszych umysłach – wykład


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Dziś premiera mojej nowej książki!

Moja najnowsza książka, „Shaping Psychology. Perspectives on Legacy, Controversy and the Future of the Field”, po dwóch latach wytężonej pracy trafiła dzisiaj do rąk czytelników. Ukazała się 3 listopada nakładem wydawnictwa Palgrave Macmillan.

Wspaniała książka, pełna nieoczekiwanych i wnikliwych odpowiedzi na dociekliwe pytania. Cała psychologia i nauka o umyśle widoczna jak na dłoni. Musisz to przeczytać. Prof. Michael S. Gazzaniga, University of California, Santa Barbara
Te entuzjastyczne słowa autora Istoty człowieczeństwa odnoszą się do mojej najnowszej książki: Shaping Psychology. Perspectives on Legacy, Controversy and the Future of the Field, która po dwóch latach wytężonej pracy trafiła dzisiaj do rąk czytelników. Ukazała się 3 listopada nakładem prestiżowego wydawnictwa Palgrave Macmillan (oficyna należąca do Springer Nature).
Shaping Psychology to angażująca i często prowokująca książka wypełniona fascynującymi spostrzeżeniami wybitnych badaczy, których prace zadecydowały o rozwoju nauk psychologicznych. Każdy, kogo interesuje przeszłość, teraźniejszość lub przyszłość psychologii powinien natychmiast przeczytać tę książkę. Prof. Daniel L. Schacter, Harvard University, autor Siedmiu grzechów pamięci
Shaping Psychology to unikalny zbiór pogłębionych wywiadów z najbardziej wpływowymi psychologami żyjącymi i pracującymi obecnie. Przeprowadzone pod koniec dekady, która wstrząsnęła psychologią, umożliwiają wgląd w kontrowersje leżące u podstaw współczesnej psychologii, prezentują zderzenie wizji tego, czym jest psychologia jako nauka i co przyniesie jej przyszłość. Rozmówcy dzielą się również z autorem refleksjami na temat swoich największych osiągnięć i wyzwań, przed jakimi stoi ta dziedzina. Są wśród nich  Noam Chomsky, Elizabeth Loftus, Daniel Kahneman, i dwunastu innych, którzy ukształtowali psychologię, jaką znamy dzisiaj. Reprezentują szeroki zakres specjalizacji, od badań naukowych po praktykę zdrowia psychicznego, od psychologii głównego nurtu poprzez psychologię krytyczną i neuronaukę aż do ruchu Open Science. Szczerze wypowiadają się na temat kryzysu psychologii analizując jego przyczyny, konsekwencje oraz sposoby przezwyciężenia. Rozmowy przybliżają również sylwetki tych wielkich myślicieli i naukowców ukazując kim są jako ludzie, ich życie i doświadczenia, które ukształtowały ich światopogląd. Badacze, praktycy, studenci, dziennikarze i każdy, kto interesuje się psychologią, nauką i historią nauki z pewnością znajdzie coś dla siebie w tej książce. Więcej o książce na stronach Palgrave Macmillan.
Świetna książka! Fascynujące szkice biograficzne i wywiady pełne wiedzy i mądrości. Gorąco polecam studentom, psychologom i szerokiej publiczności. Henry L. “Roddy” Roediger, James S. McDonnell Distinguished University Professor, Washington University, St. Louis

Giganci psychologii – okładka

Rozmowy z wybitnymi psychologami naszych czasów o przeszłości i przyszłości ich dziedziny zebrałem w książce „Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Okładkowy wywiad opublikowany w tygodniku „Przegląd”

Najnowszy numer „Przeglądu” opublikował wywiad przeprowadzony ze mną na temat nieczystych gier polityków przez redaktor Beatę Igielską. Zapraszam do lektury.   Politycy kłamią, bo są przekonani o swojej moralnej wyższości   Wyobraźmy sobie, że jestem dobrze zapowiadającym się politykiem i właśnie panu obiecuję bon 2000+ na wakacje. Uwierzy mi pan? – Nie. Co powinnam powiedzieć, jaka powinnam być, żeby mi pan uwierzył? – Powinna pani być kimś, kto poprzednio składał obietnice i je realizował. Ale jestem politykiem początkującym, wcześniej nieznanym. – Może niekoniecznie ja, ale inni ludzie mogą pani uwierzyć, gdy wszyscy politycy zawiedli ich zaufanie. Wtedy chwytają się niepewnego zawodnika. Jak kiedyś kandydata na prezydenta Stana Tymińskiego, człowieka znikąd. Pan by mi nie uwierzył, więc kto by uwierzył? Prości ludzie? Mam obiecać im coś więcej? – Uwierzy ten, kogo odpowiednio się przestraszy, kto się boi, a te obietnice gwarantują, że nie zrealizuje się czarny scenariusz, który przed nim się rysuje. Już dawno nic mnie tak nie zbulwersowało jak to, że Jarosław Kaczyński w Telewizji Trwam straszył starsze osoby, że polscy liberałowie będą, podobnie do tych z Zachodu, wyłączać urządzenia podtrzymujące życie w szpitalach, straszył śmiercią. Wiele starszych osób nie jest w stanie takich informacji sprawdzić zarówno ze względu na swoje kompetencje intelektualne, jak i z braku kompetencji cyfrowych, często też nie potrafią czytać po angielsku. Następnego dnia kandydat na prezydenta Andrzej Duda zapewniał, że zrobi wszystko, żeby kultury liberalnej nie dopuścić do władzy, że nigdy nie zgodzi się na eutanazję. Czytaj dalej klikając TUTAJ  
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia i tortury – jak przesłuchują służby specjalne? – podcast radiowej Czwórki

81 mln dolarów – właśnie tyle zainkasowali psychologowie, którzy w 2002 roku stworzyli program tortur dla CIA. Było to tuż po ataku terrorystycznym na World Trade Center. Dr Mitchell i dr Jessen opracowali program „wzmocnionych technik przesłuchań”, których nie powstydziliby się najgorsi zwyrodnialcy z NKWD lub gestapo. Na czym polegał ten niechlubny epizod w historii psychologii? W jaki sposób psychologia może stać się narzędziem służb specjalnych? Na te pytania w podcaście Kuby Jamrozka odpowiedział dr Tomasz Witkowski, psycholog, autor książek – w tym serii „Zakazana psychologia”.

Zapraszam do wysłuchania podcastu.

Tytuł audycji: „Strefa prywatna”

Prowadzi Jakub Jamrozek

Więcej na temat poruszony w audycji w mojej książce:

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj rozmowy w Racjonalista.tv:

Kłamstwo – wirus cywilizacji. Zachęcam do odwiedzenia wystawy!

