Nauka kultu cargo

Najnowszy numer FORUM AKADEMICKIEGO niemal w całości poświęcony pograniczom nauki, a w nim również mój artykuł. Uwaga, po 3 miesiącach od publikacji nowego numeru redakcja udostępnia treść artykułu online. 

Nauka kultu cargo

Początek lat trzydziestych ubiegłego wieku przyniósł mieszkańcom gór Nowej Gwinei strach i przerażenie. Oto na niebie pojawiły się ogromnej wielkości ptaki wydające z siebie przerażający ryk. Tubylcy, widząc nadlatującego ptaka, z trwogą padali na ziemię, zakrywając twarze i modląc się o litość.

Z upływem czasu przybywało „ptaków niebios”, bo tak je właśnie nazwano. Tubylcy coraz częściej mieli możliwość zaobserwowania jak „ptaki niebios” siadają na ziemi. Wówczas widzieli, jak z gigantycznego „brzucha” wychodzą biali ludzie, wyładowują narzędzia, broń, skrzynie z żywnością i inne dobra użytkowe. Obserwowali te wydarzenia z przerażeniem i w głębokim milczeniu. Po głowach kołatały im się setki pytań. Skąd przychodzą ci ludzie? Dlaczego mają widoczne tylko twarze i dłonie? Czy biali są dlatego, że przyszli z nieba, gdzie byli bliżej słońca? Czy mają specjalną moc nadprzyrodzoną? Czy są duchami przodków?

Pustka stworzona tymi pytaniami nie mogła pozostać niewypełniona, a niepokój zaczęła zastępować pewność. Wkrótce „ptaki niebios”, wysłane przez duchy przodków, również im – wyspiarzom, przyniosą podobne dobra zapakowane w skrzynie z napisem cargo. Obserwując krzątaninę białych ludzi, która w żaden sposób nie przypominała jakiejkolwiek znanej im pracy, doszli do wniosku, że mają do czynienia z obrzędami religijnymi, których celem było sprowadzenie na ziemię „ptaków niebios”. Zaczęli, z religijną gorliwością, naśladować czynności wykonywane przez białych ludzi. Konstruowali z drewna i trzciny atrapy samolotów naturalnej wielkości i składali im ofiary. W nocy rozpalali ogniska imitujące światła lotnisk po to, aby „ptaki” wiedziały gdzie wylądować, a kiedy nad głowami pojawiał się samolot padali na ziemię w oddaniu i oczekiwaniu na cargo…

Czytaj dalej klikając TUTAJ


Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapobieganie samobójstwom a nauka kultu cargo

Magazyn, który jest nieoficjalnym forum the intellectual dark web opublikował właśnie mój najnowszy artykuł, którego inspiracją była opublikowana w grudniu 2020 roku metaanaliza poświęcona ocenie skuteczności metod przeciwdziałania samobójstwom i samookaleczeniom. Zapraszam do lektury!

Magazyn, który jest nieoficjalnym forum the intellectual dark web opublikował właśnie mój najnowszy artykuł, którego inspiracją była opublikowana w grudniu 2020 roku metaanaliza poświęcona ocenie skuteczności metod przeciwdziałania samobójstwom i samookaleczeniom. Zapraszam do lektury!

Suicide Prevention and the Social Science Cargo Cult

When white people began visiting the islands of the Pacific Ocean, the native peoples, fascinated by the abundance of good things coming to them, assiduously observed the visitors’ behaviour. They concluded that the great birds in the sky, filled with packing cases bearing the inscription “cargo,” were gifts from the gods. So, they began to imitate the newcomers, building runways in the middle of the jungle, lighting fires based on the pattern of airport landing lights, and constructing small control towers out of wood and bamboo. Then they awaited the benevolence of the gods, but the gods were not compliant. The planes did not land on their runways, despite the enormous effort they had put into building them and the meticulousness with which they copied the buildings and equipment of the white people. Even today, this cargo cult persists in some corners of Oceania. In a speech delivered at a degree ceremony at the California Institute of Technology, Richard Feynman, a noted physicist and Nobel Prize winner in 1974, compared the social sciences to the cargo cult. Representatives of the social sciences, he argued, imitate the behaviour of other sciences but to no effect. Feynman did not end with this comparison, but added examples from the fields of rehabilitation, psychotherapy, and parapsychology. He stated that despite the enormous effort invested in researching and perfecting teaching methods, students’ results are worse every year. The same goes for criminality and the other problems which the social sciences attempt to resolve. Was Feynman right? The bustle of adherents to the cargo cult In many fields, great effort has produced paltry results and sometimes even worsened the prevailing state of affairs. In December 2020, a comprehensive meta-analysis was published covering 50 years of research into the efficacy of various interventions aimed at preventing suicide and self-harm. A research team, led by Kathryn Fox from the University of Denver and Xieyining Huang from Florida State University, analysed 1,125 of the most methodologically correct research carried out in the last half-century. Inter alia, the research considered emergency intervention, psychodynamic psychotherapy, peer support, social care, drug therapy, hospitalisation, external methods of control, cognitive and behavioural approaches, dialectical and behavioural psychotherapy, as well as other psychotherapeutic methods. The results were depressing. The efficacy of all methods examined was found to be very low, effects do not last long after intervention, and there is no real difference between the various methods. But most striking is the discovery that, despite the nearly exponential growth in the amount of research into these methods, their effectiveness today is as low as it was 50 years ago. Within the diversity of approaches, no indicators were discovered which would have a crucial influence on the effectiveness of intervention. Czytaj dalej klikając TUTAJ. Posty o podobnej tematyce:

Samobójstwo – kolejna ogromna porażka psychologii

Komputer zrozumie samobójcę

Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy

Is psychology a cargo cult science? – wykład wygłoszony podczas 15 Europejskiego Kongresu Sceptyków w Sztokholmie

Czy połowa wiedzy psychologicznej jest bezwartościowa?


Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

If we don’t solve the incentives problem, we will become a very narrow discipline

Pod tym tytułem ukazał się fragment mojej nowej książki Shaping Psychology: Perspectives on Legacy, Controversy and the Future of the Field opublikowany przez flagowe czasopismo British Psychological Society: Tekst zawiera fragmenty mojej rozmowy z Brianem Nosekiem, znanym propagatorem ruchu Otwartej…

Pod tym tytułem ukazał się fragment mojej nowej książki Shaping Psychology: Perspectives on Legacy, Controversy and the Future of the Field opublikowany przez flagowe czasopismo British Psychological Society: Tekst zawiera fragmenty mojej rozmowy z Brianem Nosekiem, znanym propagatorem ruchu Otwartej Nauki i autorem wielu naukowych inicjatyw, o których już wielokrotnie pisałem na łamach tego bloga i nie tylko.

