O mojej najnowszej książce w „Kronikach odchodzenia od rozumu”

Moja najnowsza książka Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje stała się pretekstem do rozmowy, którą dla podcastu Kroniki odchodzenia od rozumu przeprowadzili ze mną Katarzyn Szumlewicz i Boyan Stanisławski. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

Moja nowa książka z przedmową Roya F. Baumeistera pierwotnie ukazała się nakładem Universal Publishers pod tytułem Fades, Fakes, and Frauds. Exploding Myths in Culture, Science, and Psychology.

Książka jest zbiorem esejów poświęconych krytycznemu myśleniu, kulturowym modom i mitom oraz problematyce śmierci i umierania. Od momentu ukazania się zebrała wiele pozytywnych recenzji:

Książka Tomasza Witkowskiego to potężny cios wymierzony w wygodne przekonanie, że kultura polega na budowaniu wspólnej, prawdziwej wizji świata. Wyświadcza wielką przysługę tym z nas, którzy wciąż żywią nadzieję, że prawda w końcu zwycięży i starają się podążać w tym kierunku.

Profesor Roy Baumeister, Uniwersytet Stanu Floryda, autor Siły woli.

Tomasz Witkowski jest kronikarzem wszystkiego, co dobre i złe w psychologii. Jego poprzednia książka, Shaping Psychology, podkreślała dobre strony. Przepędźcie guru… – zwraca się ku ciemnej stronie. Witkowski pokazuje, jak dogmaty, ukształtowane przez niegdysiejsze lub obecne, autorytety są bezkrytycznie przyjmowane przez przedstawicieli naszej dziedziny, omawia problemy z replikacją wyników badań oraz inne ważne problemy, z którymi boryka się psychologia. Te krótkie, błyskotliwie napisane eseje są wzbogacone współczesnymi przykładami, a kontekst nadają im istotne historyczne fakty. Przepędźcie guru… tworzy bardzo ważną perspektywę dla naszej dziedziny nauki. Będzie szczególnie pomocna w odnalezieniu własnej drogi przez młodych psychologów, nieskażonych jeszcze tradycją,.

Profesor Joseph LeDoux, Uniwersytet Nowojorski, autor Historii naszej świadomości.

Ludzie próbują zrozumieć siebie i  cel życia. Potrzeba posiadania sensu tworzy okoliczności, w których czyjeś żądze lub umiejętności sprzedażowe wygrawają z prawdą. W swojej prowokacyjnej książce Tomasz Witkowski oświetla sceny walki pomiędzy nauką a pseudonauką, w szczególności tam, gdzie ludzie szukają szczęścia i sensu.  Z literacką siłą i determinacją podejmuje takie trudne tematy, jak status ofiary, samobójstwo czy fałszywe oskarżenia , by podążać za dowodami, dokądkolwiek prowadzą. Jego krytyczne spojrzenie zderza się nawet z nauką jako instytucją – pozorną przeciwwagą dla pseudonauki, w równej mierze podatną na błędy. Okazuje się, że poszukiwanie prawdy nie polega na decydowaniu, którym źródłom zaufać, ale na przyjęciu sceptycyzmu jako zasady i poszukiwaniu dowodów, w wyniku czego zawsze będziemy gotowi zrewidować rozumienie nawet najcenniejszych naszych przekonań.

Profesor Brian A. Nosek, Uniwersytet Wirginii, współzałożyciel i dyrektor Center for Open Science

Tomasz Witkowski, nowatorski psycholog, przedstawia liczne przykłady na to, jak fałsz przeniknął naszą zbiorową świadomość. Może nie zgodzisz się z każdym z nich, ale docenisz jego żywe i prowokacyjne pisarstwo. Powszechna wśród nas skłonność do łatwego przyjmowania rozmaitych mód, fałszerstw i oszustw, może być bardzo szkodliwa dla dużej części społeczeństwa – zarówno bezpośrednio dotkniętej przez te zjawiska, jak i dla ich załamanych bliskich. Miejmy nadzieję, że nawoływanie Witkowskiego do bardziej krytycznego myślenia zostanie wysłuchane.

Profesor Elizabeth F. Loftus, Uniwersytet Kalifornii, Irvine, autorka The Myth of Repressed Memory

W ostatnich czasach dezinformacja wzrosła znacząco, a dzięki Internetowi jest rozpowszechniana o wiele szybciej, niż kiedykolwiek wcześniej. Mamy skłonność do przyjmowania za dobrą monetę tego, co mówią nam „eksperci”, bez sprawdzania dowodów, a rządy kupują i finansują wszelkiego rodzaju strategie, mocno reklamowane, ale mało skuteczne lub w ogóle nieskuteczne. Bardzo przystępnie napisana książka doktora Tomasza Witkowskiego demaskuje prawdę dotyczącą wielu rzeczy, które przyjmujemy jako oczywiste. Sceptycy, tacy jak autor Przepędźcie guru…, są cenni dla społeczności, a książka ta jest bardzo potrzebna i ważna. Zainteresuje wiele osób, ale dla urzędników państwowych, opracowujących i finansujących programy zdrowia psychicznego, powinna być lekturą obowiązkową.

Marvin Ross, autor i wydawca zajmujący się tematyką medyczną, autor Anti-Psychiatry and the UN Assault on the Mentally Ill

Wprawdzie zdarza się, że nie zgadzam się z Tomaszem Witkowskim, jednak z całego serca popieram jego podejście do psychologii. Jego działania, oparte na naukowej samokontroli i bezpośrednim sceptycyzmie są nie tylko niezbędne, ale stanowią powiew świeżego powietrza w naszej dziedzinie.

Teddy Winroth, dyplomowany psycholog i psychoterapeuta, Szwecja

W swojej najnowszej książce, Fads, Fakes, and Frauds Tomasz Witkowski przedstawia serię uderzających, wysoce sceptycznych esejów poruszających szeregh współczesnych problemów. Obejmują one nasze rozumienie problemów zdrowia psychicznego i ich leczenie, w tym samobójstw i samookaleczeń, stosowania placebo i nocebo w medycynie, jakość badań naukowych, samotność, wiktymizację oraz działanie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Jego celem jest pokazanie, że zaczęliśmy rozumieć i przedstawiać te kwestie w sposób przynoszący raczej szkody niż korzyści. Zwraca uwagę na fakt, że w dyskursie publicznym i polityce społecznej mamy do czynienia z zacieraniem faktów, przeinaczeniami i tworzeniem fikcji wspierającej własne interesy prezentujących je osób. Ta kompetentna i bardzo przystępna w lekturze książka pojawia się we czasie, kiedy jej przesłanie jest najbardziej aktualne.

Profesor Michael Heap, kliniczny psycholog sądowy pracujący w Sheffield, Wielka Brytania, autor Universal Awareness: A Theory of the Soul

Lektura nowej książki Witkowskiego może sprawić, że stracisz zaufanie do swoich rodziców, naukowców i samego siebie. Możesz nie zgadzać się z autorem, jednak jego poglądy zmuszą cię do przyjrzenia się podstawom twoich własnych.

Profesor Michael Posner, Uniwersytet Oregonu, autor Developing a Brain: A Life in Psychology

Jednym z powodów, aby NIE kupować tej książki, jest fakt, że Tomasz Witkowski nieubłąganie podważa utrwalone przekonania czytelników, przeciwstawiając imswoje silnie udokumentowane alternatywnepoglądy. Czytelnicy muszą być wystarczająco pewni siebie, aby nie odebrać tego personalnie. Najlepiej byłoby, gdyby byli wystarczająco otwarci, kiedy ich najbardziej nawet ukochane przekonania zostaną poddane próbie zakwestionowania. Natomiast najważniejszym powodem, aby kupić tę książkę, jest przewaga konkurencyjna, jaką zapewnia ona w rozmowach. Osoby, które przeczytają ją uważnie lub trzymają pod ręką na biurku celem konsultacji, mogą wypowiadać się o wiele inteligentniej na różne tematy niż osoby, które jej nie znają.

Profesor James C. Coyne, Uniwersytet Pennsylwanii, redaktor The Interactional Nature of Depression

Zbyt łatwo przyjmujemy to, czego się nas naucza. Ale nie Tomasz Witkowski! On kwestionuje wszystko i odkrywa, że znaczna część wiedzy psychologicznej, kultury, a nawet samej nauki nie ma oparcia w wiarygodnych dowodach.

Harriet Hall, lekarka, The SkepDoc, autorka Women Aren’t Supposed to Fly

Wiele osiągnięć kulturowych jest mniej lub bardziej sprzecznych z rzeczywistością, ponieważ zniekształcenia percepcji i błędy osądów są częścią natury człowieka. Nawet powszechnie cenione przekonania często okazują się być złudne. Jeżeli chcesz zerknąć za fasadę pozornie spójnego postrzegania świata, zachęcam do lektury tych 18 doskonałych esejów, zawartych w książce. Jej autor zabierze cię w zabawną i ekscytującą podróż krytycznego myślenia upodczas której odkryjesz wiele istotnych społecznie kwestii. To prawdziwa przyjemność lektury dla ludzi o otwartych umysłach.

Rouven Schäfer, członek zarządu Niemieckiej Organizacji Sceptyków (GWUP e.V.)

Książka została także przetłumaczona na język koreański.

Posty poświęcone książce:

Spotkanie autorskie w Warszawie

Uczmy młodzież krytycznego myślenia

Przemysł wydobywczy autentyzmu grzebiącego w „ja”

„Przepędźcie guru, którzy radzą jak żyć” – rozmowa o mojej nowej książce w Radiu Tok Fm

Moja nowa książka! – przedpremierowe spotkanie autorskie w Sopocie.

Noszę w sobie chęć spojrzenia w oczy terapeutce i zapytania jej, jak może patrzeć w lustro…

Za zgodą autorki, udostępniam publicznie list, który dostałem kilka dni temu.

Piszę do Pana ponieważ powiedziano mi, że może mi Pan pomóc…. 

1,5 roku temu obiecałam swojej córce, że każdy winny jej krzywdy poniesie konsekwencje… Wtedy jeszcze żyła 💔Od jej śmierci minął rok a nikt za to nie odpowiedział… Oprócz oczywistych sprawców jej krzywdy są też inni… w cieniu, którzy mogli pomóc ale zabrakło im chęci, kompetencji, wiedzy, wrażliwości? M. in. psychologowie, psychiatrzy i psychoterapeuci. W ich sprawie piszę do Pana.

W styczniu ubiegłego roku dowiedziałam się, że moja córka od 6 roku życia była molestowana przez własnego dziadka. Od 2014 roku… To był też rok kiedy ministerstwo zobligowało 6 latków do obowiązku szkolnego. Zmiany w jej zachowaniu zauważyłam szybko, były subtelne ale dla mnie widoczne bardzo. Otwarte, radosne, przebojowe i otoczone wianuszkiem przyjaciół dziecko nagle straciło całą pewność siebie, poczucie wartości, zamknęło się w sobie i nie mogło odnaleźć wśród rówieśników. Pracowałam wtedy w przedszkolu jako nauczyciel terapeuta i jako pierwszą o pomoc poprosiłam koleżankę na etacie psychologa. To jedyna osoba do której nie mam żalu. Wiedziałam, że jest świeżo po studiach, bez doświadczenia ale… byłam przekonana, że powodem zmiany zachowania jest szkoła. Wbrew zapewnieniom rządu Hania trafiła do klasy 7 latków jako jedna z dwóch sześciolatek. Wychowawczyni bez podejścia do dzieci.

Temat złego dotyku poruszałam z dziećmi i… po pierwsze byłam przekonana, że dobrze je przygotowałam, po drugie, byłam pewna, że mając z nimi super relacje powiedzą mi, po trzecie nigdy nie przyszłoby mi do głowy, że coś takiego mógłby zrobić ktoś z rodziny… tej rodziny….

Koleżanka mimo braku współpracy szkoły starała się wzmocnić Hanię na zajęciach socjoterapeutycznych. Widziała, że ma problem ale nie potrafiła zdiagnozować. W 2016/2017 roku byłyśmy dwukrotnie u psycholog, która jest biegłą sądową. Pani psycholog nie chciała na pierwszej wizycie rozmawiać ze mną i od razu zaczęła od spotkania z Hanią. Wnioski po tym spotkaniu były identyczne z moimi – ogólne zauważenie problemu. W 2021  zabrałam Hanię do swojej byłej psychoterapeutki. Tuż przed pandemią byłam u niej na kilku wizytach i uważałam, że bardzo mi pomogła. Ufałam jej. Po roku chodzenia do pani pracującej w nurcie psychodynamicznym, która podczas sesji znudzona wpatrywała się w zegar nade mną i mówiła tylko „już koniec”, ta na kilku spotkaniach zrobiła na mnie wrażenie kogoś kto wie jak pomagać… Hania wtedy już zaczęła się głodzić, samookaleczać i praktycznie nie wychodzić z łóżka. Uczyła się w ramach edukacji domowej w przyjaznej szkole demokratycznej… 

Dlatego zdecydowałam się poprosić o pomoc kogoś komu ufam. Na wizycie jednak usłyszałam, że jestem histeryczką, matką wariatką, mam się odczepić od dziecka i nie mam prawa ingerować w jej życie i namawiać jej na terapię. Hania cały czas mówiła, że pójdzie jak skończy 18 lat (dzisiaj już wiem dlaczego)… W rozmowie z Hanią, terapeutką powiedziała, że współczuje jej takiej matki a mężowi, że ma mnie pilnować i trzymać z dala od Hani. Wyszłam załamana, czułam jakby ktoś odebrał mi dziecko. Widząc jak Hania niknie w oczach nie rozumiałam dlaczego nie muszę dwunastolatki pytać czy chce iść do lekarza gdy kaszle ale nie mogę jej zabrać do lekarza kiedy widzę jak choruje jej psychika. Czułam, że to złe a z drugiej strony- to specjalistka a ja? Ja wiedziałam, że mam do przepracowania jeszcze wiele rzeczy w życiu. Straciłam zaufanie do siebie, do własnej intuicji.

