Wyciek hipokryzji

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się 12 kwietnia 2024 r. w „Magazynie Dziennika Gazety Prawnej”. Opisuję w nim skandal związany z ujawnieniem plików WPATH, demaskuję niektóre kłamstwa na temat niepożądanych skutków ubocznych interwencji medycznych tzw. medycyny płci, mechanizmy psychologiczne, które sprawiają, że mimo ujawnienia prawdy, beztroska w eksperymentowaniu na dzieciach i nastolatkach nie zniknie zbyt szybko. Zapraszam do lektury!

Aby przeczytać ciąg dalszy artykułu, kliknij TUTAJ.

Posty o podobnej tematyce:

Inkluzywność ponad wszystko

Stłamsić ofiarę


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Premiera AUDIOBOOKA „Gigantów psychologii”

Miło mi poinformować, że właśnie trafił do księgarń i wypożyczalni długo wyczekiwany przez czytelników AUDIOBOOK mojej ostatniej książki, którą w tej formie nagrało studio AudioTales. W roli autora książkę czyta Bartosz Głogowski, a w role moich rozmówców wcielają się Anna Ryźlak, Tomasz Budyta i Jakub Kamieński. Zapraszam do posłuchania fragmentów i do zamawiania audiobooka!

Posłuchaj fragmentów

Więcej o książce TUTAJ

Zamów książkę

Premiera eBooka „Zakazanej psychologii”

Miło mi poinformować, że długo wyczekiwany przez czytelników eBook pierwszego tomu mojej trylogii trafił do sieci dystrybucyjnej.

Pobierz bezpłatny fragment TUTAJ

Potrzebujesz terapeuty? Jesteś przekonany, że coś jest z tobą nie tak i pomoże ci nowy, wspaniały rodzaj psychoterapii? A może myślisz, że niedawno odkryta starożytna technika odmieni twoje życie? Jeśli tak, kup tę pouczającą i intrygującą książkę. Zakazana psychologia ujawnia mistyfikacje, motywacje, a nawet zwykłe oszustwa, które sprawiają, że większość popularnej psychologii, którą się zajmujemy, jest bezwartościowa, a nawet może być szkodliwa.

Z recenzji prof. Susan Blackmore

Zamów eBooka

Psychologia, nauka o ludzkim umyśle, nadal usiłuje pozbyć się swoich nienaukowych atrybutów. W tej wciągającej i pouczającej książce Tomasz Witkowski odważnie bada „ciemną stronę” psychologii, zarówno w świątyni akademickiego świata, jak i w zaciszach prywatnych gabinetów psychoterapeutycznych. Obnaża często zaniedbywane obszary współczesnej psychologii, które same w sobie wymagają leczenia. Książka Witkowskiego jest pomocnym i bardzo potrzebnym przewodnikiem niezbędnym dla kształtowania psychologii naukowej w XXI wieku.

Z recenzji prof. Scotta O. Lilienfelda

Zakazana psychologia, którą autor określił jako książkę popularnonaukową, jest tak naprawdę przewodnikiem o tym, jak chronić się przed szarlatanami. Każdy lekarz – zwłaszcza ten współpracujący z psychoterapeutami – powinien uważnie zapoznać się z jej treścią.

Z recenzji prof. Jerzego Aleksandrowicza

Zakazana psychologia to potężna i stanowcza próba zdemaskowania niebezpiecznych idei w psychologii, które udawały naukę. Czytelnicy zainteresowani problemem pseudonauki w psychologii będą zachwyceni tą książką. A ci, których to nie obchodzi, naprawdę powinni to przeczytać.

Z recenzji prof. Elizabeth Loftus

To, że jak nigdy w historii żyjemy bogato, zdrowo i bezpiecznie, jest pochodną rozwoju nauki. Nawet mieszkańcy slumsów Kalkuty, żyją dziś lepiej niż w czasach potęgi Mogołów. Ale ta trwająca nieustannie rewolucja naukowa poddaje nasze codzienne życie wielkiej próbie dostosowania się do niej. Nasze przyzwyczajenia, obyczaje, wagi, które przypisujemy poszczególnym podstawowym wartościom, ulegają radykalnym zmianom, wywołując u niektórych z nas dyskomfort z samego życia. Dlatego tak wielką rolę odgrywają nauki społeczne, szczególnie te, których bezpośrednim celem jest nie tylko zrozumieć powody takiego stanu, ale i pomóc indywidualnemu człowiekowi zmierzyć się z otaczającą go rzeczywistością. Tomasz Witkowski napisał książkę ukazującą cienie jednej z  takich nauk – psychologii. Zakazana Psychologia pokazuje mroczny obraz szalbierstwa intelektualnego, naukowego oszustwa prowadzącego, do wyrządzania szukającym pomocy szkody, czasami nieodwracalnej. Zmiany cywilizacyjne ostatnich lat prowadzą do powstawania szalbierstw naukowych nie tylko w naukach społecznych. Obchodzimy właśnie okrągłą rocznicę skandalu z zimną fuzją, a renomowane czasopisma Science i Nature musiały nie tak dawno odwoływać kilkanaście prac cudotwórcy mikroelektroniki. O tych, ukrytych w cieniu, grzechach nauki powinno się mówić pełnym głosem.

Z recenzji prof. Łukasza A. Turskiego

Gorąco polecam wszystkim tę mądrą i inspirującą książkę. Powinna stać się lekturą obowiązkową nie tylko dla każdego psychologa i studenta psychologii, ale także dla ogółu czytelników, zwłaszcza tych, którzy rozważają leczenie psychoterapeutyczne. Jej zakres jest szeroki, począwszy od wnikliwego badania podstawowych problemów, które nękają akademickie badania psychologiczne, po krytyczną analizę dżungli psychoterapii, w której pseudonauka kwitnie wśród mnóstwa teorii i praktyk oferowanych społeczeństwu. Dzięki tej doskonałej analizie korzyści odniesie nie tylko psychologia, lecz także ogół społeczeństwa.

Z recenzji prof. Jamesa Alcocka

Witkowski nie jest dzieckiem z baśni, którego okrzyk: „Król jest nagi”, można zignorować, ośmieszyć, czy uznać za wybryk niesfornego malca. Jest on adwersarzem bardzo niebezpiecznym, doskonale znającym „od wewnątrz” mechanikę szalbierstwa uprawianego w imię nauki i rozumu. A tego już się nie da zignorować.

