„Wścibski ogrodnik” – recenzja „Zakazanej psychologii”

To fragment obszernej recenzji autorstwa prof. Czesława Nosala, która ukazała się w kwietniowym numerze miesięcznika „Nowe Książki”. Zapraszam do lektury całego tekstu:

Udane łączenie popularyzacji wiedzy psychologicznej z krytyką popełnianych błędów i nierzetelności badaczy jest trudnym zadaniem. Wiele zależy od tego jaką koncepcję nauki wyznajemy i jaką perspektywę czasu uwzględniamy. Tomasz Witkowski, krytyk i popularyzator psychologii, zajmuje się nierzetelnością w badaniach psychologicznych. Ostrzega przed nadmiernymi generalizacjami, błędami, a nawet oszustwami. Okazuje się bowiem, że chociaż uczeni są w dość korzystnej sytuacji, bo hipotezy/teorie umierają za nich (Karl Popper), to jednak niektórzy mogą zbytnio przywiązywać się do martwych hipotez.

To fragment obszernej recenzji autorstwa prof. Czesława Nosala, która ukazała się w kwietniowym numerze miesięcznika „Nowe Książki”. Zapraszam do lektury całego tekstu: Wścibski ogrodnik

Więcej o książce po kliknięciu na okładkę.

 

 

 

 

 

Rozmowa z moim udziałem w Halo.Radio

Radek Gruca 2020-02-28 @21:00 Zapraszam do wysłuchania rozmowy z moim udziałem przeprowadzonej przez red. Radosława Grucę na antenie Halo.Radio, 28 lutego 2020 roku.
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

CIEMNA STRONA PSYCHOLOGII Strzeżcie się każdego, kto wam radzi, jak żyć

To tytuł kolejnej rozmowy o ciemnych stronach psychologii i kolejnej próby rzucania grochem o ścianę. Mimo wszystko zapraszam do lektury. Wysiłek przeprowadzenia ze mną tej rozmowy podjęła red. Edyta Ochmańska, za co serdecznie jej dziękuję.

To tytuł kolejnej rozmowy o ciemnych stronach psychologii i kolejnej próby rzucania grochem o ścianę. Mimo wszystko zapraszam do lektury. Wysiłek przeprowadzenia ze mną tej rozmowy podjęła red. Edyta Ochmańska, za co serdecznie jej dziękuję.

Rozmowa z Tomaszem Witkowskim, psychologiem, autorem książek „Psychoterapia bez makijażu” i „Zakazana psychologia”. Wysyp doradców i mówców motywacyjnych, którzy ciągle tłumaczą nam, jak powinniśmy żyć, budzi moją niechęć – mówi nasz rozmówca.

Czy psychoterapia może zaszkodzić?
Od lat zajmuję się negatywnymi skutkami psychoterapii. W tym czasie zgłosiło się do mnie bardzo wiele osób, które twierdzą, że zostały skrzywdzone przez psychoterapeutów czy psychiatrów. Niektórych doprowadziło to do prób samobójczych. Ostrożne szacunki mówią, że 10-20 proc. pacjentów doświadcza negatywnych skutków psychoterapii. Źle prowadzona może doprowadzić do tragedii, pogłębić alkoholizm, zmienić system wartości, zniszczyć relacje rodzinne, przyczynić się do porzucenia kariery czy obranej drogi życiowej lub uwikłać w niszczącą relację seksualną. Nie znaczy to jednak, że namawiam, by bać się psychoterapii. Proponuję tylko, by zastosować wobec niej myślenie krytyczne.
Po lekturze pańskiej książki „Psychoterapia bez makijażu”, prezentującej rozmowy z osobami, które są ofiarami psychoterapii, można wpaść w panikę. Które z praktyk terapeutycznych są szczególnie szkodliwe? Wiele badań pokazuje, że analizowanie przeszłych trudnych wydarzeń przeszkadza w osiągnięciu równowagi psychicznej. Czas rzeczywiście pomaga leczyć rany, a zacierająca się pamięć o minionych doznaniach działa na naszą korzyść. Terapeuta koncentrujący się na wydarzeniach z przeszłości może skutecznie ten proces zaburzyć. Taki najprostszy przykład to debriefing psychologiczny. To metoda interwencji, którą stosuje się w stosunku do ofiar różnego rodzaju traum, katastrof. Nie wymyślił jej jednak psycholog ani lekarz, ale strażak, po to, żeby pomagać swoim kolegom. Rozpowszechnił tę metodę, ale już w pierwszych kilku latach jej stosowania okazało się, że jest albo nieskuteczna, albo przynosi szkodę. Kiedy doszło do zamachu na World Trade Center, na zgliszcza wyruszyli psychologowie, żeby pomagać świadkom katastrofy. Po 10 latach od tej tragedii ukazał się raport z badań, które dowiodły, że osoby, które otrzymały pomoc psychologiczną, dużo gorzej radziły sobie z powrotem do równowagi psychicznej niż te, które tej pomocy nie otrzymały. Czytaj dalej klikając TUTAJ.
Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Relacja filmowa ze spotkania autorskiego we Wrocławiu

21 listopada we wrocławskiej mediatece odbyło się spotkanie zorganizowane z okazji publikacji trzeciego tomu zamykającego moją trylogię zatytułowaną Zakazana psychologia. Spotkanie poprzedzone było projekcją filmu ASYLUM Katarzyny Sobczuk i towarzyszyła mu wystawa zdjęć poświęconych temu projektowi. Dzięki Racjonalista.tv mogę się dzisiaj z Państwem podzielić relacją z tego spotkania. Zapraszam do obejrzenia nagrania.

Asylum to projekt Katarzyny Sobczuk – filozofa i artystki wizualnej – która mówi o nim tak:

Asylum to cykl poświęcony rodzicom nastolatków. Papierowi mieszkańcy Asylum spędzają czas w samowolnym szpitalu psychiatrycznym. Sezon pierwszy cechuje brak zmiany – wycinanki próbują po prostu przetrwać. Czytają książki, oglądają telewizję, obchodzą Święta i Sylwestra. W sezonie drugim podejmują różne próby aktywności lub pociechy. Film składa się z kilku epizodów: próby sportu i rekreacji, próby podróży, próby nałogów. W końcu mieszkańcy robią to, co wszyscy – podejmują próbę psychoterapii.

Terapia mieszkańców Asylum polega na tym, że czytają książki Tomasza Witkowskiego. W trakcie dowiedzą się, że terapia im nie pomoże, i to, paradoksalnie, czyni ich silniejszymi. Właśnie porcja sceptycyzmu może im pomóc najbardziej, tak jak według stoickich zaleceń pomaga nam, gdy rano wyobrazimy sobie swój pogrzeb, a potem może być już tylko lepiej.

Później wycinanki podejmują kolejne próby aktywności – terapia jest jednym z epizodów.

Co jeszcze łączy Asylum z Zakazaną Psychologią? Szacunek dla kategorii losu, ujęcie sceptycyzmu jako źródła siły, radość pracy i pewna skłonność do francuskich lekarzy. W Asylum pracują prawdziwi francuscy lekarze, którzy są przyjaciółmi Renaty Aulagnier. Po pracy razem piją wino i dzielą się wynikami badań.

Kilka niżej zamieszczonych zdjęć da Państwu wyobrażenie na temat ASYLUM.

Więcej relacji na temat projektu ASYLUM można znaleźć w sieci wpisując nazwę projektu oraz nazwisko autorki.

——————————————————————————————

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:

 

W poszukiwaniu prawdy – recenzja „Zakazanej psychologii”

W numerze 10/2019 FORUM AKADEMICKIEGO ukazała się recenzja Zakazanej psychologii autorstwa Anety Zawadzkiej. Zupełnie ją przegapiłem, więc dzielę się nią dopiero teraz.

W numerze 10/2019 FORUM AKADEMICKIEGO ukazała się recenzja Zakazanej psychologii autorstwa Anety Zawadzkiej. Zupełnie ją przegapiłem, więc dzielę się nią dopiero teraz. Poniżej jej pełny tekst:

Jesteśmy oto świadkami kolejnej odsłony batalii o rzetelność i odpowiedzialność w psychologii, która „dopomina się o porządki, a każdy wysiłek poświęcony na ich przeprowadzenie ma ogromne znaczenie”. Na czele tych zmagań znowu staje człowiek mocno zmotywowany, by ujawniać wszelkie istniejące nieprawidłowości. Już po raz trzeci Tomasz Witkowski, bo o nim mowa, z niezmiennym zaangażowaniem godnym wielkiej sprawy zajmuje się sytuacjami, które jego zdaniem w ogóle nie powinny mieć miejsca. Autor trylogii Zakazana psychologia od lat tropi bowiem przejawy różnych nieścisłości występujących głównie w obrębie nauk społecznych. Tym razem w III tomie serii demaskuje Witkowski działalność pewnego grona specjalistów, których nadrzędnym celem nie jest bynajmniej, jak wynika z prowadzonej narracji, dążenie do poznania i ujawniania prawdy, ale raczej samolubne zaspokajanie osobistych potrzeb. Żądza sławy, intelektualizacja, uznanie własnej nieomylności, a także brak zgody na publikowanie negatywnych wyników badań czy wreszcie niechęć do krytycznego spojrzenia na posiadane umiejętności warsztatowe to tylko kilka przykładów z bogatego katalogu zarzutów stawianych małym wielkim uczonym. Formułując tak mocne tezy, Witkowski bardzo dba o to, by żadna z nich nie pozostała bez merytorycznego uzasadnienia, co pozwala na skuteczną obronę w przypadku, gdyby pojawiły się głosy krytyki.