‚If we don’t solve the incentives problem, we will become a very narrow discipline’

Tomasz Witkowski meets Brian Nosek, in an edited extract from Tomasz’s new book of interviews.
This is an edited extract from ‘Chapter 13, Brian A. Nosek: Open Science and Reproducibility Projects’ in Shaping Psychology: Perspectives on Legacy, Controversy and the Future of the Field by Tomasz Witkowski (Palgrave MacMillan, 2020).
Prof. Nosek, you’re one of the world’s most well-known advocates of the open science movement, engaged in improving transparency in science. What led you to go beyond your research on implicit cognition and engage to such a significant degree in improving research methods and collaboration between scientists? My interest in these issues started in graduate school, when I took Alan Kazdin’s research methods course. This was around 1997, and he had us reading papers from the 1960s and 1970s by Bob Rosenthal, Tony Greenwald, Jacob Cohen and Paul Meehl, where they articulate challenges like publication bias, lack of replication or low power, and they outlined solutions. For example, let’s try and do more replications, let’s increase the power of studies. Even preregistration was mentioned in some of these articles. It was shocking as a grad student in the late 90s to think that methodology has been outlining these problems and solutions for 30 years, but nothing has changed. Why is that? So, like many graduate student cohorts, we would have discussions after lectures or meetings at the bar and talked about how we would change the system if we could. And, of course, we didn’t have the opportunity to make any substantial changes at the time, but the interest in these issues remained at the core of how I thought about the research we did in our laboratory. So we started with trying to address the power of our designs. We created a website for collecting data about implicit biases, which became very popular. We achieved very high power tests of the kinds of questions we were investigating. When I became a faculty member, we made it a routine practice to share as much of our materials and data as we could on our personal websites. And when services came up, we tried to adopt things that would improve our sharing. In the mid-2000s I started to write grants to the National Institutes of Health and National Science Foundation to create what we called at that time an open source science framework. We had a technical lab for a long time, we operated this website for collecting data, and we thought it would be useful to have a service that would make it easier to share that data and for others to use it as well. But we couldn’t get it funded then because there was just a wide range of reviews. Some said this was very important, a necessary change, and others said that people don’t like sharing data. It just wasn’t the right time. But there was a general interest that we had as a laboratory in improving the process of our own work, building tools for the technical portion of what we do, to make it easier for others to do it. Then, in 2011, a lot of these methodology issues became of broad interest to the research community because of the Diederik Stapel fraud and because of very surprising results being published in leading journals, like Daryl Bem’s ESP work. And then apaper in Psychological Science, “False-Positive Psychology” (Simmons et al. 2011), really crystallized for many people how we have some practices whose implications for the reliability of our results we don’t really understand. They provided a rhetorical tour de force of how that happened, which helped people to understand those behaviors and their consequences. So all of that is happening around the same time. One of our failures is with replication. Initial studies became public, and people failed to replicate them. As a laboratory, we had been thinking and talking about a lot of these issues for a long time, but we didn’t have anything concrete, no database of evidence of replicability of findings. We had individual studies that we failed to replicate, but that happens all the time, and you can’t really tell if there’s anything systematic. We decided to think about how to start a collaborative project, to see if we could replicate some meaningful sample studies in the field. So we have this replication project that turned into the Reproducibility Project: Psychology. Lots of people got interested very quickly, and that became a big project. Here’s the background on starting the Center for Open Science: Jeff Spies was a grad student in the laboratory with a history as a software developer, and we were looking for ideas for his dissertation. We kept coming back to this old project idea of an open source science framework. And while it was unusual, he decided it was very much in line with his long-standing interests, so he started working on that as a dissertation project. So we had this replication project and this technical project that received some broad attention, which we conceived of as lab projects. We were self-funded, without grants or anything, but then they came to the public’s attention, and some funders started calling. Very rapidly we moved from interesting but small projects to thinking about doing things in a big way. Within a matter of two months we went from a small lab to launching the COS as a non-profit. Why is it that only in the middle of the second decade of the twenty-first century have we openly started discussing the crisis in psychology, and in such a way that outside observers could conclude that its discovery came as a great surprise to scholars? That is a great question and I would love a good historical analysis to determine which of many possible reasons is the right one. In one sense, we’ve known about so many of these issues for a long time. The kindling for the reform movement has been there, and it has been accumulating for many years, so it had to happen sometime. Let’s say 2011 is the starting point. It could be an accident of history that this was the year it finally started. Another possibility is that all that was accumulating, and some stimulating, singular events occurred that made it a lot easier to confront this at the scale we’re doing now. The Stapel case, the Bem’s paper, the Simmons, Nelson, Simonsohn “False-Positive Psychology” paper. These individual cases captured a great deal of attention beyond just people who care about methodology, and this conversation has been ongoing since the 1960s. Those provided some stimulus to really ask “what are we going to do about this?” or “what is this, really?” The fact that they happened close together in time also may be a factor. Instead of just one event, they all started to pile on, and it’s like a dam broke. Another factor is that this issue is salient not only in psychology. It has been accumulating attention across other fields. Maybe, with the internet and social media, rather than just the thought that in my little field we have this problem, it is a lot easier to see outside our disciplinary silos and say, “my goodness, biomedicine, they’re having this problem too. Oh, economists, they’re having this problem. Hang on a second. Who isn’t having this problem?” Connecting those communities of people who care about these issues across disciplines may have facilitated collective action that made it a lot easier for the movement to become better, faster, and more impactful. I suspect that it’s a complicated mix of many causes, but it’s fascinating that even though those things have been known for a long time, these events congealed into a real movement this time. Despite all the problems we are talking about, some scientists are full of optimism. Are you yourself one of those optimists who believe we are at the threshold of a better tomorrow in our field? Yes. I am optimistic. And the reason I am is that a sustainable culture change is growing. But this doesn’t mean it’s happening fast. There are a lot of people in this movement that are very discouraged. They think, “we’ve worked this out already, why are people still doing it wrong? Let’s just get it done.” But culture change is hard; changing people’s behavior is hard. We have great literature that shows how hard it is to make these changes. Let’s pay attention to the parts of our literature that we can trust and apply it as effectively as we can to the movement as it is occurring. There is good reason to be optimistic, because the core challenges are becoming very well known as problems, and it’s hard to be in our field and not be aware of these challenges. That’s a big first step. Whether people will change their behavior or not remains to be seen. The second reason for optimism is that training is changing. Methodologists care about these things fundamentally and many are changing and updating statistics and methods courses. That matters, because training will stick with the generations as they come through this gradually. The third reason for optimism is that the stakeholders, founders, publishers, societies, and institutions are paying attention. Maybe not quickly, but they’re all changing their policies, their norms, and their incentives. Policy change is the best way to have sustainable change in the long term. The general shift from not requiring any transparency to encouraging or requiring openness fundamentally changes what comes through a journal. Incentives for preregistration and badges that make visible that other people are doing these behaviors, can have long-term accumulated consequences of forming new norms. Finally, Registered Reports are now offered by more than 200 journals. Registered Reports eliminates publication bias by conducting review and committing to publish results before the outcomes are observed. That is a fundamental change to the publication workflow and will have a lasting impact if it achieves broad adoption. All of the critiques of the movement saying that it’s not changing very fast are correct, but I don’t know if it can change faster than it is. The groundwork is being laid. The changes we’ve seen are not superficial. It’s not just one researcher and one team did something, and tried to replicate some findings, and that’s the end of it. Changes are happening in the structure of how we do our work, and that’s really what will help sustain it the long term. The seriousness of the crisis in psychology is often diminished by describing it as a replication crisis. We know, however, that it consists of many more problems than just the lack of replication. Which of them can be solved by the open science movement, and which should be overcome some other way? Replication is the low-hanging fruit of improving research practices – here is a finding, here is a methodology, let’s try to see how reliable that methodology is. From this point of view, the replication part of the movement helps stimulate attention to the broader issues of how we can make research progress as quickly as possible. Replication doesn’t solve problems like construct validity, attentiveness to how our theories get refined and formalized so that they are testable, or connecting our theories with our operationalizations and inferential tests. There are big challenges in how we reason, how we accumulate evidence, and how we combine that evidence into theories in science. Open science doesn’t solve these, but open science is an enabler of pursuing solutions to these challenges. We have a lot to mature in how we develop theories and how we make connections. But we can’t do that work without open evidence, without transparency on how we’re getting our claims, without better sharing, without materials being open and accessible, and without some replication to test our theoretical positions in a more formalized way. To me, the movement, at least in psychology, is finishing phase one, where the major theme was replication. I think it’s entering or midway into phase two, which is about generalizability. It’s not just about replicating a finding in that context, but about the breadth of where we can see that finding across different operationalization, across different samples, across different conditions of the experimental context. Next, I think, it’s going to be entering a phase focused on measurement and theory. Now we see what is reproducible on our base claims, how we can better connect this evidence to more theoretical claims? I see one more problem plaguing contemporary psychology, and which probably cannot be solved by the open science movement: the shift from direct observation of behavior, widely regarded as an advance in the development of scientific methodology, to introspection. This was demonstrated in an outstanding 2006 article by Baumeister et al., and recently confirmed by Doli´nski (2018), who replicated Baumeister’s investigations. Both articles show that over the last few decades, studies of behavior have become a rarity among psychologists. This issue is brought into sharper relief by the fact that the first of the two articles was published in the middle of the decade that the APA announced with great pomp as the decade of behavior. What are your thoughts on this issue? This is interesting, and I agree that it can’t be different than how we think about what the open science movement is trying to solve. We have to consider the incentives that shape individual researchers’ behaviors. If the focus of my attention in research is to publish as frequently as I can, in the most prestigious outlets that I can, then I have to make practical decisions about the kinds of questions that I investigate. Measuring real behavior, that’s hard. Sending out a survey, that’s easy. I can generate more publishable units doing that. Or using Mechanical Turk. Exactly. Researchers are already stressed about publication demands, and now open science movement is increasing the pressure for higher power. This makes it even harder to do those behavior studies – now, instead of 50 people you need 500. This is a real issue, elements of the open science movement – increasing power, increasing transparency, increasing rigor – could be at odds with the goal of getting the research community less focused on self-report surveys and more diverse in how it measures human behavior. If we don’t solve the incentives problem, then we will become a very narrow discipline. In part, that may reflect how hard is to study the things that we study. We have to recognize where we are as a discipline in terms of our tools and instrumentation, to be able to do some kinds of science. Then, we have to be realistic about what science can be done effectively with the available resources. In some ways, we have tried to study questions that we just don’t have the technology, the ability, or the power to study effectively. If we take seriously what questions can we productively investigate with the resources we have available, then we may recognize that a lot of the questions we want to study, cannot be studied effectively the way that we do science now. If those questions are really important, then we need to change how we do things. This is where another element of the open science movement has part of the solution–collaboration. Right now, we are rewarded for being a vertically integrated system. Myself or my small team comes up with an idea, designs a study, collects the data, writes the report, all on our own. This requires lots of resources devoted to small groups. If we move to more horizontal distribution, where many different people can contribute to a project we can study many questions that we are presently not able to study well. There might be one team designing the study, and 15 teams that contribute data. With that kind of model, if we get the reward system worked out we could study some questions more productively and with adequate power to actually make progress on the problem. The reform movement needs to attend to the effects of each change on the complex system of incentives and reports: What happens with increasing expectations for power? What will that change in what people study? How do we solve that? These systems are complex and getting all the incentives aligned for maximizing progress is hard. Czytaj dalej klikając TUTAJ