Z recenzji dr. Romana Zawadzkiego

Bardzo dobra książka. Otwiera oczy. Okazuje się, że nie zawsze można wierzyć profesorom z dyplomem… Nie zawsze można zaufać lekarzom, a ludzie którzy obiecują pomóc, często tak naprawdę nas krzywdzą. A wszystko to w pogoni za pieniędzmi i sławą.

Recenzja czytelnicza

Znakomita książka, która powinna być lekturą obowiązkową dla wszystkich interesujących się psychologią, czy naukami społecznymi w ogóle. Autor obnaża pseudonaukowe teorie, pobudza do myślenia krytykując psychoterapię czy NLP, a także zwraca uwagę na metodologiczne kłopoty z psychologią. Lektura Zakazanej psychologii jest intelektualną ucztą zmuszającą do krytycznego myślenia.

Recenzja czytelnicza

Tomasz Witkowski pokazuje ciemną stronę nauki, gdzie żądza sławy lub pieniędzy, prowadzi do naukowych oszustw. I nieważne, że twórcy tych oszustw, mają często świadomość nieodwracalności szkód, u stosujących się do „wyników” ich „badań”. Wstrząsająca jest świadomość bezkarności pseudonaukowców.

Recenzja czytelnicza

Rewelacyjne studium pseudonauki!

Recenzja czytelnicza

To jest książka, która otwiera oczy. Niektórym brutalnie. Autor walczy z nierzetelnością w dziedzinie, której sam jest przedstawicielem, w psychologii.

Recenzja czytelnicza

Książka, która wielu może przeszkadzać, uwierać, zmuszać do odpowiedzi na pytania, na które chętnie by nie odpowiadali – w tym leży jej wartość. Po tej lekturze już nigdy bezkrytycznie nie spojrzę na nową „rewolucyjną” teorię w psychologii i próby natychmiastowego wprowadzania jej w życie.

Recenzja czytelnicza

Książka otwiera oczy, odziera ze złudzeń i pokazuje smutną prawdę o psychologii.

Recenzja czytelnicza

Inne posty poświęcone zakazanej psychologii 1

„Zakazana psychologia” – aktualizacja 1.0

Zakazana psychologia

Psychologia popularna jest pełna przekłamań. Które mity psychologiczne szkodzą najbardziej?

Psychologia jako religia – rozmowa w Racjonalista.tv

Psychologowie i szarlatani – audycja w radiowej Dwójce

Psychologia i psychoterapia. Stawiając czoła niewygodnym faktom

Rozmowa z Arturem Mohrem (PST TV) o niewygodnych faktach: terapeuta jako płatny przyjaciel, psychosomatyka jako wygodna wymówka, opór wobec odkryć i znaczenie replikacji badań.

To tytuł rozmowy, którą dla podcastu Praktyczna strona treningu przeprowadził ze mną Artur Mohr. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

O czym rozmawialiśmy

Na początku opowiadam o mniej znanej części mojej pracy: przy wyprawie na Morze Rossa przygotowywałem kryteria doboru załogi i strategię zarządzania zespołem w sytuacjach kryzysowych. Latami szkoliłem też ludzi biznesu – ze sprzedaży, negocjacji, a przede wszystkim z motywowania i zarządzania zespołami. Jedno wiem na pewno: ludźmi nie da się zarządzać wyłącznie kijem. Motywacja oparta na strachu przed utratą pracy prędzej czy później kończy się strajkiem włoskim i wewnętrzną dywersją.

Jeśli to relacja z drugim człowiekiem jest tym, co leczy, to po co nam psychoterapeuta? Wtedy jest on po prostu zawodowym przyjacielem, któremu płacimy, bo przyjaciół nie mamy albo nie chcemy się przed nimi otwierać. Można tak robić, ale dlaczego nazywamy to psychoterapią?

Słowo „psychosomatyka” bywa jednym słowem na tysiące braków w naszej wiedzy – wygodnym, piłatowym umyciem rąk. Przez lata stres uważano za przyczynę choroby wrzodowej żołądka, a gdy okazało się, że odpowiada za nią bakteria Helicobacter pylori, środowisko medyczne stawiało taki opór, że jeden z odkrywców połknął ją, by udowodnić to na sobie. Opór wobec niewygodnych faktów jest w psychoterapii jeszcze silniejszy. Dlatego tak ważne są replikacje: pojedyncze badanie to dopiero pierwszy krok, a nie prawo obowiązujące zawsze i wszędzie.

Historie pacjentów, którym terapia zaszkodziła, zebrałem w „Psychoterapii bez makijażu”, a o tym, dlaczego wiele metod nie przechodzi naukowej weryfikacji, piszę w „Zakazanej psychologii”.

Inne rozmowy i wywiady poświęcone podobnej problematyce:

Kuszenie młodego Wertera

Nie każdy potrzebuje psychoterapii

Psychologia popularna jest pełna przekłamań. Które mity psychologiczne szkodzą najbardziej?

„Giganci psychologii” – relacja wideo ze spotkania autorskiego

Psychoterapeuci z jarmarku

Epidemia samotności – czy to fakt?


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Premiera eBooka „Psychologii kłamstwa”

Miło mi poinformować, że w marcu 2024 r. długo wyczekiwany przez czytelników eBook trafił do sieci dystrybucyjnej.

Zamów eBooka

Kiedy mówimy „kłamstwo”, wydaje nam się, że mamy na myśli coś szczególnego, rzadkiego jak mutacja, peryferyjnego jak odstępstwo od normy, którą jest przecież prawda. Lecz, gdy uważnie przyjrzeć się temu, co nas otacza, wtedy powoli zaczniemy odkrywać, że kłamstwo ukryte pod wieloma maskami – reklama, polityka, drobne gry między ludźmi – przerasta nasze życie. Niedomówienia, niewinne mijanie się z prawdą, przemilczania – ten cały arsenał towarzyszy nam wszędzie. Badania mówią, że  przeciętny człowiek kłamie dwa razy dziennie, więc pospolitość  kłamstwa jest zadziwiająca. A jednak brak jest na ten temat książek, pisanych zwłaszcza z perspektywy psychologicznej.

