O cnotach, przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych. Rozmowa na temat książki w radiu TOK FM poprowadzona przez red. Cezarego Łasiczkę. Posłuchaj podcastu klikając na ikonkę poniżej.
Zakazana psychologia
O cnotach, przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych
Rozmowa na temat książki w radiu TOK FM poprowadzona przez red. Cezarego Łasiczkę. Posłuchaj podcastu klikając na ikonkę poniżej.
O czym rozmawialiśmy
Rozmawialiśmy o trzecim tomie „Zakazanej psychologii” tuż przed jego premierą. Przytaczałem dane o liczbie zaburzeń psychicznych w kolejnych wydaniach podręcznika DSM: w ciągu 60 lat wzrosła ona ponad trzy i pół raza, do 374. Opowiadałem też, że planowałem jedną książkę o nadużyciach i mitach psychologii, a materiału starczyło na trzy tomy – i dzieło wciąż nie jest ukończone.
Mówiłem o trudnym związku psychologii z maszynami: od lat 40. psychologowie odrzucają wsparcie metod statystycznych i komputerów, choć bywają one trafniejsze w diagnozie, a dziś pojawiają się także aplikacje terapeutyczne. Porównywałem też dorobek psychologii z osiągnięciami fizyki.
Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
To tytuł mojego artykułu, który ukazał się 24 maja 2019 r. w magazynie „Plus Minus Rzeczpospolita”. Felieton zawiera garść moich refleksji na gilotyny Hume’a w codziennej życiowej praktyce i w korzystaniu z osiągnięć nauki. Zapraszam do lektury!
Zaczyna się od twierdzeń niechlujnych z punktu widzenia naukowego, które dostają się do umysłów niektórych psychoterapeutów i wszelkiego autoramentu mówców motywacyjnych. Powstają z tego rzekomo oparte na nauce imponujące modele „dobrego życia”, jakie przeróżni guru obwieszczają światu niczym objawienia.
Obfitość i różnorodność porad na temat tego, jak żyć, przybrała dzisiaj bezprecedensowe rozmiary. Przy niemal nieograniczonym dostępie do informacji mamy możliwość wglądu w kilka tysięcy modeli życia proponowanych przez religie. W większym lub mniejszym związku z religiami formułują swoje rady nasi bliscy i przyjaciele. Do własnego modelu życia nakłaniają nas nauczyciele towarzyszący nam w okresie edukacji. Dobre rady wylewają się z kolorowych magazynów i wypełniających półki poradników. Mają ich pełne usta celebryci, medialni guru, pomniejsi coachowie i trenerzy, których spotykamy w pracy czy klubie fitness. Szczodrze szafują nimi psychoterapeuci. Poustawiane wszędzie drogowskazy wskazują, jak żyć, aby utrzymać lepsze zdrowie, jak poprawić kondycję, jak się rozwijać, jak kształcić, co robić, aby spełnić się w życiu rodzinnym, jak zachować zdrowie psychiczne, jak osiągnąć pełnię samorozwoju i życia duchowego. Ta obfitość nasuwa wyobraźni gargantuicznych rozmiarów centrum handlowe, w…
Czytaj dalej: TUTAJ
Zapraszam do lektury artykułu, który ukazał się 21 stycznia 2019 r. w magazynie „Plus Minus Rzeczpospolita”. Jest to felieton zawierający moje refleksje na temat ogłoszonych w listopadzie ub.
Zapraszam do lektury artykułu, który ukazał się 21 stycznia 2019 r. w magazynie „Plus Minus Rzeczpospolita”. Jest to felieton zawierający moje refleksje na temat ogłoszonych w listopadzie ub. roku wyników dużego projektu replikacyjnego Many Labs 2 oraz stanu współczesnej psychologii, a w szczególności ogłoszonej przez American Psychological Association jej niezwykłej popularności.
Dr Tomasz Witkowski: Psychologia w kryzysie, choć popularna jak nigdy
Zaledwie pół roku temu świat obiegła informacja, że Philip Zimbardo sfałszował słynny stanfordzki eksperyment więzienny. Teraz nie zdołano powtórzyć kilkunastu kolejnych badań, na których opierają się podręczniki psychologii. Dlaczego więc usługi i studia psychologiczne cieszą się coraz większą popularnością?
Ile fałszywych banknotów w obiegu powoduje, że waluta staje się bezużyteczna? Jaki odsetek fałszywych haseł w Wikipedii doprowadziłby do całkowitej kompromitacji tego źródła informacji? Jaki procent bubli w produkcji sprawia, że ludzie przestają kupować produkty konkretnej firmy? Ile nieprawdziwych informacji może opublikować gazeta, zanim zacznie tracić zaufanie czytelników? 10 procent? 20? Czy jedna czwarta to już zbyt wiele? Jedna trzecia? A co powiecie o połowie?