Więcej podobnych rozmów z najwybitniejszymi psychologami świata w mojej książce:

Moja rozmowa z dr. Konradem Bocianem na temat wyników Many Labs 2 w „Forum Akademickim”

Psychologia w kryzysie, choć popularna jak nigdy

Kryzys w psychologii – audycja w radiowej Dwójce

Czy połowa badań psychologicznych jest bezwartościowa?

Czy połowa wiedzy psychologicznej jest bezwartościowa?


Giganci psychologii – okładka

Rozmowy z wybitnymi psychologami naszych czasów o przeszłości i przyszłości ich dziedziny zebrałem w książce „Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Śmierć motorem postępu w nauce

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszym numerze tygodnika Polityka 46.2020 (3287) z dnia 08.11.2020; Nauka i cywilizacja; s. 66.

Zapraszam do lektury!

Guliwer wśród Liliputów. Ilustracja do książki Jonathana Swifta „Podróże Guliwera”.

Czy odejście z tego świata wielkich uczonych może napędzać postęp nauki?

Nauka bada procesy umierania równie uważnie jak zjawiska będące przejawami życia. Jednym z nich jest ważny dla ewolucji proces wymierania gatunków. Zachodzi wówczas, kiedy jakiś gatunek utracił zdolność przetrwania w istniejącym środowisku, przemieszczenia się w inne, korzystniejsze dla niego lub możliwości reprodukcji. Wymieranie umożliwia lepiej przystosowanym gatunkom zajęcie siedlisk, które wcześniej okupował gatunek wymarły, a co za tym idzie – ich ekspansję. W procesie ewolucji sporadycznie, w wyniku katastrof ekologicznych, zdarza się masowe wymieranie, podczas którego ginie wiele gatunków w krótkim czasie.

Czytaj dalej klikając TUTAJ


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Z cyklu: Witkowski wyszukuje zgniłe jabłka – badanie Olgi Hepnarovej

Stare angielskie przysłowie mówi, że jedno zgniłe jabłko może zepsuć całą beczkę zdrowych, dobrych jabłek. To prawda, zgnilizna udziela się sąsiadującym zdrowym owocom i wkrótce zawartość beczki nadaje się do wyrzucenia.

Dedykuję tym wszystkim uczonym, którzy poświęcili swoje życie  doskonaleniu interpretacji plam Rorschacha.

Stare angielskie przysłowie mówi, że jedno zgniłe jabłko może zepsuć całą beczkę zdrowych, dobrych jabłek (One bad apple spoils the whole barrel). To prawda, zgnilizna udziela się sąsiadującym zdrowym owocom i wkrótce zawartość beczki nadaje się do wyrzucenia. Czytelnicy, którzy mnie znają wiedzą doskonale, że od lat pokazuję przypadki złej, szkodliwej psychoterapii czy praktyk psychologicznych wyciągając właśnie takie zgniłe jabłka i epatując nimi, podczas gdy, jak wszyscy dobrze wiedzą, większość jabłek w beczce jest zdrowa, psychoterapia jest fantastyczną dziedziną, w której króluje dobro i miłość bliźniego, a psychologowie nieustannie i w wielkim trudzie przyczyniają się do podwyższania dobrostanu ludzkości, która dzięki nim zmierza ku świetlanej przyszłości. Olga Hepnarova. Zabiła osiem osób ciężarówką w Pradze | Martyna ... 10 lipca 1973 r. Olga Hepnarová celowo i z rozmysłem wjechała ciężarówką marki Praga RN w grupę ludzi stojących na przystanku tramwajowym w praskich Holešovicach, zabijając 8 osób (3 osoby zginęły na miejscu, 5 zmarło w wyniku obrażeń) i raniąc 12 kolejnych. Na przystanku było w sumie około 30 osób. Nie próbowała uciec z miejsca zdarzenia. Funkcjonariuszowi, który pierwszy dotarł na miejsce masakry oświadczyła, że czynu dokonała z rozmysłem. Badanie krwi nie wykazało obecności alkoholu i narkotyków. Krótko przed popełnieniem tego czynu wysłała dwa listy do redakcji pism „Svobodné slovo” i „Mlady svět”, napisane dwa dni wcześniej:
Proszę, żebyście przyjęli ten list jako dokument. Oto moja spowiedź. Ja, Olga Hepnarová, ofiara waszego bestialstwa, skazuję was na karę śmierci przez przejechanie, a ogłaszam, że za moje życie jest X ludzi mało. Acta non verba.