Współczesną psychologię, osłabioną i przytłoczoną, zdaniem autora, ogromną ilością powstających ciągle nowych publikacji i wyników badań, zaatakował wirus nadmiaru, a ten, szczególnie w czasach, gdy świat nauki „chronicznie cierpi (…) na brak replikacji”, zdaje się być szczególnie groźny. Aby zapobiec jego dalszemu rozprzestrzenianiu, należałoby, jak wynika z prowadzonego wywodu, powrócić do znanych i sprawdzonych od wieków metod. W tym celu przede wszystkim ludzie związani z nauką powinni sobie przypomnieć działanie zasady Ockhama, wprost mówiącej o niemnożeniu bytów ponad potrzeby lub też sięgnąć po lekturę pism sceptyków, znanych przecież ze skutecznego eliminowania różnego rodzaju błędów myślowych.

Kiedy dekadę temu ukazał się pierwszy tom trylogii, jej autor chciał, jak sam mówi, tylko zajrzeć przez dziurkę od klucza, by odkryć pewien wycinek istniejącej rzeczywistości. Dziś, po latach różnych doświadczeń, taka postawa wydaje się być jego zdaniem niewystarczająca. Zawężanie pola widzenia w znaczący sposób ogranicza bowiem powszechny dostęp do prawdy, a co za tym idzie, oddaje pole osobom pilnie strzegącym wejścia do pełnego wiedzy skarbca. Przełamanie tak funkcjonującego monopolu wymaga z pewnością nie tylko determinacji, ale też pozytywnie rozumianej zawziętości oraz uporu, czego, jak pokazuje historia kolejnych tomów Zakazanej psychologii, Witkowskiemu z pewnością nie brakuje. Niczym wytrawny detektyw śledzi on niestrudzenie wszelkie nieprawidłowości, niezgodności i niekonsekwencje badawcze. Jest w tym, jak się zdaje, dość osamotniony, podobnie jak wielu rozsianych po całym świecie naukowych nonkonformistów, których, jak pisze, spotykają ze strony środowiska nie tylko różnego rodzaju szykany i agresja, lecz także bolesny ostracyzm. Do tej pory żadne przeszkody nie zdołały powstrzymać Witkowskiego od angażowania się w aktywności mające na celu obalanie szkodliwych społecznie przekonań. Jego czynne uczestnictwo w akcjach takich jak chociażby „10:23, homeopatia, nic w tym nie ma”, czy w kampanii współtworzonej z Klubem Sceptyków Polskich „Psychologia to nauka, nie czary”, zdaje się potwierdzać tezę, że autor jest osobą zdeterminowaną w dążeniu do poszukiwania i upowszechniania prawdy. Pozostaje tylko życzyć, by nie dopadło go obezwładniające zniechęcenie.

Aneta Zawadzka

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:

Psychologowie i szarlatani – audycja w radiowej Dwójce

Podobny obraz Z pewnym opóźnieniem, dla tych, którzy nie mieli okazji posłuchać, zamieszczam link do audycji sprzed kilku tygodni, która miała miejsce w radiowej dwójce, a która miała toczyć się wokół zagadnień związanych z moją ostatnią książką Zakazana psychologia. Audycji dość osobliwej moim zdaniem, ale oceńcie to sami słuchając jej.

***

Tytuł audycji: Rachunek myśli Prowadzi: Michał Nowak Gość: Ewa Głód, dr Tomasz Witkowski Data emisji: 16.11.2019 Godzina emisji: 23:00 Żeby posłuchać audycji kliknij ikonę poniżej: Więcej o mojej książce:

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny. dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”
Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć! Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM
Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:
Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Tomasz Witkowski, niegdyś porządny człowiek, dziś okrutny prześladowca terapeutów, łowca szarlatanów, psychologożerca itp.

Tytuł tego posta jest parafrazą ostatniego zdania opowiadania Marka Twaina „Jak kandydowałem na gubernatora”. Co prawda ja nie wysuwałem swojej kandydatury w żadnych wyborach politycznych i daleko mi do dramaturgii przeżyć opisanych przez Twaina, ale zdecydowałem się zabrać publicznie głos w kilku ważnych, moim zdaniem, sprawach. A to wszystko w ciągu zaledwie niecałych dwóch tygodni. W połowie listopada w toruńskim wydaniu „Gazety Wyborczej” ukazała się drukiem rozmowa przeprowadzona przez red. Grzegorza Giedrysa na temat mojej książki Psychoterapia bez makijażu, nad którą pracowałem cztery lata, a do której bardzo długo wybierałem tytuł. Zależało mi na tym, aby nie sugerować czytelnikom wniosków. Usiłowałem także uniknąć agresywnego języka, tak charakterystycznego w dzisiejszych przekazach medialnych. Wspólnie z wydawcą doszliśmy do wniosku, że usunięcie makijażu nie jest ani czynnością brutalną, ani obliczoną na sensację. W wyniku tej czynności może się bowiem okazać, że twarz osoby, którą zdobił makijaż, jest ładniejsza i bardziej naturalna bez niego. Częściej pewnie ta twarz okaże się zwyklejsza i mniej wyrazista. Czasami, po usunięciu grubych warstw podkładu i pudru rzeczywistość może nas niemile zaskoczyć. O tym jednak, jaki jest rezultat tej czynności zadecyduje sam czytelnik, po lekturze książki. Takich dylematów nie miała jednak redakcja toruńskiego wydania „Gazety Wyborczej”, która zatytułowała rozmowę ze mną na temat książki: Polska psychoterapia jest dzika i drapieżna. Pacjenci często ofiarami terapeutów. Oczywiście, to nie jest cytat z moich wypowiedzi. To wniosek redakcji. W ten sposób zostałem prześladowcą terapeutów, bo tak określili mnie czytelnicy tekstu, którzy poprzestali na lekturze tytułu (wszak wiadomo, że od czytania oczy się psują a przekonanie o własnej wysokiej inteligencji wystarcza zamiast lektury). Zresztą, komu przyjdzie do głowy, że redakcje najczęściej w „twórczy” sposób upiększają tytułami prace swoich dziennikarzy? Nie zdążyłem się jeszcze otrząsnąć z tego, co zobaczyłem w „Wyborczej”, gdy jeszcze tego samego dnia przeczytałem ze zdumieniem o sobie na stronie Programu II Polskiego Radia: „Szarlatan” to jedno z najważniejszych określeń w słowniku Tomasza Witkowskiego, który od lat tropi nieuczciwe zachowania w świecie psychologii. Cóż, być może, mimo mojej dbałości o język, nieopacznie nadużywałem tego słowa i oto skrupulatny dziennikarz przyłapał mnie na takiej niedbałości? Sprawdziłem: w najnowszym, trzecim tomie mojej Zakazanej psychologii, która liczy sobie 442 strony, a o której miała być zapowiadana w tak osobliwy sposób audycja użyłem tego słowa 2 razy, co daje średnią raz na 221 stron. W Psychoterapii bez makijażu, mojej poprzedniej książce, która jest zapisem rozmów z pacjentami i terapeutami użyłem tego słowa 3 razy stawiając pytania moim rozmówcom. Tyle w ciągu ponad pięciu lat pracy. Być może pojawiło się to słowo jeszcze raz lub dwa w jakimś artykule czy poście na moim blogu. Czy to zbyt często? Nie wiem, być może. Chyba jednak niewystarczająco często, aby stwierdzić, że „to jedno z najważniejszych określeń w moim słowniku”. Zresztą, dowiedziałem się jeszcze więcej równie zadziwiających rzeczy o sobie podczas samej audycji. Wystarczy jej posłuchać TUTAJ. Przyjąłem te wydarzenia, jako jakiś niefortunny zbieg okoliczności i z ufnością patrzyłem w przyszłość, kiedy przeczytałem maila od znajomego psychologa. Jego zdaniem ogłosiłem w „Polityce”, najbardziej poczytnym tygodniku w Polsce, Koniec legendy badacza osobowości Hansa Eysencka! Zdębiałem. Co prawda napisałem artykuł o nadużyciach w badaniach Eysencka, ale jeszcze tydzień wcześniej sprawdzałem pdf artykułu złożonego do druku pod ładnym, zaproponowanym przez redakcję, tytułem Nadpalony autorytet, którym zastąpiono moją, bardziej banalną propozycję Rysy na pomniku. Czy w ciągu tego tygodnia, od sprawdzenia artykułu do momentu jego publikacji, redakcja odkryła jakieś nowe wstrząsające fakty? Sprawdziłem. Nie. Mój artykuł opisuje badania Eysencka, które stanowią ok. 7% jego dorobku i osobiście nie uważam, aby to był koniec jego legendy. Jego wkład w rozwój psychologii jest niezaprzeczalny, a wyniki wielu jego badań zbyt dobrze sprawdzone, aby ogłaszać jego koniec. Zresztą, ten koniec legendy, to chyba czyjś dość chaotyczny pomysł, bo w wydaniu papierowym „Polityki” artykuł ukazał się pod tytułem Nadpalony autorytet, choć w spisie treści tego samego wydania widnieje tytuł Koniec legendy… W ten sposób zostałem psychologożercą, jak wdzięcznie określił mnie jeden z czytelników. Te wydarzenia miały miejsce pomiędzy 15 a 26 listopada. Niecałe dwa tygodnie. Ta intensywność uświadomiła mi i przypomniała, jak systematycznie i powoli media (i to, zdawało by się wcale nie tabloidowe) zamieniają mnie z „niegdyś porządnego człowieka” w oszołoma, który z obłędem w oczach prześladuje bogu ducha winnych psychologów, rzuca oszczerstwa na psychoterapeutów i toczy pianę z ust przy każdej nadarzającej się okazji, kiedy można wgryźć się w łydkę jakiemuś uczonemu. Podobno kiedy próbuje się ugotować żabę wrzucając ją do wrzątku, ta natychmiast wyskoczy z garnka. Jest jednak sposób na to, aby ja ugotować. Wystarczy włożyć ją do zimnej woli i powoli podgrzewać. Chyba podobnie jest z przerabianiem komuś twarzy na potrzeby zwiększenia klikbajtowości. Wystarczy robić to powolutku. Mi chyba ostatnio ktoś zbyt gwałtownie zwiększył temperaturę w garnku. Z szacunkiem, Tomasz Witkowski niegdyś porządny człowiek, dziś… wpiszcie sobie sami co Wam tylko podsunie wyobraźnia.
A to krótka i wyrywkowa zaledwie historia tego, jak powoli próbowano mnie ugotować. Lata temu ze względu na łamania zasad rzetelności dziennikarskiej zerwałem współpracę z tygodnikiem WPROST: OSKARŻAM TYGODNIK WPROST O ŁAMANIE PODSTAWOWYCH ZASAD RZETELNOŚCI DZIENNIKARSKIEJ I ŁAMANIE PRAWA EGZEGEZA „MOICH WYPOWIEDZI” CYTOWANYCH PRZEZ WPROST Wytykałem dziennikarzom przy różnych okazjach powierzchowność: DO DZIENNIKARZY … i żerowanie na tragedii:

Śmierć i dziennikarz

A na wymyślone, czasem sprzeczne z treścią tytuły narzekałem też wielokrotnie. Na przykład tutaj: Czy ten ptak kala gniazdo, co je kala, czy ten, co mówić o tym nie pozwala?
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam do Wrocławia na spotkanie autorskie połączone z wystawą

Co łączy mieszkańców Asylum i Zakazaną psychologię?

Było to tak… W tym roku powstało na Instagramie konto wydawnictwa Bez Maski, któregoś dnia po wpisaniu hasztagu #zakazanapsychologia okazało się, że ta oraz inne moje książki były na Instagramie, zanim zawitało tam wydawnictwo. Ba, okazało się również, że są sfotografowane w dość niecodziennych okolicznościach. Jakieś papierowe postaci, jakiś dziwny – przypominający pensjonat – entourage. W ten sposób dowiedzieliśmy się o istnieniu Asylum.

Asylum to projekt Katarzyny Sobczuk – filozofa i artystki wizualnej – która mówi o nim tak:

Asylum to cykl poświęcony rodzicom nastolatków. Papierowi mieszkańcy Asylum spędzają czas w samowolnym szpitalu psychiatrycznym. Sezon pierwszy cechuje brak zmiany – wycinanki próbują po prostu przetrwać. Czytają książki, oglądają telewizję, obchodzą Święta i Sylwestra. W sezonie drugim podejmują różne próby aktywności lub pociechy. Film składa się z kilku epizodów: próby sportu i rekreacji, próby podróży, próby nałogów. W końcu mieszkańcy robią to, co wszyscy – podejmują próbę psychoterapii.

Terapia mieszkańców Asylum polega na tym, że czytają książki Tomasza Witkowskiego. W trakcie dowiedzą się, że terapia im nie pomoże, i to, paradoksalnie, czyni ich silniejszymi. Właśnie porcja sceptycyzmu może im pomóc najbardziej, tak jak według stoickich zaleceń pomaga nam, gdy rano wyobrazimy sobie swój pogrzeb, a potem może być już tylko lepiej.

Później wycinanki podejmują kolejne próby aktywności – terapia jest jednym z epizodów.

Co jeszcze łączy Asylum z Zakazaną Psychologią? Szacunek dla kategorii losu, ujęcie sceptycyzmu jako źródła siły, radość pracy i pewna skłonność do francuskich lekarzy. W Asylum pracują prawdziwi francuscy lekarze, którzy są przyjaciółmi Renaty Aulagnier. Po pracy razem piją wino i dzielą się wynikami badań.

——————————————————————————————

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:

Reklamy

Czy doświadczenia pseudopacjentów ze słynnego eksperymentu Rosenhana zostały zmyślone?