Przypuszczalnie większość czytelników odrzuci ostatnie propozycje, a dla znacznej części nawet 10 proc. wyda się możliwością zbyt przesadzoną. Są jednak dziedziny oferujące nam połowę bubli spośród swoich dokonań i one nie tylko nie tracą na popularności, ale zdobywają w coraz większe uznanie. Z pewnością należy do nich psychologia.
Jeszcze dobrze nie opadł kurz po skandalu, jaki wybuchł w 2015 roku po ogłoszeniu wyników Reproducibility Project, w którym na 100 powtórzonych…
Czytaj dalej: TUTAJ
W Polsce na schizofrenię choruje wyjątkowo dużo, bo aż około 1 mln ludzi. Najczęściej diagnozowany rodzaj tej choroby, to schizofrenia paranoidalna.
W Polsce na schizofrenię choruje wyjątkowo dużo, bo aż około 1 mln ludzi.[1] Najczęściej diagnozowany rodzaj tej choroby, to schizofrenia paranoidalna. Diagnozuje się ją u 65% ogółu chorych na schizofrenię[2] co w naszym kraju może dawać nawet liczbę 650 tys. osób. Różne źródła podają różne wskaźniki przestępczości wśród osób chorych na schizofrenię. Jedne utrzymują, że jest ona wielokrotnie mniejsza niż w pozostałej części populacji,[3] inne mówią o nieco wyższej częstotliwości, ale nieporównywalnej z obiegowymi opiniami na ten temat.[4] Większość przeciętnych ludzi obawia się osób chorych na tę chorobę i mylnie uważa, że są stanowczo częściej sprawcami przestępstw. Osoby ze schizofrenią są jednak przynajmniej 14 razy częściej ofiarami przestępstw z użyciem przemocy niż ich sprawcami.[5]
Od kilku dni w Polsce przeciętny obywatel spotyka się z wszechobecną informacją: „Stefan W., zabójca prezydenta Adamowicza cierpiał na schizofrenię paranoidalną”.[6] W przekazywaniu i omawianiu tej informacji uczestniczą psychologowie i psychiatrzy – autorytety w zakresie zdrowia psychicznego. Na niespotykaną dotąd skalę media z udziałem specjalistów prowadzą kampanię na rzecz utrwalenia stereotypu: „osoba cierpiąca na schizofrenię jest potencjalnym niebezpiecznym przestępcą”. Kampanię, której nikt nie planował, nad którą nikt nie panuje, której efektów i skutków nikt nawet nie zamierza badać. Kampanię, która w bezprecedensowy sposób rujnuje to, co ogromnym nakładem energii, dobrej woli i z trudem zdobywanych środków próbują osiągnąć wszyscy ci ludzie, którzy pracują nad zmniejszeniem stopnia stygmatyzacji osób chorych psychicznie w naszym kraju.[7]
Kampania ta, choć prowadzona pod sztandarem walki z mową nienawiści i wrogością, skrzywdzi wielu, już i tak głęboko cierpiących, ludzi i ich bliskich. Odbywa się wbrew nielicznym rozważnym głosom nawołującym do opamiętania:
Występujemy przeciwko próbom utożsamiania przemocy i zbrodni z zaburzeniami psychicznymi. (…) Tego rodzaju utożsamienia są krzywdzące dla osób z problemami dotyczącymi zdrowia psychicznego. Mogą się przyczyniać do stygmatyzacji naszych pacjentów i utrwalać w świadomości społecznej krzywdzący i nieprawdziwy obraz zaburzeń psychicznych.[8]
Ta dzika akcja informacyjna stygmatyzująca ludzi chorych nie miałaby miejsca, gdyby nie niosła ze sobą żadnych korzyści. Jak często w tego typu sytuacjach – korzyści wyłącznie politycznych. Wykreowanie wizerunku „niepoczytalnego wariata”, który odstawił leki bardzo pomaga w rozmydleniu oskarżeń o polityczny charakter zabójstwa. Orzekanie poczytalności bez jakiegokolwiek kontaktu z osobą , diagnozowaną ma te oskarżenia uwydatnić. Oskarżony człowiek jest tylko zabawką w rękach zwolenników obu „prawd”, zabawką, którą wyrywają sobie obie strony niepomne na konsekwencje jakie to ze sobą niesie. Podobnie jak eksperci, którzy pozbawieni bezstronności politycznej i niepamiętający wartości etycznych swojego zawodu zaprzedali się za swoje kolejne „pięć minut” w mediach.[9]
Wypowiadane z ogromną pewnością siebie komentarze na temat motywów zachowań ludzi, których się nie widziało na oczy, omawianie cech ich osobowości i dyskutowanie o przypisywanych im zaburzeniach psychicznych niosą ze sobą pozorną korzyść samym ekspertom. Oto opinia publiczna uzyskuje potwierdzenie naiwnego przekonania, że psychologowie i psychiatrzy dysponują narzędziami pozwalającymi przeniknąć duszę ludzką, zajrzeć do niej, zrozumieć jej mechanizmy i objaśnić je zwykłym śmiertelnikom, a wszystko to wyłącznie na podstawie urywków wypowiedzi i skrawków informacji. Jakżeż ponętne złudzenie! Niestety, tylko złudzenie, dlatego korzyść jest pozorna. Jak pisałem gdzie indziej, my psychologowie słabo prognozujemy. Pięćdziesiąt lat badań nad możliwością prognozowania samobójstwa pokazało, że nie dysponujemy narzędziami lepszymi niż rzut monetą.[1] Nie lepsi jesteśmy w profilowaniu przestępców. Wyniki niedawnej metaanalizy pokazały, że w obszarze, w którym prognozy stawiane przez profilerów mogą decydować o bezpieczeństwie i życiu ludzi, jesteśmy równie bezradni.[2] Podobnie przygnębiające fakty pokazuje książka brytyjskiego specjalisty w zakresie psychologii sądowej. Nie jesteśmy w stanie prognozować ani szans na resocjalizację, ani tego, jak zachowa się zwolniony warunkowo więzień.[3] Tym bardziej nie jesteśmy w stanie robić tego mając do dyspozycji okruchy informacji.