Czym jest kłamstwo i dlaczego kłamiemy? Czy predyspozycje ku temu są wrodzone czy jest to jedna z umiejętności przystosowawczych? W jaki sposób kłamiemy i jakiego rodzaju zysk osiągamy? Czy są ludzie, którym obce jest łamanie ósmego przykazania? Czy są wiarygodne  sposoby wykrycia kłamstwa?

„Psychologia kłamstwa” jest sondą, zapuszczającą się w głąb tego morza pytań i ustanawiającą  podstawowy porządek. Żywo napisana i ilustrowana wieloma przykładami z życia i literatury szkicuje zarysy dziwnego i trochę przerażającego uniwersum, którego władcą jest homo mendosus, człowiek kłamiący.

Olga Tokarczuk

Pobierz bezpłatny fragment TUTAJ

Kłamstwo to temat atrakcyjny i modny. Jeśli nasze komunikowanie się z innymi ma charakter gry, jak twierdzi wielu, miejsce kłamstwa w komunikowaniu jest trwałe i konieczne. Choć, oczywiście, kłamstwem skłonniśmy gardzić, czytamy o nim chętnie. Chętnie też przeczytałem książkę Tomasza Witkowskiego o psychologii kłamstwa. Jest nie tylko ciekawie i barwnie napisana, pełna rzetelnej wiedzy i świetnych przykładów – jest także prawdziwa. Pozwala kłamców rozumieć, ale pozwala też bronić się przed nimi. Sądzę, że umożliwia nam też obronę przed naszymi kłamstwami.

prof. Jerzy Bralczyk

Psychologia kłamstwa stanowi niesamowicie ciekawą publikację dotyczącą tematu jakże rzadko poruszanego. Dla tych, którzy wolą refleksyjne ujęcie problemu, charakteryzuje kłamstwo, kłamcę i strategie kłamania. Natomiast zwolennikom praktyki pozwala kłamców zrozumieć i bronić się przed nimi, co stanowi ogromny atut tej książki. Nie tylko pozostawia czytelnika z ogromem psychologicznej, rzetelnej wiedzy, ale też ilustruje za pomocą przykładów z życia i z literatury, jak tę wiedzę wykorzystać. Polecam!

Elżbieta Jasińska


To nie jest książka dla tych, którzy chcą dowiedzieć się jak okłamywać innych. Niech nie liczą na tę książkę. Z niej przede wszystkim można dowiedzieć się jak obronić się przed kłamstwem.

Recenzja czytelnicza

Tomasz Witkowski prowadzi czytelnika przez zawiłości psychologii kłamstwa tłumacząc każdy trudniejszy aspekt w prosty sposób. A do tego robi to z humorem. Tekst naukowy poprzeplatany jest licznymi anegdotami, co uprzyjemnia czytanie. Książkę czyta się jednym tchem.

Recenzja czytelnicza

Krótko po opublikowaniu książka trafiła na listę bestsellerów „Gazety Wyborczej” i to w nie byle jakim towarzystwie!

Inne posty poświęcone psychologii kłamstwa:

O kłamcach patologicznych – rozmowa w na:Temat.pl

Kłamstwo – wirus cywilizacji. Zachęcam do odwiedzenia wystawy!

Inteligentni kłamią częściej i chętniej. Jak rozpoznać, kiedy to robią? – wywiad dla NEWSWEEK

Zanim prawda włoży buty, kłamstwo obiegnie pół świata – wykład w Centrum Nauki Kopernik

Kłamstwo

Dlaczego kłamstwo jest potrzebne? – wywiad dla „Rzeczpospolitej”

Kuszenie młodego Wertera

To właśnie z tego powodu poświęciliśmy tak wiele czasu problematyce samobójstw wśród dzieci i młodzieży. Rozmowę dla podcastu Kroniki odchodzenia od rozumu przeprowadzili ze mną Katarzyna Szumlewicz i Bojan Stanisławski. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

Jest tylko jeden problem filozoficzny prawdziwie poważny: samobójstwo. Orzec, czy życie jest warte trudu, by je przeżyć, to odpowiedzieć na fundamentalne pytanie filozofii.

A. Camus

To właśnie z tego powodu poświęciliśmy tak wiele czasu problematyce samobójstw wśród dzieci i młodzieży. Rozmowę dla podcastu Kroniki odchodzenia od rozumu przeprowadzili ze mną Katarzyna Szumlewicz i Bojan Stanisławski. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

Inne posty o podobnej tematyce:

Puste hasła cywilizacji życia

Przepis na samobójczą krucjatę

Naprawianie dziecka w terapeutycznym pit stopie

Wstręt, godność, eutanazja. W pułapce szpitalnej ideologii

Czy da się zapobiegać samobójstwom

Zapobieganie samobójstwom a nauka kultu cargo

Porozmawiajmy o prawie do samobójstwa

Eutanazja – za czy przeciw? Debata

Choosing the Final Freedom: Suicide in the Past and Present – mój nowy artykuł w Areo Magazine

Prawo do śmierci

The Victims’ Race

Zapobieganie samobójstwom a nauka kultu cargo

Samobójstwo – kolejna ogromna porażka psychologii

Czy powinniśmy mieć prawo do decydowania o końcu swego życia?

Moje teksty literackie poruszające kwestie samobójstwa:

Nitka życia – część druga opowiadania

Nitka życia – moje nowe opowiadanie

O duszę nieśmiertelną – moje nowe opowiadanie

CHORY NA ŚMIERĆ – moje kolejne opowiadanie

Moje opowiadanie w Kwartalniku Literackim WYSPA

Moje kolejne opowiadanie w Kwartalniku Literackim MIGOTANIA


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Nitka życia – część druga opowiadania

W styczniu 2024 redakcja Miesięcznika Literackiego AKANT opublikowała pierwszą część mojego opowiadania pt. Nitka życia. W numerze styczniowym ukazała się część druga. Zapraszam do lektury!

Inne moje próby literackie:

Nitka życia – moje nowe opowiadanie

O duszę nieśmiertelną – moje nowe opowiadanie

Dwie nagrody w konkursie Script Pro 2023!