Porównanie eksperymentu Davida Rosenhana do pojedynczego strzału, który zapoczątkował rewolucję w psychiatrii amerykańskiej, nie jest żadną przesadą. Na początku lat 70. XX wieku jego autor wraz z siedmioma innymi ochotnikami, którzy nigdy nie mieli żadnych problemów psychicznych zgłosili się do wybranych szpitali psychiatrycznych w USA, gdzie podczas badania oświadczali jedynie, że słyszą „głosy”. Każdy z tej ósemki został zdiagnozowany jako chory psychicznie, a następnie zatrzymany w szpitalu. Siedmiu uczestników eksperymentu zostało zakwalifikowanych jako schizofrenicy. Każdemu podawano silne leki psychotropowe. Wszyscy zostali zdekonspirowani przez innych pacjentów, ale żaden przez personel medyczny. Rosenhan opisał swój nieortodoksyjny eksperyment w artykule zatytułowanym On being sane in insane places, który opublikował w prestiżowym piśmie „Science”, a który do dzisiaj jest jednym z najczęściej cytowanych artykułów psychologicznych. Oprócz relacji z przebiegu wydarzeń zawierał również alarmujące statystyki zebrane z doświadczeń pseudopacjentów podczas ich pobytów w szpitalach. Każdy z nich był hospitalizowany średnio przez 19 dni. Najkrótszy czas pobytu w szpitalu to tydzień, najdłuższy, to aż 52 dni. Wszyscy opuścili szpital na własną prośbę, wbrew zaleceniom lekarzy, co oznacza, że uznawano ich za zbyt chorych, aby mogli wyjść ze szpitala. Przepisano im w sumie ponad 2100 tabletek, w większości silnych leków psychotropowych. Kontakt z lekarzami wynosił średnio 6,8 minuty dziennie, 71% lekarzy mijało pseudopacjentów bez jakiejkolwiek reakcji, kiedy ci się do nich zwracali. Wyniki eksperymentu wstrząsnęły amerykańską opinią publiczną i były szokiem dla współczesnej psychiatrii, potwierdzając jednocześnie zarzuty formułowane pod jej adresem przez ruch antypsychiatrii. Wykazały jednoznacznie, że psychiatrzy nie mają narzędzi umożliwiających im dokonanie rozróżnienia pomiędzy ludźmi zdrowymi i chorymi. Publikacja Rosenhana i dyskusja, jaka została przez nią wywołana, doprowadziła do tego, ze wiele szpitali psychiatrycznych w USA po prostu zamknięto. Przyczyniła się ona również do przeprowadzenia ogromnego programu badawczego, a w konsekwencji do zmian w metodach diagnozowania psychiatrycznego, które obecnie wielu autorów nie waha się nazwać rewolucyjnymi[1]. Badania, o których mowa, rozpoczęły się w 1974 r. i były prowadzone pod przewodnictwem Roberta Spitzera – psychiatry i zdecydowanego krytyka metody zastosowanej przez Rosenhana. Były one bezpośrednią odpowiedzią na panujący w psychiatrii kryzys ujawniony eksperymentem Rosenhana. W ich wyniku powstała trzecia wersja Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), opracowana siłami American Psychiatric Association. Dzisiaj jednak stanęliśmy przed koniecznością zweryfikowania nie tylko prawdziwości wniosków sformułowanych przez Rosenhana, lecz również realności opisywanych przez niego wydarzeń, bowiem wszystko wskazuje na to, że zostały one po prostu… zmyślone. Tak przynajmniej dowodzi Susannah Cahalan – autorka, dopiero co opublikowanej, książki The Great Pretender, znana szerszej publiczności z bestsellerowych pamiętnika Brain in Fire, który został również zekranizowany i może być znany polskiemu odbiorcy w postaci filmu Umysł w ogniu. “The Great Pretender” is out Nov. 5. Cahalan swoje twierdzenia sformułowała na podstawie gruntownych studiów archiwum, jakie pozostawił po sobie Rosenhan, ale przede wszystkim dziennikarskiego śledztwa, jakie przeprowadziła próbując dotrzeć do uczestników tych niecodziennych wydarzeń. Szukając ich zatrudniła nawet agencję detektywistyczną i opublikowała w czasopiśmie „Lancet” prośbę o pomoc w skontaktowaniu jej z tymi osobami. Niestety, nadaremnie. Wszystko wskazuje na to, że większość uczestników eksperymentu nigdy nie istniała. Odnalazła zaledwie dwóch, przy czym ten drugi okazał się pseudopacjentem numer 9, którego Rosenhan wykluczył z analizy, a którego relacje również podważają wiarygodność znanej nam wersji wydarzeń. Poszukiwania Cahalan ujawniły również, że David Rosenhan podpisał umowę na książkę, w której miał opisać szczegółowo doświadczenia uczestników swojego eksperymentu. Napisał około 200 stron maszynopisu, ale książki nigdy nie skończył, a wydawca, który wypłacił mu zaliczkę wystąpił w stosunku do niego z roszczeniami. Czyżby Rosenhan obawiał się, że książka może go zdemaskować? W całej tej historii jest tylko jedno wydarzenie, co do którego możemy mieć pewność, że było prawdziwe. Kiedy sprawa stała się bardzo głośna, jeden ze szpitali rzucił Rosenhanowi wyzwanie, twierdząc, że może on podesłać do niego więcej oszustów i tym razem zostaną oni bezbłędnie rozpoznani. Rosenhan zgodził się na ten test. Po miesiącu szpital z dumą oświadczył, że rozpoznał 41 oszustów. Niestety, okazało się, że Rosenhan nie wysłał tam nikogo, co poniekąd miało potwierdzać jego wcześniejsze tezy na temat braku odpowiednich narzędzi diagnozy, którymi powinni dysponować lekarze psychiatrzy. Susannah Cahalan w swojej książce podkreśla, że nie jest całkowicie pewna, czy Rosenhan dopuścił się oszustwa. Liczy też na to, że jej ukazanie się być może skłoni rzeczywistych uczestników eksperymentu Rosenhana do kontaktu z nią i uzupełnienia tej historii. Bez względu jednak, jaki będzie przebieg dalszych wydarzeń, stanęliśmy dzisiaj ponownie przed koniecznością korekty naszych podręczników, z których nauczamy psychologii i psychiatrii, a dla mnie osobiście oznacza to konieczność naniesienia korekt w pierwszym tomie mojej trylogii Zakazana psychologa. Podejrzenia Cahalan mają bardzo mocne podstawy. Jeśli nic ich nie podważy, w psychologii ponownie będziemy musieli zrewidować swoją wiedzę i ponownie zawęzić jej obszar, co do której mamy pewność, że jest wiedzą pewną i bezpieczną. [1] R. Mayes, A. V. Horwitz, DSM-III and the revolution in the classification of mental illness. „Journal of the History of the Behavioral Sciences”, 41(3), s. 249–67, 2005; A. Speigel, The Dictionary of Disorder: How one man revolutionized psychiatry. „The New Yorker”, 80(41), s. 56-63, 2005; M. Wilson, DSM-III and the transformation of American psychiatry: a history. „American Journal of Psychiatry”, 150(3), s. 399–410, 1993.

____________________________________________________

Więcej na ten temat można przeczytać również w:

NATURE

The New York Times

New York Post

Tłumaczenie oryginalnego tekstu artykułu Rosenhana można znaleźć w książce pod redakcją K. Jankowskiego Przełom w psychologii. Czytelnik, Warszawa 1978. Przełom O eksperymencie Rosenhana i jego konsekwencjach pisałem również w I tomie Zakazanej psychologii.
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Philip Zimbardo, Hans Eysenck, Cyril Burt. Jak bardzo sławnym musi stać się psycholog, aby jego oszustwa uznano za prawdę?

Myślę, że odkryłem prawo, które decyduje o karierze w psychologii. Brzmi ono:

Wraz ze wzrostem pozycji naukowej, autorytetu i sławy psychologa poziom tolerancji dla jego oszustw rośnie do nieskończoności.

Wstyd się przyznać, ale zajęło mi to blisko 13 lat, bo tyle  zajmuję się badaniem naukowych oszustw i nadużyć. Przez cały ten czas leżało gdzieś na wyciągnięcie ręki, a ja przechodziłem obok, nie zwracając na nie uwagi. Prawo to jest odporne na wszelkie mechanizmy samokorygujące w nauce, o których naukowcy z dumą opowiadają. Mechanizmy te mają co najwyżej charakter samoretuszujący! Pomagają upiększyć rzeczywistość. Wiem, wiem, to moja naiwność sprawiła, że zajęło mi to tyle czasu i że wielu z Was już dawno o tym wiedziało. Po tych trzynastu latach mam jednak tę pewność, że nie sformułowałem swojego wniosku zbyt pochopnie i jest on mocno ugruntowany. Kilka historii doprowadziło mnie do sprecyzowania „prawa tolerancji”.

Philip Zimbardo

W tej, ciągnącej się kilkadziesiąt już lat, historii pojawił się niedawno nowy element – reakcja uczonych, a w zasadzie jej brak, na publikację w „American Psychologist” recenzowanego artykułu Thibault Le Texiera zatytułowanego Debunking the Stanford Prison Experiment. Jego autor jest jednocześnie autorem książki Histoire d’un mensonge (Historia kłamstwa), w której ujawnił kulisy słynnego eksperymentu więziennego, zwanego również eksperymentem stanfordzkim, przeprowadzonego w 1971 roku przez Philipa Zimbardo. Książka ta wywołała skandal, o którym pisałem rok temu na tym blogu w czerwcu, potem w lipcu w „Newsweeku”, rozmawiałem dwukrotnie w radiu TOK FM, w lipcu z red. Karoliną Głowacką, a następnie w sierpniu z red. Janem Stradowskim. Poświęciłem tej sprawie również cały rozdział swojej książki Zakazana psychologia. O cnotach, przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych. Dość głośno było również w światowych mediach, do których linki podawałem przy wcześniejszych publikacjach. Kiedy skandal wybuchł, pisałem, że zaczyna się jeden z najciekawszych eksperymentów w historii psychologii. I choć zaczynał się ciekawie, skończył jak większość – krótką wrzawą, próbami obrony, w których więcej było retoryki niż rzeczowych argumentów a później długą ciszą, która dla naszej dziedziny ma kolosalne znaczenie. Ale po kolei… Odwiedzając rok temu oficjalną stronę eksperymentu prisonexp.org można było przeczytać wiadomość od prof. Zimbardo, jak na zrzucie ekranu poniżej: Z niejakim zażenowaniem czytałem w wiadomości określenie „several bloggers”. Aż nazbyt dobrze pamiętam jak „garstką wichrzycieli” lub „podjudzaczy” określano setki strajkujących robotników w Polsce. Ale po co daleko szukać, wystarczy obejrzeć wiadomości TVP relacjonujące liczbę osób biorących udział w demonstracjach pod sądem, pod sejmem, aby zobaczyć dokładnie ten sam mechanizm umniejszania. Kiepski chwyt propagandowy. Wśród zdecydowanych krytyków eksperymentu Zimbardo jest chyba tylko jeden liczący się bloger – Ben Blum (jego artykuł tutaj: https://medium.com/s/trustissues/the-lifespan-of-a-lie-d869212b1f62). Są za to: wspomniany wcześniej francuski dokumentalista Thibault Le Texier: (https://www.contretemps.eu/entretien-texier-experience-stanford/), co najmniej kilku naukowców (zobacz np. artykuł w „The Psychologist”: https://thepsychologist.bps.org.uk/time-change-story i zamieszczone w nim linki), kilku liczących się dziennikarzy i przede wszystkim, uczestnicy eksperymentu oraz jego konsultant Carlo Prescott. Niezbyt dobrze to świadczy o uczciwości i otwartości autora eksperymentu w obliczu poważnej krytyki. Ale czyż taka krytyka może być silniejsza od „prawa tolerancji”? Nie sądzę. Przemawiają za tym oświadczenia niektórych naukowców, które jak na naukowców przystało opierają się w znacznej mierze na… wierze. Wybitny psycholog Gordon Bower, obecnie emerytowany profesor Uniwersytetu Stanfordzkiego kończy swoje oświadczenie w obronie Zimbardo następującym stwierdzeniem:
„Bez względu na wszystko, pozostaję wierny swojemu przekonaniu o solidności i uczciwości kariery naukowej dr. Zimbardo w psychologii społecznej i czuję (feel), że ataki kierowane na niego i jego naukę są bezpodstawne”.
Podobnych wypowiedzi było dużo więcej i większość z nich miała podobnie silne podstawy. Le Texier napisał artykuł naukowy i drobiazgowo przedstawił w nim zarówno swoje zarzuty ,jak i dowody po to, aby dyskusję o nadużyciach Zimbardo przenieść, z przypisanej jej kategorii „krytyki kilku blogerów”, do świata akademickiego. Nie udało się. Zarówno autor eksperymentu więziennego, jak i inni naukowcy biorący udział w tych dyskusjach zareagowali milczeniem. Podobnie potraktowali inny artykuł naukowy[1], który także ukazał się w tym roku. Zupełna ignorancja. Systematycznie natomiast ukazują się publikacje, w których eksperyment więzienny opisuje się w sposób zaproponowany prawie 50 lat temu przez Zimbardo. Wygląda na to, że legenda jest nie do ruszenia. A już na pewno nie przez argumenty naukowe. Obojętność środowiska akademickiego wobec nadużyć Philipa Zimbardo, poparcie udzielone mu przez niektórych uczonych, a następnie cisza wokół publikacji naukowych na ten temat dają do zrozumienia, że tego typu praktyki cieszą się przyzwoleniem. Co więcej, oznaczają, że eksperyment więzienny pozostanie na stronach większości podręczników akademickich, a studenci nadal będą uczyć się rozumienia rzeczywistości w wersji wymyślonej przez Zimbardo. To wszystko świadczy o tym, że psychologia wyretuszowała swój wizerunek. Ale przede wszystkim oznacza to konieczność postawienia pytania, czy dziedzina, w której zamiast korygować nadużycia retuszuje się je, pozostanie godna miana nauki?