Złudzenie stwarzane przez super ekspertów, to nie tylko wprowadzanie w błąd opinii publicznej. Wśród odbiorców przekazywanych informacji znajdują się sędziowie, nauczyciele, policjanci, lekarze, którzy w swojej pracy nierzadko podejmują decyzje oparte na opiniach psychologów lub psychiatrów. Znajdą się wśród nich również i ci, którzy wkrótce będą badać, przesłuchiwać i sądzić Stefana W. Czy będą w stanie myśleć niezależnie od tych wszystkich opinii, jakie przeczytali i usłyszeli z ust ekspertów? Czy może podejmą decyzje oparte na niepewnych opiniach wypowiadanych z ogromną pewnością siebie?
Zabieram głos w tych smutnych dla wielu Polaków okolicznościach nie po to, aby zamknąć usta psychologom i psychiatrom. Przeciwnie, uważam, że są zbyt mało aktywni w życiu społecznym, w ważnych społecznie sprawach. Jestem także głęboko przekonany, że mają bardzo wiele do powiedzenia tam, gdzie psychologia naprawdę coś potrafi. Znamy prawidłowości zmiany postaw ludzi, potrafimy usprawnić komunikację między ludźmi, wiemy, jak ludzie się uczą, rozumiemy mechanizmy pamięci i zapamiętywania, mamy ogromne osiągnięcia w poprawianiu bezpieczeństwa drogowego i powietrznego, zbadaliśmy prawidłowości rozwoju człowieka i podejmowania przez niego decyzji. Czy jednak nadużywanie zaufania do ekspertów polegające na publicznym głoszeniu z dużą pewnością siebie wątpliwych twierdzeń w ostateczności nie spowoduje podważenia tego zaufania? Czy ten festiwal psychologii na odległość, którego jesteśmy świadkami nie podważa zaufania do całej dziedziny? Czy nie deprecjonuje w szczególności tych ekspertów i specjalistów, których wiedza jest pewna i bezpieczna, a oni sami naprawdę zasługują na zaufanie?
Chciałbym wierzyć, że publiczne głosy psychologów i psychiatrów, o których piszę, wynikają z troski o złowrogą sytuację, w jakiej znalazło się nasze społeczeństwo. Jeśli jednak w imię walki z mową nienawiści i w trosce o tolerancję odmienności naznaczamy tak ogromnym piętnem tak wielu ludzi, to ani ta walka ani ta troska nie są godne, aby się do nich przyłączyć. Ofiary, jakie po nich pozostaną nie są ofiarami koniecznymi, lecz niepotrzebnym skutkiem bezmyślności i braku dalekowzroczności. Na takim fundamencie nie zbudujemy ani tolerancji ani wrażliwości na innych.
[1] Wg danych Fundacji Pro Domo: https://web.archive.org/web/20191209231250/http://fundacjaprodomo.org.pl/schizofrenia-w-liczbach/[2]https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/psychiatria/schizofrenia-paranoidalna-przyczyny-objawy-i-leczenie-aa-bwFx-WDWM-6qA4.html[3]http://medicus.lublin.pl/2011/11/post-762/[4]http://www.psychiatria.pl/artykul/agresja-w-schizofrenii/8247[5] Brekke JS., Prindle C., Bae SW., Long JD. Risks for individuals with schizophrenia who are living in the community. „Psychiatric Services”. 52 (10), s. 1358–66, październik 2001; Fitzgerald PB., de Castella AR., Filia KM., Filia SL., Benitez J., Kulkarni J. Victimization of patients with schizophrenia and related disorders. „The Australian and New Zealand Journal of Psychiatry”. 39 (3), s. 169–74, marzec 2005. DOI: 10.1111/j.1440-1614.2005.01539.x[6] W chwili, kiedy pisze te słowa, wyszukiwarka Google dla wyrażeń „schizofrenia paranoidalna” i „Stefan W” daje ponad 1600 rezultatów, w większości odsyłających do stron liczących się polskich mediów.