Gorąco zachęcam do zwiedzenia wystawy Kłamstwo – wirus cywilizacji, która została niedawno otwarta w Warszawie. Tadeusz Zieliński, jej pomysłodawca przez wiele lat pracował nad urzeczywistnieniem swojego pomysłu i w końcu mu się to udało, czego serdecznie mu gratuluję. Nie było mu łatwo. Byłem świadkiem jego zmagań, ponieważ konsultowałem niektóre elementy tej wystawy. Ekspozycja zawiera prezentację kłamstwa w różnych dziedzinach życia. Znajdziecie na niej dział zatytułowany „Kłamstwo a religia” a także  „Kłamstwo nazistowskie” i „Kłamstwo komunistyczne”. Nie brakuje na niej wątku kłamstwa w ekonomii i w nauce. Na wystawie znalazło się  również miejsce dla niektórych elementów z mojej książki Psychologia kłamstwa. Gorąco zachęcam do odwiedzenia Muzeum Niepodległości, a tych, którzy nie zdołają do niego dotrzeć, do obejrzenia fragmentów wystawy na fan page’u Galerii Brama Bielańska.  Otwarcie wystawy
Psychologia kłamstwa – okładka

O motywach, strategiach i narzędziach kłamców piszę w książce „Psychologia kłamstwa”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

„Psychology Gone Wrong” na liście bestsellerów niemieckiego portalu „Bucher World”

Miło mi poinformować, że moja książka napisana wspólnie z Maciejem Zatońskim Psychology Gone Wrong. The Dark Side of Science and Therapy trafiła na listę bestsellerów niemieckiego portalu Bücher World w kategorii psychologia kliniczna plasując się na 51 miejscu.

Miło mi poinformować, że moja książka napisana wspólnie z Maciejem Zatońskim Psychology Gone Wrong. The Dark Side of Science and Therapy trafiła na listę bestsellerów niemieckiego portalu Bücher World w kategorii psychologia kliniczna plasując się na 51 miejscu. Cieszy nas to zainteresowanie czytelników, szczególnie, że angielskojęzyczne książki należą do zdecydowanej mniejszości na tej liście. Pełna lista tutaj:

Bestseller im Genre Klinische Psychologie


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O pandemii, mądrości i ewolucji cz. II

A ja myślę, że człowieka przygotowano po to, żebyśmy my, psychologowie mogli go poprawiać i że każdy to wie, no chyba każdy. Bo spójrzmy na to tak, ponad dwa miliony lat ewolucja kształtowała rodzaj Homo.

Oto cała historia. Człowiek jest tutaj od 32 tysięcy lat. Ponieważ potrzeba było 100 milionów lat, by świat dla niego przygotować, dowodzi to, że po to ten świat zrobiono. Myślę, że tak. Nie wiem. Gdyby wieża Eiffla wyobrażała wiek świata, warstwa farby na najwyższej gałce na jej szczycie odpowiadałaby udziałowi człowieka; i każdy by wiedział, że po to zbudowano wieżę, żeby na niej znalazła się ta farba. Chyba każdy, nie wiem.