Po jakimś czasie zdecydowałam wrócić do niej na terapię. Myśląc, że ze mną jest coś nie tak. Terapia trwała prawie rok, na spotkaniach zwracała uwagę, że za mało myślę o sobie i dbam o siebie i swoje potrzeby, że jestem zbyt surowa dla siebie i za wrażliwa. Długo namawiała mnie na pójście na L4, w końcu się na to zdobyłam….

W międzyczasie okazało się, że Hania ma myśli samobójcze i 1 probę samobójczą za sobą. Poprosiłam by poleciła mi kogoś dla Hani. Hania chodziła na terapię od listopada 2022. Ja do tej Pani do lutego 2023. W tym czasie będąc na zwolnieniu moje życie zaczęło się rozpadać, co tydzień zamiast o postępach mogłam mówić o kolejnych tragediach… w lutym poszłam na spotkanie z mężem. Chciałam by pomogła mi wytłumaczyć mu mój stan, i Hani- mąż kompletnie nie rozumiał i nie umiał wspierać- zwłaszcza Hani. Wycofał się.

Na tym spotkaniu poczułam się zaatakowana. Terapeutka, która na wielu spotkaniach słyszała o moich problemach z mężem – totalnie zamkniętym na komunikacje i lubiącym kłamstwa, która na tych spotkaniach”uczyła” mnie jak sobie radzić na tym lutowym spotkaniu nagle stanęła po drugiej stronie barykady i powiedziała, że jej nie słucham… była w tamtym czasie jedyną osobą której ufałam i której słuchałam nawet jeśli nie byłam pewna, nie czułam, że mi to pomoże. Poczułam się odrzucona, opuszczona, oszukana, zawiedziona, zdradzona. Zrezygnowałam z terapii.

Hania uczęszczała na terapię do osoby poleconej przez moją psychoterapeutkę. Każda wizyta odbywała się w innym miejscu i gabinecie, co chwilę zmiany. Hania mówiła, że ta Pani jest miła ale nie wie czy jej pomaga. W międzyczasie odbyła się pierwsza wizyta psychiatryczna Hani na zalecenie terapeutki. Dostała leki. 

O przemocy seksualnej Hania powiedziała mi i jej terapeutka dowiedziała się ode mnie. Powiedziała wtedy, że teraz rozumie zachowanie Hani, która uciekała w dysocjację i unikała rozmów innych niż o niczym. Stwierdziła PTSD i powiedziała, że teraz już wie jak ma z Hanią pracować. Po informacji o molestowaniu byliśmy znów u psychiatry w ZIP w Szczecinie. Lekarz namawiał nas na oddział ale ostatecznie przepisał nowe leki i zalecił oddział gdyby się pogorszyło. Hania mówiła jej, że chce szukać sponsora. Nam też. Dzisiaj już wiem, że retraumatyzacja jest typowa u dzieci doświadczonych przemocą seksualną. Wtedy rozmawiałam z Hanią ale wiedząc, że terapeutka wie o tym i nie reaguje, byłam przekonana, że nie ma zagrożenia… Myliłam się. 

Hania wykorzystała kilka dni ferii gdy wyjechałam z młodszym synem i spotkała się z mężczyzną. Zawiozłam ją na oddział Psychiatrii dzieci i młodzieży… sam moment przyjęcia był straszny. Pani doktor która wrzeszczała na mnie przy Hani, że wymuszam przyjęcie dziecka. Nie chciała słuchać mnie, zobaczyć wiadomości Hani która pisała, że teraz może i musi zakończyć swoje życie. Ta sama doktor która namawiała nas na oddział… 

Jak wyglądał pobyt Hani… może Pan częściowo przesłuchać tutaj…. przemoc, stres, strach…

https://www.facebook.com/share/v/ffYx88ACmtZqDx1A/?mibextid=WC7FNe

Zabrałam ją, pisałam skargi, nikt nie zareagował. Dopiero po tym, w marcu/kwietniu 2023 znalazłam psychiatrę i psychotraumatologa, którzy naprawdę zajęli się Hanią… Psychiatra na pierwszej wizycie po analizie wyników i stanu Hani wypisał skierowanie na cito do szpitala w Toruniu, gdzie ordynatorem jest psychiatra dziecięcy i seksuolog. Niestety odmówiono nam przyjęcia Hani. Została pod kontrolą psychiatry i miała wizyty 2 razy w tygodniu u psychotraumatolog, która oprócz pracy z Hanią, uczyła też nas jak ją wspierać, chronić i… ratować bo była na skraju samobojstwa. 

Niestety za późno….Hania się nie zabiła, nawet chwilę przed śmiercią odzyskała chęć życia. Ale przez cały ten czas…. Przez te kilka miesięcy w jej organizmie rozwijał się zespół hemofagocytarny, którego nikt nie zauważył, nie zdiagnozował… nikt nie zareagował. Zmarła 10 maja 2023 roku…

Przez cały ten czas noszę w sobie chęć spojrzenia w oczy tej „mojej” terapeutce i zapytania jej, jak może patrzeć w lustro bez wyrzutów sumienia i zastanawiam się ile jeszcze osób skrzywdziła… I boję się zaufać, skorzystać z pomocy terapeuty… bo nie wiem co jeszcze mogą mi odebrać skoro odebrali mi wszystko. Macierzyństwo było moją siłą, czułam się dobrą mamą i kochałam swoje dzieci nad życie. Dziś boję się samej siebie a lęk paralizuje całe moje życie…

***

POSTY O PODOBNEJ TEMATYCE:

Psychoterapia z M.

Nigdy nie pójdę na terapię

Podróż w jedną stronę

Gadał dziad do obrazu, a obraz ani razu

Nie oceniam źle swojej terapeutki…

Taka sobie zwykła historia psychoterapeutyczna…

Czy każdy potrzebuje terapeuty – pomoc czy przemysł?

O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Psychoterapia w Sądzie Najwyższym. Gdzie kończy się szukanie sprawiedliwości a zaczyna kompromitacja?

Czat Czwórki o psychoterapii – podcast PR 4

Zawracanie statku głupców – mój najnowszy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

W pułapce psychoterapii – rozmowa w miesięczniku „Moje zdrowie”


Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Uczmy młodzież krytycznego myślenia

To tytuł wywiadu, który przeprowadziłą ze mną red. Dominika Tworek, a który ukazał się w Tygodniku Przegląd 16 września, 2024 roku. Pretekstem do rozmowy była moja najnowsza książka Przepędźcie guru, którzy radzą jak żyć i inne eseje. Zapraszam do lektury!

Pana nowa książka ma tytuł „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”. Ale czy pan sam nie sytuuje siebie na pozycji guru, który radzi innym, aby nie odchodzić od rozumu?
– Ten tytuł jest rzeczywiście nieprzypadkowy. W filozofii mamy słynny paradoks kłamcy. Jeśli założyć, że na Krecie wszyscy kłamią, to gdy spotkamy Kreteńczyka mówiącego, że wszyscy jego pobratymcy są kłamcami, powinniśmy mu wierzyć, czy nie? Analogicznie, jeżeli mówię: „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”, podążanie za tą radą będzie wbrew tej radzie. Ta książka właściwie od samego tytułu zachęca, by na wszystko patrzeć krytycznie. Nawet na takie rady czy osądy rzeczywistości, które ja proponuję.

Sceptyczna wobec pana też jest ogromna część środowiska polskich psychologów i psychoterapeutów. Stał się pan w tych kręgach wręcz persona non grata.
– Można powiedzieć, że w tej chwili żyję trochę na marginesie tego środowiska. Ono nie jest zainteresowane tym, co mówię. Książka, o której rozmawiamy, została wydana dwa lata temu w Stanach Zjednoczonych. Została przetłumaczona na język koreański, a dopiero w tym roku ukazała się po polsku. Przedmowę do niej napisał wybitny amerykański psycholog Roy F. Baumeister. Od rodzimego naukowca prawdopodobnie nie uzyskałbym takiej rekomendacji.

Może pozycjonowaniem się w roli ostrego krytyka sam wyklucza się pan z tego środowiska?
– W polskim środowisku naukowym szanuje się bardziej osoby, które mogą coś zrobić dla kariery innych naukowców, niż te, które mają coś sensownego do powiedzenia. Ja od wielu lat nie pracuję na uczelni, bo wybrałem drogę popularyzatora nauki. Co za tym idzie, nie jestem w stanie nikomu zagrozić, bo nie będę recenzował doktoratów czy wniosków o granty. W Stanach Zjednoczonych, gdzie znajdują się najwybitniejsze ośrodki badawcze na świecie, sytuacja wygląda zgoła inaczej. Intelektualiści nienależący do akademii mają na nią duży wpływ. Przykładem może być popularyzatorka psychologii Carol Tavris, która jest bardzo szanowana przez amerykańskich akademików, czy w Wielkiej Brytanii Susan Blackmore. W Polsce nie potrafię znaleźć ani jednej osoby spoza akademii, która miałaby na nią podobny wpływ.

Spora część pańskiej książki dotyczy tematu dewaluacji nauk społecznych. Kiedy zaczął pan obserwować ten proces?
– Skończyłem bardzo dobre liceum, w którym nauczono mnie metodologii nauk przyrodniczych. Kiedy trafiłem na Uniwersytet Wrocławski, dowiedziałem się, że jest wiele koncepcji osobowości. Na pytanie, która jest tą prawdziwą, usłyszałem: „To zależy – każdy powinien sam ocenić i wybrać właściwą”. Było to kompletnie sprzeczne z tym, czego mnie dotychczas uczono. W naukach przyrodniczych obowiązuje jedna koncepcja, która najtrafniej opisuje rzeczywistość. I dopóki nie zostanie zastąpiona lepszą, ona obowiązuje. Na studiach okazało się, że w psychologii czegoś takiego nie ma, a dodatkowo wykładowcy zachęcali do samodzielnych wyborów tego, co nam pasuje. To budziło mój sprzeciw. Bo było wbrew temu, co wiedziałem o nauce.

Opór tego środowiska jest co najmniej zastanawiający. Cała nauka opiera się przecież na krytycznym podejściu.
– Dobrze wyjaśnia to teoria rozwoju nauki Thomasa Kuhna. Mówi on, że postęp naukowy nie dokonuje się ewolucyjnie, stopniowo, tylko raczej punktualistycznie, w formie rewolucji. Wygląda to tak, że establishment naukowy skupiony jest wokół jednego paradygmatu i broni go, póki ten paradygmat nie upadnie i nie zastąpi go nowy. Przy czym w naukach społecznych tych paradygmatów jest cała masa i niejednokrotnie są ze sobą sprzeczne. Na przykład psychoanalityk mówi, że wszystkie nasze problemy zależą od relacji z rodzicami w dzieciństwie. A terapeuta poznawczo-behawioralny, że wszystko zależy od naszego myślenia o rzeczywistości. Nie może być tak, że obie koncepcje są trafne. To nie jest prawdziwa nauka.

Jaką metodologią powinni więc posługiwać się badacze społeczni, żeby była ona wiarygodna?
– Metodologia nauk społecznych jest dość ułomna i prawdopodobnie nigdy do końca sobie z tym nie poradzimy. Natomiast najwybitniejsi psycholodzy stosują metodologię empiryczną, w której wnioski płynące z badań są formułowane na podstawie weryfikowalnych dowodów. Jest ona wystarczająco dobra, żeby formułować pewne ogólne prawidłowości. Tymczasem dziś tworzy się je głównie na podstawie sądów ludzi. Zamiast badać ich zachowanie, badamy to, co oni na swój temat mówią. Na przykład pytamy ludzi, jak często i w jakim stopniu odczuwają stres. A potem formułujemy wnioski, jakbyśmy badali obiektywny poziom stresu, którego zbadać jeszcze nie potrafimy.

Czyli badania realnego stanu psychicznego są zastępowane badaniami deklarowanego, niezweryfikowanego stanu. Z czego to wynika?
– Z nieuczciwości samych uczonych, zwykłej chęci pójścia na skróty. Tego typu zachowania są charakterystyczne dla każdego zawodu. Z przedstawicielami nauk społecznych jest jednak o tyle trudniej, że większość ludzi nie zna metodologii badań i przyjmuje za dobrą monetę te bardzo uproszczone wnioski naukowców. Choć one wcale nie dają nam obiektywnych informacji o rzeczywistości.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Moja nowa książka z przedmową Roya F. Baumeistera pierwotnie ukazała się nakładem Universal Publishers pod tytułem Fades, Fakes, and Frauds. Exploding Myths in Culture, Science, and Psychology.

Książka jest zbiorem esejów poświęconych krytycznemu myśleniu, kulturowym modom i mitom oraz problematyce śmierci i umierania. Od momentu ukazania się zebrała wiele pozytywnych recenzji:

Książka Tomasza Witkowskiego to potężny cios wymierzony w wygodne przekonanie, że kultura polega na budowaniu wspólnej, prawdziwej wizji świata. Wyświadcza wielką przysługę tym z nas, którzy wciąż żywią nadzieję, że prawda w końcu zwycięży i starają się podążać w tym kierunku.

Profesor Roy Baumeister, Uniwersytet Stanu Floryda, autor Siły woli.

Tomasz Witkowski jest kronikarzem wszystkiego, co dobre i złe w psychologii. Jego poprzednia książka, Shaping Psychology, podkreślała dobre strony. Przepędźcie guru… – zwraca się ku ciemnej stronie. Witkowski pokazuje, jak dogmaty, ukształtowane przez niegdysiejsze lub obecne, autorytety są bezkrytycznie przyjmowane przez przedstawicieli naszej dziedziny, omawia problemy z replikacją wyników badań oraz inne ważne problemy, z którymi boryka się psychologia. Te krótkie, błyskotliwie napisane eseje są wzbogacone współczesnymi przykładami, a kontekst nadają im istotne historyczne fakty. Przepędźcie guru… tworzy bardzo ważną perspektywę dla naszej dziedziny nauki. Będzie szczególnie pomocna w odnalezieniu własnej drogi przez młodych psychologów, nieskażonych jeszcze tradycją,.