Hans Jürgen Eysenck

W maju tego roku w wyniku przeprowadzonego przez siebie dochodzenia, King’s College w Londynie udostępniło raport, w którym dyplomatycznym mianem „niebezpiecznych” (unsafe) określiło 26 artykułów opublikowanych przez Hansa Jürgena Eysencka, jednego z najwybitniejszych psychologów wszech czasów, który w 1997 roku, w chwili swojej śmierci, był najczęściej cytowanym na świecie psychologiem. W rankingu najczęściej cytowanych uczonych reprezentujących wszystkie nauki społeczne zajmował trzecie miejsce – zaraz za Zygmuntem Freudem i Karolem Marksem, który był numerem jeden tego zestawienia. Dzisiaj nadal trudno znaleźć ranking, w którym nie zajmowałby jednej z czołowych pozycji. Raport King’s College dotyczył wyłącznie prac poświęconych przyczynom raka, chorób serca i metodom ich leczenia. Wszystkie badania, uznane obecnie za „niebezpieczne”, Eysenck przeprowadził wraz z Ronaldem Grossarth-Matickiem, doktorem socjologii i medycyny, który zajmował się badaniami epidemiologicznymi. W swoich artykułach dowodzili braku związku pomiędzy paleniem tytoniu a rakiem, a także wykazywali znaczący wpływ czynników osobowościowych na zachorowalność na raka i choroby serca. Brytyjskie Towarzystwo Psychologiczne zostało wezwane do przeprowadzenia oficjalnego dochodzenia, w którym zażądano retrakcji lub wniesienie poprawek do 61 publikacji tych dwóch autorów, w tym ponad 40 artykułów, 10 rozdziałów książek i 2 książek, z których każda miała trzy wydania. Udzieliło wymijającej odpowiedzi, stwierdzając, że prowadzenie tego typu dochodzeń leży w gestii instytucji, w których prowadzone były badania. Kontrowersje, w sprawie opisywanych badań, zgłaszano od 1985 roku. Nikt do tej pory nie zajął się tym poważniej. Jeśli zostaną podjęte kolejne śledztwa i potwierdzą podejrzenia Anthony’ego Pelosiego z Priory Hospital w Glasgow i Davida Marksa, redaktora naczelnego „Journal of Health Psychology”, że 61 publikacji powinno zostać poddanych retrakcji, Hans Eysenck znajdzie się nie tylko w rankingach najczęściej cytowanych psychologów i przedstawicieli nauk społecznych, ale ma szansę zdetronizować króla naukowych oszustów wśród psychologów, którym ciągle jest Diederik Stapel z 58 retraktowanymi pracami. Przyglądając się tej sprawie warto również pamiętać, że dotyczy ona wyłącznie małego wycinka działalności badawczej Eysencka. W ciągu swojego niezwykle aktywnego życia opublikował on ponad 900 artykułów naukowych i ponad 50 książek przetłumaczonych na wiele języków świata. Sprawę Eysencka, którą Pelosi nazwał „jednym z największych skandali naukowych wszech czasów”, opisuję dokładniej w swoich trzech kolejnych artykułach, które ukażą się wkrótce w:
  • Tygodniku POLITYKA;
  • Miesięczniku FORUM AKADEMICKIE;
  • SCIENCE BASED MEDICINE.

Sir Cyril Burt

Kiedy w latach 70. XX wieku ponad wszelką wątpliwość udowodniono fałszerstwa sir Cyrila Burta, mentora Eysencka i pierwszego psychologa, który za swoje zasługi otrzymał tytuł szlachecki, wydawało się, że jest to wydarzenie bez precedensu w całej historii psychologii. Rozmach, z jakim Burt fałszował wyniki, granicząca z brawurą arogancja, poczucie bezkarności były tak szokujące, że nikomu nie przyszło do głowy, aby ktoś jeszcze odważył się w przyszłości powtórzyć jego machinacje. Szczególnie, że Burt działał w czasach, kiedy na weryfikację pewnych faktów, która dziś zajmuje nam parę godzin, potrzeba było tygodni telefonów, listów, podróży, pobytów w archiwum itp. Jego oszustwom poświęciłem cały rozdział w pierwszym tomie Zakazanej psychologii. Nawet czciciele Burta, bo za takich należałoby uznać np. Arthura Jensena, kiedy ruszyli do obrony swojego mistrza, byli zmuszeni zmierzyć się z faktami i zaakceptować je. Jensen przyjechał specjalnie do Wielkiej Brytanii, aby zebrać komplet pism Burta i opracować przegląd jego prac. Ku swemu zdziwieniu znalazł on w artykułach Burta aż 20 (!) przypadków jednakowych wartości współczynnika korelacji, mimo iż prace dotyczyły różnych grup osób badanych. Tego w żaden sposób nie dało się wytłumaczyć. A mimo to Jensen i Eysenck uznali, że dane stanowiły dla Burta przypadkową dekorację dla zilustrowania teoretycznych założeń genetyki jakościowej, którą uważał za najważniejszą. Uznali oni, że „pomyłki” w pracach Burta były raczej wynikiem braku uwagi 72-letniego naukowca niż próbą świadomego wprowadzenia w błąd. W październiku 1976 roku ukazał się w „The Sunday Times” artykuł autorstwa Olivera Gillie, który po gruntownym zbadaniu sprawy Burta doniósł między innymi, że panie M. Howard i J. Conway nigdy nie istniały! Kim były obie panie, że ich istnieniu Gillie poświęcił tak wiele uwagi? Były współautorkami najważniejszych prac Burta, prowadziły w jego imieniu prace badawcze, a w czasie, kiedy był redaktorem „Journal of Statistical Psychology” pisały recenzje i artykuły, w których jednoznacznie wychwalały osiągnięcia Burta, przyznając mu wielokrotnie palmę pierwszeństwa i krytykując zaciekle oponentów. Po ustąpieniu Burta ze stanowiska redaktora pisma recenzje obu pań nie pojawiły się więcej. Te fakty dopełniły całości. Sir Cyril Burt został uznany przez środowisko naukowe za oszusta, który sfałszował większość swoich danych, choć Jensen i Eysenck dalej pozostali wierni swojej opinii o braku uwagi i zaniedbaniach starego badacza[2]. Myliłby się jednak ten kto sądziłby, że wyniki badań Burta ostatecznie trafiły do archiwów naukowej nieuczciwości. Kiedy latem tego roku rozmawiałem z jednym z najwybitniejszych genetyków zachowania – Robertem Plominem spytałem jakie jest jego zdanie na temat tamtych historycznych wydarzeń.
Tomasz Witkowski: Zważywszy na twoją wiedzę i doświadczenie, jesteś kimś, od kogo możemy oczekiwać wiarygodnej oceny pewnego wydarzenia historycznego, które do dziś pozostaje przedmiotem kontrowersji. Mówię o sir Cyrilu Burcie. Uważany za naukowego oszusta, doszedł do dość dokładnych wniosków dotyczących dziedziczenia inteligencji. Czy był mistrzem oszustów, uczonym zbyt leniwym, by prowadzić badania, czy może wymyślił swoje teorie przez przypadek? Co sądzisz o jego pracy? Robert Plomin: Myślę, że jest to bardzo nieprawdziwe przedstawienie całej historii. To stara sprawa, która została omówiona w trzech książkach. Wcale nie jest jasne, że to było oszustwo – to zwykłe medialne uproszczenie. Jak pokazaliśmy w wielu artykułach, możesz zapomnieć o danych Cyrila Burta, ale nadal uzyskać te same wyniki z przeglądu literatury światowej.