PRÓG – moje nowe opowiadanie

I nagroda w konkursie literackim im. J.I. Kraszewskiego

CHORY NA ŚMIERĆ – moje kolejne opowiadanie

Moje kolejne opowiadanie w Kwartalniku Literackim MIGOTANIA

Moje opowiadanie w Kwartalniku Literackim WYSPA


Tryptyk haniebny – okładka

Moja pierwsza powieść „Tryptyk haniebny” korzysta ze średniowiecznego kostiumu, ale opowiada o sprawach jak najbardziej współczesnych: o odrzuceniu, hipokryzji i cenie, jaką płaci się za wiedzę. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Nie każdy potrzebuje psychoterapii

Rozmowa w podcaście Wiedza w Głosie: dlaczego nie każdy potrzebuje terapii, co kryje się pod słowem psychoterapia, jak psychologia bywa nadużywana w sądach i dlaczego przestaliśmy filozofować.

To tytuł rozmowy, którą dla podcastu Wiedza w głosie przeprowadził ze mną Jakub Okrzesa. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

O czym rozmawialiśmy

Czy każdy powinien pójść na terapię? Odpowiem pytaniem: czy każdy powinien poddać się operacji chirurgicznej? Psychoterapia ma sens, gdy jest cel do osiągnięcia – na przykład pozbycie się lęku przed wystąpieniami, który blokuje karierę – i terapeuta potrafi powiedzieć, czy umie w tym pomóc. Nie jest jej rolą mówienie ludziom, jak mają żyć. Ktoś, kto samotnie żegluje albo wspina się w wysokich górach, nie jest „toksyczny” tylko dlatego, że inni wolą jogę i ziółka. Nauka nie dostarcza wzoru na właściwe życie.

Pod jednym słowem „psychoterapia” kryją się sposoby działania, które się wzajemnie wykluczają. Psychoanaliza szuka przyczyn w dzieciństwie, terapia poznawczo-behawioralna w tym, jak interpretujemy rzeczywistość – nie da się iść obiema drogami naraz. Modalności są setki i, jak w przypadku religii, każda uważa się za jedyną prawdziwą. Do tego terapeutą wciąż może zostać każdy, a terapią nazywa się zarówno metody oparte na badaniach, jak i przykładanie kryształów do czakr.

Psychologia bywa nadużywana także w sądach. Nie mamy narzędzi, które jednoznacznie rozstrzygałyby na przykład o skłonnościach pedofilnych, a sądy nie lubią opinii mówiących o prawdopodobieństwie, więc chętniej zatrudniają biegłych, którzy wypowiadają się zbyt pewnie. Zeznania naocznych świadków są bardzo zawodne, a fałszywe wspomnienia można wszczepić. Popularność psychologii biorę za objaw tego, że przestaliśmy filozofować. Pytań o sens życia i o to, jak żyć wśród innych, szukamy w gabinetach, a nie w samodzielnym myśleniu.

O tym, kiedy terapia pomaga, a kiedy szkodzi, piszę w „Psychoterapii bez makijażu” i w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”.


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Premiera AUDIOBOOKA „Psychomanipulacji”

Miło mi poinformować, że 6 lutego 2024 r. będzie miała miejsce premiera mojego pierwszego AUDIOBOOKA. Wydawnictwo Xaudio zdecydowało się przybliżyć w tej formie książkę, która stała się swoistym evergreenem wśród napisanych przeze mnie pozycji – Psychomanipulacje. Jak je rozpoznawać i jak sobie z nimi radzić. Zapraszam do słuchania!

POSŁUCHAJ FRAGMENTU


Żyjemy w świecie, w którym podejmuje się liczne – czy to indywidualne, czy tez instytucjonalne – próby wpływania jednych ludzi na zachowania innych ludzi. Czasem są to działania jawne, jak w szkole, często są to działania ukryte. Jedni usiłują nakłaniać nas do przyjęcia swojej wiary, inni do ofiarowania jałmużny, inni do kupienia najlepszego na świecie garnka. Jedni chcą pozyskać nasze poparcie w wyborach, inni poparcie dla swojej akcji politycznej itd.

Na ogół słabo orientujemy się w stosowanych technikach wpływu. Innymi słowy rzadko zdajemy sobie sprawę, że jesteśmy obiektem oddziaływania. Kiedy to czasem odkrywamy, z trudem sobie z tym radzimy.

Książka Tomasza Witkowskiego w sposób przystępny opisuje najczęściej stosowane techniki wpływu społecznego czy manipulacji, a także, co ważne, proponuje techniki radzenia sobie w sytuacjach, gdy obiektem manipulacji się stajemy. Warto to wiedzieć. Warto przeczytać tę książkę.

Z recenzji prof. Wiesława Łukaszewskiego

Książka napisana jest w sposób przejrzysty i przystępny. Autor unika naukowej terminologii wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. Jej lekturę ułatwi czytelnikowi bogaty materiał ilustracyjny, liczne przykłady „z życia”, a także krótki „test”. Będzie ona interesującą i pouczającą lekturą dla ludzi zainteresowanych manipulacjami społecznymi.

Z recenzji prof. Dariusza Dolińskiego

Polecam Psychomanipulacje Tomasza Witkowskiego wszystkim nieobojętnym kierowaniu ludźmi bez ich wiedzy – z ich szkodą. Żywię nadzieję, że lektura tej książki będzie dla czytelnika doświadczeniem rodzącym nowe spojrzenie na codzienność i otaczających nas ludzi. Nawet najdokładniejsza opowieść o fascynującej podróży nie zastąpi samej podróży – dlatego też namawiam do przeczytania tej książki. Naprawdę warto!

Z recenzji Ppłk. Dr. Roberta Leonowicza

Rewelacyjna pozycja, którą połknąłem niczym wciągającą powieść kryminalną – co zdarza się rzadko z książkami tego typu.

Z recenzji czytelniczej

To lektura obowiązkowa, ponieważ dzięki niej możemy dostrzec jak jesteśmy manipulowani przez sekty, polityków, osoby z którymi mamy do czynienia na co dzień czy telemarketerów. Autor wyczerpuje temat manipulacji, przedstawiając nam te skoncentrowane na samoocenie, emocjach czy wrodzonych biologicznych automatyzmach. Na dodatek wszystko jest poparte ciekawymi przykładami. Zdecydowanie polecam!

Z recenzji czytelniczej

Aż trudno sobie wyobrazić, jak często jesteśmy manipulowani. Reklamy, szefowie a nawet ludzie w naszym otoczeniu stosują metody wykraczające poza sztukę perswazji. Ta książka doskonale obrazuje jak nie paść ich ofiarą.

Z recenzji czytelniczej

Jedna z najlepszych książek o psychomanipulacjach dostępnych na polskim rynku.