Mark Twain

  A ja myślę, że człowieka przygotowano po to, żebyśmy my, psychologowie mogli go poprawiać i że każdy to wie, no chyba każdy. Bo spójrzmy na to tak, ponad dwa miliony lat ewolucja kształtowała rodzaj Homo. Potem, kiedy już z tych pierwszych, znacznie jeszcze owłosionych, choć już wyprostowanych, ludzi wyłonił się Homo sapiens, potrzebnych było jeszcze 200 tysięcy lat, abyśmy dostali w swoje ręce ten kompletnie niedoskonały produkt. I wreszcie my, psychologowie, porównywalni swoim udziałem w ewolucji do cieniutkiej warstwy farby na najwyższej gałce wieży Eiffla, możemy ten produkt poprawiać niemal w każdym aspekcie jego funkcjonowania. Czy sam fakt, ze musimy go poprawiać nie dowodzi tego, że po to ewolucja przygotowała nam człowieka? Przez te ponad dwa miliony lat nasi przodkowie obrywali na prawo i lewo. Kładąc się spać ryzykowali życiem. Czy pojawiał się w ich głowach lęk? Tego na pewno nie wiemy, ale jeśli weźmiemy tylko skromne 200 tysięcy lat ewolucji Homo sapiens, którego umysł funkcjonował dokładnie tak jak nasz, to należy uznać, że lęk musiał być wszechobecnym elementem każdego dnia. Czy dzisiaj nie stanę się obiadem dla jakiegoś drapieżnika? Czy nie potknę się łamiąc nogę i stając się bezradnym na długie tygodnie, podczas których nie będę w stanie sprostać codzienności? Czy mojemu potomstwu nic nie grozi, kiedy będę na polowaniu? A przecież to tylko bardzo konkretne przyczyny lęku. Do tego doszły te irracjonalne – gniew bogów, klątwa rzucona przez zawistnego pobratymca. Nawet, kiedy stosunkowo niedawno osiedliliśmy się, powodów do odczuwania lęku wciąż nie brakowało. Może nasi przodkowie nie odczuwali go już każdej nocy przed pójściem spać, ale powodów, dla którego sen niekoniecznie był spokojny nie brakowało. Czy starczy pożywienia do wiosny? Czy moja kobieta przeżyje kolejny poród? Ile z moich dzieci dożyje dorosłego wieku? Czy w tym roku mór nie nawiedzi naszej osady? Czy rabusie znowu nie napadną na wioskę? Czy przedstawiciele władzy nie zabiorą mojego najstarszego syna, aby zrobić z niego żołnierza w kolejnej wojnie? Dzień po dniu, przez 200 tysięcy lat uczyliśmy się radzić sobie z lękiem i… nie udało się. Dzisiaj w zasadzie bez pomocy psychologa lub terapeuty jesteśmy bezradni w obliczu lęku. To oni poznali prawdziwe i skuteczne metody radzenia sobie z nim i wyręczyli ewolucję, która najwyraźniej sfuszerowała człowieka. Nawet nie myślcie, że sobie bez nich poradzicie – lęk was sparaliżuje! A już na pewno stanie się tak w obliczu pandemii. Zadzwońcie, porozmawiajcie. Wielu z nich chętnie udzieli wam pomocy. Niektórzy z nich już wiedzą (nawet jeśli wy tego nie wiecie), że jesteście w żałobie. Wiedzą nawet, na którym jej etapie. Podobnie sprawa wygląda jeśli idzie o problemy z lękiem naszych dzieci. Próbowaliśmy tłumaczyć im rzeczy niezrozumiałe, koić lęk przed nieznanym, przerażającym. Pocieszaliśmy, kiedy na ich oczach umierało ich rodzeństwo, zapewnialiśmy, że będzie bezpiecznie w ślad za tym, jak droga w wiosce spłynęła krwią ich kolegów, zabitych przez okrutnych najeźdźców. Uspokajaliśmy podczas szaleńczej burzy zesłanej przez mściwych i nieprzewidywalnych bogów. Tłumaczyliśmy przyczyny śmierci w gorączce, konwulsjach i tej w wyniku śmiertelnych ran. I w tym wypadku 200 tysięcy lat doświadczeń zafundowanych nam przez ewolucję nie przyniosło efektu. Dzisiaj na szczęście możemy zasięgnąć rady psychologa, który wytłumaczy nam, jak rozmawiać z dziećmi, które obawiają się koronawirusa albo poda receptę na to, jak radzić sobie z nimi, kiedy nie mogą opuszczać domu. I niech wam się nie wydaje, że będziecie się w stanie uporać z tym samodzielnie. Nie majsterkujcie przy psychice swoich dzieci, bo to może zaciążyć na całym ich dorosłym życiu! Zostawcie to profesjonalistom. Jeszcze gorzej ma się sprawa z radzeniem sobie z traumą, której nasi przodkowie doświadczali nieustannie. Śmierć była dla nich chlebem powszednim. Rzeczywistość serwowała ją bez znieczulenia z wszelkimi przynależnymi jej atrybutami – krwią, rozszarpanymi wnętrznościami, konwulsjami bólu, pośmiertnymi drgawkami i wypróżnianiem się, odorem rozkładających się ciał i padlinożernymi zwierzętami, które ciała zmarłych pozbawiały wszelkiej godności. Nasi przodkowie tysiące lat uczyli się jej, a wiele wskazuje również na to, że traktowali ją także jak rozrywkę – tłumnie gromadzili się w miejscach publicznych kaźni, aby oglądać i komentować widowisko zadawania bólu i pozbawiania życia ich pobratymców. Jeszcze w XIX wieku poród z bardzo dużym prawdopodobieństwem mógł zakończyć się śmiercią rodzącej kobiety i traumą dla jej dzieci i męża. W tym samym czasie z trudem można było znaleźć rodzinę, w której wszystkie dzieci dożyły okresu dojrzewania – większość rodziców doświadczała śmierci swoich dzieci. Niektórzy z naszych rodziców i dziadków, a już z pewnością nasi pradziadkowie i przedstawiciele wszystkich dawniejszych generacji mieli szczęście, jeśli doświadczyli w swoim życiu tylko jednej wojny i związanych z tym okropieństw. Udziałem wielu z nich było kilka wojen i rebelii. Wszystkie te doświadczenia nie zdały się na nic. Dzisiaj, w XXI wieku, jesteśmy tak krusi i wrażliwi, że usłyszawszy o małym „wrednym żyjątku”, które może sprowadzić na nas chorobę, musimy szukać pomocy psychologów. Gdyby nie oni, nasze życie zamieniłoby się w koszmar wypełniony powracającymi bez końca obrazami traumy. To dzięki nim znaleźliśmy sposoby na to, jak uwolnić się od traum i poczuć się dobrze…Bo czyż nie chodzi o to, żeby przestać się martwić, poczuć dobrze i zacząć żyć? Czyż nie jest sukcesem rodzaju ludzkiego (a w szczególności ich przedstawicieli z branży psy-), że pokonaliśmy bezduszną naturę i uwolniliśmy się od naszych lęków i innych złych i niepożądanych emocji? Ano nie, bo nie ma czegoś takiego jak złe i niepożądane emocje (tak długo, jak długo poruszamy się poza obszarem psychopatologii, czyli tam, gdzie przebywa większość z nas). Wszystkie emocje są równie ważne, bo dzięki nim możemy przeżyć, zachować autonomię i aktywnie kształtować nasze otoczenie dla własnych potrzeb. Wyobraź sobie, że siedzisz w pomieszczeniu, w którym jest bardzo gorąco i temperatura wciąż się podnosi. Czego będziesz szukać: sposobów na to, jak radzić sobie ze swoimi negatywnymi odczuciami, numeru do swojego terapeuty czy raczej sposobu obniżenia tej temperatury lub opuszczenia tego pomieszczenia? Dzisiaj wszyscy jesteśmy zamknięci w mniejszej lub większej przestrzeni i większość z nas odczuwa lęk z powodu małego „wrednego żyjątka”, które wbrew naszej woli może dostać się do naszych płuc. Jeśli znajdziesz sposób na to, by tego lęku się pozbyć i poczuć dobrze, niewykluczone, że skończysz tak, jak parę tysięcy Włochów, którzy swój los zawdzięczają tym, którzy lęku nie czuli. A przy okazji pociągniesz za sobą wielu innych. Jeśli potraktujesz go poważnie, masz szansę ochronić siebie i innych. Jeśli coś cię boli, to możesz próbować pokonać go za pomocą treningu relaksacyjnego lub pójść do lekarza i zbadać jego przyczyny. Jeśli czujesz się sfrustrowana tym, że ktoś za ciebie chce decydować czy masz urodzić, a przy okazji w jakich okolicznościach i ile dzieci, to możesz poszukać ukojenia u psychologa albo podjąć jakieś działania, które uwolnią ciebie, i tobie podobne kobiety, od tej frustracji. Jeśli czujesz złość i agresję na szefa, który molestuje twoje koleżanki w pracy, to możesz iść pogadać ze swoim terapeutą, albo wkurwić się i zmienić tę sytuację. Jeśli czujesz się przygnębiony zmianami klimatycznymi, to po powrocie z pracy możesz oddać się praktyce mindfulness, a potem przestać się martwić albo… Jeśli jesteś ratownikiem medycznym, który pracuje w czasie rozpoczynającej się pandemii ponad siły przy niedostatku podstawowego sprzętu zabezpieczającego bezpieczeństwo swoje i pacjentów, a jednocześnie widzi jak pajace z Wiejskiej urządzają sobie zabawę w maseczkach ochronnych najwyższej klasy, to możesz… zadzwonić do psychologa i uzyskać od niego realne, prawdziwe i autentyczne