Ci, którym się nie udało

Dość często czytelnicy zarzucają mi, że przy pomocy pojedynczych przypadków próbuję pokazać, jak zepsuta jest nasza dziedzina. Poniżej kilka kolejnych nazwisk psychologów (w porządku alfabetycznym) i linków, z ostatnich tylko lat. Dotyczą tych, których sława była na tyle niska, że nie zapewniła im tolerancji innych uczonych. Brad Bushman. Diederik Stapel Dirk Smeester Jens Förster, Lawrence Sanna Marc Hauser Ping Dong i Chen-bo Zhong Sandra Lozano

Uwagi końcowe

Moje „prawo tolerancji” zostało sformułowane w oparciu o wiedzę, jaką zdobyłem badając naukowe oszustwa popełniane przez psychologów. Nie mam wystarczających danych na to, aby uogólniać je na inne dyscypliny. No i jest jeszcze jeden warunek, który musi zostać spełniony, aby zadziałało. Formułowane przez uczonego oszustwa muszą być zgodne z tym, w co chcą wierzyć inni ludzie. Bardzo trafnie sformułował to w rozmowie ze mną jeden z najwybitniejszych żyjących obecnie psychologów – Jerome Kagan.[3]
Tomasz Witkowski: Jak napisałeś w swojej autobiografii, Birth to Maturity przyniosła sławę zarówno Tobie, jak i twojemu współautorowi Howardowi Mossowi, ponieważ odkryliście coś, w co społeczność naukowa chce wierzyć. Czy w psychologii nadal obowiązuje zasada, że nagradzane są te osiągnięcia, które potwierdzają to, w co większość z nas wierzy? Jerome Kagan: Tak, to prawda dotycząca wszystkich nauk.
[1] Haslam, S. A., Reicher, S. D., & Van Bavel, J. J. (2019). Rethinking the nature of cruelty: The role of identity leadership in the Stanford Prison Experiment. The American Psychologist. https://doi.org/10.1037/amp0000443 [2] Oszustwom Cyrila Burta poświęciłem cały rozdział w pierwszym tomie Zakazanej psychologii. [3] Tak przynajmniej wynika z zestawienia z 2002 roku, w którym Jerome Kagan zajął 22 pozycję powyżej Carla Junga (23) i Ivana Pawłowa (24). Spośród żyjących psychologów na tej liście wyprzedza go tylko Albert Bandura. https://www.researchgate.net/publication/228079436_The_100_Most_Eminent_Psychologists_of_the_20th_Century
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Żniwa pseudonauki – wywiad dla tygodnika PRZEGLĄD

  Zapraszam do lektury wywiadu, który przeprowadziła ze mną red. Katarzyna Wierzbicka, a który ukaże się w w PRZEGLĄDZIE nr 42/2019       Jeśli jakaś przełomowa metoda została stworzona przez jednego człowieka, to już jest to podejrzane Dr Tomasz Witkowski – psycholog, sceptyk, popularyzator nauki. Współzałożyciel Klubu Sceptyków Polskich, zajmującego się m.in. demistyfikacją pseudonaukowych teorii. Autor m.in. „Psychoterapii bez makijażu” oraz serii „Zakazana psychologia”, której trzeci tom trafił do księgarń Według badania opinii „HealthWave” sprzed miesiąca, co czwarty Polak nie wierzy w medycynę konwencjonalną, a aż 10% uważa, że szczepionki są szkodliwe. Co więcej, lekarz jest uznawany za autorytet w sprawach zdrowotnych równie często, co Ewa Chodakowska. W swoich książkach analizuje pan podobne przekonania w kwestii zdrowia psychicznego. Co takiego się stało, że przestaliśmy ufać autorytetom? – Myślę, że zaważyło tu kilka kwestii. W 1969 r. opublikowana została książka pt. „Psychologia samooceny”. Jej autor, Nathaniel Branden, starał się w niej udowodnić, że wysokość samooceny jest najważniejszym czynnikiem w kształtowaniu osobowości człowieka. Według niego sukces szkolny, powodzenie zawodowe i zachowanie miało zależeć głównie od samooceny. Książka spotkała się z ogromnym uznaniem, mimo że na postawione w niej tezy nie było dowodów empirycznych, potwierdzały je jedynie dane anegdotyczne. Przekonanie o dobroczynnym wpływie wysokiej samooceny dokonało prawdziwego przewrotu głównie w edukacji. Przełożyło się bowiem na oczekiwanie szacunku do wszelkich indywidualnych przekonań – od tamtego czasu jesteśmy uczeni, że nasze poglądy są wartościowe jedynie dlatego, że są nasze, że mamy do nich prawo i nikt nie może się z nas naśmiewać. Rzecz w tym, że nauka jest kwestią nie opinii, a dowodów. Tymczasem tezy naukowe przestały być przez przeciętnych ludzi weryfikowane według ich zgodności z rzeczywistością, stały się sprawą wiary czy indywidualnych przekonań. Do tego doszła moda na filozofię New Age, poszukiwanie własnej drogi, itd. To wszystko sprawiło, że kiedy dziś ktoś publicznie głosi nonsens, czujemy się w obowiązku ten nonsens tolerować – nawet wtedy, kiedy jest on niebezpieczny dla innych, jak np. przekonanie o szkodliwości szczepionek. Działa to w obie strony: przedstawiciele instytucji odpowiadających za wiarę, nie naukę, przedstawiają swoje poglądy jako niepodważalne fakty. A czy nie jest tak, że nauka jest po prostu zbyt trudna dla laików? Być może uciekanie się do tego, co alternatywne, wynika z rodzaju poczucia odrzucenia przez autorytety i elitarności wiedzy naukowej. – To prawda, że nauka jest trudna, jednak jej zagadnienia mogą być wytłumaczone w zrozumiały dla laika sposób. Niestety, naukowcy mówiąc o niej, często posługują się niezrozumiałym żargonem, choć popularyzacja wiedzy jest przecież jednym z trzech obowiązków uczonych, obok prowadzenia badań i nauczania studentów. W Polsce przez całe dziesięciolecia nie dość, że nie przykładano wagi do popularyzacji nauki, ale wręcz takie próby traktowano pogardliwie, a ci, którzy je podejmowali, spotykali się z kpinami. Zresztą działalność popularyzatorska zwyczajnie się nie opłaca w polskim systemie akademickim – rzadko uzyskuje się za nią dodatkowe punkty. Ciągle jeszcze panuje przekonanie, że żeby nauka była nauką, musi być opowiedziana językiem niedostępnym dla przeciętnego człowieka. „Prędzej złodziej przyzna się, że ukradł, niż profesor, że głupstwo powiedział” – ten cytat z Fredry przytacza pan przed jednym z rozdziałów swojej książki. A może ten żargon jest rodzajem zabezpieczenia? W końcu im mniej osób zrozumie jakąś hipotezę, tym mniej będzie z nią dyskutować. – Rzecz w tym, że zamykając się na laików, uczeni pozostawiają większe pole do działania hochsztaplerom, którzy mówią językiem znacznie bardziej przystępnym. I tak twierdzą na przykład, że istnieje terapia lecząca jednocześnie autyzm, zespół Downa i porażenie mózgowe, choć są to zaburzenia o trzech zupełnie oddzielnych i niezwiązanych ze sobą przyczynach. Jednak to tacy oszuści prędzej trafią do tzw. zwykłego człowieka niż naukowiec, który gardzi popularyzowaniem wyników swoich badań. To, że oszuści głoszą niezgodne z rzeczywistością przekonania, nazywając je faktami, nie jest jednak tak niepokojące, jak to, że wiedza potoczna traktowana jest jako oczywistość np. na uniwersytetach. – Zgadza się. Przykładem takiej hipotezy jest chociażby tzw. test Rorschacha: chodzi o tablice z symetrycznymi plamami atramentowymi, które pokazuje się badanemu, prosząc go o podanie skojarzeń mających być podstawą do analizy jego osobowości i diagnozy zaburzeń psychicznych. Ta metoda nigdy nie uzyskała potwierdzenia swojej wartości diagnostycznej w badaniach, co opisuję w „Zakazanej psychologii”. Mimo to jest ona wciąż używana przez niektórych psychologów, do tego przez biegłych sądowych. A zatem wyniki takiego „badania” mają wpływ na decyzje sądu i wymierne przełożenie na ludzkie życie. Warto pamiętać, że eugenika także została stworzona przez uczonego i była traktowana poważnie przez wiele lat, stając się m.in. „naukową” podstawą nazizmu i przyczyniając się do przymusowej sterylizacji setek tysięcy ludzi. Pełna wersja tekstu ukaże się w PRZEGLĄDZIE nr 42/2019

——————————————————————————————

O podobnych zagadnieniach więcej w mojej trylogii Zakazana Psychologia. Zachęcam w szczególności do sięgnięcia po trzeci tom, który w czerwcu tego roku opuścił drukarnię.
 