Olga Hepnarová, List do gazet

W czasie procesu, który trwał pięć dni, stwierdziła, że gdyby było to możliwe, powtórzyłaby swój czyn i żałowała, że ofiar nie było więcej. 6 kwietnia 1974 r. została skazana na karę śmierci i powieszona 12 marca 1975 r. w więzieniu na Pankrácu. Olga Hepnarová była dwukrotnie badana przez psychologów tzw. testem Rorschacha. Pierwszy raz w 1970 roku, zanim popełniła jakikolwiek czyn karalny i po raz drugi trzy lata później, po popełnieniu zbrodni. Oto, jak zrelacjonowano wyniki tych badań w poświęconej jej życiu książce:
Badanie osobowości: Test Rorschacha wyraźnie oznaki agresji (krew), bardzo wyraźne skłonności do opozycji. W roku 1970 badano już pacjentkę tym testem, wówczas przeważała osobowość introwertyczna, w tej chwili zostało u badanej niewiele z ówczesnych cech. Cały protokół z testu odbiega od normy, świadczy o ciężkich zaburzeniach schizoidalnych i jest na granicy ewentualnej psychozy.

Cilek Roman Ja, Olga Hepnarova

W ciągu trzech lat w Oldze Hepnarovej dokonała się gruntowna transformacja osobowości, którą zdołaliśmy poznać dzięki mocy przenikania ludzkich dusz jakie umożliwiają plamy Rorschacha. Czytając spostrzeżenia z cyklu „Witkowski wyszukuje zgniłe jabłko” oczywiście pamiętajmy, że psychologowie nieustannie i w wielkim trudzie przyczyniają się do podwyższania dobrostanu ludzkości, która dzięki nim zmierza ku świetlanej przyszłości. To, że ktoś został skrzywdzony przez lekarza, nie znaczy, że medycyna jest z gruntu zła. To, że mechanik samochodowy nie wykonał należycie swojej pracy nie oznacza, że ta dziedzina jest do niczego. To, że jakiś komunista okazał się złym człowiekiem, nie oznacza, że komunizm jest złym systemem…
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Wisdom vs. Authority in Science – mój artykuł w Areo Magazine

The story of Abraham and Isaac is probably the most shocking example of submissiveness to authority in the written records of our civilization. However, this tragedy is rarely used as an illustration of blind obedience to a mindlessly cruel authority. Our hierarchical society instinctively defends the privilege possessed by authorities and trusts them even in fields such as science, where self-criticism is the highest value.

In the animal kingdom, the mechanisms of obedience and blind imitation have biologically justified functions. Looking at animal behaviour may therefore, paradoxically, allow us greater insights into this human tendency. Read more by clicking HERE.

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

„Wścibski ogrodnik” – recenzja „Zakazanej psychologii”

To fragment obszernej recenzji autorstwa prof. Czesława Nosala, która ukazała się w kwietniowym numerze miesięcznika „Nowe Książki”. Zapraszam do lektury całego tekstu:

Udane łączenie popularyzacji wiedzy psychologicznej z krytyką popełnianych błędów i nierzetelności badaczy jest trudnym zadaniem. Wiele zależy od tego jaką koncepcję nauki wyznajemy i jaką perspektywę czasu uwzględniamy. Tomasz Witkowski, krytyk i popularyzator psychologii, zajmuje się nierzetelnością w badaniach psychologicznych. Ostrzega przed nadmiernymi generalizacjami, błędami, a nawet oszustwami. Okazuje się bowiem, że chociaż uczeni są w dość korzystnej sytuacji, bo hipotezy/teorie umierają za nich (Karl Popper), to jednak niektórzy mogą zbytnio przywiązywać się do martwych hipotez.

To fragment obszernej recenzji autorstwa prof. Czesława Nosala, która ukazała się w kwietniowym numerze miesięcznika „Nowe Książki”. Zapraszam do lektury całego tekstu: Wścibski ogrodnik

Więcej o książce po kliknięciu na okładkę.

 

 

 

 

 

Mądrość w pułapce autorytetu

Mój głos w dyskusji zainicjowanej przez redakcję FORUM AKADEMICKIEGO. Artykuł ukazał się w styczniowym numerze. Czy istnieje sposób, aby bezpiecznie oddzielić nierozerwalnie związane ze sobą składniki autorytetu, jakimi są kompetencje i towarzysząca im pozycja społeczna? Wygląda na to, że tak, choć jest to mało znany wynalazek ludzkości pochodzący z okresu, kiedy żyliśmy w plemionach zbierackich. Najtrafniej opowiada o tym koncepcja antropologa Christophera Boehma. A po tych wydarzeniach Bóg wystawił Abrahama na próbę. Rzekł do niego: «Abrahamie!» A gdy on odpowiedział: «Oto jestem» – powiedział: «Weź twego syna jedynego, którego miłujesz, Izaaka, idź do kraju Moria i tam złóż go w ofierze na jednym z pagórków, jakie ci wskażę». Nazajutrz rano Abraham osiodłał swego osła, zabrał z sobą dwóch swych ludzi i syna Izaaka, narąbał drzewa do spalenia ofiary i ruszył w drogę do miejscowości, o której mu Bóg powiedział. Na trzeci dzień Abraham, spojrzawszy, dostrzegł z daleka ową miejscowość. I wtedy rzekł do swych sług: «Zostańcie tu z osłem, ja zaś i chłopiec pójdziemy tam, aby oddać pokłon Bogu, a potem wrócimy do was». Abraham, zabrawszy drwa do spalenia ofiary, włożył je na syna swego Izaaka, wziął do ręki ogień i nóż, po czym obaj się oddalili. Izaak odezwał się do swego ojca Abrahama: «Ojcze mój!» A gdy ten rzekł: «Oto jestem, mój synu» – zapytał: «Oto ogień i drwa, a gdzież jest jagnię na całopalenie?» a Abraham odpowiedział: «Bóg upatrzy sobie jagnię na całopalenie, synu mój». I szli obydwaj dalej. A gdy przyszli na to miejsce, które Bóg wskazał, Abraham zbudował tam ołtarz, ułożył na nim drwa i związawszy syna swego Izaaka położył go na tych drwach na ołtarzu. Potem Abraham sięgnął ręką po nóż, aby zabić swego syna (Księga Rodzaju 22, 1-10). To chyba najbardziej wstrząsający przykład uległości wobec autorytetu, jaki odnajdziemy w źródłach pisanych, które pozostawiła po sobie nasza cywilizacja. Tragedia, rozgrywająca się w duszy Abrahama, powtarza się w mniej lub bardziej dramatycznych okolicznościach zawsze, gdy wierność wobec autorytetu staje w głębokiej sprzeczności z wyznawanymi przez nas wartościami. W naszych głowach pojawia się lawina pytań – czy ulec? Dlaczego? Dlaczego właśnie ja? Jaką cenę za to zapłacę? Jak zmieniony po tym wyjdę? A jednak tragedia Abrahama rzadko bywa wykorzystywana jako ilustracja ślepego posłuszeństwa wobec bezmyślnie okrutnego autorytetu. Nasze zhierarchizowane społeczności instynktownie bronią przywileju posiadania autorytetów i zawierzania im nawet na takich obszarach jak nauka, gdzie samokrytycyzm jest najwyższą wartością. Dlaczego? Odpowiedź na pytanie o przyczyny ulegania znalazłem w… Czytaj dalej w elektronicznym wydaniu FORUM AKADEMICKIEGO Dla cierpliwych – redakcja FA udostępnia bezpłatnie pełne teksty artykułów po 3 miesiącach. 