Z recenzji czytelniczej

Książka na światowym poziomie!

Z recenzji czytelniczej

Psychomanipulacje pełne są żywych przykładów zaczerpniętych z życia codziennego, historii, świata biznesu czy polityki. Nie brak w niej również dobrej dawki humoru.

Z recenzji czytelniczej

Jeśli kiedykolwiek wpadniesz w sieć intryg, knowań, podstępów – dzięki lekturze tej książki będziesz wiedział jak się wydostać.

Z recenzji czytelniczej

Wywieranie wpływu na innych to rodzaj obsesji naszych czasów. Ukazuje się coraz więcej książek na temat manipulacji, socjotechniki, perswazji. Obsesją autora tej książki jest ukazanie mechanizmów psychologicznych, których poznanie i zrozumienie umożliwi nam skuteczną obronę przed manipulacją. Książka wręcz nasycona jest przykładami życia codziennego, zachowań ludzi w pracy, polityki dzięki czemu pomaga osiągnąć cel postawiony przez autora. W czasach, kiedy niemal wszyscy szkolą się w zakresie zwiększania swoich umiejętności oddziaływania na innych książka stanowi niezbędną szczepionkę, która pomoże nam zminimalizować ryzyko stania się ofiarą manipulacji. Polecam wszystkim, a menedżerom, negocjatorom, handlowcom, specjalistom od reklamy i PR, trenerom biznesu w szczególności.

Z recenzji czytelniczej

Książka napisana w bardzo przystępny sposób, niezwykle aktualna, bo opisuje mechanizmy, z którymi wszyscy stykamy się na co dzień. Wciąga i nie męczy, jak wiele innych książek o tej tematyce. Autor opiera się na badaniach naukowych i szerokiej bibliografii, a jednocześnie trzyma się z dala od mętnego żargonu. Zdecydowanie warto.

Z recenzji czytelniczej

POSŁUCHAJ FRAGMENTU

Nitka życia – moje nowe opowiadanie

Redakcja Miesięcznika Literackiego AKANT po raz kolejny uznała tekst mojego opowiadania za wart przedstawienia swoim czytelnikom i opublikowała pierwszą jego część w styczniowym numerze 2024 r. Zapraszam do lektury!

Cały numer Miesięcznika dostępny TUTAJ.

Inne moje próby literackie:

O duszę nieśmiertelną – moje nowe opowiadanie

Dwie nagrody w konkursie Script Pro 2023!

PRÓG – moje nowe opowiadanie

I nagroda w konkursie literackim im. J.I. Kraszewskiego

CHORY NA ŚMIERĆ – moje kolejne opowiadanie

Moje kolejne opowiadanie w Kwartalniku Literackim MIGOTANIA

Moje opowiadanie w Kwartalniku Literackim WYSPA


Tryptyk haniebny – okładka

Moja pierwsza powieść „Tryptyk haniebny” korzysta ze średniowiecznego kostiumu, ale opowiada o sprawach jak najbardziej współczesnych: o odrzuceniu, hipokryzji i cenie, jaką płaci się za wiedzę. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Premiera eBooka „Psychoterapii bez makijażu”

Miło mi poinformować, że w styczniu 2024 r. długo wyczekiwany przez czytelników eBook trafił do sieci dystrybucyjnej.

Kup eBooka

Tomasz Witkowski udowadnia po raz kolejny, że zdrowy rozsądek jest największym skarbem człowieka, a wiedza wciąż stanowi pewną lokatę.

Bartosz Panek, Polskie Radio 2, Laureat Prix Italia w 2014 r. 

Psychoterapia jest działalnością wyjętą w Polsce spod prawnych regulacji i społecznej kontroli. Na szczęście jest Tomasz Witkowski. W tej książce znowu tropi terapeutyczne nadużycia. Oddaje głos zarówno ich ofiarom, jak i wybitnym psychoterapeutom, z którymi krytycznie omawia każdy przypadek. Ktokolwiek chce uczciwie uprawiać psychoterapię – albo się jej poddać – musi skonfrontować się z tym, co na kartach tej książki opisano. 

Tomasz Stawiszyński, filozof, eseista, autor książki

Potyczki z Freudem. Mity, pokusy i pułapki psychoterapii

Czy psychoterapia rzeczywiście stanowi remedium na współczesne problemy człowieka? Czy może, jak podnosi w swojej książce Tomasz Witkowski, potrafi być pozbawionym logiki i odpowiedniej wiedzy narzędziem do krzywdzenia i tak już skrzywdzonych ludzi? Publikacja Witkowskiego w przejmujący sposób ukazuje rozdźwięk pomiędzy medialno-marketingowym optymistycznym wizerunkiem psychoterapii a rzeczywistością, w której ludzkie odpady są pozostawione samym sobie. To zapis bezsilnego krzyku ludzi słabych i poranionych za przyzwoleniem większości. Must read nie tylko dla tych, którzy mają cokolwiek wspólnego z psychoterapią.

Anna Szulc, dziennikarka społeczna „Newsweeka”,

laureatka Grand Press w kategorii reportażu

Witkowski otwiera przed czytelnikami mroczne tajemnice szczelnie zamkniętego środowiska psychoterapeutów.  Stawia tezy, dając jednocześnie szansę na własną interpretację ciemnej strony psychoterapii. To lektura nie tylko dla „wtajemniczonych“, ale też doskonały przewodnik  dla literatów i filmowców. Kontrowersyjne i mocne.

Robert Wichrowski, reżyser, wykładowca, dr sztuki filmowej

Przeczytaj fragmenty książki;

Rozmowa 1;     Rozmowa 2;     Rozmowa 3;     Rozmowa 4;     Rozmowa 5;     Rozmowa 6;    Rozmowa 7;     Rozmowa 8;     Rozmowa 9;

Przeczytaj rozmowę z autorem w:

Moje zdrowie | Moje Zdrowie - magazyn i wydawnictwo

Przeczytaj rozmowę z autorem w:

Przeczytaj recenzję w:

Image result for "nowe książki"

Przeczytaj recenzję w:

Posłuchaj rozmowy z autorem w radiu TOK FM:

Obejrzyj i posłuchaj rozmowy z autorem w TVP Kultura:

Posłuchaj wywiadu z autorem w radiu TOK FM:

Posłuchaj wywiadu z autorem w radiowej Czwórce:

Image result for polskie radio czwórka

Przeczytaj artykuł o książce w:

http://www.psychologia-spoleczna.pl/

Przeczytaj artykuł O słoniu, ślepcach i psychoterapii napisany na podstawie doświadczeń zebranych przez autora podczas pracy nad książką i opublikowany w:

Przeczytaj wywiad z autorem w:

Image result for tvp tygodnik kulturalny

Przeczytaj wywiad z autorem w:

Posłuchaj i obejrzyj rozmowy o książce przeprowadzone przez Racjonalista.tv:

Posłuchaj i obejrzyj recenzję książki:

Tych, którzy chcieliby pohejtować, zapraszam do lektury mojego Zwięzłego poradnika dla hejterów i komentowanie przy pomocy numerków. Szkoda ścierać palce na klawiaturze!