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny. dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”
Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć! Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM
Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:
Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

CHARAKTERY – 12 lat hipokryzji

Dokładnie 12 lat temu w magazynie Charaktery ukazał się artykuł autorstwa Renaty Aulagnier zatytułowany Wiedza prosto z pola zawierający kompletne pseudonaukowe bzdury.

Dokładnie 12 lat temu w magazynie Charaktery ukazał się artykuł autorstwa Renaty Aulagnier zatytułowany Wiedza prosto z pola zawierający kompletne pseudonaukowe bzdury. W rzeczywistości autorem artykułu byłem ja sam, a swoją prowokacją chciałem zwrócić uwagę, na fakt, że czasopismo to, mimo utytułowanej Rady Naukowej i wielokrotnych zapewnień o naukowym podejściu do prezentowanych treści, karmi czytelników pseudonaukową papką.[1] Po zdemaskowaniu przeze mnie prowokacji posypały się na moją głowę gromy. Większość oskarżeń kierowanych pod moim adresem miała charakter etyczny. Szybko zasłużyłem sobie na miano oszusta, specjalisty od manipulacji (możecie o tym przeczytać nawet w Wikipedii), porównywany byłem do agentów ABW, CBA, CIA.  Jednocześnie redakcja Charakterów wykreowała swój obraz jako ofiary tego niecnego manipulanta, zapewniając swoich czytelników, że dołożą wszelkich starań, aby uniknąć wprowadzania w błąd swoich czytelników. Czy spełniła swoje obietnice? Cóż,  przez 12 lat nie opublikowali sprostowania merytorycznego zawartych w artykule bzdur. Przez 12 lat od zdemaskowania przeze mnie prowokacji numer czasopisma zawierający bzdurny artykuł jest w ciągłej sprzedaży (http://sklep.charaktery.eu/charaktery-10-2007.html). Zamawiając egzemplarz Charakterów z października 2007 roku nie znajdziecie ani w kopercie, ani w samym czasopiśmie jakiegokolwiek sprostowania. Szafarze ocen moralnych zachłystujący się swoim oburzeniem nie mają najmniejszych skrupułów, aby przez 12 lat wprowadzać w błąd kolejnych czytelników skwapliwie przyjmując po 7 złotych za egzemplarz tego stęchłego numeru. Sprawdziłem to dokładnie i opisałem ponad trzy lata temu na swoim blogu w poście zatytułowanym Pecunia non olet. Od tego czasu systematycznie co rok sprawdzam, czy numer nadal jest w sprzedaży. To jednak nie koniec hipokryzji. Kiedy dowiedziałem się o tym, że Charaktery nadal bez jakiegokolwiek sprostowania sprzedają ów archiwalny egzemplarz, przesłałem mail do większości członków rady naukowej Charakterów oraz do uczonych zaangażowanych wówczas w dyskusję nad prowokacją.[2]  Na dwadzieścia kilka wysłanych wiadomości otrzymałem tylko dwie odpowiedzi. Jeden z autorów zapewniał, że myśli podobnie jak ja, drugi oświadczył, że porozmawia o tej sprawie z innymi członkami rady naukowej. I to w zasadzie… wszystko. Burza, którą wznieciłem w szklance wody zamieszkiwanej przez małych wielkich uczonych okazała się zwykła pianą, która opadła tak szybko, jak powstała. Historia ta nie byłaby pełna bez refleksji sprzed wielu lat:
W czasach, gdy wszystko spadło w cenie – i honor i mądrość i odwaga – gdzie skryć się przed zgrają napastliwych? Jak uchronić siebie przed śmieciarzami dusz zaludniającymi ekrany, stronice gazet i książek?
Bogdan Białek, redaktor naczelny „Charakterów”
[1] Czytelnicy, którzy nigdy o mojej prowokacji nie słyszeli, mogą przeczytać więcej na jej temat tutaj: https://web.archive.org/web/2019/http://www.tomaszwitkowski.pl/dawny-blog/page0.html [2] Dyskusji tej poświęcono cały 4 numer Psychologii Społecznej z 2008 roku.
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zanim prawda włoży buty, kłamstwo obiegnie pół świata – wykład w Centrum Nauki Kopernik

26 września 2019 roku, w ramach organizowanych przez Centrum Nauki Kopernik Wieczorów dla dorosłych wygłoszę wykład poświęcony psychologii kłamstwa.

ZANIM PRAWDA WŁOŻY BUTY, KŁAMSTWO OBIEGNIE PÓŁ ŚWIATA

Kłamstwo jest chyba najbardziej kontrowersyjnym i jednocześnie najczęściej praktykowanym występkiem. Potępiamy je lecz mimo to kłamiemy wszyscy, jak pokazują badania, od 2 do 200 razy dziennie. Jakie są najpowszechniejsze motywy kłamstw? Dlaczego trudno jest kłamać? Kto kłamie częściej, kobiety czy mężczyźni? Czy inteligentnym kłamie się łatwiej? Jakie cechy predestynują nas do kłamstwa? Kim są kłamcy patologiczni? W jaki sposób kłamiemy? Jak można wykryć kłamcę? Czy da się żyć bez kłamstwa? To tylko niektóre z pytań, na które odpowiedzi spróbuje udzielić podczas interaktywnego wykładu dr Tomasz Witkowski.

Znalezione obrazy dla zapytania centrum nauki kopernik

 

Gdzie: Audytorium (parter)
Kiedy: 19.00 | Czas: 45 min
Liczba miejsc ograniczona: 200

Szczegóły całego wydarzenia TUTAJ

 

Problematyce kłamstwa poświęciłem też jedną ze swoich książek. Zapraszam do jej lektury:

Image result for "psychologia kłamstwa"T. Witkowski Psychologia kłamstwa. Motywy, strategie, narzędzia. Oficyna Wydawnicza UNUS 2002 / Wyd. drugie Biblioteka Moderatora, 2006.

Fragment pdf

Kup książkę

 

Z opinii czytelników:

Bardzo dobra lektura, szybko się czyta, łatwo przyswajalna treść. Autor niezauważalnie zmusza do refleksji. Polecam.

 

To nie jest książka dla tych, którzy chcą dowiedzieć się jak okłamywać innych. Niech nie liczą na tę książkę. Z niej przede wszystkim można dowiedzieć się się jak obronić się przed kłamstwem.

 

Z literaturą naukową mam tyle wspólnego co z Mercedesami, czyli praktycznie nic. Z dwa razy jechałem, widzę na drogach i nie wiem czy do mnie pasuje. Tym razem było trochę inaczej, gdy przypadkiem dojrzałem „psychologie kłamstwa” postanowiłem się z nią zapoznać. Nie ma co ukrywać, że Witkowski pisze językiem zrozumiałem dla zwykłych głów, a nie tylko dla docentów i profesorów. Treść jest zrozumiała i wszystko jest klarowanie przedstawione.

Czy uda się zbadać ludzką psychikę? – rozmowa w Racjonalista.tv

Dziesiątego września Racjonalista.tv opublikował kolejną rozmowę przeprowadzoną ze mną przez Jacka Tabisza na bardzo podstawowe pytania: Czy uda się zbadać ludzką psychikę? Co już osiągnięto i w którą stronę powinna się rozwijać ta gałąź wiedzy? Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania rozmowy.

O podobnych zagadnieniach więcej w mojej trylogii Zakazana Psychologia. Zachęcam w szczególności do sięgnięcia po trzeci tom, który ledwie parę tygodni temu opuścił drukarnię.

 

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:
Przeczytaj recenzję:
mala-psychologia-logo-final-2018