wsparcie. I to wszystko bezpłatnie! (Ale tylko w czasach pandemii.) To prawda, ewolucji nie udało się załatwić nam życia, w którym będziemy codziennie cieszyć się dobrym samopoczuciem, nawet trzy dni po pogrzebie najbliższej nam osoby, która stanowiła dla nas sens życia albo tydzień po tym, jak usłyszeliśmy diagnozę raka. To jest ta fuszerka, którą branża psy-, ta najcieńsza do wyobrażenia warstwa farby na najwyżej umieszczonej najmniejszej gałce na wieży Eiffela wykorzystuje, aby wołać: „Masz prawo do dobrych emocji!”, „Przestań się martwić i zacznij żyć!”, „Jesteś tego warta!”, „Podaruj sobie odrobinę…(odpowiednie wstawić)”. Jeśli odpowiada ci ta, ochoczo wspierana przez psychologów i terapeutów, dyktatura szczęścia (a na pewno odpowiada systemowi, w którym zmotywowany człowiek deklarujący świetne samopoczucie będzie zawsze dużo wydajniejszy od tego „pozwalającego sobie” na złe emocje) to biegnij do psychoterapeuty! Tak, tak, biegnij, nie sięgaj po telefon, nie próbuj kontaktować się online, bo nawet w czasach pandemii, my przedstawiciele branży psy- „pozostajemy przy stanowisku, iż tylko osobisty kontakt pomiędzy psychoterapeutą i pacjentem zarówno w fazie diagnostycznej jak i leczniczej wyczerpuje kanon dobrej praktyki klinicznej. Informujemy, że aktualna sytuacja w kraju nie stwarza powodów do przejścia na system terapii online”[1]. Oczywiście nakłaniamy do tego „pozostając zarazem wiernymi pryncypialnej zasadzie primum non nocere”[2]. Tylko czasami nam coś nie wyjdzie. Taki „wypadek przy pracy” przydarzył nam się po ataku na World Trade Center, kiedy to „niechcący skrzywdziliśmy tysiące, i tak już ciężko doświadczonych ludzi, o którym pisałem w poprzedniej części. Taka „niezręczność” przytrafiła się również wtedy, kiedy próbowaliśmy wytłumaczyć dlaczego w latach 50. XX wieku, w czasie wojny koreańskiej, 70% spośród 7190 jeńców amerykańskich przetrzymywanych w chińskich obozach, zostało nakłonionych do kolaboracji, przekonanych przez chińską propagandę do przystąpienia do komunistów lub podpisania petycji nawołujących do zakończenia wojny a niektórzy z nich składali niewiarygodne zeznania, jakoby Amerykanie byli zaangażowani w wojnę bakteriologiczną przeciwko swoim wrogom. Wymieniali domniemane misje, spotkania i konferencje strategiczne, a także nazwiska. Amerykańska opinia publiczna wstrząśnięta faktem, że synowie z najlepszych jankeskich rodzin, wychowani w najbardziej demokratycznej i najbardziej terapeutycznej kulturze świata, sprzeniewierzyli się wpajanym im wartościom, domagała się wyjaśnienia. Wszak tak ogromny dysonans, jaki spowodowały te doniesienia musiał zostać jakoś złagodzony. Z pomocą przyszedł im Edward Hunter – amerykański pisarz, dziennikarz i agent CIA. Ukuł termin „pranie mózgu” i dorobił do niego koncepcję, według której amerykańscy jeńcy w obliczu przemożnej wszechogarniającej manipulacji nie mieli żadnego wyboru. Pojęcie „pranie mózgu” padło na podatny grunt, a branża psy- ruszyła ze wsparciem dla powracających do domu jeńców wojennych. Dziesiątki, jeśli nie setki, psychiatrów, psychoanalityków i psychologów rozpoczęło intensywne badania tych złamanych ludzi. Pojęcie „prania mózgu” i ochoczo włączono do arsenału podręcznych wyjaśnień trudno wytłumaczalnych zachowań, uzupełniając je dodatkowo pojęciem „programowania umysłu”.   John Ploch, jeden z powracających z wojny koreańskiej Amerykanów. Zdjęcie zrobione podczas wymiany wieźniów. Foto by Michael Rougier.      A jednak do tego pięknego obrazka, w którym amerykański chłopiec poddawany jest tajemniczej procedurze „prania mózgu”, przed którą nic nie jest w stanie go ochronić, coś nie pasowało. Okazało się bowiem, że w tych samych obozach jenieckich skapitulowało niewielu poddawanych takim samym zabiegom żołnierzy brytyjskich i żaden chyba, żołnierz turecki (a jeśli taki był, to nic o nim nie wiadomo). Turcy – których traktowano tak samo i którzy przebywali w tych samych obozach – nie kolaborowali z wrogiem nawet w najmniejszym stopniu. Żaden z tureckich żołnierzy nie zginął również w niewoli, zaś Amerykanów zginęły setki. W czym tkwiła tajemnica?
Podczas gdy amerykańskie morale było bardzo niskie, Turcy celowo utrzymywali wysokie morale. Jeśli jeden z nich zachorował, inni byli wyznaczani do karmienia i kąpania go, aby zapewnić mu szansę wyzdrowienia. Wewnętrzną dyscyplinę zachowywano bez względu na wszystko. Amerykanie cierpieli psychicznie w wyniku chińskiej taktyki odseparowywania przywódców od reszty grupy, natomiast Turcy zastosowali rozwiązanie, które uniemożliwiło Chińczykom złamanie ich morale. Jeśli usuwano tureckiego oficera dowodzącego, jego rolę przejmował następny w kolejności oficer. Jeśli tego odseparowano, dowództwo znowu przechodziło w dół i tak dalej, aż wreszcie, jeśli zachodziła taka konieczność, dowodził szeregowy. Turecka reakcja na chińskie techniki przesłuchania polegała na szyderstwie. Ich masowy opór przyniósł skutek. (…) Wielu badaczy doświadczeń koreańskich zwróciło uwagę na taktyki, które osobom stawiającym opór wydawały się pomagać w sprzeciwie. Ciekawe jest to, że większość z tych taktyk to zdroworozsądkowe poglądy podkreślające potrzebę rozwijania i utrzymywania właściwej perspektywy na życie – zwykłe życie[3].  
Utrzymanie biologicznie nam wrodzonej hierarchii, dyscyplina bez względu na wszystko, szyderstwo, zdrowy rozsądek, właściwa perspektywa na życie. Nie pytajcie, jaki zespół psychologów i psychiatrów tureckich wypracował ten program psychologicznego oporu? Skąd czerpali inspirację? Jacy terapeuci i trenerzy szkolili tureckich żołnierzy wyruszających na front w Korei? Kto badał żołnierzy po powrocie? Ilu psychoanalityków udzielało im wsparcia? I słusznie. nie pytajcie. To już zamierzchła historia. Branża psy- udziela dzisiaj odpowiedzi na dużo ważniejsze pytania – trudne pytania stawiane w czasach zarazy. Nie znajdziecie w nich tak prostych odpowiedzi, jak zdrowy rozsądek lub dyscyplina. Już prędzej dowiecie się, że doświadczacie traumy i że najlepiej zrobicie wyruszając przez miasto do gabinetu psychoterapeuty psychodynamicznego. Może dopiero za kilkadziesiąt lat ktoś odkryje… Ale o tym sza! To mogłoby być zbyt proste, a do prostych spraw nie potrzeba certyfikowanych, superwizowanych, oddanych swojej pracy, empatycznych, pełnych poświęcenia profesjonalistów. Gdyby wieża Eiffla wyobrażała wiek świata, to najcieńsza warstwa farby na najwyższej najmniejszej gałce na jej szczycie odpowiadałaby udziałowi nas, przedstawicieli branży psy- w poprawianiu człowieka. I chyba każdy przyzna, że podobnie jak to dlaczego zbudowano wieżę, żeby na niej znalazła się ta farba, człowieka przygotowano do tego, żebyśmy my, psychologowie, mogli go poprawiać. Chyba każdy, nie wiem…   Uwaga: Ta najcieńsza warstwa farby na najwyższej najmniejszej gałce wieży Eiffla, to oczywiście gruba przesada. Przyjmując realne wielkości do porównań warstwa ta byłaby niedostrzegalna. Porównanie to wykorzystałem wyłącznie dla zachowania spójności narracji. Ot, licentia poetica.   W kolejnej części spróbuję odpowiedzieć na pytanie, czy przedstawiciele branży psy- pomimo ogromu niewiedzy, jaką dysponują, mimo wszystko mogą być specjalistami od spraw życiowych, ekspertami codzienności.   [1] Cytat pochodzi z Oświadczenia Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychodynamicznej opublikowanego 13 marca na FP Towarzystwa: https://www.facebook.com/Psychodynamika/posts/2765322463505496?__xts__[0]=68.ARDdJR3gy7Qinny8g1W_RCm5y0GABO70zbaHpmA7vZth3L8qpE4jqO1j38atyxzaHXncfrpyzkdAq4FGEjCXYlnfJId-_u5xyl1aknRl0Sf0-J2R1KJGm_Rp5XCLuVSu-QHBCrv–3nyCg7o23FW46Bry_NpvCpIwTrOkrAq101XKwWfrbI-AjnaGZebLLsmvOZG-4XBcBW5_WfigBkuiFH6Lo_WbsByNb6My3WIPIk-Do2176CuxMaVnDXNGdofjpAS6b_rC2UnaykoADVTvhyqPo7EJHPjxlLVxOeVxPqaDC7dxCGdSbFTZQc_j-XWwV1o9S5cI9OGaem0buvHlg&__tn__=H-R [2] Tamże. [3] D. Winn. Manipulowanie umysłem. Biblioteka Moderatora, Taszów 2003 (podkreśl. moje).
Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O pandemii, mądrości i przyszłości cz. I