Kup eBooka



Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Premiera eBooka „Inteligencji makiawelicznej”

Miło mi poinformować, że w styczniu 2024 r. długo wyczekiwany przez czytelników eBook trafił do sieci dystrybucyjnej.

Kup eBooka

Jeśli chcesz dowiedzieć się czegoś więcej o zawartości książki, posłuchaj wykładu pod tym samym tytułem, który wygłosiłem z okazji Wrocławskich Dni Darwina.

Obejrzyj film z cyklu „Badacze natury” zatytułowany „Mądrość kruka”, którego podstawą były treści książki.

Największą zagadką, przed jaką stoi człowiek jest on sam. Skąd pochodzimy? Czy różnimy się zasadniczo od innych zwierząt? Czy postępowaniem naszym rządzi rozum czy instynkty? Jaka jest relacja pomiędzy umysłem a mózgiem? To tylko niektóre z pytań, na które nauka poszukuje odpowiedzi. Dlatego sądzę, że „Inteligencja Makiaweliczna” Tomasza Witkowskiego, która włącza się w ten nurt poszukiwań, znajdzie wielu czytelników. Ludzką naturą zainteresowani są dziś już nie tylko psychologowie; w jej badania i wielką, nie wolną od swarów, debatę na jej temat angażują się także biolodzy, neurolodzy, socjologowie, prymatolodzy, nie mówiąc o ekonomistach i politologach. W skrajnych wersjach, koncepcje ludzkiej natury przyjmują, z jednej strony, postać biologicznego determinizmu, w myśl którego jesteśmy tylko skomplikowanymi automatami zaprogramowanymi do reprodukcji, z drugiej zaś marzycielskiego humanizmu, którego wyznawcy głoszą, że umysł ludzki jest wolny od biologicznych uwarunkowań. Oba przeciwne obozy zgodne są jednak co do tego, że zagadka człowieczeństwa tkwi w ludzkim mózgu. Tomasz Witkowski, który jest psychologiem, w sporze tym stara się zająć pozycję rozjemcy, próbującego doprowadzić uczestników sporu do pojednania. By dowiedzieć się w jakiej mierze mu się to udaje trzeba przeczytać jego książkę.

Z recenzji prof. Krzysztofa Szymborskiego

Książka próbuje (to dobre słowo) wyjaśniać naturę i sens ludzkich zachowań. Równocześnie pozostawia czytelnika z bagażem wątpliwości. Autor nie próbuje nawet udawać, że jest czegokolwiek pewien. Wniosek: dobra pozycja, zwłaszcza dla zapalonych poszukiwaczy.

          Recenzja czytelnicza

Inkluzywność ponad wszystko

Niezdrowe powietrze wypełniające dzisiaj mury akademii nie zostało wtłoczone przez władze, tylko przez samych naukowców, którzy na fali modnego progresywizmu i poprawności politycznej poczuli się „inkluzytorami” – od robiącego obecnie zawrotną karierę słowa „inkluzywność”.

„Nie zgadzam się z twoimi poglądami, ale po kres moich dni będę bronił twojego prawa do ich głoszenia” – tym zdaniem stosunek Woltera do wolności słowa podsumowała Evelyn Beatrice Hall, autorka jego biografii. Wydaje się, że ta zasada, bardziej niż jakakolwiek inna, przyczyniła się do rozwoju nauki, sztuki i myśli w naszej cywilizacji. Powszechnie sądzi się, że uniwersytety są miejscem, gdzie zasada ta króluje, a wolność słowa pozostaje niezagrożona. Niestety, są to tylko pozory.

            Przekonali się o tym prof. Jan Grabowski, redaktor tomu prac historycznych Dalej jest noc, i autorka jednego z rozdziałów tego tomu prof. Barbara Engelking, których w 2021 roku pozwała Filomena Leszczyńska, ponieważ według niej, przedstawili w książce jej stryja – sołtysa wsi Malinowo w powiecie Bielsk Podlaski –w niekorzystnym świetle. Sąd pierwszej instancji orzekł, że naukowcy mają przeprosić za nieścisłość zawartą w Dalej jest noc. Był to jednocześnie pierwszy wyrok ingerujący w wyniki badań naukowych nad przebiegiem zagłady Żydów na ziemiach polskich okupowanych podczas II wojny światowej. Wyrok ten wzbudził wiele emocji, bo postawił nas przed wieloma ważnymi pytaniami, wśród których jedno wybrzmiało szczególnie wyraźnie: Czy sędziowie mają prawo interweniować w ustalanie faktów historycznych? Sąd apelacyjny nie uznał tego prawa stwierdzając w uzasadnieniu oddalenia powództwa Filomeny Leszczyńskiej: „Ingerencja w badania naukowe nie jest zadaniem dla sądów” tym samym przywracając na forum akademickie debatę nad wynikami badań.

            Nie na długo jednak. Dwa lata później, w związku z obchodami 80. rocznicy powstania w getcie warszawskim, prof. Engelking udzieliła wywiadu telewizyjnego przywołując w nim wyniki prowadzonych od lat badań naukowych. Tym razem nie spodobało się to samemu ministrowi nauki i edukacji, Przemysławowi Czarnkowi, który publicznie zadeklarował, że: „Nie [będzie] finansował na większą skalę instytutu, który utrzymuje ludzi, którzy obrażają Polaków”. Zapachniało rządami totalitarnymi, więc środowiska akademickie zaprotestowały przeciwko łamaniu zagwarantowanej w art. 73 Konstytucji RP wolności badań naukowych.