Profesor Joseph LeDoux, Uniwersytet Nowojorski, autor Historii naszej świadomości.f

Ludzie próbują zrozumieć siebie i  cel życia. Potrzeba posiadania sensu tworzy okoliczności, w których czyjeś żądze lub umiejętności sprzedażowe wygrawają z prawdą. W swojej prowokacyjnej książce Tomasz Witkowski oświetla sceny walki pomiędzy nauką a pseudonauką, w szczególności tam, gdzie ludzie szukają szczęścia i sensu.  Z literacką siłą i determinacją podejmuje takie trudne tematy, jak status ofiary, samobójstwo czy fałszywe oskarżenia , by podążać za dowodami, dokądkolwiek prowadzą. Jego krytyczne spojrzenie zderza się nawet z nauką jako instytucją – pozorną przeciwwagą dla pseudonauki, w równej mierze podatną na błędy. Okazuje się, że poszukiwanie prawdy nie polega na decydowaniu, którym źródłom zaufać, ale na przyjęciu sceptycyzmu jako zasady i poszukiwaniu dowodów, w wyniku czego zawsze będziemy gotowi zrewidować rozumienie nawet najcenniejszych naszych przekonań.

Profesor Brian A. Nosek, Uniwersytet Wirginii, współzałożyciel i dyrektor Center for Open Science

Tomasz Witkowski, nowatorski psycholog, przedstawia liczne przykłady na to, jak fałsz przeniknął naszą zbiorową świadomość. Może nie zgodzisz się z każdym z nich, ale docenisz jego żywe i prowokacyjne pisarstwo. Powszechna wśród nas skłonność do łatwego przyjmowania rozmaitych mód, fałszerstw i oszustw, może być bardzo szkodliwa dla dużej części społeczeństwa – zarówno bezpośrednio dotkniętej przez te zjawiska, jak i dla ich załamanych bliskich. Miejmy nadzieję, że nawoływanie Witkowskiego do bardziej krytycznego myślenia zostanie wysłuchane.

Profesor Elizabeth F. Loftus, Uniwersytet Kalifornii, Irvine, autorka The Myth of Repressed Memory

W ostatnich czasach dezinformacja wzrosła znacząco, a dzięki Internetowi jest rozpowszechniana o wiele szybciej, niż kiedykolwiek wcześniej. Mamy skłonność do przyjmowania za dobrą monetę tego, co mówią nam „eksperci”, bez sprawdzania dowodów, a rządy kupują i finansują wszelkiego rodzaju strategie, mocno reklamowane, ale mało skuteczne lub w ogóle nieskuteczne. Bardzo przystępnie napisana książka doktora Tomasza Witkowskiego demaskuje prawdę dotyczącą wielu rzeczy, które przyjmujemy jako oczywiste. Sceptycy, tacy jak autor Przepędźcie guru…, są cenni dla społeczności, a książka ta jest bardzo potrzebna i ważna. Zainteresuje wiele osób, ale dla urzędników państwowych, opracowujących i finansujących programy zdrowia psychicznego, powinna być lekturą obowiązkową.

Marvin Ross, autor i wydawca zajmujący się tematyką medyczną, autor Anti-Psychiatry and the UN Assault on the Mentally Ill

Wprawdzie zdarza się, że nie zgadzam się z Tomaszem Witkowskim, jednak z całego serca popieram jego podejście do psychologii. Jego działania, oparte na naukowej samokontroli i bezpośrednim sceptycyzmie są nie tylko niezbędne, ale stanowią powiew świeżego powietrza w naszej dziedzinie.

Teddy Winroth, dyplomowany psycholog i psychoterapeuta, Szwecja

W swojej najnowszej książce, Fads, Fakes, and Frauds Tomasz Witkowski przedstawia serię uderzających, wysoce sceptycznych esejów poruszających szeregh współczesnych problemów. Obejmują one nasze rozumienie problemów zdrowia psychicznego i ich leczenie, w tym samobójstw i samookaleczeń, stosowania placebo i nocebo w medycynie, jakość badań naukowych, samotność, wiktymizację oraz działanie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Jego celem jest pokazanie, że zaczęliśmy rozumieć i przedstawiać te kwestie w sposób przynoszący raczej szkody niż korzyści. Zwraca uwagę na fakt, że w dyskursie publicznym i polityce społecznej mamy do czynienia z zacieraniem faktów, przeinaczeniami i tworzeniem fikcji wspierającej własne interesy prezentujących je osób. Ta kompetentna i bardzo przystępna w lekturze książka pojawia się we czasie, kiedy jej przesłanie jest najbardziej aktualne.

Profesor Michael Heap, kliniczny psycholog sądowy pracujący w Sheffield, Wielka Brytania, autor Universal Awareness: A Theory of the Soul

Lektura nowej książki Witkowskiego może sprawić, że stracisz zaufanie do swoich rodziców, naukowców i samego siebie. Możesz nie zgadzać się z autorem, jednak jego poglądy zmuszą cię do przyjrzenia się podstawom twoich własnych.

Profesor Michael Posner, Uniwersytet Oregonu, autor Developing a Brain: A Life in Psychology

Jednym z powodów, aby NIE kupować tej książki, jest fakt, że Tomasz Witkowski nieubłąganie podważa utrwalone przekonania czytelników, przeciwstawiając imswoje silnie udokumentowane alternatywnepoglądy. Czytelnicy muszą być wystarczająco pewni siebie, aby nie odebrać tego personalnie. Najlepiej byłoby, gdyby byli wystarczająco otwarci, kiedy ich najbardziej nawet ukochane przekonania zostaną poddane próbie zakwestionowania. Natomiast najważniejszym powodem, aby kupić tę książkę, jest przewaga konkurencyjna, jaką zapewnia ona w rozmowach. Osoby, które przeczytają ją uważnie lub trzymają pod ręką na biurku celem konsultacji, mogą wypowiadać się o wiele inteligentniej na różne tematy niż osoby, które jej nie znają.

Profesor James C. Coyne, Uniwersytet Pennsylwanii, redaktor The Interactional Nature of Depression

Zbyt łatwo przyjmujemy to, czego się nas naucza. Ale nie Tomasz Witkowski! On kwestionuje wszystko i odkrywa, że znaczna część wiedzy psychologicznej, kultury, a nawet samej nauki nie ma oparcia w wiarygodnych dowodach.

Harriet Hall, lekarka, The SkepDoc, autorka Women Aren’t Supposed to Fly

Wiele osiągnięć kulturowych jest mniej lub bardziej sprzecznych z rzeczywistością, ponieważ zniekształcenia percepcji i błędy osądów są częścią natury człowieka. Nawet powszechnie cenione przekonania często okazują się być złudne. Jeżeli chcesz zerknąć za fasadę pozornie spójnego postrzegania świata, zachęcam do lektury tych 18 doskonałych esejów, zawartych w książce. Jej autor zabierze cię w zabawną i ekscytującą podróż krytycznego myślenia upodczas której odkryjesz wiele istotnych społecznie kwestii. To prawdziwa przyjemność lektury dla ludzi o otwartych umysłach.

Rouven Schäfer, członek zarządu Niemieckiej Organizacji Sceptyków (GWUP e.V.)

Książka została także przetłumaczona na język koreański.

Posty poświęcone książce:

Przemysł wydobywczy autentyzmu grzebiącego w „ja”

Spotkanie autorskie w Warszawie

„Przepędźcie guru, którzy radzą jak żyć” – rozmowa o mojej nowej książce w Radiu Tok Fm

Moja nowa książka! – przedpremierowe spotkanie autorskie w Sopocie.


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Przemysł wydobywczy autentyzmu grzebiącego w „ja”

To tytuł rozmowy, którą dla serwisu PAP przeprowadziła ze mną red. Beata Igielska. Pretekstem do rozmowy była moja najnowsza książka Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje. Zapraszam do lektury!

Źle dobrany terapeuta może solidnie zaszkodzić. Bywa, że pacjenci zwodzeni są „problemami psychosomatycznymi”, a tymczasem mają poważne schorzenia fizyczne skutkujące objawami ze strony psychiki. O pułapkach psychologicznych mitów i pop-psychologii opowiada  dr Tomasz Witkowski, psycholog, pisarz, autor zbioru esejów o przewrotnym tytule „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje”.

Niezmiennie od lat punktujesz pseudonaukę w psychologii. Czym na poziomie indywidualnym grozi pseudopsychologia?

Najmniejsze konsekwencje to strata czasu i pieniędzy. Poważniejsze, o których pisałem w „Psychoterapii bez makijażu”, to rozwój nieleczonej choroby a nawet śmierć. Bo jeśli pójdziemy na psychoterapię, podczas której psychoterapeuta będzie przekonywał nas, że cierpimy na dolegliwości psychosomatyczne, a tymczasem w naszym mózgu będzie się rozwijał guz, który będzie dawał określone objawy interpretowane jako psychosomatyka, to w rezultacie może się to skończyć śmiercią. Znam co najmniej jeden taki przypadek. Inny to sytuacja człowieka, który był przekonywany, że cierpi na zaburzenia psychosomatyczne, podczas gdy przyczyną jego stanu była niedoczynność tarczycy, rozwinął się rak, musiano mu tarczycę usunąć. Nie wiem, jakie są jego dalsze losy.
 
Konsekwencje są więc od najprostszych, jak stracony czas i pieniądze, czego nikomu nie można zabronić, po te ostateczne, z całym spektrum po drodze.

I zamętem w głowie.

Oczywiście. Ale mogą też pojawić się uzależnienia. Znam pacjentów, którzy zaczęli pić w czasie psychoterapii albo uzależnili się od terapeuty. W wyniku terapii rozpadła się niejedna rodzina.

Spróbujmy w takim razie nakreślić portret dobrego psychologa lub psychoterapeuty. Od razu powiem, że większość ludzi nie rozróżnia tych profesji.

Idealny model pomocy w razie problemów psychicznych należałoby porównać do modelu obowiązującego w medycynie. Jeśli boli nas brzuch, nie idziemy do chirurga, nie prosimy o operację, tylko idziemy najpierw do internisty, on wysyła nas na badania, które umożliwiają postawienie diagnozy różnicowej. Może przypuszczać, że bóle są związane np. z woreczkiem żółciowym albo z wyrostkiem robaczkowym, wrzodami żołądka itd. Postawiwszy hipotezy, kieruje nas na badania, stawia wstępną diagnozę i dopiero kieruje nas do specjalisty: endokrynologa, chirurga, lub gastrologa.
 
W przypadku problemów psychicznych Polacy często od razu udają się do terapeuty, który specjalizuje się w określonych rodzajach terapii wykorzystujących określoną modalność. Nie ma więc tak szerokiej wiedzy jak dobry psycholog kliniczny, często pomija etap diagnozy albo stawia diagnozę bardzo uproszczoną i zabiera się do roboty. Tu jest błąd na wejściu.
Problem jest też taki, że te usługi są płatne. Jeśli od razu idziemy do terapeuty, może się zdarzyć, że on będzie stawiał taką diagnozę, która może być dla niego korzystna finansowo.

Czyli podsumowując, lepiej zacząć od wizyty u dobrego psychologa klinicznego?

Tak. On ma dobrą orientację ogólną, dysponuje narzędziami diagnostycznymi, może nas odesłać do lekarza, jeśli podejrzewa np. niedoczynność tarczycy, dającej bardzo podobne objawy jak depresja. Psycholog kliniczny skieruje do specjalisty, który może nam najlepiej pomóc.

Dlatego powinniśmy przepędzać guru i np. się nie „samorealizować”?

Zwróć uwagę, że psychologia, psychoterapia zaczyna pełnić od dłuższego już czasu rolę religii, według której przychodzimy na świat w stanie grzechu pierworodnego i dążymy do świętości. Żeby zasłużyć sobie na życie wieczne, powinniśmy się modlić, umartwiać, doskonalić. Współczesny człowiek nie za bardzo akceptuje te wskazania. Jest zanurzony w życiu doczesnym i w teraźniejszości. Niemniej schemat jest ten sam: guru psychoterapeutyczni czy psychologiczni obiecują, że jeżeli odkryjesz w sobie potencjał i zrealizujesz go, wejdziesz na wyższy poziom życia – analogicznie, jak dążenie do świętości. Przy czym jest to założenie metafizyczne – samorealizacja zakłada, że w każdym z nas jest zdeponowany jakiś potencjał. Ktoś, coś, jakaś tajemnicza siła, być może to jest genetyka – zdeponowało w nas talenty – nie wyjaśniają owi guru, czym ta siła jest. Powinniśmy swój potencjał odkryć, pomnożyć, jak w przypowieści o dwóch sługach, z których jeden zakopał swój talent, a drugi go pomnażał. Jeśli tego nie zrobimy, będziemy żyli marnym, niespełnionym życiem. Współcześni guru powołują się na znanych artystów, ludzi o wielkich dokonaniach. Tymczasem większość z nas jest bardzo, bardzo przeciętna, co pokazuje nauka. Nie mamy jakiegoś nadzwyczajnego potencjału w sobie, więc nie ma co odkrywać ani co realizować. Jesteśmy jacy jesteśmy.

Czytaj dalej bez paywalla klikając TUTAJ

Moja nowa książka z przedmową Roya F. Baumeistera pierwotnie ukazała się nakładem Universal Publishers pod tytułem Fades, Fakes, and Frauds. Exploding Myths in Culture, Science, and Psychology.

Książka jest zbiorem esejów poświęconych krytycznemu myśleniu, kulturowym modom i mitom oraz problematyce śmierci i umierania. Od momentu ukazania się zebrała wiele pozytywnych recenzji:

Książka Tomasza Witkowskiego to potężny cios wymierzony w wygodne przekonanie, że kultura polega na budowaniu wspólnej, prawdziwej wizji świata. Wyświadcza wielką przysługę tym z nas, którzy wciąż żywią nadzieję, że prawda w końcu zwycięży i starają się podążać w tym kierunku.

Profesor Roy Baumeister, Uniwersytet Stanu Floryda, autor Siły woli.