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Cudowny sposób na zapobieganie i leczenie raka? – artykuł w Science-Based Medicine

Zapraszam do lektury najobszerniejszego jak do tej pory opracowania poświęconego naukowym nadużyciom Hansa Eysencka, które napisałem wraz z Maciejem Zatońskim: A miracle cancer prevention and treatment? Not necessarily as the analysis of 26 articles by legendary Hans Eysenck shows.

Zapraszam do lektury najobszerniejszego jak do tej pory opracowania poświęconego naukowym nadużyciom Hansa Eysencka, które napisałem wraz z Maciejem Zatońskim:

A miracle cancer prevention and treatment? Not necessarily as the analysis of 26 articles by legendary Hans Eysenck shows.

opublikowanego w: It is currently estimated that at least one in four readers of this article will die of cancer. This rather simple statistic leads rational readers to consider such cause of their death as quite likely. As a result, some of us will make conscious efforts to follow certain lifestyle that could potentially minimize the above risk. The fact is that we are not able to influence the vast majority of known factors that contribute to our individual risks of developing cancer, not mentioning the causes that still remain unknown. Despite the progress made in medical oncology in the last two decades, many of us will receive a death sentence long before it will be actually carried out. Unlucky diagnosis of certain malignancies, or other currently untreatable and unmanageable conditions, can constitute such a sentence for many of us. In such moments, support that we receive from those that surround us is of exceptional importance. Some of us consider doctors to be oracles, and we can often be inclined to perceive capabilities of physicians as superhuman; at the right moment, a nurse can transform into an angel of hope. MORE

 
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O nadużyciach w badaniach Hansa Eysencka w radiu TOK FM

Skandal w świecie nauki: Hans Eysenck, wybitny psycholog, kłamał w swoich badaniach. Data emisji: 2020-01-17 23:00 Audycja: Wieczór Radia TOK FM Prowadzący: Hanna Zielińska W studio: dr Tomasz Witkowski Czas trwania: 48:07 min. Aby posłuchać podcastu kliknij ikonkę play poniżej.

Znalezione obrazy dla zapytania hans eysenckSkandal w świecie nauki: Hans Eysenck, wybitny psycholog, kłamał w swoich badaniach

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2020-01-17 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
48:07 min.
Aby posłuchać podcastu kliknij ikonkę play poniżej.

O czym rozmawialiśmy

Rozmawialiśmy o skandalu wokół Hansa Eysencka – jednego z najczęściej cytowanych psychologów – którego badania nad związkiem osobowości z zachorowaniem na raka okazały się niewiarygodne. Opowiadałem o wynikach przedstawianych z rzekomo matematyczną precyzją, m.in. że osoby o „osobowości skłonnej do raka” chorują ponad sto razy częściej, oraz o broszurach, które miały pomóc pacjentom zmienić osobowość.

Na tych badaniach opierano programy wsparcia dla pacjentów onkologicznych, a chorym wmawiano, że umysłem mogą wpłynąć na przebieg choroby – szkody są więc bardzo poważne. Mówiłem też o prawidłowości, którą pół żartem nazywam swoim prawem: tolerancja uczonych wobec oszustw rośnie wraz z pozycją oszusta, zwłaszcza gdy jego wyniki są zgodne z tym, w co ludzie chcą wierzyć.


Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Relacja filmowa ze spotkania autorskiego we Wrocławiu

21 listopada we wrocławskiej mediatece odbyło się spotkanie zorganizowane z okazji publikacji trzeciego tomu zamykającego moją trylogię zatytułowaną Zakazana psychologia. Spotkanie poprzedzone było projekcją filmu ASYLUM Katarzyny Sobczuk i towarzyszyła mu wystawa zdjęć poświęconych temu projektowi. Dzięki Racjonalista.tv mogę się dzisiaj z Państwem podzielić relacją z tego spotkania. Zapraszam do obejrzenia nagrania.

Asylum to projekt Katarzyny Sobczuk – filozofa i artystki wizualnej – która mówi o nim tak:

Asylum to cykl poświęcony rodzicom nastolatków. Papierowi mieszkańcy Asylum spędzają czas w samowolnym szpitalu psychiatrycznym. Sezon pierwszy cechuje brak zmiany – wycinanki próbują po prostu przetrwać. Czytają książki, oglądają telewizję, obchodzą Święta i Sylwestra. W sezonie drugim podejmują różne próby aktywności lub pociechy. Film składa się z kilku epizodów: próby sportu i rekreacji, próby podróży, próby nałogów. W końcu mieszkańcy robią to, co wszyscy – podejmują próbę psychoterapii.

Terapia mieszkańców Asylum polega na tym, że czytają książki Tomasza Witkowskiego. W trakcie dowiedzą się, że terapia im nie pomoże, i to, paradoksalnie, czyni ich silniejszymi. Właśnie porcja sceptycyzmu może im pomóc najbardziej, tak jak według stoickich zaleceń pomaga nam, gdy rano wyobrazimy sobie swój pogrzeb, a potem może być już tylko lepiej.

Później wycinanki podejmują kolejne próby aktywności – terapia jest jednym z epizodów.

Co jeszcze łączy Asylum z Zakazaną Psychologią? Szacunek dla kategorii losu, ujęcie sceptycyzmu jako źródła siły, radość pracy i pewna skłonność do francuskich lekarzy. W Asylum pracują prawdziwi francuscy lekarze, którzy są przyjaciółmi Renaty Aulagnier. Po pracy razem piją wino i dzielą się wynikami badań.

Kilka niżej zamieszczonych zdjęć da Państwu wyobrażenie na temat ASYLUM.

Więcej relacji na temat projektu ASYLUM można znaleźć w sieci wpisując nazwę projektu oraz nazwisko autorki.

——————————————————————————————

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:

 

Początek upadku legendy?