Mądrość rozpoznaje się między innymi po pokorze w stosunku do własnej wiedzy. Prawdopodobnie pierwszym krokiem ku mądrości jest rozpoznanie tego, czego nie wiemy.

Wolę być postrzegana jako niewiele robiąca, niż wyrządzająca wiele szkód.

Erica Burman

Mądrość rozpoznaje się między innymi po pokorze w stosunku do własnej wiedzy. Prawdopodobnie pierwszym krokiem ku mądrości jest rozpoznanie tego, czego nie wiemy. A jeśli tak, to chyba daleko jeszcze do niej przedstawicielom „branży psy-„ (psy-complex), jak nazwał David Ingleby psychologów, psychoterapeutów, psychiatrów itp. specjalistów od inżynierii społecznej[1], a co ja nazywam od dawna psychobiznesem. Od kilku, a nawet kilkunastu, tygodni jesteśmy świadkami rozwoju dwóch pandemii koronawirusa i… rad omnipotentnych przedstawicieli psy-complex. Media zalewa przytłaczająca fala porad na temat tego, jak rozmawiać z dzieckiem o pandemii, jak nie poddać się panice, jak przestać się martwić zagrożeniem chorobą, ale również jak się martwić (tylko przez zaplanowane 15 minut dziennie!), jak poradzić sobie z utratą pracy spowodowaną pandemią, jak poradzić sobie z kryzysem ekonomicznym wywołanym obecną sytuacją, jak uczyć dzieci w warunkach domowych, jak zmagać się z izolacją podczas kwarantanny, ile relacji społecznych podtrzymywać i w jaki sposób, bla, bla, bla… Liczba psycho-porad z pewnością przewyższyła liczbę osób zarażonych i zdiagnozowanych koronawirusem, a przynajmniej w naszym kraju. Nawet mnie dziennikarze próbowali wkręcić do tego chóru. Czytając te wypowiedzi nie sposób nie odnieść wrażenia, że ludzkość dotknięta bezsilnością wobec małego wrednego żyjątka, może liczyć na grupę ludzi, którzy naprawdę wiedzą, co w tej sytuacji zrobić. Cień wątpliwości nie przemknie przez ich oblicze. Podczas lektury wielokrotnie poczułem ukłucie zazdrości w stosunku do tak ogromnej wiedzy i jej pewności i zadałem sobie pytanie skąd może ona pochodzić? Przyszły mi do głowy trzy źródła. Pierwszym jest własne doświadczenie. Oto psychologowie, którzy nie raz zmagali się z sytuacją pandemii wypracowali metody radzenia sobie z towarzyszącymi jej skutkami psychicznymi, wypróbowali je na tysiącach ofiar i w szczerości serc oferują nam je w tych trudnych dla nas czasach. Zaraz, zaraz, ale przecież żaden z żyjących psychologów nie mógł doświadczyć podobnej sytuacji w swoim życiu! Pandemii tzw. świńskiej grypy”, która miała miejsce w latach 2009-2010 towarzyszyły obostrzenia związane z transportem żywności, czasami z przekraczaniem granicy. Dużo krzyku w mediach i prawie żadnych konsekwencji w codziennym życiu. Grypa Hong-Kong z 1968 roku? Ilu praktykujących psychologów ją pamięta? Oczywiście ci, którzy mają powyżej 75 lat, ale ich głosów w mediach nie odnalazłem. Odrzuciłem zatem to źródło. Drugim, dużo rzetelniejszym, źródłem wiedzy mogą być wyniki badań zgromadzone przez poprzednie pokolenia w podobnych sytuacjach. Niestety i tutaj zieje pustką. Badań jest jak na lekarstwo, a i te, które są nijak nie pokrywają się z wiedzą, która spływa z ust psycho-guru. Porzuciłem zatem również nadzieję, że w badaniach odkryję źródło wiedzy. Trzecim źródłem, które dawało mi nadzieję były oczywiście zdolności ludzkiego intelektu do uogólniania, syntezy itd. Przecież wiedzę na temat zachowań ludzi w sytuacjach paniki pod wpływem kryzysu gospodarczego można zgeneralizować na sytuację pandemii. Z obawami dzieci wobec pandemii można radzić sobie podobnie, jak z innymi ich lękami. Na pewno właśnie tak, w genialny sposób, postąpili wszyscy ci udzielający porad psycho-guru! A jednak poddawszy to przypuszczenie mozolnej obróbce umysłowej musiałem je odrzucić. Taki scenariusz byłby bardzo prawdopodobny, gdyby człowiek i grupy ludzkie były mechanizmami prostymi, to jest takimi, które po rozłożeniu na części i zrozumieniu działania każdej z nich jesteśmy zrozumieć funkcjonowanie całości. Tak jest w przypadku samochodu. Dla kogoś, kto pierwszy raz zobaczył samochód na oczy, urządzenie to może zdać się niezwykłym stworem – jeździ, staje, trąbi i mruga. Jednak postawienie tego stwora w warsztacie i rozłożenie go na części, wyjaśnia wszelkie jego zachowania. Tymczasem człowiek, a już tym bardziej grupy społeczne, nie są układami prostymi, w których suma działań cząstkowych składa się na efekt końcowy. Ludzie są układami złożonymi, to jest takimi, w których suma działań cząstkowych daje w rezultacie kompletnie nieprzewidziany rezultat, którego w żaden sposób nie da się wyprowadzić z analizy jego fragmentów. Kilkadziesiąt lat trwające rozkładanie ludzkiego mózgu na części nie dało nam odpowiedzi na temat istoty świadomości, która jest właśnie wynikiem działania układu złożonego. Sytuacja, w jakiej się wszyscy znaleźliśmy jest sytuacją bez precedensu w historii. Nigdy dotychczas nie było tak ogromnego przepływu informacji pomiędzy ludźmi na świecie. Nigdy w dziejach z taką łatwością i w takiej skali ludzie nie podróżowali, nie transportowali dóbr. Nigdy też ludzie nie dysponowali tak dużą wolnością osobistą, którą wykorzystują m.in. do organizacji korona-party, co w przypadku pandemii historycznych byłoby traktowane jak szaleństwo. Nigdy jeszcze w historii jako ludzie nie korzystaliśmy z takiego nadmiaru dóbr, jakim cieszyliśmy się do niedawna. Nikt nigdy nie przekonał się, czy w takich okolicznościach można ludzi skłonić do samoograniczeń skoro nikt nie wie, jak długo one potrwają. Żadna dotychczasowa pandemia nie rozwijała się w warunkach tak bardzo zmienionego klimatu. Te rozważania można podsumować dość banalnym stwierdzeniem – nikt z nas nie zna przyszłości. Być może będzie prozaiczna, a być może przerośnie nasze wszelkie wyobrażenia o niej. Przepraszam, nie zna jej nikt, poza psycho-guru. Jak bowiem inaczej odbierać udzielane przez nich rady? Branża psy- nie poprzestaje jednak tylko na słowach. Jej przedstawiciele rzucili się na pomoc i ratunek. Wielu z nich robi to z odruchu serca, charytatywnie, poświęca się dla innych. Inni, sprytniejsi zarabiają. Kogo ratują i komu pomagają? Oczywiście ofiarom! Kto jest ofiarą? Oczywiście, każdy, kto się nią czuje, ale nie tylko. Jeśli skrzywdzonych przez życie zabraknie, branża psy- zidentyfikuje ich i przekona, że zasługują na pomoc, że powinni się jej poddać. A jeśli mimo to, miałoby ich zabraknąć, przekonają nas, że te przeżycia niepoddane terapii, pozostawione same sobie mogą przynieść w przyszłości katastrofalne skutki. Czy można jednak winić ludzi za chęci niesienia pomocy? Można. 