Tomasz Witkowski jest kronikarzem wszystkiego, co dobre i złe w psychologii. Jego poprzednia książka, Shaping Psychology, podkreślała dobre strony. Przepędźcie guru… – zwraca się ku ciemnej stronie. Witkowski pokazuje, jak dogmaty, ukształtowane przez niegdysiejsze lub obecne, autorytety są bezkrytycznie przyjmowane przez przedstawicieli naszej dziedziny, omawia problemy z replikacją wyników badań oraz inne ważne problemy, z którymi boryka się psychologia. Te krótkie, błyskotliwie napisane eseje są wzbogacone współczesnymi przykładami, a kontekst nadają im istotne historyczne fakty. Przepędźcie guru… tworzy bardzo ważną perspektywę dla naszej dziedziny nauki. Będzie szczególnie pomocna w odnalezieniu własnej drogi przez młodych psychologów, nieskażonych jeszcze tradycją,.

Profesor Joseph LeDoux, Uniwersytet Nowojorski, autor Historii naszej świadomości.f

Ludzie próbują zrozumieć siebie i  cel życia. Potrzeba posiadania sensu tworzy okoliczności, w których czyjeś żądze lub umiejętności sprzedażowe wygrawają z prawdą. W swojej prowokacyjnej książce Tomasz Witkowski oświetla sceny walki pomiędzy nauką a pseudonauką, w szczególności tam, gdzie ludzie szukają szczęścia i sensu.  Z literacką siłą i determinacją podejmuje takie trudne tematy, jak status ofiary, samobójstwo czy fałszywe oskarżenia , by podążać za dowodami, dokądkolwiek prowadzą. Jego krytyczne spojrzenie zderza się nawet z nauką jako instytucją – pozorną przeciwwagą dla pseudonauki, w równej mierze podatną na błędy. Okazuje się, że poszukiwanie prawdy nie polega na decydowaniu, którym źródłom zaufać, ale na przyjęciu sceptycyzmu jako zasady i poszukiwaniu dowodów, w wyniku czego zawsze będziemy gotowi zrewidować rozumienie nawet najcenniejszych naszych przekonań.

Profesor Brian A. Nosek, Uniwersytet Wirginii, współzałożyciel i dyrektor Center for Open Science

Tomasz Witkowski, nowatorski psycholog, przedstawia liczne przykłady na to, jak fałsz przeniknął naszą zbiorową świadomość. Może nie zgodzisz się z każdym z nich, ale docenisz jego żywe i prowokacyjne pisarstwo. Powszechna wśród nas skłonność do łatwego przyjmowania rozmaitych mód, fałszerstw i oszustw, może być bardzo szkodliwa dla dużej części społeczeństwa – zarówno bezpośrednio dotkniętej przez te zjawiska, jak i dla ich załamanych bliskich. Miejmy nadzieję, że nawoływanie Witkowskiego do bardziej krytycznego myślenia zostanie wysłuchane.

Profesor Elizabeth F. Loftus, Uniwersytet Kalifornii, Irvine, autorka The Myth of Repressed Memory

W ostatnich czasach dezinformacja wzrosła znacząco, a dzięki Internetowi jest rozpowszechniana o wiele szybciej, niż kiedykolwiek wcześniej. Mamy skłonność do przyjmowania za dobrą monetę tego, co mówią nam „eksperci”, bez sprawdzania dowodów, a rządy kupują i finansują wszelkiego rodzaju strategie, mocno reklamowane, ale mało skuteczne lub w ogóle nieskuteczne. Bardzo przystępnie napisana książka doktora Tomasza Witkowskiego demaskuje prawdę dotyczącą wielu rzeczy, które przyjmujemy jako oczywiste. Sceptycy, tacy jak autor Przepędźcie guru…, są cenni dla społeczności, a książka ta jest bardzo potrzebna i ważna. Zainteresuje wiele osób, ale dla urzędników państwowych, opracowujących i finansujących programy zdrowia psychicznego, powinna być lekturą obowiązkową.

Marvin Ross, autor i wydawca zajmujący się tematyką medyczną, autor Anti-Psychiatry and the UN Assault on the Mentally Ill

Wprawdzie zdarza się, że nie zgadzam się z Tomaszem Witkowskim, jednak z całego serca popieram jego podejście do psychologii. Jego działania, oparte na naukowej samokontroli i bezpośrednim sceptycyzmie są nie tylko niezbędne, ale stanowią powiew świeżego powietrza w naszej dziedzinie.

Teddy Winroth, dyplomowany psycholog i psychoterapeuta, Szwecja

W swojej najnowszej książce, Fads, Fakes, and Frauds Tomasz Witkowski przedstawia serię uderzających, wysoce sceptycznych esejów poruszających szeregh współczesnych problemów. Obejmują one nasze rozumienie problemów zdrowia psychicznego i ich leczenie, w tym samobójstw i samookaleczeń, stosowania placebo i nocebo w medycynie, jakość badań naukowych, samotność, wiktymizację oraz działanie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Jego celem jest pokazanie, że zaczęliśmy rozumieć i przedstawiać te kwestie w sposób przynoszący raczej szkody niż korzyści. Zwraca uwagę na fakt, że w dyskursie publicznym i polityce społecznej mamy do czynienia z zacieraniem faktów, przeinaczeniami i tworzeniem fikcji wspierającej własne interesy prezentujących je osób. Ta kompetentna i bardzo przystępna w lekturze książka pojawia się we czasie, kiedy jej przesłanie jest najbardziej aktualne.

Profesor Michael Heap, kliniczny psycholog sądowy pracujący w Sheffield, Wielka Brytania, autor Universal Awareness: A Theory of the Soul

Lektura nowej książki Witkowskiego może sprawić, że stracisz zaufanie do swoich rodziców, naukowców i samego siebie. Możesz nie zgadzać się z autorem, jednak jego poglądy zmuszą cię do przyjrzenia się podstawom twoich własnych.

Profesor Michael Posner, Uniwersytet Oregonu, autor Developing a Brain: A Life in Psychology

Jednym z powodów, aby NIE kupować tej książki, jest fakt, że Tomasz Witkowski nieubłąganie podważa utrwalone przekonania czytelników, przeciwstawiając imswoje silnie udokumentowane alternatywnepoglądy. Czytelnicy muszą być wystarczająco pewni siebie, aby nie odebrać tego personalnie. Najlepiej byłoby, gdyby byli wystarczająco otwarci, kiedy ich najbardziej nawet ukochane przekonania zostaną poddane próbie zakwestionowania. Natomiast najważniejszym powodem, aby kupić tę książkę, jest przewaga konkurencyjna, jaką zapewnia ona w rozmowach. Osoby, które przeczytają ją uważnie lub trzymają pod ręką na biurku celem konsultacji, mogą wypowiadać się o wiele inteligentniej na różne tematy niż osoby, które jej nie znają.

Profesor James C. Coyne, Uniwersytet Pennsylwanii, redaktor The Interactional Nature of Depression

Zbyt łatwo przyjmujemy to, czego się nas naucza. Ale nie Tomasz Witkowski! On kwestionuje wszystko i odkrywa, że znaczna część wiedzy psychologicznej, kultury, a nawet samej nauki nie ma oparcia w wiarygodnych dowodach.

Harriet Hall, lekarka, The SkepDoc, autorka Women Aren’t Supposed to Fly

Wiele osiągnięć kulturowych jest mniej lub bardziej sprzecznych z rzeczywistością, ponieważ zniekształcenia percepcji i błędy osądów są częścią natury człowieka. Nawet powszechnie cenione przekonania często okazują się być złudne. Jeżeli chcesz zerknąć za fasadę pozornie spójnego postrzegania świata, zachęcam do lektury tych 18 doskonałych esejów, zawartych w książce. Jej autor zabierze cię w zabawną i ekscytującą podróż krytycznego myślenia upodczas której odkryjesz wiele istotnych społecznie kwestii. To prawdziwa przyjemność lektury dla ludzi o otwartych umysłach.

Rouven Schäfer, członek zarządu Niemieckiej Organizacji Sceptyków (GWUP e.V.)

Książka została także przetłumaczona na język koreański.

Posty poświęcone książce:

Spotkanie autorskie w Warszawie

„Przepędźcie guru, którzy radzą jak żyć” – rozmowa o mojej nowej książce w Radiu Tok Fm

Moja nowa książka! – przedpremierowe spotkanie autorskie w Sopocie.


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Spotkanie autorskie w Warszawie

Spotkanie autorskie poświęcone mojej nowej książce z przedmową Roya F. Baumeistera będzie okazją do zakupu książki niemal wprost z drukarni. Organizatorem spotkania jest Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów i Wydawnictwo „Bez Maski”. Rozmowę poprowadzi wiceprezes PSR, Kamil Gaweł. Zapraszam wszystkich zainteresowanych!

Przepędźcie guru… jest książką, która pierwotnie ukazała się nakładem Universal Publishers pod tytułem Fades, Fakes, and Frauds. Exploding Myths in Culture, Science, and Psychology.

Książka jest zbiorem esejów poświęconych krytycznemu myśleniu, kulturowym modom i mitom oraz problematyce śmierci i umierania. Od momentu ukazania się zebrała wiele pozytywnych recenzji:

Książka Tomasza Witkowskiego to potężny cios wymierzony w wygodne przekonanie, że kultura polega na budowaniu wspólnej, prawdziwej wizji świata. Wyświadcza wielką przysługę tym z nas, którzy wciąż żywią nadzieję, że prawda w końcu zwycięży i starają się podążać w tym kierunku.

Profesor Roy Baumeister, Uniwersytet Stanu Floryda, autor Siły woli.

Tomasz Witkowski jest kronikarzem wszystkiego, co dobre i złe w psychologii. Jego poprzednia książka, Shaping Psychology, podkreślała dobre strony. Przepędźcie guru… – zwraca się ku ciemnej stronie. Witkowski pokazuje, jak dogmaty, ukształtowane przez niegdysiejsze lub obecne, autorytety są bezkrytycznie przyjmowane przez przedstawicieli naszej dziedziny, omawia problemy z replikacją wyników badań oraz inne ważne problemy, z którymi boryka się psychologia. Te krótkie, błyskotliwie napisane eseje są wzbogacone współczesnymi przykładami, a kontekst nadają im istotne historyczne fakty. Przepędźcie guru… tworzy bardzo ważną perspektywę dla naszej dziedziny nauki. Będzie szczególnie pomocna w odnalezieniu własnej drogi przez młodych psychologów, nieskażonych jeszcze tradycją,.

Profesor Joseph LeDoux, Uniwersytet Nowojorski, autor Historii naszej świadomości.f

Ludzie próbują zrozumieć siebie i  cel życia. Potrzeba posiadania sensu tworzy okoliczności, w których czyjeś żądze lub umiejętności sprzedażowe wygrawają z prawdą. W swojej prowokacyjnej książce Tomasz Witkowski oświetla sceny walki pomiędzy nauką a pseudonauką, w szczególności tam, gdzie ludzie szukają szczęścia i sensu.  Z literacką siłą i determinacją podejmuje takie trudne tematy, jak status ofiary, samobójstwo czy fałszywe oskarżenia , by podążać za dowodami, dokądkolwiek prowadzą. Jego krytyczne spojrzenie zderza się nawet z nauką jako instytucją – pozorną przeciwwagą dla pseudonauki, w równej mierze podatną na błędy. Okazuje się, że poszukiwanie prawdy nie polega na decydowaniu, którym źródłom zaufać, ale na przyjęciu sceptycyzmu jako zasady i poszukiwaniu dowodów, w wyniku czego zawsze będziemy gotowi zrewidować rozumienie nawet najcenniejszych naszych przekonań.

Profesor Brian A. Nosek, Uniwersytet Wirginii, współzałożyciel i dyrektor Center for Open Science

Tomasz Witkowski, nowatorski psycholog, przedstawia liczne przykłady na to, jak fałsz przeniknął naszą zbiorową świadomość. Może nie zgodzisz się z każdym z nich, ale docenisz jego żywe i prowokacyjne pisarstwo. Powszechna wśród nas skłonność do łatwego przyjmowania rozmaitych mód, fałszerstw i oszustw, może być bardzo szkodliwa dla dużej części społeczeństwa – zarówno bezpośrednio dotkniętej przez te zjawiska, jak i dla ich załamanych bliskich. Miejmy nadzieję, że nawoływanie Witkowskiego do bardziej krytycznego myślenia zostanie wysłuchane.

Profesor Elizabeth F. Loftus, Uniwersytet Kalifornii, Irvine, autorka The Myth of Repressed Memory

W ostatnich czasach dezinformacja wzrosła znacząco, a dzięki Internetowi jest rozpowszechniana o wiele szybciej, niż kiedykolwiek wcześniej. Mamy skłonność do przyjmowania za dobrą monetę tego, co mówią nam „eksperci”, bez sprawdzania dowodów, a rządy kupują i finansują wszelkiego rodzaju strategie, mocno reklamowane, ale mało skuteczne lub w ogóle nieskuteczne. Bardzo przystępnie napisana książka doktora Tomasza Witkowskiego demaskuje prawdę dotyczącą wielu rzeczy, które przyjmujemy jako oczywiste. Sceptycy, tacy jak autor Przepędźcie guru…, są cenni dla społeczności, a książka ta jest bardzo potrzebna i ważna. Zainteresuje wiele osób, ale dla urzędników państwowych, opracowujących i finansujących programy zdrowia psychicznego, powinna być lekturą obowiązkową.

Marvin Ross, autor i wydawca zajmujący się tematyką medyczną, autor Anti-Psychiatry and the UN Assault on the Mentally Ill

Wprawdzie zdarza się, że nie zgadzam się z Tomaszem Witkowskim, jednak z całego serca popieram jego podejście do psychologii. Jego działania, oparte na naukowej samokontroli i bezpośrednim sceptycyzmie są nie tylko niezbędne, ale stanowią powiew świeżego powietrza w naszej dziedzinie.