            Opisane przypadki pokazują jedynie to, że swobodę wypowiedzi naukowca relacjonującego wyniki swoich badań mogą zakwestionować osoby spoza akademii. Jeszcze do niedawna w społeczności naukowej panował zwyczaj kwestionowania wyników badań za pośrednictwem dyskusji akademickiej, którą często toczyli na łamach specjalistycznych czasopism. Zdarzało się, że prowokowała do przeprowadzenia kolejnych badań rozstrzygających. Zwyczaje te oczywiście dotyczyły tej części świata, gdzie panowały demokracja i wolność słowa. W krajach objętych totalitaryzmem wyniki badań i wnioski musiały zgadzać się z obowiązującą linią polityczną.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Pełen tekst artykułu ukazał się w „Plus Minus” Nr 1/2024.


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Święta Bożego Narodzenia to czas…

Solitude by Daler Usmonov (2015)

Święta Bożego Narodzenia to czas eskalacji oddziaływań dyktatury kultury towarzyskości i socjalizacji. Jeśli ktoś woli być sam, lub okoliczności sprawiły, że sam byś musi, może liczyć na to, że otoczenie zrobi wszystko, aby przekonać go, że jest człowiekiem nieszczęśliwym, że odstaje od normy, że jest gorszy. Nie jest. Samotność jest darem, z którego trzeba umieć korzystać w nie mniejszym stopniu niż z obecności innych. To w samotności najczęściej zdarza się nam flirtować z tym, co głębokie i prawdziwe, a w otoczeniu ludzi szukać ucieczki od samych siebie. Chroniczny lęk przed samotnością to zaburzenie zwane monofobią. Opanował on bez reszty współczesną kulturę, która jak każda dyktatura, pragnie podporządkować sobie wszystkich bez wyjątku.

Tym, którzy bardziej cenią samotny spacer niż biesiady rodzinne, chwile z książką przedkładają nad wspólne oglądanie co roku tych samych filmów telewizyjnych przerywanych nachalnymi reklamami, męczą ich obowiązki towarzyskie i lepiej czują się w towarzystwie samych siebie życzę dużo siły i wytrwałości z okazji nadchodzących Świąt. Ale również tym, którzy z jakichś, niezależnych od nich powodów zostali sami. Pamiętajcie, że samotność to doświadczenie mędrców, a imperatyw socjalizowania się tkwi korzeniami w zwierzęcej, przepełnionej lękami zwierzęcej części naszej natury. Wraz z życzeniami przekazuję symboliczny prezent w formie rekomendacji doskonałej książki oraz w postaci linków do moich tekstów i audycji nawiązujących do życzeń. Wszystkiego dobrego!

The Benefits of Loneliness – mój nowy artykuł w Areo Magazine

Epidemia samotności – czy to fakt?

Epidemia samotności kontra dyktatura szczęścia

Warto być samotnym


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Wygnanie z raju autentyczności

Za szaleńca uznalibyśmy kogoś, kto wartość autentyzmu próbowałby kwestionować. Mimo to zaryzykuję. Marszałek Hermann Göring nawet podczas procesu w Norymberdze nie okazywał skruchy z powodu swoich czynów, był z nich dumny.

Za szaleńca uznalibyśmy kogoś, kto wartość autentyzmu próbowałby kwestionować. Mimo to zaryzykuję.

Wygnanie z raju autentyczności
Foto: chang/Getty Images

Marszałek Hermann Göring nawet podczas procesu w Norymberdze nie okazywał skruchy z powodu swoich czynów, był z nich dumny. Jak relacjonowali naoczni świadkowie, raz jeden wyglądał tak, jak gdyby po raz pierwszy w życiu odkrył, że na świecie istnieje zło – wtedy, kiedy dowiedział się, że Chrystus i cudzołożnica, obraz z jego kolekcji autorstwa Jana Veermera, okazał się falsyfikatem.

            Cenimy to, co autentyczne gardząc jednocześnie tym, co udaje coś, czym nie jest. Autentyczny Stradivarius uzyska na aukcji zawsze doskonałą cenę, podczas gdy jego współczesne, choćby najwierniejsze kopie nigdy mu nie dorównają. Płacimy autentycznymi monetami i banknotami zamykając w więzieniach tych, którzy je fałszują. Cenimy autentyczność również u ludzi. Wyżej stawiamy tych, którzy “są sobą” od tych, którzy kogoś udają. Ba, staramy się nawet sami przed sobą odkrywać autentyczne ja, w obawie, że pozostaniemy na usługach jakiegoś ja nieprawdziwego, stworzonego na potrzeby innych. Za szaleńca uznalibyśmy kogoś, kto wartość autentyzmu próbowałby kwestionować. Mimo to, zaryzykuję.

Paradoks autentyczności

            Przed paradoksem autentyczności staję zawsze, ilekroć zmuszam się do wyjścia z domu w paskudną pogodę i wykonania jakiejś aktywności fizycznej w rodzaju przejażdżki rowerowej, intensywnego spaceru lub, nie daj boże, biegania. Czy ja autentyczne, to to, które każe mi pozostać w domu, nie narażać organizmu na ziąb i niewygody, a kto wie, czy nawet nie chorobę? Czy raczej to, które chce się upodobnić do ludzi dbających o kondycję i zdrowie i podąża za autorytetami w tej dziedzinie? Czy autentyczny jestem, kiedy nadludzkim wysiłkiem woli próbuję zapanować nad wzburzeniem i zachować podstawowe wymogi grzeczności w obliczu tępego doradcy klienta, który powtarza wyuczone formułki nie starając się nawet zrozumieć mojego problemu? A może byłbym bardziej autentyczny, gdybym ujawnił swoje emocje za pomocą słów, których wielu w takich sytuacjach używa, pomimo, że powszechnie uważane są za obraźliwe? Czy autentycznie zachowuje się ten, który podąża za głosem swoich potrzeb, pragnień, popędów i żądz, czy ten, który przyjmuje gorset kulturowych ograniczeń dopasowując się doń? Gdzie szukać odpowiedzi na te pytania?

– Jak to gdzie? – spyta zdumiony czytelnik – W Googlu!

Artykuł ukazał się w ostatnim numerze „Plus Minus Rzeczpospolita”. Czytaj dalej klikając TUTAJ

Inne artykuły opublikowane w PLUS MINUS:

Wstręt, godność, eutanazja. W pułapce szpitalnej ideologii

Czy obsesyjna walka z pracoholizmem zabija w ludziach ambicje i przedsiębiorczość?