[7]http://www.jestemsoba.org.pl/p/o-kampanii_7.html; http://konkurs.kampaniespoleczne.pl/kk_kampanie.php?edycja=2016&kk_id=889&action=szczegoly i wiele innych.
[8]http://psychiatria.org.pl/news,tekst,357,oswiadczenie_zarzadu_glownego_polskiego_towarzystwa_psychiatrycznego[9] O niektórych z nich pisałem tutaj: https://tomwitkow.wordpress.com/2019/01/16/festiwal-psychologii-na-odleglosc/, wypowiedzi innych można znaleźć jeszcze tutaj: https://www.fakt.pl/wydarzenia/polityka/ewa-woydyllo-osiatynska-wsrod-politykow-nie-ma-dazenia-do-przebaczenia/mvg56hw, lub tutaj: https://natemat.pl/260695,na-co-choruje-stefan-w-psychiatra-o-zabojcy-adamowicza.
– Psychologia ma na swoim koncie bardzo dużo ciekawych, cennych odkryć i osiągnięć. W przestrzeni społecznej zajmuje się jednak bardzo wieloma problemami i nie zawsze rzetelnie. Otwartym pytaniem jest, jak wiele to obszarów – mówił w Dwójce dr Tomasz Witkowski.eksp
Gościem audycji „O wszystkim z kulturą” był autor książki „Psychoterapia bez makijażu„, a punktem wyjścia do dyskusji nowe wydanie magazynu „Plus-minus” poświęconego próbie odpowiedzi na pytanie o psychologię. Coraz więcej pojawia się opracowań, że to jednak nie jest nauka.
O naukowości jakiejś dziedziny decyduje powtarzalność eksperymentów. Jak to wygląda w przypadku psychologii? W jakim stopniu psychoterapia może zmienić życie człowieka? Czy psychologia zastępuje w ponowoczesnych społeczeństwach religię? O tym w nagraniu audycji.
***Tytuł audycji: O wszystkim z kulturąProwadzi: Michał SzułdrzyńskiGość: dr Tomasz Witkowski (autor książki „Psychoterapia bez makijażu”)
Data emisji: 17.01.2019
Godzina emisji: 17.30
Żeby posłuchać audycji kliknij ikonę poniżej:
Rozmowa w anglojęzycznym podcaście o korupcji w psychologii akademickiej: publikuj albo zgiń, paradoks pogarszających się statystyk zdrowia psychicznego, śmieciowa nauka i moja prowokacja w stylu Sokala.
To tytuł, jaki nadał naszej rozmowie Danny Whittaker, autor bloga My Own Worst Enemy. Można jej posłuchać w formie podcastu:
Lub obejrzeć i posłuchać w Youtube:
O czym rozmawialiśmy
Rozmowa w anglojęzycznym podcaście była kontynuacją wcześniejszych odcinków ze Scottem Lilienfeldem i Williamem Epsteinem, ale tym razem dotyczyła nie tylko nieskuteczności, lecz także jawnych kłamstw i korupcji w psychologii. Badacz musi publikować albo zginie. Łatwiej więc wyizolować dwa–trzy czynniki i opublikować nieistotny wynik, niż mierzyć się ze złożonością ludzkiego umysłu. Narzędzia do badania tej złożoności mamy, tylko wybraliśmy inną drogę.
Prowadzący zwrócił uwagę na paradoks: im więcej badań, psychologów i terapeutów, tym gorsze statystyki zdrowia psychicznego. Odpowiadam, że takich statystyk nie można traktować jak pomiarów temperatury czy masy, bo żadnego zaburzenia psychicznego nie da się dziś stwierdzić za pomocą biologicznego markera. Ich wzrost w dużej mierze odzwierciedla to, jak definiujemy i diagnozujemy problemy. Rozmawiamy też o „śmieciowej nauce”: dziwacznych, bezużytecznych badaniach, które dostają finansowanie, bo czasopisma i grantodawcy chcą oryginalnych wyników.
Opowiadam o mojej prowokacji sprzed lat, zainspirowanej mistyfikacją Alana Sokala. Pod pseudonimem napisałem artykuł o wymyślonej, kompletnie bzdurnej terapii, okraszony fizyką kwantową i „polami morficznymi” Ruperta Sheldrake’a, i wysłałem go do popularnego pisma psychologicznego, które miało radę naukową. Tekst opublikowano. Chciałem sprawdzić, co przechodzi przez sito redakcji pism, które trafiają do umysłów potencjalnych pacjentów. Na koniec zdradzam, jaką książkę zabrałbym na bezludną wyspę: „Starego człowieka i morze” Hemingwaya.