Teddy Winroth, dyplomowany psycholog i psychoterapeuta, Szwecja

W swojej najnowszej książce, Fads, Fakes, and Frauds Tomasz Witkowski przedstawia serię uderzających, wysoce sceptycznych esejów poruszających szeregh współczesnych problemów. Obejmują one nasze rozumienie problemów zdrowia psychicznego i ich leczenie, w tym samobójstw i samookaleczeń, stosowania placebo i nocebo w medycynie, jakość badań naukowych, samotność, wiktymizację oraz działanie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Jego celem jest pokazanie, że zaczęliśmy rozumieć i przedstawiać te kwestie w sposób przynoszący raczej szkody niż korzyści. Zwraca uwagę na fakt, że w dyskursie publicznym i polityce społecznej mamy do czynienia z zacieraniem faktów, przeinaczeniami i tworzeniem fikcji wspierającej własne interesy prezentujących je osób. Ta kompetentna i bardzo przystępna w lekturze książka pojawia się we czasie, kiedy jej przesłanie jest najbardziej aktualne.

Profesor Michael Heap, kliniczny psycholog sądowy pracujący w Sheffield, Wielka Brytania, autor Universal Awareness: A Theory of the Soul

Lektura nowej książki Witkowskiego może sprawić, że stracisz zaufanie do swoich rodziców, naukowców i samego siebie. Możesz nie zgadzać się z autorem, jednak jego poglądy zmuszą cię do przyjrzenia się podstawom twoich własnych.

Profesor Michael Posner, Uniwersytet Oregonu, autor Developing a Brain: A Life in Psychology

Jednym z powodów, aby NIE kupować tej książki, jest fakt, że Tomasz Witkowski nieubłąganie podważa utrwalone przekonania czytelników, przeciwstawiając imswoje silnie udokumentowane alternatywnepoglądy. Czytelnicy muszą być wystarczająco pewni siebie, aby nie odebrać tego personalnie. Najlepiej byłoby, gdyby byli wystarczająco otwarci, kiedy ich najbardziej nawet ukochane przekonania zostaną poddane próbie zakwestionowania. Natomiast najważniejszym powodem, aby kupić tę książkę, jest przewaga konkurencyjna, jaką zapewnia ona w rozmowach. Osoby, które przeczytają ją uważnie lub trzymają pod ręką na biurku celem konsultacji, mogą wypowiadać się o wiele inteligentniej na różne tematy niż osoby, które jej nie znają.

Profesor James C. Coyne, Uniwersytet Pennsylwanii, redaktor The Interactional Nature of Depression

Zbyt łatwo przyjmujemy to, czego się nas naucza. Ale nie Tomasz Witkowski! On kwestionuje wszystko i odkrywa, że znaczna część wiedzy psychologicznej, kultury, a nawet samej nauki nie ma oparcia w wiarygodnych dowodach.

Harriet Hall, lekarka, The SkepDoc, autorka Women Aren’t Supposed to Fly

Wiele osiągnięć kulturowych jest mniej lub bardziej sprzecznych z rzeczywistością, ponieważ zniekształcenia percepcji i błędy osądów są częścią natury człowieka. Nawet powszechnie cenione przekonania często okazują się być złudne. Jeżeli chcesz zerknąć za fasadę pozornie spójnego postrzegania świata, zachęcam do lektury tych 18 doskonałych esejów, zawartych w książce. Jej autor zabierze cię w zabawną i ekscytującą podróż krytycznego myślenia upodczas której odkryjesz wiele istotnych społecznie kwestii. To prawdziwa przyjemność lektury dla ludzi o otwartych umysłach.

Rouven Schäfer, członek zarządu Niemieckiej Organizacji Sceptyków (GWUP e.V.)

Książka została także przetłumaczona na język koreański.

Posty poświęcone książce:

Przemysł wydobywczy autentyzmu grzebiącego w „ja”

„Przepędźcie guru, którzy radzą jak żyć” – rozmowa o mojej nowej książce w Radiu Tok Fm

Moja nowa książka! – przedpremierowe spotkanie autorskie w Sopocie.


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zawód psychoterapeuty nadal nie jest uregulowany ustawowo

To tytuł artykułu mojego autorstwa, który ukazał się niedawno w Dzienniku Gazeta Prawna, a który został poświęcony niektórym dylematom prawnym i etycznym związanym z wykonywaniem usług terapeutycznych. Zapraszam do lektury!

Tak jak na początku XX w. prawo zaczęło regulować ruch drogowy, tak teraz wkroczy do gabinetów terapeutycznych.

Aż do końca XIX w. prawo nie regulowało zasad poruszania się po drogach Europy i Ameryki, a jeśli już, to obowiązywały jedynie pojedyncze przepisy dla małych obszarów. Istniały co prawda zwyczaje – jak np. jeżdżenie prawą lub lewą stroną ulicy – ale nikt nie ścigał osób, które je lekceważyły. Polegano na zdrowym rozsądku użytkowników dróg. Rosnąca liczba pojazdów i ich szybkość stały się na początku XX w. takim problemem, że ruch drogowy zaczęto regulować prawnie. W 1915 r. w Detroit pojawił się pierwszy znak Stop, a rok później w Buffalo wprowadzono pierwszy zakaz zawracania na środku jezdni.

Podobnie jak na przełomie XIX i XX stulecia gwałtownie przybywało pojazdów na drogach, tak od końca ubiegłego wieku rośnie rzesza psychoterapeutów i osób korzystających z ich usług. O ile jeszcze 50 lat temu sięgali po nie w Polsce tylko nieliczni, o tyle dzisiaj chyba wszyscy znamy kogoś, kto chodzi na terapię (albo sami na nią chodzimy). To też oznacza coraz więcej przypadków, w których w gabinecie poszło coś nie tak. I tak jak prawo weszło w końcu na drogi, tak teraz wkroczy do relacji terapeutycznych.

W Polsce pierwsze pozwy formułowane przez pacjentów w stosunku do terapeutów budzą ogromne emocje, głównie dlatego, że zawód psychoterapeuty nie jest uregulowany prawnie. Rzecznik Praw Pacjenta nie obejmuje swoją ochroną pacjentów psychoterapeutów, z kolei Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie traktuje psychoterapii jako usługi rynkowej. Dzisiaj w Polsce pacjent, który czuje się skrzywdzony przez terapeutę ma tyleż możliwości dochodzenia swoich praw, co ofiara wypadku drogowego z czasów, kiedy nie istniały przepisy o pierwszeństwie przejazdu na skrzyżowaniach.

Jednak najbardziej chyba kontrowersyjne są te pozwy, które wytaczają terapeuci przeciwko swoim pacjentom twierdząc, że tak jak wszyscy obywatele powinni mieć prawo do obrony. Intuicja podpowiada nam, że ktoś, u kogo szukamy pomocy, przed kim odkrywamy nasze najgłębsze sekrety, największe słabości, nie powinien występować w przyszłości przeciwko nam. To przecież terapeuta wie, lepiej nawet niż ktokolwiek z naszych bliskich, jakie są nasze słabe punkty, jak można byłoby je wykorzystać przeciwko nam, a do tego przecież obowiązuje go tajemnica zawodowa. Czy może ją złamać broniąc swoich praw w sądzie? Czy może wykorzystać zdobytą w gabinecie wiedzę przeciwko nam? Czy może złamać zasady etyczne, wśród których dobro pacjenta jest najwyższym prawem?

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Posty o podobnej tematyce;

Psychoterapia w Sądzie Najwyższym – wielki finał!

Mieli mi pomóc, a każą walczyć o życie…

Kto wyznaczy standardy w psychoterapii?

Psychoterapia w Sądzie Najwyższym. Gdzie kończy się szukanie sprawiedliwości a zaczyna kompromitacja?

O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Niekoniecznie! – zaprotestował terapeuta

O psychoterapii wolno rozmawiać – zadecydował Sąd. Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

O nadstawianiu drugiego policzka


Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

„Przepędźcie guru, którzy radzą jak żyć” – rozmowa o mojej nowej książce w Radiu Tok Fm

30 lipca 2024 r. o godz. 10:00 w audycji OFF Czarek prowadzonej przez redaktora Cezarego Łasiczkę w  Radio TOK FM rozmawialiśmy na tematy  poruszone w mojej najnowszej książce.  Zapraszam do wysłuchania audycji!

Dowiedz się więcej o książce klikając na okładkę: 
 
 
 

O czym rozmawialiśmy

Rozmawialiśmy o moim zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”. Nie dzielę rzeczywistości na tematy do opisania – piszę raczej w reakcji na mody i dyskusje, które toczą się wokół nas. Najbardziej niepokoi mnie dziś pośpiech w korekcie płci u dzieci i młodzieży; jestem zwolennikiem ostrożności i sądzę, że za kilkanaście lat będziemy się z tego rozliczać.

Mówiłem o kulturze ofiar – im więcej fałszywych ofiar, tym bardziej cierpią ofiary rzeczywiste – i o gwałtownym wzroście liczby uczniów z różnymi diagnozami i zwolnieniami, któremu nie towarzyszą tak drastyczne zmiany w ich otoczeniu. Rozmawialiśmy też o problemie, który opisuję w książce: o marketingu i romantyzacji samobójstw.

Manekin – moje nowe opowiadanie

Jury wiosennego konkursu ogłoszonego przez kawiarnię literacką Józef K. co prawda nie nagrodziło mojego opowiadania, ale uznała je za warte publikacji. Przeczytasz je bez paywalla klikając na obrazek poniżej. Zapraszam do lektury!

Inne moje próby literackie:

Nitka życia – moje nowe opowiadanie

Nitka życia – część druga opowiadania

O duszę nieśmiertelną – moje nowe opowiadanie

Dwie nagrody w konkursie Script Pro 2023!

PRÓG – moje nowe opowiadanie

I nagroda w konkursie literackim im. J.I. Kraszewskiego

CHORY NA ŚMIERĆ – moje kolejne opowiadanie

Moje kolejne opowiadanie w Kwartalniku Literackim MIGOTANIA

Moje opowiadanie w Kwartalniku Literackim WYSPA


Tryptyk haniebny – okładka

Moja pierwsza powieść „Tryptyk haniebny” korzysta ze średniowiecznego kostiumu, ale opowiada o sprawach jak najbardziej współczesnych: o odrzuceniu, hipokryzji i cenie, jaką płaci się za wiedzę. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Moja nowa książka! – przedpremierowe spotkanie autorskie w Sopocie.

Przedpremierowe spotkanie autorskie poświęcone mojej nowej książce: Przepędźcie guru, którzy radzą jak żyć i inne eseje z przedmową Roya F. Baumeistera

Spotkanie będzie pierwszą okazją do zakupu książki niemal wprost z drukarni. Organizatorem spotkania jest Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów i Wydawnictwo „Bez Maski”. Rozmowę poprowadzi wiceprezes PSR, Kamil Gaweł. Zapraszam wszystkich zainteresowanych!

Przepędźcie guru… jest książką, która pierwotnie ukazała się nakładem Universal Publishers pod tytułem Fades, Fakes, and Frauds. Exploding Myths in Culture, Science, and Psychology.

Książka jest zbiorem esejów poświęconych krytycznemu myśleniu, kulturowym modom i mitom oraz problematyce śmierci i umierania. Od momentu ukazania się zebrała wiele pozytywnych recenzji:

Książka Tomasza Witkowskiego to potężny cios wymierzony w wygodne przekonanie, że kultura polega na budowaniu wspólnej, prawdziwej wizji świata. Wyświadcza wielką przysługę tym z nas, którzy wciąż żywią nadzieję, że prawda w końcu zwycięży i starają się podążać w tym kierunku.

Profesor Roy Baumeister, Uniwersytet Stanu Floryda, autor Siły woli.

Tomasz Witkowski jest kronikarzem wszystkiego, co dobre i złe w psychologii. Jego poprzednia książka, Shaping Psychology, podkreślała dobre strony. Przepędźcie guru… – zwraca się ku ciemnej stronie. Witkowski pokazuje, jak dogmaty, ukształtowane przez niegdysiejsze lub obecne, autorytety są bezkrytycznie przyjmowane przez przedstawicieli naszej dziedziny, omawia problemy z replikacją wyników badań oraz inne ważne problemy, z którymi boryka się psychologia. Te krótkie, błyskotliwie napisane eseje są wzbogacone współczesnymi przykładami, a kontekst nadają im istotne historyczne fakty. Przepędźcie guru… tworzy bardzo ważną perspektywę dla naszej dziedziny nauki. Będzie szczególnie pomocna w odnalezieniu własnej drogi przez młodych psychologów, nieskażonych jeszcze tradycją,.

Profesor Joseph LeDoux, Uniwersytet Nowojorski, autor Historii naszej świadomości.f

Ludzie próbują zrozumieć siebie i  cel życia. Potrzeba posiadania sensu tworzy okoliczności, w których czyjeś żądze lub umiejętności sprzedażowe wygrawają z prawdą. W swojej prowokacyjnej książce Tomasz Witkowski oświetla sceny walki pomiędzy nauką a pseudonauką, w szczególności tam, gdzie ludzie szukają szczęścia i sensu.  Z literacką siłą i determinacją podejmuje takie trudne tematy, jak status ofiary, samobójstwo czy fałszywe oskarżenia , by podążać za dowodami, dokądkolwiek prowadzą. Jego krytyczne spojrzenie zderza się nawet z nauką jako instytucją – pozorną przeciwwagą dla pseudonauki, w równej mierze podatną na błędy. Okazuje się, że poszukiwanie prawdy nie polega na decydowaniu, którym źródłom zaufać, ale na przyjęciu sceptycyzmu jako zasady i poszukiwaniu dowodów, w wyniku czego zawsze będziemy gotowi zrewidować rozumienie nawet najcenniejszych naszych przekonań.

Profesor Brian A. Nosek, Uniwersytet Wirginii, współzałożyciel i dyrektor Center for Open Science

Tomasz Witkowski, nowatorski psycholog, przedstawia liczne przykłady na to, jak fałsz przeniknął naszą zbiorową świadomość. Może nie zgodzisz się z każdym z nich, ale docenisz jego żywe i prowokacyjne pisarstwo. Powszechna wśród nas skłonność do łatwego przyjmowania rozmaitych mód, fałszerstw i oszustw, może być bardzo szkodliwa dla dużej części społeczeństwa – zarówno bezpośrednio dotkniętej przez te zjawiska, jak i dla ich załamanych bliskich. Miejmy nadzieję, że nawoływanie Witkowskiego do bardziej krytycznego myślenia zostanie wysłuchane.