Błogosławieni, którzy nie czytali, a wiedzą! – zwięzły poradnik dla hejterów

„Zakazana psychologia. O cnotach, przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych” to już trzynasta moja książka. Podobnie jak przy publikacji pięciu poprzednich i wielu moich artykułów cierpię męki, kiedy widzę pobrużdżone czoła moich krytyków od lat odkrywających na potrzeby chwili, setki razy sprawdzone stare metody deprecjacji ludzi, którzy wykonali jakąś pracę (o wymiarze dla owych krytyków najczęściej niewyobrażalnym). Co prawda temu wysiłkowi umysłowemu towarzyszy satysfakcja i rodzaj samozachwytu nad własną „błyskotliwością”, ale są one dość przelotne, dlatego uznałem, że po raz kolejny ulżę Wam publikując ponownie krótki podręczny katalog takich metod. Ulżę też sobie – nie będę musiał czytać Waszych oskarżeń – wystarczy, że wymienicie mi swoje ulubione numery. A. Sposoby ogólne (dla wszystkich):
  1. Przede wszystkim zacznijcie jak najszybciej i nie przejmujcie się faktem, że nie widzieliście książki na oczy. Najlepsi z Was skrytykowali książkę już w momencie, kiedy tylko autor wyjawił zamysł jej napisania. Im szybciej zaczniecie, tym więcej osób zniechęcicie do jej lektury. Błogosławieni, którzy nie czytali, a wiedzą!
  2. Nie czytajcie książki, bo to strata czasu. Wybierzcie sobie jakąś publiczną wypowiedź autora, wyjmijcie ją z kontekstu i na jej podstawie krytykujcie, to co robi – to naprawdę sprawdzony i skuteczny sposób. Większość odbiorców Waszej krytyki też nie czyta grubych książek, a jedną wypowiedź może nawet zapamięta.
  3. Nie przejmujcie się tym, że książka zawiera odniesienia do ogromnej liczby wyników badań. Nazwijcie to, co przez kilka lat robił jej autor jego POGLĄDAMI i atakujcie! Z faktami czasem trudno dyskutować, z poglądami uda się to bezsprzecznie.
  4. Korzystajcie z emocjonalnego języka. Nazwijcie pracę autora KRUCJATĄ, WOJNĄ lub ATAKIEM. Od razu znajdziecie się po właściwej stronie jako ktoś, kto przeciwstawia się przemocy, a autor będzie musiał się tłumaczyć.
  5. Dokonujcie zgeneralizowanych ocen moralnych stwierdzając na przykład, że to, co robi autor jest ZŁE. Uzasadnienie nie musi być wyrafinowane, wystarczy, że stwierdzicie np. „bo zniechęca innych do korzystania z pomocy”. Nie obawiajcie się, że ktoś sprawdzi czy macie podstawy, żeby nazywać to, czego bronicie pomocą a nie przemocą (do tej pory nikt tego nie próbował zrobić). Stwierdzenie, że ktoś zniechęca innych do szukania pomocy ma tak silny wydźwięk moralny, że odbiorca Waszej krytyki będzie od razu przygotowany na kolejną ocenę np. „to, co robi autor powoduje, że ma krew na rękach!”. Prawda, że mocne?
  6. Stawiajcie głośno pytanie: CO AUTOR PROPONUJE W ZAMIAN? Nie, nie przejmujcie się, że ktoś odkryje głupotę tego pytania i odwróci je pytając Was dlaczego mielibyśmy szukać zamienników przemocy wobec kobiet, korupcji, nadużywania seksualnego dzieci itp. Wierzcie mi, że zadziała wdrukowany w mózgi Waszych odbiorców dogmat, że nic, nie może być lepsze od czegoś.
  7. Bez względu na ogrom przytaczanych przez autora faktów, powinniście stanowczo stwierdzić, że POTRZEBNA JEST DALSZA DYSKUSJA. Nawet jeśli nie znacie żadnych faktów, albo wypowiecie dowolnie idiotyczne twierdzenia, kompletnie sprzeczne z prawidłowościami matematyki, logiki, prawami chemii, wynikami prowadzonych przez dziesięciolecia badań, broniąc ich i będąc w narożniku, pozbawieni jakichkolwiek argumentów powinniście bezwzględnie stwierdzić – „nie można tak jednoznacznie czegoś przekreślać, z pewnością potrzebna jest dalsza rzeczowa dyskusja na ten temat”. Dzięki temu znowu dokonuje się cudowna przemiana niedouczonego ignoranta w osobę otwartą na argumenty, skłonną do kompromisu i ugodową, a osobnika wykształconego i wyposażonego w wiedzę przeobraża w zamkniętego na dyskusję i pozbawionego tolerancji fanatyka. Aby to przeobrażenie wzmocnić, warto jeszcze rzeczowe argumenty nazwać DOGMATYCZNYMI, choćby nawet to określenie miało dotyczyć twierdzeń matematycznych lub innych dobrze znanych praw odkrytych przez naukę.
  8. Kiedy już naprawdę nie będziecie wiedzieli co powiedzieć, przybierzcie wyraz intelektualnej troski, pokiwajcie głową i z wyrazem zatroskania oznajmijcie: SZKODA, ŻE NIEMOŻLIWA JEST KONSTRUKTYWNA DYSKUSJA…
B. Sposoby personalne (mające doprowadzić do nokautu):
  1. NAJWYRAŹNIEJ FACET MA ZE SOBĄ JAKIŚ PROBLEM. Ta prosta diagnoza o oczywistych implikacjach bywa twórczo modyfikowana na różne sposoby.
  2. I wreszcie na zakończenie możecie przypisać autorowi najbardziej niecne motywy, jakie nim kierują – chciwość, mściwość, narcyzm, zawiść i co tylko jeszcze zagra w duszy rozgrzanego hejtera. Pamiętajcie, im więcej błota rzucicie, tym więcej go przylgnie!
Zamieszczone wyżej wskazówki zostały sporządzone na podstawie wielu lat doświadczeń w roli obiektu intelektualnego hejtu. Wiele z tych uwag przedstawiłem bardziej lub mniej obszernie w swoich poprzednich tekstach. Odsyłam do nich najbardziej przenikliwych hejterów. NIEZBĘDNIK DZIESIĘCIOPROCENTOWEGO INTELEKTUALISTY PAMIĘTAJ, KONTAKT Z TERAPEUTĄ MOŻE ZOSTAĆ UŻYTY PRZECIWKO TOBIE CO W ZAMIAN? SZKIC O KRYTYCZNYM MYŚLENIU JAK KRYTUKOWAĆ „PSYYCHOTERAPIĘ BEZ MAKIJAŻU”? – ZWIĘZŁY PORADNIK DLA HEJTERÓW
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zakazana psychologia 3 w radiu TOK FM

Zaczynamy zastępować psychologią religię – dr Tomasz Witkowski, autor „Zakazanej psychologii”. O zakazanej psychologii, o cnotach, przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych z red. w. Zapraszam do wysłuchania podcastu audycji lub lektury transkrypcji rozmowy.

Zaczynamy zastępować psychologią religię – dr Tomasz Witkowski, autor „Zakazanej psychologii”

O zakazanej psychologii, o cnotach, przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych z red. Hanna Zielińska w Radio TOK FM. Zapraszam do wysłuchania podcastu audycji lub lektury transkrypcji rozmowy.  Posłuchaj podcastu klikając na ikonkę poniżej.

Książka wydana przez Wydawnictwo Bez Maski już w przedsprzedaży TUTAJ!

O czym rozmawialiśmy

Rozmawialiśmy o trylogii „Zakazana psychologia” – każdy tom jest osobną całością – i o dekadzie mojej pracy na rzecz psychologii jako nauki. Czy było warto? Książki pomogły pojedynczym czytelnikom, którzy piszą, że otworzyły im oczy, ale psychobiznes nadal kwitnie.

Mówiłem o kryzysie replikacji: uczeni zwracali uwagę na problemy psychologii od kilkudziesięciu lat, a działania podjęto dopiero niedawno. Rozmawialiśmy też o tym, że sprostowania mają mniejszą siłę niż sensacje – cenimy strażaka, który ratuje ludzi z płomieni, a nie inspektora, dzięki któremu do pożarów w ogóle nie dochodzi – oraz o współpracy naukowców z dziennikarzami.

Zakazana psychologia. O cnotach, przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych

Jak to się stało, że psychologowie przyczynili się do udoskonalenia tortur? Czym jest mózgowa pornografia? Ilu ofiarom traumatycznych wydarzeń pomoc psychologów przysporzyła dodatkowych cierpień? Czy rzucane przez psychologów klątwy mogą sprowadzić śmierć?

Już w przedsprzedaży TUTAJ

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię„.

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Jak to się stało, że psychologowie przyczynili się do udoskonalenia tortur? Czym jest mózgowa pornografia? Ilu ofiarom traumatycznych wydarzeń pomoc psychologów przysporzyła dodatkowych cierpień? Czy rzucane przez psychologów klątwy mogą sprowadzić śmierć?

To tylko kilka spośród intrygujących pytań, na które, z właściwą sobie przenikliwością, poszukuje odpowiedzi Tomasz Witkowski – autor trzeciej części trylogii Zakazana psychologia.

Intrygująca opowieść o tych poszukiwaniach utrzymuje w napięciu od pierwszych stron książki aż po ostatnie akapity. Autor z wielką swadą i pewnością prowadzi czytelnika przez najtrudniejsze obszary psychologii jeśli wymaga tego jego narracja. Towarzyszenie mu w poszukiwaniach jest niczym udział w fascynującej wyprawie. Jej celem jest odkrycie źródeł rzeki, która zalewa bezwartościowymi wynikami badań i pseudonauką ogromne tereny współczesnej psychologii. Efekt tych poszukiwań jest zatrważający – większość śladów prowadzi do świątyni nauki, a Witkowski nie idzie na żadne kompromisy w odkrywaniu prawdy.

Lektura dla odważnych czytelników, którzy są gotowi na konfrontację swoich wyobrażeń o nauce z twardą rzeczywistością. Non-fiction z najwyższej półki.

Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu:

Najświeższe informacje o książce, promocjach, spotkaniach autorskich znajdziesz na FP Wydawnictwa „Bez Maski”