To tytuł mojej obszernej analizy nadużyć w badaniach prowadzonych przez Hansa Eysencka, która ukazała się w listopadowym numerze FORUM AKADEMICKIEGO. Zapraszam do lektury!   Czy legendarny psycholog Hans Eysenck zostanie głównym bohaterem jednego z najgorszych naukowych skandali wszech czasów? Naukowcy określają wyniki badań nad przyczynami raka i metodami jego leczenia jako „niebezpieczne” (unsafe ). Co to dokładnie oznacza? Czy zagrażają zdrowiu ludzi, którzy się nimi kierują? Czy wprowadzają w błąd lekarzy? A może innych naukowców? Takim właśnie, dość dyplomatycznym przymiotnikiem, w wyniku przeprowadzonego przez siebie dochodzenia, King’s College w Londynie opatrzyło 26 artykułów opublikowanych przez Hansa Jürgena Eysencka, jednego z najwybitniejszych psychologów wszech czasów, który w 1997 roku, w chwili swojej śmierci, był najczęściej cytowanym psychologiem na świecie. Więcej w elektronicznym i drukowanym wydaniu FA. Informacja dla cierpliwych – FORUM AKADEMICKIE po pewnym czasie od publikacji (chyba po 3 miesiącach) udostępnia pełne wersje tekstów.

*****

O problemach związanych z badaniami Eysencka pisałem wcześniej tutaj:

Philip Zimbardo, Hans Eysenck, Cyril Burt. Jak bardzo sławnym musi stać się psycholog, aby jego oszustwa uznano za prawdę?

A także w tygodniku „Polityka”:

Nadpalony autorytet

Rozmawiałem także na ten temat z Jackiem Tabiszem, a rozmowę nagrał i udostępnił Racjonalista.tv:

Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

W poszukiwaniu prawdy – recenzja „Zakazanej psychologii”

W numerze 10/2019 FORUM AKADEMICKIEGO ukazała się recenzja Zakazanej psychologii autorstwa Anety Zawadzkiej. Zupełnie ją przegapiłem, więc dzielę się nią dopiero teraz.

W numerze 10/2019 FORUM AKADEMICKIEGO ukazała się recenzja Zakazanej psychologii autorstwa Anety Zawadzkiej. Zupełnie ją przegapiłem, więc dzielę się nią dopiero teraz. Poniżej jej pełny tekst:

Jesteśmy oto świadkami kolejnej odsłony batalii o rzetelność i odpowiedzialność w psychologii, która „dopomina się o porządki, a każdy wysiłek poświęcony na ich przeprowadzenie ma ogromne znaczenie”. Na czele tych zmagań znowu staje człowiek mocno zmotywowany, by ujawniać wszelkie istniejące nieprawidłowości. Już po raz trzeci Tomasz Witkowski, bo o nim mowa, z niezmiennym zaangażowaniem godnym wielkiej sprawy zajmuje się sytuacjami, które jego zdaniem w ogóle nie powinny mieć miejsca. Autor trylogii Zakazana psychologia od lat tropi bowiem przejawy różnych nieścisłości występujących głównie w obrębie nauk społecznych. Tym razem w III tomie serii demaskuje Witkowski działalność pewnego grona specjalistów, których nadrzędnym celem nie jest bynajmniej, jak wynika z prowadzonej narracji, dążenie do poznania i ujawniania prawdy, ale raczej samolubne zaspokajanie osobistych potrzeb. Żądza sławy, intelektualizacja, uznanie własnej nieomylności, a także brak zgody na publikowanie negatywnych wyników badań czy wreszcie niechęć do krytycznego spojrzenia na posiadane umiejętności warsztatowe to tylko kilka przykładów z bogatego katalogu zarzutów stawianych małym wielkim uczonym. Formułując tak mocne tezy, Witkowski bardzo dba o to, by żadna z nich nie pozostała bez merytorycznego uzasadnienia, co pozwala na skuteczną obronę w przypadku, gdyby pojawiły się głosy krytyki.

Współczesną psychologię, osłabioną i przytłoczoną, zdaniem autora, ogromną ilością powstających ciągle nowych publikacji i wyników badań, zaatakował wirus nadmiaru, a ten, szczególnie w czasach, gdy świat nauki „chronicznie cierpi (…) na brak replikacji”, zdaje się być szczególnie groźny. Aby zapobiec jego dalszemu rozprzestrzenianiu, należałoby, jak wynika z prowadzonego wywodu, powrócić do znanych i sprawdzonych od wieków metod. W tym celu przede wszystkim ludzie związani z nauką powinni sobie przypomnieć działanie zasady Ockhama, wprost mówiącej o niemnożeniu bytów ponad potrzeby lub też sięgnąć po lekturę pism sceptyków, znanych przecież ze skutecznego eliminowania różnego rodzaju błędów myślowych.

Kiedy dekadę temu ukazał się pierwszy tom trylogii, jej autor chciał, jak sam mówi, tylko zajrzeć przez dziurkę od klucza, by odkryć pewien wycinek istniejącej rzeczywistości. Dziś, po latach różnych doświadczeń, taka postawa wydaje się być jego zdaniem niewystarczająca. Zawężanie pola widzenia w znaczący sposób ogranicza bowiem powszechny dostęp do prawdy, a co za tym idzie, oddaje pole osobom pilnie strzegącym wejścia do pełnego wiedzy skarbca. Przełamanie tak funkcjonującego monopolu wymaga z pewnością nie tylko determinacji, ale też pozytywnie rozumianej zawziętości oraz uporu, czego, jak pokazuje historia kolejnych tomów Zakazanej psychologii, Witkowskiemu z pewnością nie brakuje. Niczym wytrawny detektyw śledzi on niestrudzenie wszelkie nieprawidłowości, niezgodności i niekonsekwencje badawcze. Jest w tym, jak się zdaje, dość osamotniony, podobnie jak wielu rozsianych po całym świecie naukowych nonkonformistów, których, jak pisze, spotykają ze strony środowiska nie tylko różnego rodzaju szykany i agresja, lecz także bolesny ostracyzm. Do tej pory żadne przeszkody nie zdołały powstrzymać Witkowskiego od angażowania się w aktywności mające na celu obalanie szkodliwych społecznie przekonań. Jego czynne uczestnictwo w akcjach takich jak chociażby „10:23, homeopatia, nic w tym nie ma”, czy w kampanii współtworzonej z Klubem Sceptyków Polskich „Psychologia to nauka, nie czary”, zdaje się potwierdzać tezę, że autor jest osobą zdeterminowaną w dążeniu do poszukiwania i upowszechniania prawdy. Pozostaje tylko życzyć, by nie dopadło go obezwładniające zniechęcenie.

Aneta Zawadzka

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:

Hans Eysenck. Jak oszukano chorych na raka. Tomasz Witkowski i Jacek Tabisz

Rozmowa z Jackiem Tabiszem (Racjonalista.tv) o nadużyciach Hansa Eysencka: 26 prac uznanych za niewiarygodne, badania finansowane przez przemysł tytoniowy i to, dlaczego środowisko naukowe tak długo milczało.

Kolejna rozmowa wyemitowana w Racjonalista.tv stanowi rodzaj suplementu do ostatniego tomu mojej Zakazanej psychologii. 
Hans Eysenck to jeden z filarów światowej psychologii. Na jego prace powołują się niemal wszyscy badacze zagadnień ludzkiej psyche, dr Witkowskiego nie wyłączając. Ostatnio jednakże okazało się, że Eysenck sfałszował część swoich badań. Stawiają one ważne wnioski – na przykład o wpływie charakteru na zachorowalność na raka.
Zapraszam do wysłuchania i obejrzenia rozmowy!