11 września 2001 roku tysiące psychologów, psychoterapeutów i pracowników socjalnych kierowanych godnym szacunku ludzkim odruchem, dobrowolnie zdecydowały się udać na miejsce katastrofy, aby udzielić psychicznego wsparcia ofiarom ataku na Word Trade Center. W obliczu zaistniałej tragedii ich cel był prosty – ochronić ludzi przed przyszłymi konsekwencjami traumy, zapobiec rozwinięciu się syndromu stresu potraumatycznego (PTSD). W tym celu wykorzystali procedurę znaną jako debriefing psychologiczny (psychological debriefing – PD). Metoda składa się z serii rozmów, których celem jest umożliwienie skonfrontowania się ofiary z tragicznym wydarzeniem i podzielenie swoimi emocjami z doradcą. Dzięki temu ma ona lepiej ustrukturyzować wspomnienia dotyczące tego wydarzenia. Sesje PD często umożliwiają rozmowy na temat swoich traumatycznych przeżyć z innymi ofiarami tego samego wydarzenia. PD przeprowadza się natychmiast po lub w trakcie pierwszych trzech dni po kryzysie. Metodę stosuje się, aby udzielić pierwszej psychologicznej pomocy osobom poszkodowanym, tym, którzy widzieli rannych lub zabitych lub udzielali im pierwszej pomocy. 11 września 2001 roku większość psychologów pomagająca tym, którzy przeżyli ataki terrorystyczne, wykorzystywała debriefing psychologiczny (PD), aby ochronić ich przed PTSD. Czy udało im sią osiągnąć ten chwalebny cel? Gorzka i trzeźwa odpowiedź brzmi NIE. Nie mogli go osiągnąć, ponieważ to co próbowali robić w następstwie katastrofy WTC było pozbawione wartości. Co gorsza, rytuały, którym poddawali ofiary i świadków tragedii, miały na nie szkodliwy wpływ. Czy jednak biorąc pod uwagę szlachetne pobudki, które kierowały wolontariuszami niosącymi pomoc psychologiczną, nie powinniśmy ich usprawiedliwić? Odpowiedź ponownie brzmi NIE. Podstawową powinnością każdego profesjonalisty jest odpowiedzialność za zdobycie wiedzy, która może być w praktyce wykorzystana do pomocy innym. W owym czasie, kiedy próbowali nieść pomoc ofiarom zamachów na WTC, powinni mieć świadomość co najmniej dwóch rzeczy: braku naukowych dowodów na skuteczność PD i uzdrawiającej siły ludzkiej odporności, która powoduje, że u większość z nas nie rozwija się PTSD. Niestety, stało się to oczywiste dopiero w 2011 roku za sprawą specjalnego wydania flagowego czasopisma American Psychological Association (APA) – „American Psychologist”. Wydanie to zawierało kilkanaście recenzowanych artykułów. Jeszcze przed ukazaniem się tego numeru drukiem, media zareagowały na jego treść. Jednym z pierwszych prominentnych czasopism, które opublikowało swój komentarz, był „The New York Time”. To, co w nim napisano, wydawało się szokujące dla wszystkich:
Eksperci znacznie przeszacowali liczbę osób w Nowym Jorku, które mogły cierpieć z powodu długotrwałego stresu emocjonalnego. Terapeuci ruszyli, by ukoić ofiary za pomocą metod, które później okazały się szkodliwe dla niektórych z nich[2].
Raport zatytułowany Dziesięć lat później nie przedstawiał żadnych wątpliwości – ofiary, którym udzielono pomocy psychologicznej, po dziesięciu latach radziły sobie z PTSD dużo gorzej od tych, którzy mieli szczęście nie natknąć się na niosących pomoc[3]. Dlaczego? Bo, jak pokazują badania, organizmy większości z nas są doskonale przygotowane przez ewolucję do radzenia sobie z podobnymi sytuacjami i wystarczy im nie przeszkadzać. Brzmi gorzko? Cóż, powrócę raz jeszcze do banalnego i boleśnie prawdziwego stwierdzenia „nikt nie zna przyszłości”. Nie znali jej psychologowie, którzy ruszyli pomagać na ruiny WTC. Nie znają jej współcześni epidemiolodzy i wypowiadający się w mediach psycho-guru. Ja także jej nie znam. Znam jednak dość dobrze przeszłość i skutki działań inicjowanych przez ludzi, którym wydaje się, że przyszłość znają. Aż nazbyt często ofiary, którym chcą pomóc, ostatecznie stają się ich ofiarami. Znam też wyniki badań, które pokazują, że ludzie posługujący się własnym zdrowym rozsądkiem w większości przypadków doskonale radzą sobie z podobnymi sytuacjami. W sytuacjach takich, jaka miała miejsce po 11 września 2001 roku, jak ma miejsce teraz i w wielu podobnych wygranymi niezmiennie pozostają przedstawiciele branży psy-. To oni budują swoje znaczenie, to ich wizerunek się umacnia. Im większej liczbie ofiar udzielą „pomocy”, tym większe będzie zapotrzebowanie na ich usługi w przyszłości. Ich będzie też chronił immunitet niesienia „bezinteresownej pomocy”, a ja już widzę lecące w moim kierunku kamienie. Mimo to, do wszystkich tych zaleceń formułowanych przez epidemiologów, lekarzy, WHO i inne autorytety, które coś mogą wiedzieć i coś rzeczywiście mają do powiedzenia na temat obecnej sytuacji dołączyłbym jeszcze jedno: „Jeśli nie jest to niezbędne, unikaj kontaktu z przedstawicielami branży psy-, bo niewykluczone, że weźmiesz udział w kolejnym, niekontrolowanym eksperymencie, którego skutków nikt nie zna, a które odczujesz wyłącznie ty”.   W drugiej części dowiesz się o tym, dlaczego w przeciągu 200 tysięcy lat ewolucja mimo wszystko wyposażyła nas w lepsze metody radzenia sobie w trudnych sytuacjach niż psychologowie przez ostatnie sto lat, a także o tym, jak żyć bez psychologa w czasach zarazy. [1] Ingleby, D. (1972). Ideology and the human sciences: Some comments on the role of reification in psychology and psychiatry. In T. Pateman (Ed.) Countercourse: A handbook for course criticism, (pp 51–81). Harmondsworth, UK: Penguin [2] B. Carey, Sept. 11 Revealed Psychology’s Limits, Review Finds. “The New York Times”, July 28, 2011. [3] Bardzo szczegółowo opisałem debriefing psychologiczny, badania nad jego skutecznością, skutki działań psychologów podczas WTC i obecny stan wiedzy na ten temat w rozdziale 7 zatytułowanym O psychologach na zgliszczach, czyli traumatyczna turystyka i katastroficzny biznes w tomie 3 mojej Zakazanej psychologii, który ukazał się w 2019 roku nakładem wydawnictwa Bez Maski.
Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Rozmowa z moim udziałem w Halo.Radio

Radek Gruca 2020-02-28 @21:00 Zapraszam do wysłuchania rozmowy z moim udziałem przeprowadzonej przez red. Radosława Grucę na antenie Halo.Radio, 28 lutego 2020 roku.
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na Tydzień Mózgu do Torunia i moje wykłady

Z przyjemnością informuję, że zostałem zaproszony przez organizatorów corocznego Tygodnia Mózgu w Toruniu do wygłoszenia dwóch wykładów. Pierwszy z nich zatytułowany: Jak szukać dowodów w powodzi psychopedagogicznych mitów?