Profesor Elizabeth F. Loftus, Uniwersytet Kalifornii, Irvine, autorka The Myth of Repressed Memory

W ostatnich czasach dezinformacja wzrosła znacząco, a dzięki Internetowi jest rozpowszechniana o wiele szybciej, niż kiedykolwiek wcześniej. Mamy skłonność do przyjmowania za dobrą monetę tego, co mówią nam „eksperci”, bez sprawdzania dowodów, a rządy kupują i finansują wszelkiego rodzaju strategie, mocno reklamowane, ale mało skuteczne lub w ogóle nieskuteczne. Bardzo przystępnie napisana książka doktora Tomasza Witkowskiego demaskuje prawdę dotyczącą wielu rzeczy, które przyjmujemy jako oczywiste. Sceptycy, tacy jak autor Przepędźcie guru…, są cenni dla społeczności, a książka ta jest bardzo potrzebna i ważna. Zainteresuje wiele osób, ale dla urzędników państwowych, opracowujących i finansujących programy zdrowia psychicznego, powinna być lekturą obowiązkową.

Marvin Ross, autor i wydawca zajmujący się tematyką medyczną, autor Anti-Psychiatry and the UN Assault on the Mentally Ill

Wprawdzie zdarza się, że nie zgadzam się z Tomaszem Witkowskim, jednak z całego serca popieram jego podejście do psychologii. Jego działania, oparte na naukowej samokontroli i bezpośrednim sceptycyzmie są nie tylko niezbędne, ale stanowią powiew świeżego powietrza w naszej dziedzinie.

Teddy Winroth, dyplomowany psycholog i psychoterapeuta, Szwecja

W swojej najnowszej książce, Fads, Fakes, and Frauds Tomasz Witkowski przedstawia serię uderzających, wysoce sceptycznych esejów poruszających szeregh współczesnych problemów. Obejmują one nasze rozumienie problemów zdrowia psychicznego i ich leczenie, w tym samobójstw i samookaleczeń, stosowania placebo i nocebo w medycynie, jakość badań naukowych, samotność, wiktymizację oraz działanie wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych. Jego celem jest pokazanie, że zaczęliśmy rozumieć i przedstawiać te kwestie w sposób przynoszący raczej szkody niż korzyści. Zwraca uwagę na fakt, że w dyskursie publicznym i polityce społecznej mamy do czynienia z zacieraniem faktów, przeinaczeniami i tworzeniem fikcji wspierającej własne interesy prezentujących je osób. Ta kompetentna i bardzo przystępna w lekturze książka pojawia się we czasie, kiedy jej przesłanie jest najbardziej aktualne.

Profesor Michael Heap, kliniczny psycholog sądowy pracujący w Sheffield, Wielka Brytania, autor Universal Awareness: A Theory of the Soul

Lektura nowej książki Witkowskiego może sprawić, że stracisz zaufanie do swoich rodziców, naukowców i samego siebie. Możesz nie zgadzać się z autorem, jednak jego poglądy zmuszą cię do przyjrzenia się podstawom twoich własnych.

Profesor Michael Posner, Uniwersytet Oregonu, autor Developing a Brain: A Life in Psychology

Jednym z powodów, aby NIE kupować tej książki, jest fakt, że Tomasz Witkowski nieubłąganie podważa utrwalone przekonania czytelników, przeciwstawiając imswoje silnie udokumentowane alternatywnepoglądy. Czytelnicy muszą być wystarczająco pewni siebie, aby nie odebrać tego personalnie. Najlepiej byłoby, gdyby byli wystarczająco otwarci, kiedy ich najbardziej nawet ukochane przekonania zostaną poddane próbie zakwestionowania. Natomiast najważniejszym powodem, aby kupić tę książkę, jest przewaga konkurencyjna, jaką zapewnia ona w rozmowach. Osoby, które przeczytają ją uważnie lub trzymają pod ręką na biurku celem konsultacji, mogą wypowiadać się o wiele inteligentniej na różne tematy niż osoby, które jej nie znają.

Profesor James C. Coyne, Uniwersytet Pennsylwanii, redaktor The Interactional Nature of Depression

Zbyt łatwo przyjmujemy to, czego się nas naucza. Ale nie Tomasz Witkowski! On kwestionuje wszystko i odkrywa, że znaczna część wiedzy psychologicznej, kultury, a nawet samej nauki nie ma oparcia w wiarygodnych dowodach.

Harriet Hall, lekarka, The SkepDoc, autorka Women Aren’t Supposed to Fly

Wiele osiągnięć kulturowych jest mniej lub bardziej sprzecznych z rzeczywistością, ponieważ zniekształcenia percepcji i błędy osądów są częścią natury człowieka. Nawet powszechnie cenione przekonania często okazują się być złudne. Jeżeli chcesz zerknąć za fasadę pozornie spójnego postrzegania świata, zachęcam do lektury tych 18 doskonałych esejów, zawartych w książce. Jej autor zabierze cię w zabawną i ekscytującą podróż krytycznego myślenia upodczas której odkryjesz wiele istotnych społecznie kwestii. To prawdziwa przyjemność lektury dla ludzi o otwartych umysłach.

Rouven Schäfer, członek zarządu Niemieckiej Organizacji Sceptyków (GWUP e.V.)

Książka została także przetłumaczona na język koreański.


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Premiera AUDIOBOOKA „Psychologii kłamstwa”

Miło mi poinformować, że w czerwcu 2024 r. długo wyczekiwany przez czytelników AUDIOBOOK Psychologii kłamstwa trafił do sieci dystrybucyjnej.

Kiedy mówimy „kłamstwo”, wydaje nam się, że mamy na myśli coś szczególnego, rzadkiego jak mutacja, peryferyjnego jak odstępstwo od normy, którą jest przecież prawda. Lecz, gdy uważnie przyjrzeć się temu, co nas otacza, wtedy powoli zaczniemy odkrywać, że kłamstwo ukryte pod wieloma maskami – reklama, polityka, drobne gry między ludźmi – przerasta nasze życie. Niedomówienia, niewinne mijanie się z prawdą, przemilczania – ten cały arsenał towarzyszy nam wszędzie. Badania mówią, że  przeciętny człowiek kłamie dwa razy dziennie, więc pospolitość  kłamstwa jest zadziwiająca. A jednak brak jest na ten temat książek, pisanych zwłaszcza z perspektywy psychologicznej.

Czym jest kłamstwo i dlaczego kłamiemy? Czy predyspozycje ku temu są wrodzone czy jest to jedna z umiejętności przystosowawczych? W jaki sposób kłamiemy i jakiego rodzaju zysk osiągamy? Czy są ludzie, którym obce jest łamanie ósmego przykazania? Czy są wiarygodne  sposoby wykrycia kłamstwa?

„Psychologia kłamstwa” jest sondą, zapuszczającą się w głąb tego morza pytań i ustanawiającą  podstawowy porządek. Żywo napisana i ilustrowana wieloma przykładami z życia i literatury szkicuje zarysy dziwnego i trochę przerażającego uniwersum, którego władcą jest homo mendosus, człowiek kłamiący.

Olga Tokarczuk

Zamów AUDIOBOOKA TUTAJ

Kłamstwo to temat atrakcyjny i modny. Jeśli nasze komunikowanie się z innymi ma charakter gry, jak twierdzi wielu, miejsce kłamstwa w komunikowaniu jest trwałe i konieczne. Choć, oczywiście, kłamstwem skłonniśmy gardzić, czytamy o nim chętnie. Chętnie też przeczytałem książkę Tomasza Witkowskiego o psychologii kłamstwa. Jest nie tylko ciekawie i barwnie napisana, pełna rzetelnej wiedzy i świetnych przykładów – jest także prawdziwa. Pozwala kłamców rozumieć, ale pozwala też bronić się przed nimi. Sądzę, że umożliwia nam też obronę przed naszymi kłamstwami.

prof. Jerzy Bralczyk

Psychologia kłamstwa stanowi niesamowicie ciekawą publikację dotyczącą tematu jakże rzadko poruszanego. Dla tych, którzy wolą refleksyjne ujęcie problemu, charakteryzuje kłamstwo, kłamcę i strategie kłamania. Natomiast zwolennikom praktyki pozwala kłamców zrozumieć i bronić się przed nimi, co stanowi ogromny atut tej książki. Nie tylko pozostawia czytelnika z ogromem psychologicznej, rzetelnej wiedzy, ale też ilustruje za pomocą przykładów z życia i z literatury, jak tę wiedzę wykorzystać. Polecam!

Elżbieta Jasińska


To nie jest książka dla tych, którzy chcą dowiedzieć się jak okłamywać innych. Niech nie liczą na tę książkę. Z niej przede wszystkim można dowiedzieć się jak obronić się przed kłamstwem.

Recenzja czytelnicza

Tomasz Witkowski prowadzi czytelnika przez zawiłości psychologii kłamstwa tłumacząc każdy trudniejszy aspekt w prosty sposób. A do tego robi to z humorem. Tekst naukowy poprzeplatany jest licznymi anegdotami, co uprzyjemnia czytanie. Książkę czyta się jednym tchem.

Recenzja czytelnicza

Krótko po opublikowaniu książka trafiła na listę bestsellerów „Gazety Wyborczej” i to w nie byle jakim towarzystwie!

Inne posty poświęcone psychologii kłamstwa:

O kłamcach patologicznych – rozmowa w na:Temat.pl

Kłamstwo – wirus cywilizacji. Zachęcam do odwiedzenia wystawy!

Inteligentni kłamią częściej i chętniej. Jak rozpoznać, kiedy to robią? – wywiad dla NEWSWEEK

Zanim prawda włoży buty, kłamstwo obiegnie pół świata – wykład w Centrum Nauki Kopernik

Kłamstwo

Dlaczego kłamstwo jest potrzebne? – wywiad dla „Rzeczpospolitej”

O pseudonauce w „Wieczorze z czwórką”

Zapraszam do wysłuchania rozmowy, którą przeprowadził ze mną red. Kuba Jamrozek 13 czerwca 2024 roku o godz. 20:02. Aby posłuchać rozmowy kliknij ikonę „Play” poniżej. 

Posty o podobnej tematyce:

Pop-psychologia. Zaczynamy mówić głupoty i żądamy dla nich szacunku

Kto obroni merytorykę w nauce

Psychologia popularna jest pełna przekłamań. Które mity psychologiczne szkodzą najbardziej?

Obalają wiarę w reptilian, sami są nękani

Z czym mierzy się współczesna psychologia?

AGENCI PALIWODY. Pozorna, mentalna przyczynowość procesów nauki i pseudonauki


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Tam, gdzie nie ma psychiatry – zaproszenie do współpracy

Kiedy prof. Vikram Patel rozpoczynał swoją działalność w Afganistanie, Rwandzie, Czadzie, Erytrei i Liberii przypadał tam JEDEN psychiatra na cały kraj, a mimo to udało mu się znacząco poprawić stan zdrowia psychicznego w tych krajach. Wśród narzędzi, które dał zwykłym ludziom do ręki, była książka:

Tam, gdzie nie ma psychiatry –

– napisany przez specjalistów podręcznik pierwszej pomocy ludziom zaburzonym i chorym psychicznie. Do dzisiaj podręcznik został przetłumaczony na 15 języków i jest dostępny bezpłatnie online niemal na całym świecie, ale nie w Polsce.

W Polsce odpowiedzią na kryzys zdrowia psychicznego jest marketing usług terapeutycznych. Najlepiej płatnych i długotrwałych. Aby umożliwić wszystkim potrzebującym pomocy i ich bliskim zajęcie się własnym zdrowiem psychicznym, postanowiłem doprowadzić do przetłumaczenia tego podręcznika na język polski i bezpłatnego udostępnienia online dla wszystkich bez wyjątku. Zobowiązuję się do tego bez względu na koszty i trudności i zapraszam do współpracy każdego, komu moja inicjatywa jest bliska i kto dysponuje niezbędną wiedzą i umiejętnościami.

Dogońmy trzeci świat w trosce o zdrowie psychiczne!

Aby projekt zrealizować, potrzebuję:

  1. Tłumaczy z języka angielskiego (3 już zadeklarowało pomoc);
  2. Redaktorów naukowych (sam wykonam część pracy);
  3. Redaktorów językowych (1 już zadeklarował pomoc);
  4. Korektorów;
  5. Specjalistów od komputerowego składu książek;
  6. Ilustratorów;
  7. Wydawnictwa, które stanie się właścicielem praw autorskich i będzie dystrybuować książkę w systemie print on demand po kosztach;
  8. Dziennikarzy i popularyzatorów, którzy o inicjatywie napiszą i ułatwią dotarcie do książki:
  9. Last but not least, pieniędzy na zakup praw autorskich (dwa lata temu to było 750 GBP) oraz wykonanie prac, których nie wykonają wolontariusze.

Jeśli chciałbyś wykonać choćby niewielką część pracy, napisz do mnie. Każda pomoc na wagę złota.

Klikając na okładkę otworzysz stronę Cambridge University Press, które wydało książkę w j. angielskim. Znajdziesz tam bezpłatny dostęp do treści książki w formacie pdf.

Powstanie tej książki zainspirowane zostało powodzeniem podręcznika Where there is no doctor, który uratował życie i zdrowie wielu ludziom na całym świecie.

Jest to praktyczny podręcznik chorób psychicznych dla osób bez specjalistycznego przeszkolenia oraz pracowników służby zdrowia w placówkach o niskich zasobach. Zawiera wyłącznie wskazówki i sposoby postępowania oparte na dowodach.

Vikrama Patela poznałem podczas mojej pracy nad książką Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku. Poniżej znajdziesz obszerną notę biograficzną mojego autorstwa przybliżającą postać tego wybitnego psychiatry.