Całą historię tej prowokacji opisałem w „Zakazanej psychologii”; zapis znajdziesz też w zakładce „Historia pewnej prowokacji” w menu.
Zapraszam również do lektury bardzo interesującego bloga Danny’ego:
O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
Psychologia jako dziedzina nauki cieszy się wśród zwykłych ludzi ogromną popularnością, czasami wręcz przypominającą fascynację religijną. Prawdopodobnie dlatego jest jednym z najbardziej popularnych kierunków studiów w Europie i Ameryce Północnej.
Psychologia jako dziedzina nauki cieszy się wśród zwykłych ludzi ogromną popularnością, czasami wręcz przypominającą fascynację religijną. Prawdopodobnie dlatego jest jednym z najbardziej popularnych kierunków studiów w Europie i Ameryce Północnej. Jednocześnie, wcale nie rzadko spotyka się stanowcze opinie, że psychologia w ogóle nie jest nauką. Tak skrajnie krytyczne opinie na temat psychologii bywają zapożyczone od autorytetów – nie kto inny przecież jak znany fizyk i laureat nagrody Nobla Richard Feynman porównał w swoim słynnym wykładzie z 1974 roku nauki społeczne i psychologię w szczególności do kultu cargo. Mogą też powstawać na skutek kontaktu z wszechobecnymi uproszczeniami i mitami rozpowszechnianymi przez pop-psychologię lub w wyniku braku zrozumienia czym jest nauka i jak rozwiązuje swoje dylematy. Te nieporozumienia mają brzemienne skutki między innymi dla rozróżniania pomiędzy twierdzeniami naukowymi i pseudonaukowymi.
William O’Donohue i Brendan Willis z University of Nevada, w swoim najnowszym artykule doszli do wniosku, że za taki problematyczny wizerunek psychologii jako nauki są odpowiedzialne również akademickie podręczniki psychologii. Autorzy swój wniosek sformułowali na podstawie przeglądu 30 podręczników, w których poszukiwali 18 kluczowych współczesnych zagadnień z filozofii nauki.
Więcej na ten temat w artykule mojego autorstwa opublikowanym w BPS Research Digest:
Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
Dokładnie 11 lat temu w magazynie Charaktery ukazał się artykuł autorstwa Renaty Aulagnier zatytułowany Wiedza prosto z pola zawierający kompletne pseudonaukowe bzdury.
Dokładnie 11 lat temu w magazynie Charaktery ukazał się artykuł autorstwa Renaty Aulagnier zatytułowany Wiedza prosto z pola zawierający kompletne pseudonaukowe bzdury. W rzeczywistości autorem artykułu byłem ja sam, a swoją prowokacją chciałem zwrócić uwagę, na fakt, że czasopismo to, mimo utytułowanej Rady Naukowej i wielokrotnych zapewnień o naukowym podejściu do prezentowanych treści, karmi czytelników pseudonaukową papką.[1]
Po zdemaskowaniu przeze mnie prowokacji posypały się na moją głowę gromy. Większość oskarżeń kierowanych pod moim adresem miała charakter etyczny. Szybko zasłużyłem sobie na miano oszusta, specjalisty od manipulacji (możecie o tym przeczytać nawet w Wikipedii), porównywany byłem do agentów ABW, CBA, CIA. Jednocześnie redakcja Charakterów wykreowała swój obraz jako ofiary tego niecnego manipulanta, zapewniając swoich czytelników, że dołożą wszelkich starań, aby uniknąć wprowadzania w błąd swoich czytelników. Czy spełniła swoje obietnice?
Cóż, przez 11 lat nie opublikowali sprostowania merytorycznego zawartych w artykule bzdur. Przez 11 lat od zdemaskowania przeze mnie prowokacji numer czasopisma zawierający bzdurny artykuł jest w ciągłej sprzedaży (http://sklep.charaktery.eu/charaktery-10-2007.html). Zamawiając egzemplarz Charakterów z października 2007 roku nie znajdziecie ani w kopercie, ani w samym czasopiśmie jakiegokolwiek sprostowania. Szafarze ocen moralnych zachłystujący się swoim oburzeniem nie mają najmniejszych skrupułów, aby przez 11 lat wprowadzać w błąd kolejnych czytelników skwapliwie przyjmując po 7 złotych za egzemplarz tego stęchłego numeru. Sprawdziłem to dokładnie i opisałem ponad dwa lalta temu na swoim blogu w poście zatytułowanym Pecunia non olet.
To jednak nie koniec hipokryzji. Kiedy dowiedziałem się o tym, że Charaktery nadal bez jakiegokolwiek sprostowania sprzedają ów archiwalny egzemplarz, przesłałem do większości członków rady naukowej Charakterów oraz do uczonych zaangażowanych wówczas w dyskusję nad prowokacją.[2] Na dwadzieścia kilka wysłanych wiadomości otrzymałem tylko dwie odpowiedzi. Jeden z autorów zapewniał, że myśli podobnie jak ja, drugi oświadczył, że porozmawia o tej sprawie z innymi członkami rady naukowej.