O czym rozmawialiśmy

Hans Eysenck był w chwili śmierci w 1997 roku najczęściej cytowanym żyjącym psychologiem na świecie, a wśród wszystkich badaczy nauk społecznych ustępował tylko Marksowi i Freudowi. Opublikował ponad 900 artykułów i kilkadziesiąt książek. W 2019 roku King’s College London uznał za niewiarygodne 26 artykułów, które napisał wspólnie z Ronaldem Grossarthem-Maticekiem, dotyczących wpływu osobowości na zachorowania na raka i choroby serca.

Wątpliwości zgłaszano od dawna. Już w 1991 roku jedno z czasopism poświęciło cały numer krytyce tych prac i nieudanym próbom ich powtórzenia – i przez prawie 30 lat nikt tego nie podjął. Badania finansował w dużej mierze przemysł tytoniowy, któremu wnioski o „osobowości nowotworowej” były bardzo na rękę. Anthony Pelosi przez trzy lata szukał wydawcy dla rzetelnej analizy tych nadużyć, bo czasopismo założone przez Eysencka ją odrzuciło. Gdy w końcu się ukazała, redaktor David Marks wezwał do zbadania łącznie 61 prac.

Ta historia pokazuje ciemniejszą stronę nauki: gdy ktoś zdobywa tak silną pozycję, podważanie jego prac oznacza narażenie się dużej części środowiska. Jeden oszust pociąga za sobą rzesze badaczy, którzy budowali na jego wynikach. Ja sam cytowałem w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii” jedną z prac objętych dziś śledztwem. Zarazem teoria osobowości Eysencka, budowana w jego głównym nurcie badań, wciąż jest solidnym fundamentem współczesnej wiedzy – nadużycia dotyczyły jego pobocznych, kontrowersyjnych zainteresowań.

Ta rozmowa jest suplementem do ostatniego tomu „Zakazanej psychologii”, w którym piszę o fałszerstwach i nadużyciach w nauce.

O problemach związanych z badaniami Eysencka pisałem wcześniej tutaj:

Philip Zimbardo, Hans Eysenck, Cyril Burt. Jak bardzo sławnym musi stać się psycholog, aby jego oszustwa uznano za prawdę?

A także w tygodniku „Polityka”:

Nadpalony autorytet

Wkrótce ukaże się również mój obszerniejszy tekst na ten temat w Forum akademickim, o publikacji którego oczywiście napiszę na blogu.
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Nadpalony autorytet

Pod takim tytułem akceptowałem pdf artykułu złożonego do druku w „Polityka” Musiało się w ciągu tych paru dni od akceptacji do druku sporo wydarzyć, bo redakcja ogłosiła „Koniec legendy…” Przeraża mnie ten pęd do klikalności.

Pod takim tytułem akceptowałem pdf artykułu złożonego do druku w „Polityka” Musiało się w ciągu tych paru dni od akceptacji do druku sporo wydarzyć, bo redakcja ogłosiła „Koniec legendy…” Przeraża mnie ten pęd do klikalności. Osobiście nie uważam, aby to był koniec legendy Eysencka. Jeszcze chyba długo nie. Mimo wszystko zapraszam do lektury, bo poza tytułem, cała reszta, to moje słowa.

Koniec legendy badacza osobowości Hansa Eysencka

Hans Jürgen Eysenck z synem, Michaelem Williamem.Anne-Katrin Purkiss/National Portrait Gallery / Forum
Czarne chmury zebrały się nad spiżową postacią Hansa Jürgena Eysencka, jednego z najwybitniejszych psychologów wszech czasów. Wygląda na to, że działał nieuczciwie i nieetycznie.
Eysenck był zamieszany w „jeden z najgorszych skandali w historii nauki” – stwierdził prof. Anthony Pelosi z Priory Hospital w Glasgow. W wyniku analizy przeprowadzonej przez King’s College w Londynie 26 jego artykułów uznano za niebezpieczne. Od Brytyjskiego Towarzystwa Psychologicznego zażądano zaś przeprowadzenia dochodzenia obejmującego 61 publikacji, w tym ponad 40 artykułów, 10 rozdziałów książek i 2 książki, z których każda miała trzy wydania. Powodem prześwietlania działalności psychologa są jego niejasne relacje z koncernami tytoniowymi. Czytaj dalej klikając TUTAJ.
O sprawie Eysencka pisałem wcześniej:

Philip Zimbardo, Hans Eysenck, Cyril Burt. Jak bardzo sławnym musi stać się psycholog, aby jego oszustwa uznano za prawdę?

Rozmawiałem również na ten temat z jackiem Tabiszem na zaproszenie Racjonalista.tv:

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam do Wrocławia na spotkanie autorskie połączone z wystawą

Co łączy mieszkańców Asylum i Zakazaną psychologię?

Było to tak… W tym roku powstało na Instagramie konto wydawnictwa Bez Maski, któregoś dnia po wpisaniu hasztagu #zakazanapsychologia okazało się, że ta oraz inne moje książki były na Instagramie, zanim zawitało tam wydawnictwo. Ba, okazało się również, że są sfotografowane w dość niecodziennych okolicznościach. Jakieś papierowe postaci, jakiś dziwny – przypominający pensjonat – entourage. W ten sposób dowiedzieliśmy się o istnieniu Asylum.

Asylum to projekt Katarzyny Sobczuk – filozofa i artystki wizualnej – która mówi o nim tak:

Asylum to cykl poświęcony rodzicom nastolatków. Papierowi mieszkańcy Asylum spędzają czas w samowolnym szpitalu psychiatrycznym. Sezon pierwszy cechuje brak zmiany – wycinanki próbują po prostu przetrwać. Czytają książki, oglądają telewizję, obchodzą Święta i Sylwestra. W sezonie drugim podejmują różne próby aktywności lub pociechy. Film składa się z kilku epizodów: próby sportu i rekreacji, próby podróży, próby nałogów. W końcu mieszkańcy robią to, co wszyscy – podejmują próbę psychoterapii.

Terapia mieszkańców Asylum polega na tym, że czytają książki Tomasza Witkowskiego. W trakcie dowiedzą się, że terapia im nie pomoże, i to, paradoksalnie, czyni ich silniejszymi. Właśnie porcja sceptycyzmu może im pomóc najbardziej, tak jak według stoickich zaleceń pomaga nam, gdy rano wyobrazimy sobie swój pogrzeb, a potem może być już tylko lepiej.

Później wycinanki podejmują kolejne próby aktywności – terapia jest jednym z epizodów.

Co jeszcze łączy Asylum z Zakazaną Psychologią? Szacunek dla kategorii losu, ujęcie sceptycyzmu jako źródła siły, radość pracy i pewna skłonność do francuskich lekarzy. W Asylum pracują prawdziwi francuscy lekarze, którzy są przyjaciółmi Renaty Aulagnier. Po pracy razem piją wino i dzielą się wynikami badań.

——————————————————————————————

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:

Reklamy

Czy doświadczenia pseudopacjentów ze słynnego eksperymentu Rosenhana zostały zmyślone?