Giganci psychologii – okładka

Moją rozmowę z prof. Vikramem Patelem, autorem podręcznika „Tam, gdzie nie ma psychiatry”, znajdziesz w książce „Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Pop-psychologia. Zaczynamy mówić głupoty i żądamy dla nich szacunku

To tytuł rozmowy, którą dla portalu Holistic.news.pl przeprowadził ze mną red. Dariusz Rostkowski. Zapraszam do lektury!

Rozwija się pop-psychologia, która w Polsce jest jakieś 70 lat za psychologią naukową, czyli nie nadąża za zmianami. To, co widzimy na polskich uczelniach, zwykle jest jakieś 50 lat do tyłu… – mówi  dr Tomasz Witkowski, psycholog i pisarz, założyciel Klubu Sceptyków Polskich i autor słynnej prowokacji związanej ze środowiskiem psychologicznym. Rozmawia Dariusz Rostkowski.

Dariusz Rostkowski: Sekstus Empiryk, starożytny filozof – sceptyk, a także lekarz protestował przeciw uznaniu bez dowodu jakichkolwiek zasad w nauce. 2,5 tysiąca lat minęło, a problem jest nadal aktualny, a może nawet bardziej palący niż kiedyś. Dlaczego?

Dr Tomasz Witkowski*: Dlatego, że naczelną zasadą umysłową, którą stosujemy w życiu, jest akceptowanie twierdzeń, które są adekwatne do naszego wyobrażenia o świecie. Owszem, przetwarzamy różne informacje, ale łatwo odrzucamy te, które stoją w sprzeczności z naszą wizją świata. Natomiast chętnie przyjmujemy te, które są z nią zgodne.

Naukowcy powinni być szczególnie krytyczni.

Myślenie naukowe jest niewygodne i męczące. Zgodnie z zasadą falsyfikacji Karla Poppera, jeżeli mamy jakąś hipotezę, to myśląc naukowo, powinniśmy próbować ją obalić. Nie potwierdzić, a obalić. Tymczasem z reguły potwierdzamy własną wizję świata, szukamy informacji, które ugruntowują nasze przekonania, a ignorujemy te, które są sprzeczne i świadomie je odrzucamy. Naukowcy nie są inni.

Sekstus zwalczał wydumane teorie, których w Grecji nie brakowało.

Tak. On próbował, częściowo z powodzeniem, walczyć natłokiem różnych dziwnych pojęć filozoficznych. Sporą część tych teorii udało mu się wyczyścić, uporządkować. I to był ewidentny wkład sceptyków w myśl grecką i europejską. Przy czym sceptycy starożytni byli dość radykalni, bo mówili, że jest niezasadnym wygłaszanie jakichkolwiek twierdzeń o rzeczywistości.

To poważnie podważa sens nauki.

My współcześnie aż tak daleko nie idziemy, bo przyjmujemy arystotelesowską koncepcję, która mówi, że rzeczywistość istnieje i jest poznawalna. A prawda oznacza zgodność teorii z rzeczywistością. Nauka jest właściwie niemożliwa do uprawiania przy jakimkolwiek innym założeniu. Nowoczesne koncepcje typu postmodernizm i różne inne solipsyzmy nie umożliwiają jakiegokolwiek poznania poza subiektywnym, introspektywnym. W takiej sytuacji nie moglibyśmy badać ani materii, ani organizmów żywych, ani jakichkolwiek rzeczy, które istnieją.

Współcześnie wielu naukowców sprzeciwia się pseudonauce – głośno mówili o tym już przedstawiciele filozofii analitycznej. A bzdurne teorie, niestety, mają się dobrze.

Sama ich liczba to też efekt statystyczny. Po prostu XX wiek to czas, w którym nastąpiło gwałtowne przyspieszenie rozwoju nauki. Już w latach 60. policzono, że przyrost wiedzy ma charakter wykładniczy, że artykułów naukowych ukazuje się dzisiaj w ciągu jednego roku więcej, niż ukazało się w historii ludzkości do XIX wieku. Czyli jeden rok przynosi więcej publikacji niż historia nauki do połowy XX wieku.

Brzmi niewyobrażalnie…

Tak, ale kiedyś nie wyobrażaliśmy sobie też całkiem innych rzeczy. Gdy byłem dzieckiem, na początku lat 70. i nauczyciel nam polecił narysować świat za 50 czy 100 lat, to myśmy szkicowali poduszkowce, hotele na orbicie, planowaliśmy wycieczki na Księżyc. Ale nikt sobie nie wyobrażał, że ludzie będą palić anteny telefonii komórkowej, że będą odrzucać szczepionki i że będą robić podobne bzdury.

Jeżeli chłopak w szkole podstawowej nie rozumiał jak działa silnik Wankla, to był niedouczony. Jak chciał to nadrobić, to biegł do kiosku, kupował „Młodego Technika” i doczytywał, o co w tym chodzi. Jednak w pewnym momencie straciliśmy możliwość śledzenia tego wszystkiego. Dzisiaj nie ma pewnie człowieka, który by rozumiał dokładnie, jak działa telefon komórkowy, wszystkie jego podzespoły.

W takiej sytuacji, kiedy następuje intensywny przyrost wiedzy, ludzie zaczynają się gubić, pojawia się postmodernizm, pojawia się Jacques Derrida z jego dekonstrukcjonizmem, który mówi, że rzeczywistości nie ma, że właściwie wszystko jest językiem, że prawda obiektywna nie istnieje. Postmoderniści doprowadzili do sytuacji, gdy każdy człowiek, który rozumie świat poprzez jakieś czary-mary, dziwne hipotezy, czakramy itp. jest równoprawnym uczestnikiem poważnej debaty. Jego dziwna wizja została poznawczo zrównana do tego samego poziomu, co koncepcje naukowców.

Jakkolwiek nonsensowne twierdzenia by się nie pojawiały, traktują je na serio…

Tak. I to spowodowało przełom. Świat, który bazując na osiągnięciach nauki szedł ku lepszemu, zaczyna nagle uciekać w różnych kierunkach. Nakłada się jeszcze na to new age, który w postmodernizmie kwitnie. Zaczynamy mówić głupoty i żądamy szacunku dla tych głupot. Żądamy, aby inni słuchali tego z uwagą, akceptowali itd. Taka jest główna przyczyna, dla której teraz pseudonauka rozkwita!

Zasłynął Pan z prowokacji, która zdemaskowała miałkość, środowiska psychologicznego. Udając nieistniejącą francuską psycholożkę Renatę Aulagnier, opublikował Pan na łamach miesięcznika „Charaktery” artykuł pt. Wiedza prosto z pola. Praca ta była w 100 procentach mistyfikacją. Ale nie wstrząsnęło to środowiskiem.

To doświadczenie przekonało mnie, że nie ma takiej głupoty, którą można wymyślić, a która już nie istnieje. Jakiś czas po tej mojej prowokacji znalazłem w Niemczech człowieka, który sprzedaje urządzenia do analizy pola morfogenetycznego. Więc ta głupota istniała już, zanim Renata Aulagnier ją wymyśliła! A ja nie ściągnąłem pomysłu stamtąd – po prostu ktoś inny to wymyślił i prawdopodobnie uwierzył!

Niebywałe…

Bzdurne teorie współcześnie powielają się w niebywałym tempie. Kiedyś ze znajomym lekarzem siedzieliśmy i zastanawialiśmy się nad zrobieniem prowokacji medycznej. I ja rzuciłem pomysł, że może wymyślmy i zacznijmy propagować dietę zależną od koloru oczu. Już chcieliśmy działać, ale tknęło mnie i zerknąłem do internetu. Okazało się, że taka teoria już istniała! Głupota, którą palnąłem tak z głowy, ma się całkiem dobrze i jest „sprzedawana” jako wiedza.

W jednej z Pana publikacji pisał Pan, że kiedyś nawet jeśli się wydarzyła jakaś katastrofa, to nikt nie wołał od razu sztabu psychologów, a teraz jeśli kogoś zaboli ręka, szybko biegnie do psychoterapeuty. Skąd ten pęd?

Dla porządku: oddzielmy dwie rzeczy: poważną psychologię – nazwijmy ją naukową, którą zajmują się profesorowie z najlepszych światowych uniwersytetów. I w opozycji do niej rozwija się pop-psychologia, która w Polsce jest jakieś 70 lat za psychologią naukową, czyli nie nadąża za zmianami. To, co widzimy na polskich uczelniach zwykle jest jakieś 50 lat do tyłu… .

Jakiś przykład?

Psychoanaliza. Jej podstawowe założenia nie zostały potwierdzone. Z tej teorii przetrwały jedynie fragmenty np. dotyczące mechanizmów obronnych, natomiast sama podstawa psychoanalizy, dynamika tych treści nieświadomych, wypartych i itd. nie ma potwierdzenia w badaniach empirycznych. Nic nie wskazuje na to, że jest prawdziwa, a jej zastosowanie może być szkodliwe. A polscy terapeuci tkwią w tej metodzie…

Są nieświadomi?

Niekoniecznie. Po prostu zarabiają. To przynosi im wymierne korzyści! Pacjentom, niestety, nie! Wielu z nich nawet zaszkodziło.

A dlaczego zwykli ludzie temu się poddają?

Jesteśmy zalewani pseudopsychologią. Wystarczy otworzyć kolorowe magazyny czy popularne strony internetowe.

Poważni psychologowie to akceptują?

Jak widać nie wszyscy. Ale sprawa nie jest prosta i należałoby zapytać: komu na tej weryfikacji pseudopsychologicznych treści zależy? Pacjenci są zbyt zajęci i nie mają nadmiaru możliwości poznawczych, pozwalających weryfikować terapeutów. Oni szukają pomocy, łapią pierwszą wyciągniętą rękę, którą zobaczą w pobliżu. Z kolei środowisko psychoterapeutów w większości nie zajmuje się sprawą, bo… to nie w ich interesie, w końcu na pacjentach zarabiają. A z drugiej strony, jeżeli zacznie się debata publiczna na temat wartości psychoterapii w ogóle, to wszyscy na tym stracą: ci, którzy są wierni osiągnięciom nauki również. Bo pacjenci pomyślą sobie: „hola, hola, coś jest nie tak tutaj wśród tych terapeutów”.

Trwają prace nad ustawą o zawodzie psychoterapeuty, uściślające kryteria, jakie należy spełniać.

Tak, a nad ustawą o zawodzie psychologa trwają już od kilkudziesięciu lat i będą trwały. Choćby dlatego, że nigdy jeszcze nawet w Polskiej Federacji Psychoterapii nie doszło do konsensusu i wypracowania wspólnego stanowiska. Terapeutom na tym nie zależy, naukowcom tym bardziej, bo z wyższością patrzą na praktyków. Natomiast tym, którzy jeszcze nie mają problemów psychicznych, też nie zależy.

W ten sposób tolerujemy tę pseudonaukę.

Tak. A pseudopsycholodzy zarabiają. Wprowadzają nowe „autorskie” metody często po to, aby tylko zatrzymać pacjenta. Dla przykładu: jeżeli kogoś „zdiagnozują” mają stałego klienta w gabinecie.

Czyli leczeni są też ludzie zdrowi?

Proszę przeanalizować dwa fakty: z jednej strony, jeśli wierzyć mediom, mamy do czynienia z bezprecedensową w historii ludzkości falą zaburzeń i chorób psychicznych, z drugiej powszechny dostęp do usług psychoterapeutów. I zestawmy te dwie liczby. Coś tu jest nie tak! Jeżeli rośnie tak gwałtownie liczba terapeutów, to dlaczego tak rośnie liczba zachorowań? Jeżeli mielibyśmy, w co drugim budynku w mieście gabinet dentystyczny, a ludziom by wypadały zęby, to należałoby się zastanowić, co ci dentyści robią?

Stanislav Andreski, brytyjski socjolog polskiego pochodzenia, mawiał, że jeżeli strażacy gaszą ogień, a ten staje się coraz większy, to należy sprawdzić, co mają w tych sikawkach, czy przypadkiem nie dolewają oliwy do ognia. Więc ja jestem przekonany, że ta rzekoma epidemia zaburzeń psychicznych, z którą mamy do czynienia, jest wykreowana przez środowiska terapeutyczne, które… chcą się wyżywić.

I wprowadzają nowe jednostki chorobowe…

Tak. Różnorodnych diagnoz jest tyle, że właściwie każdego da się sklasyfikować jako chorego. Natomiast jeżeli patrzymy na skuteczność, jest źle. Dla przykładu: metaanaliza 50 lat badań nad zapobieganiem samobójstwom i samookaleczeniom pokazała, że pojawia się wielokrotnie więcej niż kiedyś publikacji na ten temat. Natomiast efektywność metod nie wzrosła ani o ułamek procenta. I ona wynosi nieco poniżej 9 proc.

Jak w takim razie w tym „przeterapeutyzowanym” świecie nie zwariować?

Pierwsza podstawowa rzecz: unikać mediów! Badania dowiodły, że po wybuchu pandemii Covid-19 ci, którzy intensywnie śledzili media społecznościowe, mieli większe problemy psychiczne niż ci, którzy się nie angażowali. Media są opanowane przez kulturę terapeutyczną i bezrefleksyjnie nakłaniają do postawienia sobie jakiejś diagnozy. W 1952 roku, gdy ukazała się pierwsza klasyfikacja zaburzeń psychicznych – DSM 5, było w niej 106 jednostek chorobowych, obecnie – znacznie ponad 600. A w mediach jeszcze więcej, bo one rozszerzają ich zakres tak, że mamy do czynienia z naddiagnozowaniem wielu zaburzeń, ze szczególnym uwzględnieniem ADHD i depresji.

A czytając doniesienia medialne, stawiamy sobie diagnozy…

Tak. To działa jak syndrom studenta medycyny drugiego czy trzeciego roku, który – gdy głębiej poznaje swoją dziedzinę – zaczyna chorować na wszystkie możliwe choroby, o których się uczy. Zatem pierwsza zasada: nie diagnozować się zbyt szybko. A druga, jeżeli popełniliśmy ten pierwszy krok, to warto się zastanowić, czy ta diagnoza wymaga interwencji kogoś z zewnątrz. Bo nasze organizmy są bardzo odporne.