Historia ta nie byłaby pełna bez refleksji sprzed wielu lat:
W czasach, gdy wszystko spadło w cenie – i honor i mądrość i odwaga – gdzie skryć się przed zgrają napastliwych? Jak uchronić siebie przed śmieciarzami dusz zaludniającymi ekrany, stronice gazet i książek?
Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
22.04.2018 po raz kolejny odbędzie się na całym świecie, w tym również w Polsce, Marsz dla nauki, na który serdecznie zapraszam. Wcześniej jednak będą miały miejsce wydarzenia towarzyszące.
22.04.2018 po raz kolejny odbędzie się na całym świecie, w tym również w Polsce, Marsz dla nauki, na który serdecznie zapraszam. Wcześniej jednak będą miały miejsce wydarzenia towarzyszące. W tym roku zostałem poproszony przez organizatorów o wygłoszenie wykładów w Warszawie i we Wrocławiu. Zapraszam zatem również na mój wykład i oczywiście dyskusję:
Przesąd, empiria, nauka.
O potrzebie upowszechnianie naukowego obrazu świata
Tomasz Witkowski
Mózg człowieka jest niezwykle sprawnym instrumentem poszukującym związków przyczynowo-skutkowych. To wynik działania ewolucji, w toku której osobniki szybciej identyfikujące takie związki miały większe szanse na przeżycie. Ale efektem ubocznym tej funkcji jest dostrzeganie zależności i wzorców również tam, gdzie ich nie ma. Pozbawiony narzędzi krytycznego myślenia mózg ludzki generuje przesądy, pseudonaukowe twierdzenia. Czy nie powinniśmy zaakceptować ich jako naturalnego wytworu sprawnie działającego umysłu? Podczas wykładu Tomasz Witkowski pokaże, w jaki sposób „nieszkodliwe” przesądy i pseudonaukowe twierdzenia wpływają na naszą rzeczywistość i porządek społeczny prowadząc w skrajnych przypadkach do ogromnych kosztów, nieszczęść a nawet śmierci wielu ludzi. Te negatywne efekty to wynik tolerancji dla pseudonauki w obszarze takich nauk, jak psychologia, medycyna, ale również w naukach technicznych, prawie i bankowości.
Wykłady odbędą się:
Warszawa, ul. Dobra 55,
12 kwietnia 2018 roku, godz. 16:45
Wydarzenie na FB: https://www.facebook.com/events/120410358808244/Wrocław, 14 kwietnia 2018 roku, godz. 12:50
Wydział Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego, ul. Fryderyka Joliot-Curie 14a , sala 1.03
Wydarzenie na FB: https://www.facebook.com/events/220575268714526/
Zapraszam do śledzenia wydarzeń towarzyszących na stronach organizatorów:
http://www.marszdlanauki.pl/
oraz na Facebooku:
https://www.facebook.com/Marszdlanaukipolska/
Od wielu lat jestem zapraszany na konferencje studenckie i jeśli tylko mogę, biorę w nich udział, bo wśród studentów i świeżo upieczonych absolwentów widzę więcej wiary w naszą dziedzinę i szczerych chęci uczynienia jej lepszą, niż wśród naukowców i praktyków…
Od wielu lat jestem zapraszany na konferencje studenckie i jeśli tylko mogę, biorę w nich udział, bo wśród studentów i świeżo upieczonych absolwentów widzę więcej wiary w naszą dziedzinę i szczerych chęci uczynienia jej lepszą, niż wśród naukowców i praktyków zajmujących się nią od lat. Wielu z tych ostatnich dawno już okopało się na swoich stanowiskach i bywa niestety, że stanowią spore zagrożenie dla tych pierwszych. Wobec niezepsutych jeszcze i ciągle niewinnych umysłów częściej stosują podstępną indoktrynację w miejsce nauki krytycznego myślenia i sceptycyzmu. Zakładam jednak, że studenci, do których kieruję te słowa wyobrażają sobie siebie za kilkanaście lat, jako ludzi wykonujących zawód psychologa, który cieszy się niekłamanym szacunkiem społecznym. Nie tanią popularnością budowaną na domniemaniach o wiedzy tajemnej o funkcjonowaniu ludzkiej psychiki, którą rzekomo my psychologowie posiedliśmy, lecz respektem w obliczu realnych efektów, jakie przynosi stosowanie psychologii.
Pierwsza rada, jaką chciałbym skierować do studentów psychologii pochodzi nie od jednego z prominentnych przedstawicieli naszej dziedziny, lecz od człowieka, od którego należałoby się spodziewać myślenia sprzecznego z założeniami sceptycyzmu i racjonalizmu. Jest nim przywódca duchowy buddystów – Tenzin Gyatso, 14 Dalajlama. Kiedy wyraził zgodę na przeprowadzenie badań nad medytującymi mnichami, jego współwyznawcy zastanawiali się z trwogą co będzie jeśli wyniki badań nie potwierdzą ich wierzeń. Miał on wówczas powiedzieć:
Jeśli analiza naukowa w sposób konkluzywny wykaże, że niektóre nasze twierdzenia są fałszywe, wówczas porzucimy je[1].