Porównanie eksperymentu Davida Rosenhana do pojedynczego strzału, który zapoczątkował rewolucję w psychiatrii amerykańskiej, nie jest żadną przesadą. Na początku lat 70. XX wieku jego autor wraz z siedmioma innymi ochotnikami, którzy nigdy nie mieli żadnych problemów psychicznych zgłosili się do wybranych szpitali psychiatrycznych w USA, gdzie podczas badania oświadczali jedynie, że słyszą „głosy”. Każdy z tej ósemki został zdiagnozowany jako chory psychicznie, a następnie zatrzymany w szpitalu. Siedmiu uczestników eksperymentu zostało zakwalifikowanych jako schizofrenicy. Każdemu podawano silne leki psychotropowe. Wszyscy zostali zdekonspirowani przez innych pacjentów, ale żaden przez personel medyczny. Rosenhan opisał swój nieortodoksyjny eksperyment w artykule zatytułowanym On being sane in insane places, który opublikował w prestiżowym piśmie „Science”, a który do dzisiaj jest jednym z najczęściej cytowanych artykułów psychologicznych. Oprócz relacji z przebiegu wydarzeń zawierał również alarmujące statystyki zebrane z doświadczeń pseudopacjentów podczas ich pobytów w szpitalach. Każdy z nich był hospitalizowany średnio przez 19 dni. Najkrótszy czas pobytu w szpitalu to tydzień, najdłuższy, to aż 52 dni. Wszyscy opuścili szpital na własną prośbę, wbrew zaleceniom lekarzy, co oznacza, że uznawano ich za zbyt chorych, aby mogli wyjść ze szpitala. Przepisano im w sumie ponad 2100 tabletek, w większości silnych leków psychotropowych. Kontakt z lekarzami wynosił średnio 6,8 minuty dziennie, 71% lekarzy mijało pseudopacjentów bez jakiejkolwiek reakcji, kiedy ci się do nich zwracali. Wyniki eksperymentu wstrząsnęły amerykańską opinią publiczną i były szokiem dla współczesnej psychiatrii, potwierdzając jednocześnie zarzuty formułowane pod jej adresem przez ruch antypsychiatrii. Wykazały jednoznacznie, że psychiatrzy nie mają narzędzi umożliwiających im dokonanie rozróżnienia pomiędzy ludźmi zdrowymi i chorymi. Publikacja Rosenhana i dyskusja, jaka została przez nią wywołana, doprowadziła do tego, ze wiele szpitali psychiatrycznych w USA po prostu zamknięto. Przyczyniła się ona również do przeprowadzenia ogromnego programu badawczego, a w konsekwencji do zmian w metodach diagnozowania psychiatrycznego, które obecnie wielu autorów nie waha się nazwać rewolucyjnymi[1]. Badania, o których mowa, rozpoczęły się w 1974 r. i były prowadzone pod przewodnictwem Roberta Spitzera – psychiatry i zdecydowanego krytyka metody zastosowanej przez Rosenhana. Były one bezpośrednią odpowiedzią na panujący w psychiatrii kryzys ujawniony eksperymentem Rosenhana. W ich wyniku powstała trzecia wersja Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), opracowana siłami American Psychiatric Association. Dzisiaj jednak stanęliśmy przed koniecznością zweryfikowania nie tylko prawdziwości wniosków sformułowanych przez Rosenhana, lecz również realności opisywanych przez niego wydarzeń, bowiem wszystko wskazuje na to, że zostały one po prostu… zmyślone. Tak przynajmniej dowodzi Susannah Cahalan – autorka, dopiero co opublikowanej, książki The Great Pretender, znana szerszej publiczności z bestsellerowych pamiętnika Brain in Fire, który został również zekranizowany i może być znany polskiemu odbiorcy w postaci filmu Umysł w ogniu. “The Great Pretender” is out Nov. 5. Cahalan swoje twierdzenia sformułowała na podstawie gruntownych studiów archiwum, jakie pozostawił po sobie Rosenhan, ale przede wszystkim dziennikarskiego śledztwa, jakie przeprowadziła próbując dotrzeć do uczestników tych niecodziennych wydarzeń. Szukając ich zatrudniła nawet agencję detektywistyczną i opublikowała w czasopiśmie „Lancet” prośbę o pomoc w skontaktowaniu jej z tymi osobami. Niestety, nadaremnie. Wszystko wskazuje na to, że większość uczestników eksperymentu nigdy nie istniała. Odnalazła zaledwie dwóch, przy czym ten drugi okazał się pseudopacjentem numer 9, którego Rosenhan wykluczył z analizy, a którego relacje również podważają wiarygodność znanej nam wersji wydarzeń. Poszukiwania Cahalan ujawniły również, że David Rosenhan podpisał umowę na książkę, w której miał opisać szczegółowo doświadczenia uczestników swojego eksperymentu. Napisał około 200 stron maszynopisu, ale książki nigdy nie skończył, a wydawca, który wypłacił mu zaliczkę wystąpił w stosunku do niego z roszczeniami. Czyżby Rosenhan obawiał się, że książka może go zdemaskować? W całej tej historii jest tylko jedno wydarzenie, co do którego możemy mieć pewność, że było prawdziwe. Kiedy sprawa stała się bardzo głośna, jeden ze szpitali rzucił Rosenhanowi wyzwanie, twierdząc, że może on podesłać do niego więcej oszustów i tym razem zostaną oni bezbłędnie rozpoznani. Rosenhan zgodził się na ten test. Po miesiącu szpital z dumą oświadczył, że rozpoznał 41 oszustów. Niestety, okazało się, że Rosenhan nie wysłał tam nikogo, co poniekąd miało potwierdzać jego wcześniejsze tezy na temat braku odpowiednich narzędzi diagnozy, którymi powinni dysponować lekarze psychiatrzy. Susannah Cahalan w swojej książce podkreśla, że nie jest całkowicie pewna, czy Rosenhan dopuścił się oszustwa. Liczy też na to, że jej ukazanie się być może skłoni rzeczywistych uczestników eksperymentu Rosenhana do kontaktu z nią i uzupełnienia tej historii. Bez względu jednak, jaki będzie przebieg dalszych wydarzeń, stanęliśmy dzisiaj ponownie przed koniecznością korekty naszych podręczników, z których nauczamy psychologii i psychiatrii, a dla mnie osobiście oznacza to konieczność naniesienia korekt w pierwszym tomie mojej trylogii Zakazana psychologa. Podejrzenia Cahalan mają bardzo mocne podstawy. Jeśli nic ich nie podważy, w psychologii ponownie będziemy musieli zrewidować swoją wiedzę i ponownie zawęzić jej obszar, co do której mamy pewność, że jest wiedzą pewną i bezpieczną. [1] R. Mayes, A. V. Horwitz, DSM-III and the revolution in the classification of mental illness. „Journal of the History of the Behavioral Sciences”, 41(3), s. 249–67, 2005; A. Speigel, The Dictionary of Disorder: How one man revolutionized psychiatry. „The New Yorker”, 80(41), s. 56-63, 2005; M. Wilson, DSM-III and the transformation of American psychiatry: a history. „American Journal of Psychiatry”, 150(3), s. 399–410, 1993.

____________________________________________________

Więcej na ten temat można przeczytać również w:

NATURE

The New York Times

New York Post

Tłumaczenie oryginalnego tekstu artykułu Rosenhana można znaleźć w książce pod redakcją K. Jankowskiego Przełom w psychologii. Czytelnik, Warszawa 1978. Przełom O eksperymencie Rosenhana i jego konsekwencjach pisałem również w I tomie Zakazanej psychologii.
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.