Z przyjemnością informuję, że zostałem zaproszony przez organizatorów corocznego Tygodnia Mózgu w Toruniu do wygłoszenia dwóch wykładów. Pierwszy z nich zatytułowany:

Jak szukać dowodów w powodzi psychopedagogicznych mitów?

wygłoszę we wtorek 17 marca o godzinie 15:00 w Bibliotece Głównej UKW, ul. Karola Szymanowskiego 3 w Bydgoszczy. Drugi wykład:

O mózgowej pornografii, rozbudzaniu nadziei i ich spieniężaniu

zaplanowany został na kolejny dzień, środę 18 marca o godzinie 18:00 w Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy, ul. Władysława Łokietka 1-3 w Toruniu.

Więcej szczegółów i pełen program na stronach Tygodnia Mózgu.

Zapraszam serdecznie!


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

CIEMNA STRONA PSYCHOLOGII Strzeżcie się każdego, kto wam radzi, jak żyć

To tytuł kolejnej rozmowy o ciemnych stronach psychologii i kolejnej próby rzucania grochem o ścianę. Mimo wszystko zapraszam do lektury. Wysiłek przeprowadzenia ze mną tej rozmowy podjęła red. Edyta Ochmańska, za co serdecznie jej dziękuję.

To tytuł kolejnej rozmowy o ciemnych stronach psychologii i kolejnej próby rzucania grochem o ścianę. Mimo wszystko zapraszam do lektury. Wysiłek przeprowadzenia ze mną tej rozmowy podjęła red. Edyta Ochmańska, za co serdecznie jej dziękuję.

Rozmowa z Tomaszem Witkowskim, psychologiem, autorem książek „Psychoterapia bez makijażu” i „Zakazana psychologia”. Wysyp doradców i mówców motywacyjnych, którzy ciągle tłumaczą nam, jak powinniśmy żyć, budzi moją niechęć – mówi nasz rozmówca.

Czy psychoterapia może zaszkodzić?
Od lat zajmuję się negatywnymi skutkami psychoterapii. W tym czasie zgłosiło się do mnie bardzo wiele osób, które twierdzą, że zostały skrzywdzone przez psychoterapeutów czy psychiatrów. Niektórych doprowadziło to do prób samobójczych. Ostrożne szacunki mówią, że 10-20 proc. pacjentów doświadcza negatywnych skutków psychoterapii. Źle prowadzona może doprowadzić do tragedii, pogłębić alkoholizm, zmienić system wartości, zniszczyć relacje rodzinne, przyczynić się do porzucenia kariery czy obranej drogi życiowej lub uwikłać w niszczącą relację seksualną. Nie znaczy to jednak, że namawiam, by bać się psychoterapii. Proponuję tylko, by zastosować wobec niej myślenie krytyczne.
Po lekturze pańskiej książki „Psychoterapia bez makijażu”, prezentującej rozmowy z osobami, które są ofiarami psychoterapii, można wpaść w panikę. Które z praktyk terapeutycznych są szczególnie szkodliwe? Wiele badań pokazuje, że analizowanie przeszłych trudnych wydarzeń przeszkadza w osiągnięciu równowagi psychicznej. Czas rzeczywiście pomaga leczyć rany, a zacierająca się pamięć o minionych doznaniach działa na naszą korzyść. Terapeuta koncentrujący się na wydarzeniach z przeszłości może skutecznie ten proces zaburzyć. Taki najprostszy przykład to debriefing psychologiczny. To metoda interwencji, którą stosuje się w stosunku do ofiar różnego rodzaju traum, katastrof. Nie wymyślił jej jednak psycholog ani lekarz, ale strażak, po to, żeby pomagać swoim kolegom. Rozpowszechnił tę metodę, ale już w pierwszych kilku latach jej stosowania okazało się, że jest albo nieskuteczna, albo przynosi szkodę. Kiedy doszło do zamachu na World Trade Center, na zgliszcza wyruszyli psychologowie, żeby pomagać świadkom katastrofy. Po 10 latach od tej tragedii ukazał się raport z badań, które dowiodły, że osoby, które otrzymały pomoc psychologiczną, dużo gorzej radziły sobie z powrotem do równowagi psychicznej niż te, które tej pomocy nie otrzymały. Czytaj dalej klikając TUTAJ.
Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Moje wystąpienie na 4. Śląskim Festiwalu Nauki

27 stycznia na zaproszenie organizatorów 4 edycji Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach, miałem przyjemność wygłosić wykład na Scenie Głównej Festiwalu: Czy człowiek jest zły? Fakty i mity wokół klasycznych eksperymentów psychologii społecznej.

27 stycznia na zaproszenie organizatorów 4 edycji Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach, miałem przyjemność wygłosić wykład na Scenie Głównej Festiwalu:

Czy człowiek jest zły? Fakty i mity wokół klasycznych eksperymentów psychologii społecznej.

Niezmiernie miło mi poinformować, że wykład można obejrzeć na YouTube. Zachęcam do oglądania!
Patrząc na człowieka przez pryzmat słynnych klasycznych eksperymentów psychologii społecznej XX wieku jawi się on jako marionetka poruszana siłą sytuacji, która na niego oddziałuje. Potrafi zadawać ból i cierpienie innym, jeśli nakłoni go do tego sytuacja. Bywa jeszcze bardziej okrutny, jeśli zażąda tego od niego autorytet i zmienia swoje poglądy pod wpływem nacisku grupy nieznanych sobie osób. Czy rzeczywiście eksperymenty psychologii społecznej udowodniły, że człowiek jest z natury zły i bezwolny, a sytuacja jedynie wyzwala owo zło? Ile prawdy jest w obiegowych przekonaniach na ich temat? Czy podręczniki psychologii przedstawiają je rzetelnie? Czy Solomon Asch, Stanley Milgram, Philip Zimbardo i inni znani badacze ukrywali coś przed nami? Jak posługiwać się wnioskami z badań, aby nie wpadać w pułapkę błędu konfirmacji? Jaka jest różnica pomiędzy demonstracją a falsyfikacją? To tylko niektóre z pytań, na które będzie można znaleźć odpowiedzi podczas wykładu Tomasza Witkowskiego.

Sesja autografowa w kawiarni naukowej.


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy doświadczenia pseudopacjentów ze słynnego eksperymentu Rosenhana zostały zmyślone?