Sceptycyzm, którego mogłoby pozazdrościć wielu naukowców, szczególnie tych, którzy w ramach naszej dziedziny rozwijają bezwartościowe koncepcje nie znajdujące potwierdzenia w badaniach. Podtrzymują oni w ten sposób paradygmat uprawiania nauki, o którym socjolog Jeremy Freese twierdził, że:
jest bardziej wampiryczny niż empiryczny – nie da się go zabić zwykłymi danym.
A bywa i gorzej, bo część naukowców nie tylko chroni bezużyteczne koncepcje przed bezlitosną empirią ale wręcz je wzmacnia fałszując dane lub pokrętnie je interpretując.
Takimi „bytami – zombie” w naszej dziedzinie są chociażby:
– testy projekcyjne ze słynnym testem Rorschacha na czele[2];
– psychoanaliza wraz z koncepcjami pochodnymi[3];
– wszędobylskie bezmyślnie wykorzystywane pojęcie stresu i mity o jego wpływie na zdrowie[4];
– debriefing psychologiczny[5];
– mit dzieciństwa[6];
– profilowanie psychologiczne na potrzeby psychologii sądowej[7];
– uproszczenia psychologii pozytywnej[8];
– mit o skali skuteczności psychoterapii[9];
– i wiele, wiele innych.
W przeciwieństwie do czasów, kiedy ja studiowałem psychologię, dzisiaj, aby wyrobić sobie rzeczywisty obraz naszej dziedziny, student może wyczyścić ją z fałszywych naleciałości dzięki lekturze niektórych książek dostępnych w języku polskim[10]. Aby ten obraz stał się jeszcze bardziej klarowny powinien jednak przeczytać ich dużo, dużo więcej tych dostępnych na razie tylko w języku angielskim[11]. W tytułach wielu z nich zwraca uwagę słowo „mity”, bo docieranie do sedna naszej dziedziny przypomina w istocie zdzieranie warstw narosłych jeden na drugim mitów. Niektóre łuszczą się w wyniku upływu czasu i napływających informacji, inne przywarły uporczywie i nie chcą dać się oderwać. W takim stanie pokolenie moje i moich poprzedników przekazuje wam dziedzictwo psychologii. Nie mamy zbyt wiele powodów do dumy. Przynajmniej ja tej dumy nie odczuwam. Dlatego chciałbym Wam przekazać coś, czego nikt nie przekazał mnie, kiedy byłem w Waszym wieku i na Waszym miejscu, a co może uchronić Was za kilkanaście, kilkadziesiąt nawet lat od dojmującego uczucia kaca, polegającego na tym, ze zajmowaliście się czymś co było podejrzane moralnie lub nieuczciwe intelektualnie.
My, współcześni psychologowie zamiast powodów do dumy mamy sporo poczucia wstydu, bo ukryliśmy wiele brzydkich kart historii psychologii i przemilczeliśmy wiele kompromitujących wydarzeń. Życiorysy psychologów, o których czytacie w waszych podręcznikach, usilnie domagają się korekty. Dla przykładu:
Zygmunt Freud – całkowicie sfabrykował 5 z 18 przypadków, na podstawie których sformułował swoją koncepcję genezy histerii. W pozostałych 13 przypadkach skłamał odnośnie rezultatu prowadzonej psychoterapii. Fabrykowanie danych kontynuował przez całe życie[12].
Robert Yerkes – aktywnie uczestniczył w działalności stowarzyszeń eugenicznych nawołując do identyfikacji za pomocą testów IQ i eliminacji „gorszych” jednostek[13].
Lewis Terman – j.w[14].
Henry Murray – prowadził skrajnie nieetyczne badania w ramach tajnego programu CIA znanego pod kryptonimem MKUltra, którego celem było doskonalenie metod torturowania jeńców. W wyniku tych eksperymentów jeden z badanych przez niego studentów (Ted Kaczynski) został terrorystą[15].
Donald Olding Hebb – j.w. skrajnie nieetyczne eksperymenty nad deprywacją sensoryczną[16].
Martin E.P. Seligman – fałszowanie na potrzeby propagandy APA wyników badań nad efektywnością psychoterapii. Aktywne i kłamliwe zaprzeczanie zaangażowania APA w program doskonalenia metod torturowania więźniów zainicjowany przez CIA po atakach na WTC[17].