Kto obroni merytorykę w nauce

Nadzieja na ulgę dla ofiar PTSD. Ale uwaga, inżynieria pamięci ma też ciemną stronę

Kryzys męskości z powodów kulturowych? To dlaczego niewieścieją aligatory, japońskie rybki i żaby lamparcie?

Puste hasła cywilizacji życia

Obalają wiarę w reptilian, sami są nękani

Przepis na samobójczą krucjatę

Nie dziedziczymy genetycznie tragicznych wspomnień

Wybieranie ze śmietnika wiedzy

Naprawianie dziecka w terapeutycznym pit stopie

Cywilizacja ukrytej agresji

Kultura ofiar. Kto na niej zarabia?

Psycho-infodemia – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

O słoniu, ślepcach i psychoterapii

Co wiemy o rozrzutności

Domniemanie niewinności

Epidemia samotności kontra dyktatura szczęścia

Strzeżcie się fałszywych humanistów – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Strzeżcie się każdego, kto wam radzi jak żyć

Psychologia w kryzysie, choć popularna jak nigdy


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Premiera eBooka „Gigantów psychologii”

Miło mi poinformować, że jeszcze przed Świętami Bożego Narodzenia 2023 r. długo wyczekiwany przez czytelników eBook trafił do sieci dystrybucyjnej.

Kup eBooka

Informacje o dostępności eBooka w innych księgarniach znajdziesz klikając w Lubimy czytać.

Więcej o książce TUTAJ

Sztuka łowienia w szerokim strumieniu

To tytuł recenzji Autorstwa Anety Zawadzkiej, poświęconej mojej książce Giganci psychologii, opublikowanej w FORUM AKADEMICKIM 4/2022. Zapraszam do lektury!

Dużo i ciągle więcej. Czego? Modalności terapeutycznych (obecnie jest ich ponad sześćset) oraz konstruktów teoretycznych (tych naliczono już tysiące). Gdzie? W dziedzinie, która od lat cieszy się niezmienną popularnością, każdego roku przyciągając kolejne rzesze chętnych do jej studiowania. O jakiej dziedzinie mowa? O psychologii. Co kryje się za jej fenomenem, jak mocne są fundamenty, co stanowi o sile, a co jest jej słabością, a także jakie wyzwania ją czekają w nadchodzącej przyszłości? Na te i wiele innych pytań udzieliło odpowiedzi Tomaszowi Witkowskiemu, autorowi książki Giganci psychologii, liczne grono wpływowych autorytetów. Wybrani na podstawie istniejących rankingów akademickich rozmówcy włączyli się w szeroki nurt wymiany myśli, dzieląc się refleksjami oraz przybliżając idee i koncepcje, nad którymi pracują. I chociaż zaprezentowany przekrój poglądów nie pretenduje, jak zastrzega Witkowski, do miana „wyczerpującego, obiektywnego, naukowego przeglądu stanowisk”, warto uważnie przyjrzeć się eksponowanym treściom. Niecodziennie bowiem ma się okazję, by spotkać w jednym miejscu tak wielu specjalistów z danej dziedziny. Czytelnik może wręcz odnieść wrażenie, że uczestniczy we wspólnej konferencji dotyczącej stanu psychologii jako nauki, podczas której może śledzić wypowiedzi uznanych profesjonalistów.

Recepcja bardzo zróżnicowanych treści jest o tyle łatwiejsza, że Witkowski stworzył rodzaj wystandaryzowanego kwestionariusza, co oznacza, że wszyscy rozmówcy otrzymali podobne pytania, moderowane następnie w zależności od przebiegu rozmowy. W gronie zaproszonych gości znalazł się neurobiolog, psycholog społeczny, kliniczny i rozwojowy. Spotkamy tutaj także reprezentanta ruchu na rzecz otwartej nauki, poznamy autorytet w dziedzinie globalnego zdrowia psychicznego oraz przedstawiciela psychologii krytycznej. W trakcie trwania tego swoistego kongresu poruszone zostały zagadnienia dotyczące m.in. działania oraz inżynierii pamięci, funkcjonowania paradygmatu efektu dezinformacji, możliwości wszczepiania fałszywych wspomnień czy wpływu genów i środowiska na ludzkie zachowanie. Wybrzmiały głosy mówiące o problemie presji związanej z publikowaniem i o kłopotach związanych z obszarem replikowalności badań. Pojawiły się kwestie dotyczące błędów w myśleniu i potencjalnej szkodliwości popularnych przekonań, z których część opiera się na wątpliwych merytorycznie fundamentach. Rozmówcy wypowiadali się także na temat sztucznej inteligencji, DNA traktowanego jako system wczesnego ostrzegania czy o kwestii naddiagnozowania.

Przy okazji prezentowania naukowych dokonań interlokutorów autor przybliżył ich sylwetki od strony osobistej. Dzięki takiemu zabiegowi możemy dostrzec i uzmysłowić sobie, że poważni naukowcy są także ludźmi pełnymi pozazawodowych pasji. Jedni grają w zespole rockowym albo na wiolonczeli, inni podnoszą ciężary, a jeszcze inni samotnie żeglują po Morzu Północnym.

Tomasz Witkowski znany jest od lat z demaskowania niesprawdzonych koncepcji oraz szkodliwych mitów. Ten psycholog i autor licznych publikacji niestrudzenie zabiega o wyeliminowanie pseudonauki z psychologii, przy każdej okazji wskazując na konieczność posługiwania się teoriami opierającymi się na dowodach. Niełatwa to droga. Sporej determinacji wymaga odrzucenie pokusy podążania za popularnymi intelektualnymi ideami oraz chwilowymi modami. Do tego potrzebne jest krytyczne podejście, odwaga, by chodzić pod prąd oraz gotowość odrzucenia przygotowanych założeń, jeśli tylko nie spełniają one kryteriów naukowości. Nie wszyscy mają w sobie dość siły, by sprostać takim wymogom. Zaproszonym rozmówcom, jak przekonuje autor, z pewnością jej nie zabrakło.

Aneta Zawadzka

Tomasz WITKOWSKI, Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku, tłum. Magdalena Wajda-Kacmajor, Anna Alochno-Janas, Agnieszka Cioch, Wydawnictwo BEZ MASKI, Wrocław 2021.