Porównanie eksperymentu Davida Rosenhana do pojedynczego strzału, który zapoczątkował rewolucję w psychiatrii amerykańskiej, nie jest żadną przesadą. Na początku lat 70. XX wieku jego autor wraz z siedmioma innymi ochotnikami, którzy nigdy nie mieli żadnych problemów psychicznych zgłosili się do wybranych szpitali psychiatrycznych w USA, gdzie podczas badania oświadczali jedynie, że słyszą „głosy”. Każdy z tej ósemki został zdiagnozowany jako chory psychicznie, a następnie zatrzymany w szpitalu. Siedmiu uczestników eksperymentu zostało zakwalifikowanych jako schizofrenicy. Każdemu podawano silne leki psychotropowe. Wszyscy zostali zdekonspirowani przez innych pacjentów, ale żaden przez personel medyczny. Rosenhan opisał swój nieortodoksyjny eksperyment w artykule zatytułowanym On being sane in insane places, który opublikował w prestiżowym piśmie „Science”, a który do dzisiaj jest jednym z najczęściej cytowanych artykułów psychologicznych. Oprócz relacji z przebiegu wydarzeń zawierał również alarmujące statystyki zebrane z doświadczeń pseudopacjentów podczas ich pobytów w szpitalach. Każdy z nich był hospitalizowany średnio przez 19 dni. Najkrótszy czas pobytu w szpitalu to tydzień, najdłuższy, to aż 52 dni. Wszyscy opuścili szpital na własną prośbę, wbrew zaleceniom lekarzy, co oznacza, że uznawano ich za zbyt chorych, aby mogli wyjść ze szpitala. Przepisano im w sumie ponad 2100 tabletek, w większości silnych leków psychotropowych. Kontakt z lekarzami wynosił średnio 6,8 minuty dziennie, 71% lekarzy mijało pseudopacjentów bez jakiejkolwiek reakcji, kiedy ci się do nich zwracali. Wyniki eksperymentu wstrząsnęły amerykańską opinią publiczną i były szokiem dla współczesnej psychiatrii, potwierdzając jednocześnie zarzuty formułowane pod jej adresem przez ruch antypsychiatrii. Wykazały jednoznacznie, że psychiatrzy nie mają narzędzi umożliwiających im dokonanie rozróżnienia pomiędzy ludźmi zdrowymi i chorymi. Publikacja Rosenhana i dyskusja, jaka została przez nią wywołana, doprowadziła do tego, ze wiele szpitali psychiatrycznych w USA po prostu zamknięto. Przyczyniła się ona również do przeprowadzenia ogromnego programu badawczego, a w konsekwencji do zmian w metodach diagnozowania psychiatrycznego, które obecnie wielu autorów nie waha się nazwać rewolucyjnymi[1]. Badania, o których mowa, rozpoczęły się w 1974 r. i były prowadzone pod przewodnictwem Roberta Spitzera – psychiatry i zdecydowanego krytyka metody zastosowanej przez Rosenhana. Były one bezpośrednią odpowiedzią na panujący w psychiatrii kryzys ujawniony eksperymentem Rosenhana. W ich wyniku powstała trzecia wersja Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), opracowana siłami American Psychiatric Association. Dzisiaj jednak stanęliśmy przed koniecznością zweryfikowania nie tylko prawdziwości wniosków sformułowanych przez Rosenhana, lecz również realności opisywanych przez niego wydarzeń, bowiem wszystko wskazuje na to, że zostały one po prostu… zmyślone. Tak przynajmniej dowodzi Susannah Cahalan – autorka, dopiero co opublikowanej, książki The Great Pretender, znana szerszej publiczności z bestsellerowych pamiętnika Brain in Fire, który został również zekranizowany i może być znany polskiemu odbiorcy w postaci filmu Umysł w ogniu. “The Great Pretender” is out Nov. 5. Cahalan swoje twierdzenia sformułowała na podstawie gruntownych studiów archiwum, jakie pozostawił po sobie Rosenhan, ale przede wszystkim dziennikarskiego śledztwa, jakie przeprowadziła próbując dotrzeć do uczestników tych niecodziennych wydarzeń. Szukając ich zatrudniła nawet agencję detektywistyczną i opublikowała w czasopiśmie „Lancet” prośbę o pomoc w skontaktowaniu jej z tymi osobami. Niestety, nadaremnie. Wszystko wskazuje na to, że większość uczestników eksperymentu nigdy nie istniała. Odnalazła zaledwie dwóch, przy czym ten drugi okazał się pseudopacjentem numer 9, którego Rosenhan wykluczył z analizy, a którego relacje również podważają wiarygodność znanej nam wersji wydarzeń. Poszukiwania Cahalan ujawniły również, że David Rosenhan podpisał umowę na książkę, w której miał opisać szczegółowo doświadczenia uczestników swojego eksperymentu. Napisał około 200 stron maszynopisu, ale książki nigdy nie skończył, a wydawca, który wypłacił mu zaliczkę wystąpił w stosunku do niego z roszczeniami. Czyżby Rosenhan obawiał się, że książka może go zdemaskować? W całej tej historii jest tylko jedno wydarzenie, co do którego możemy mieć pewność, że było prawdziwe. Kiedy sprawa stała się bardzo głośna, jeden ze szpitali rzucił Rosenhanowi wyzwanie, twierdząc, że może on podesłać do niego więcej oszustów i tym razem zostaną oni bezbłędnie rozpoznani. Rosenhan zgodził się na ten test. Po miesiącu szpital z dumą oświadczył, że rozpoznał 41 oszustów. Niestety, okazało się, że Rosenhan nie wysłał tam nikogo, co poniekąd miało potwierdzać jego wcześniejsze tezy na temat braku odpowiednich narzędzi diagnozy, którymi powinni dysponować lekarze psychiatrzy. Susannah Cahalan w swojej książce podkreśla, że nie jest całkowicie pewna, czy Rosenhan dopuścił się oszustwa. Liczy też na to, że jej ukazanie się być może skłoni rzeczywistych uczestników eksperymentu Rosenhana do kontaktu z nią i uzupełnienia tej historii. Bez względu jednak, jaki będzie przebieg dalszych wydarzeń, stanęliśmy dzisiaj ponownie przed koniecznością korekty naszych podręczników, z których nauczamy psychologii i psychiatrii, a dla mnie osobiście oznacza to konieczność naniesienia korekt w pierwszym tomie mojej trylogii Zakazana psychologa. Podejrzenia Cahalan mają bardzo mocne podstawy. Jeśli nic ich nie podważy, w psychologii ponownie będziemy musieli zrewidować swoją wiedzę i ponownie zawęzić jej obszar, co do której mamy pewność, że jest wiedzą pewną i bezpieczną. [1] R. Mayes, A. V. Horwitz, DSM-III and the revolution in the classification of mental illness. „Journal of the History of the Behavioral Sciences”, 41(3), s. 249–67, 2005; A. Speigel, The Dictionary of Disorder: How one man revolutionized psychiatry. „The New Yorker”, 80(41), s. 56-63, 2005; M. Wilson, DSM-III and the transformation of American psychiatry: a history. „American Journal of Psychiatry”, 150(3), s. 399–410, 1993.

____________________________________________________

Więcej na ten temat można przeczytać również w:

NATURE

The New York Times

New York Post

Tłumaczenie oryginalnego tekstu artykułu Rosenhana można znaleźć w książce pod redakcją K. Jankowskiego Przełom w psychologii. Czytelnik, Warszawa 1978. Przełom O eksperymencie Rosenhana i jego konsekwencjach pisałem również w I tomie Zakazanej psychologii.
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.