Nie wszystkie.

Zdecydowana większość. Proszę pamiętać, że my żyjemy w czasach dobrobytu i takiego bezpieczeństwa, jakiego nigdy nie mieliśmy w historii całej ludzkości, czyli ok. 300 tysięcy lat, od kiedy homo sapiens wyewoluował z człowiekowatych przodków. Przez większość tego czasu człowiek nie mógł przespać swobodnie w ciągu całego życia jednej pełnej nocy! Budził się wielokrotnie, żeby… nie zostać pożywieniem dla jakiegoś innego zwierzęcia.

Jeszcze w XIX wieku na troje dzieci, które przychodziły na świat w rodzinie, jedno umierało przed osiągnięciem dojrzałości. Kobieta gdy rodziła dziecko, to żegnała się z bliskimi, bo było bardzo duże prawdopodobieństwo śmierci przy porodzie. Nasi dziadkowie przeżyli co najmniej jedną wojnę, jeśli nie dwie plus jakąś rewolucję. Te rodziny były cały czas w niebezpieczeństwie, że nie przetrwają kolejnej zimy, bo zabraknie im pożywienia, że przyjdzie kolejny urzędnik, który zabierze najstarszego syna do wojska itd. Ten stres, któremu my podlegamy i obciążenia, które nas dotyczą, są w porównaniu z tym, co znosili nasi przodkowie po prostu niczym.

Nie potrzebujemy takiej pilnej pomocy, jak sugerują media?

Przekonanie, że potrzebujemy natychmiastowego wsparcia, jest wynikiem oddziaływania marketingu środowiska terapeutów. Warto przy okazji pomyśleć o innej perspektywie. Jeden z moich rozmówców, przytaczany w książkach – Vikram Patel, psychiatra z Indii – poświęcił się zwalczaniu chorób psychicznych w krajach rozwijających się, gdzie często jeden szpital przypada na wielki region. I on, jako praktyk powtarza, że psychicznie choruje każdy przynajmniej kilka razy w ciągu życia. Tak samo jak każdy z nas jest przeziębiony albo dotyka go inna somatyczna dolegliwość. Ale to nie znaczy, że z każdym takim problemem biegamy lekarza. Jeżeli przytrafi nam się zwykła infekcja, a objawy nie pogłębiają, to leczymy to sami.

Tak samo jest z zaburzeniami psychicznymi. A jeśli już taka sytuacja wymaga interwencji, to najprostszej, potwierdzonej badaniami, a nie skomplikowanej terapii. Patel tylko takie interwencje stosuje. Często opierają się one na rozmowie. Uczy tego prostych ludzi w Afryce, w Azji, w Ameryce Południowej. Ci ludzie z powodzeniem jego metody stosują. I okazuje się, że są równie skuteczni, a czasami nawet skuteczniejsi niż psychoterapeuci.


Posty o podobnej tematyce:

Psychologia i psychoterapia. Stawiając czoła niewygodnym faktom

Nie każdy potrzebuje psychoterapii

Kto obroni merytorykę w nauce

Nauka jako źródło wiedzy vs. poglądy nienaukowe, pseudonaukowe, paranaukowe

Psychologia popularna jest pełna przekłamań. Które mity psychologiczne szkodzą najbardziej?

Psychoterapeuci z jarmarku

Zapraszam do lektury wywiadu udzielonego dla francuskiego tygodnika L’Express

Z czym mierzy się współczesna psychologia?


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Stres. Przyjaciel czy wróg?

Rozmowa z Arturem Mohrem (PST TV) o stresie: dlaczego to pojęcie zawdzięcza karierę marketingowi, czym jest twardość psychiczna i dlaczego psychologia woli gasić pożary, niż im zapobiegać.

To tytuł rozmowy, którą dla podcastu Praktyczna strona treningu przeprowadził ze mną Artur Mohr. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

O czym rozmawialiśmy

Czym jest stres? Najkrótsza uczciwa odpowiedź brzmi: czegoś takiego nie ma. Pojęcie istnieje w języku od nieco ponad stu lat i zawdzięcza karierę świetnemu marketingowi. Hans Selye definiował stres jako niespecyficzną reakcję organizmu na stawiane mu wymagania, a w potocznym użyciu raz oznacza okoliczności zewnętrzne, raz naszą reakcję. Co człowiek, to inne rozumienie.

Słyszymy, że żyjemy w czasach bezprecedensowego stresu. Tymczasem przez niemal całą historię naszego gatunku człowiek nie mógł przespać spokojnie jednej nocy w obawie, że zostanie zjedzony. Dziś żyjemy w bezpieczeństwie, jakiego nie znali nasi przodkowie. O tym, kto radzi sobie z trudnościami, decyduje w dużej mierze twardość psychiczna. Aaron Antonovsky badał byłych więźniów obozów koncentracyjnych i nazwał tę cechę poczuciem koherencji, a Suzanne Kobasa, badając menedżerów firmy Bell, opisała podobną cechę jako hardiness. To, jak mocno coś nas dotyka, zależy przy tym bardziej od tego, jak ważna jest dla nas dana sfera życia, niż od samej twardości.

Psychologia ma dylemat strażaka i inspektora przeciwpożarowego. Gazety piszą o strażaku, który wyniósł dziecko z ognia, nigdy o inspektorze, dzięki któremu przez 25 lat nie wybuchł żaden pożar. Psychoterapeuci to strażacy, a profilaktyki prawie nikt nie finansuje – a wprowadzane dziś w szkołach programy „ochrony zdrowia psychicznego” są źle zaprojektowane i mogą zaszkodzić. Na koniec polecam książkę Paula Blooma „Przeciw empatii”: na nierefleksyjnej empatii łatwo zbudować wrogość i manipulację w imię obrony ofiar.

O tym, jak psychologiczne pojęcia stają się modą, piszę w zbiorach esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć” i „Zawracanie statków głupców”.

Inne rozmowy i wywiady poświęcone podobnej problematyce:

Stres nie ma znaczenia. Jesteśmy ofiarami klątwy rzuconej przez psychologów

Czy stres istnieje?

Uwaga na szkodliwą pomoc psychologiczną!

Gdy łzy zmieniają się w perły. Potraumatyczny wzrost u dzieci i młodzieży z diagnozą raka

Wiek ciągłej zmiany. Jak znaleźć rytm w zmieniającym się świecie? – w radiowej Czwórce o „Zakazanej psychologii”

O pandemii, mądrości i przyszłości cz. I


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Przepędźcie swoich guru, którzy radzą wam jak żyć – nim będzie za późno

To tłumaczenie tytułu mojej pierwszej książki w języku koreańskim, której premiera już wkrótce.

Tych czytelników, którzy czekają na treści zawarte w tej książce w języku polskim zapewniam, że jeszcze w tym roku trafi do ich rąk tom zawierający te eseje. Cóż, od dawna wiadomo, że nie jest się prorokiem we własnym kraju.

Recenzje książki opublikowanej w j. angielskim w 2022 roku:

Recenzja „Fads, Fakes, and Frauds” w SKEPTIKER

Recenzja „Fades, Fakes, and Frauds” w Science-Based Medicine

Recenzja „Fades, Fakes, and Frauds” w „The Skeptical Intelligencer”

Recenzja „Fades, Fakes, and Frauds” w „Folkvett.”


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Jak się gotuje żabę? Raport Cass i pliki WPATH

Rozmowa w podcaście „Kroniki odchodzenia od rozumu” o raporcie Cass i plikach WPATH: jak instytucje zdobywają pozór naukowości, dlaczego serce wygrywa z rozumem i czemu w niepewności lepiej się powstrzymać.

„Nasz współczesny doktor Mengele” – takim mianem określił obecną prezes WPATH działacz na rzecz ochrony dzieci Billboard Chris po przeczytaniu oświadczenia w sprawie ujawnionych   plików tej organizacji. „Plikami Frankensteina” nazwała niejawne dokumenty WPATH lekarka pediatrka, kiedy zapoznał ją z nimi dziennikarz „New York Post” – Gerald Posner. Z aferą lobotomii porównuje obecny skandal Mia Hughes, autorka liczącego 216 stron raportu sporządzonego na podstawie analizy ujawnionych plików. Czym zajmuje się WPATH i co tak przeraziło tych, którzy zapoznali się z zawartością owych dokumentów?

Rozmowę na temat plików WPATH i raportu Hillary Cass dla podcastu Kroniki odchodzenia od rozumu przeprowadzili ze mną Katarzyna Szumlewicz i Bojan Stanisławski. Zapraszam do wysłuchania odcinka z moim udziałem.

O czym rozmawialiśmy

Rozmawiamy o raporcie dr Hilary Cass, który ocenił leczenie nieletnich w brytyjskich klinikach tożsamości płciowej i uznał stosowane tam procedury za oparte na słabych dowodach, oraz o ujawnionych wewnętrznych dyskusjach członków WPATH. Mnie interesuje przede wszystkim mechanizm, dzięki któremu takie instytucje zdobywają autorytet. Powstaje stowarzyszenie kilku naukowców, zakłada czasopismo, organizuje konferencje, wydaje monografie, w końcu zaczyna certyfikować specjalistów. Po kilkunastu latach sprawia wrażenie instytucji obiektywnej, wolnej od konfliktu interesów i mocno ugruntowanej naukowo. Tak przez ponad sto lat przetrwała psychoanaliza.

Skąd taka podatność? Z przeciwstawiania serca rozumowi. „Miej serce i patrzaj w serce” to dla mnie – z całym szacunkiem dla Mickiewicza – wiersz, który narobił w Polsce najwięcej zła. Ten sposób myślenia najłatwiej trafia do ignorantów z wyboru, bo sprawdzanie faktów wymaga wysiłku, a w czasach nadmiaru informacji to ciężka praca.

Przyznaję, że randomizowane badania w tej dziedzinie są trudne – zarówno z powodów etycznych, jak i dlatego, że dotyczą bardzo małej części populacji. Tym bardziej trzeba pamiętać o zasadzie primum non nocere. Debriefing po traumie, „odzyskiwanie” wypartych wspomnień i pośpieszne interwencje medyczne u młodzieży łączy jedno: wystarczyło powstrzymać się od działania, poczekać i zebrać dowody. W sytuacji niepewności to najlepsza metoda.

O tym, jak pseudonaukowe koncepcje zdobywają naukowy autorytet, piszę w „Zakazanej psychologii”, a o ideologii wypierającej naukę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców”.

Inne posty o podobnej tematyce:

Afera w środowisku LGBTQ+: Pliki WPATH ujawniają niewygodną prawdę

Wyciek hipokryzji

Inkluzywność ponad wszystko

Stłamsić ofiarę


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Afera w środowisku LGBTQ+: Pliki WPATH ujawniają niewygodną prawdę

„Nasz współczesny doktor Mengele” – takim mianem określił obecną prezes WPATH działacz na rzecz ochrony dzieci Billboard Chris po przeczytaniu oświadczenia w sprawie ujawnionych   plików tej organizacji. „Plikami Frankensteina” nazwała niejawne dokumenty WPATH lekarka pediatrka, kiedy zapoznał ją z nimi dziennikarz „New York Post” – Gerald Posner. Z aferą lobotomii porównuje obecny skandal Mia Hughes, autorka liczącego 216 stron raportu sporządzonego na podstawie analizy ujawnionych plików. Czym zajmuje się WPATH i co tak przeraziło tych, którzy zapoznali się z zawartością owych dokumentów?

WPATH to akronim utworzony z nazwy World Professional Association of Transgender Health [Światowe Stowarzyszenie Specjalistów(-tek) do spraw Zdrowia Osób Transpłciowych – red.] – organizacji założonej w 1979 roku przez endokrynologa i seksuologa Harry’ego Benjamina. Celem organizacji było stworzenie międzynarodowej społeczności profesjonalistów specjalizujących się w leczeniu problemów związanych z tożsamością płciową. Cel udało się osiągnąć i WPATH zdobyła ogromne wpływy w świecie, stając się wiodącą organizacją w zakresie wyznaczania standardów opieki medycznej nad osobami transpłciowymi. Obecnie organizacja liczy sobie 2496 członków, z czego czwórka to Polacy. „Standardy opieki” WPATH przyjmuje WHO, rząd USA, National Institutes of Health i każda większa organizacja medyczna w USA. Z zaleceń WPATH korzysta większość australijskich klinik dokonujących zabiegów korygujących płeć. Poglądy specjalistów WPATH mają także duży wpływ w Wielkiej Brytanii. Przez lata organizacja ta i jej „Standardy opieki” ––były, i nadal są, wymieniane jako źródło „najlepszych praktyk” w zakresie opieki zdrowotnej dla osób transpłciowych przez British Medical Society i General Medical Council. Royal College of Psychiatrists odwołuje się do WPATH w swoich własnych zaleceniach dotyczących opieki nad osobami transpłciowymi. Kilku pracowników angielskich klinik płci dla dorosłych National Health Service to nie tylko członkowie WPATH (jeden z nich jest jej byłym prezydentem), ale także autorzy obecnych „Standardów opieki”, które znoszą wszelkie ograniczenia wiekowe dla osób starających się o tranzycję płci. Z zaleceń WPATH korzysta również Polskie Towarzystwo Seksuologiczne.

Pliki WPATH to głównie zapisy rozmów prowadzonych na forum internetowym organizacji, na którym dyskutowano poszczególne przypadki, nagrania wideo warsztatów i paneli dyskusyjnych itp., czyli materiały nigdy nieudostępniane publicznie. Materiały te przekazali sygnaliści, członkowie WPATH, Michaelowi Shellenbergerowi, dziennikarzowi, który wcześniej zaangażował się w ujawnienie plików Twittera, dekonspirujących pomoc pracowników tej platformy na rzecz armii amerykańskiej w wywieraniu wpływu na opinię publiczną i osiąganiu celów polityki USA.

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Posty o podobnej tematyce:

Wyciek hipokryzji

Inkluzywność ponad wszystko

Stłamsić ofiarę


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.