Mamy też cały czas powody do tego aby wstydzić się tego, jak uprawiamy naszą dziedzinę. Należą do nich w szczególności:
– całkowity brak kontroli danych surowych i aktywne przeciwstawianie się próbom jej narzucenia[18];
– brak publikowania negatywnych wyników badań[19];
– niedostateczna liczba replikacji[20];
– produkcja nauki śmieciowej[21];
– bezmyślne stosowanie procedury testowania hipotez zerowych[22];
– odejście od badania zachowania w kierunku introspekcji[23];
– proliferatywność[24];
– prymat mody nad potrzebą syntezy i zrozumienia[25];
– nieuzasadniona niechęć do technologii[26];
– i wiele, wiele innych.
Są trzy dość oczywiste scenariusze rozwoju obecnej sytuacji w psychologii – pogorszenie, brak zmian, polepszenie. Analiza praktyk zarówno psychologów naukowców, jak i praktyków nie pozwala mieć złudzeń co do tego, że zostanie zrealizowany ostatni scenariusz. A przynajmniej nie w ciągu najbliższych kilkunastu lat, podczas których będzie się rozwijała Wasza kariera. Co w takiej sytuacji można zrobić?
Zakładając, że mimo wszystko nie chcecie rezygnować z zawodu psychologa, macie co najmniej trzy możliwe ścieżki:
Ścieżka trzech „mądrych małp”. Nie widzę nic złego, nie słyszę nic złego, nie mówię nic złego. Aby podążać tą ścieżką wystarczy wybrać swoją specjalizację naukową lub dział psychologii stosowanej, przyjąć zwyczaje i zasady już obowiązujące i podążać za nimi. Dobrze jest też wybrać swojego guru, którego będziecie naśladować. To ścieżka, która gwarantuje rozwój kariery w każdym obszarze. Wyuczone w środowisku mechanizmy obronne będą skuteczne w odniesieniu do większości wątpiących o jakości naszej dziedziny. Jeśli większość z Was wybierze tę ścieżkę, to za kilkanaście lat nadal będziemy słyszeć opinie pod adresem psychologii, że to nie jest nauka, że nie dysponuje narzędziami potrafiącymi przewidywać zachowanie ludzi. Poziom szacunku społecznego nie zmieni się w stosunku do tego, na jaki zasługuje dzisiaj, a prawdopodobnie nawet się obniży. Przybędzie ludzi niezadowolonych z jakości usług oferowanych przez psychologów. Pozostaną też niewygodne jednostki, które będą zadawały kłopotliwe pytania i podważały sensowność tego co robimy. Będziecie się wstydzić dokładnie tego samego, czego ja wstydzę się dzisiaj. Takie będą koszty wyboru tej ścieżki.
Ścieżka „róbmy swoje”. Rozejrzyjcie się uważnie w swojej dziedzinie, wybierzcie taki jej obszar, co do którego jesteście pewni, że charakteryzuje go najwyższa możliwa rzetelność, a wyniki badań potwierdzają jego skuteczność. Następnie poświęćcie się pracy w tym obszarze dążąc do uzyskiwania najlepszych możliwych rezultatów, najsolidniejszymi znanymi Wam metodami. Zyskacie szacunek wielu. Na mijanych na korytarzu przedstawicieli naszej dziedziny uprawiających nieco „podejrzane” jej obszary będziecie patrzyli z wyższością, ale również z tolerancją. To sposób postępowania wielu wybitnych uczonych. Wybór tej ścieżki zmienia bardzo niewiele w odbiorze naszej dziedziny przez otoczenie zdominowane przez przedstawicieli ścieżki pierwszej. Przeciętny człowiek będzie Was spostrzegał jako reprezentanta podejrzanej dziedziny, która niewiele ma do zaoferowania. O ile sami nie będziecie mieli sobie wiele do zarzucenia, powody wstydu pozostaną takie same jak w przypadku ścieżki pierwszej.
Nonkonformistyczna ścieżka „pod prąd”. Nie polega na przeciwstawianiu się wszystkim, lecz na rozumowym podważaniu obiegowych racji większości i działaniu zgodnie z nakazami rozumu. Wiąże się z największymi kosztami, bo większość karze nonkonformistów przynajmniej ostracyzmem społecznym. Można zyskać szacunek jednostek i raczej pewny brak akceptacji większości. Gwarantuje sporą liczbę zagorzałych wrogów. Godna polecenia tym, którzy lubią być uczciwi w stosunku do siebie bez względu na koszty. Jedyna ścieżka, która gwarantuje jakiekolwiek zmiany w naszej dziedzinie i redukcję powodów odczuwania wstydu.
Wiedząc zatem dość dokładnie, czego możemy w przyszłości się wstydzić, warto zastanowić się nad tym, z czego będziemy mogli być dumni. A ponieważ niewątpliwe osiągnięcia psychologii w zakresie polepszania ludzkiego życia giną dzisiaj pod natłokiem hałaśliwych marketingowych haseł usług psychologicznych o wątpliwej reputacji, warto sprawdzić, na ile wyraźnie są one identyfikowane. Aby to zrobić, weź udział w krótkim quizie. W tym celu zaloguj się na stronie www.kahoot.com, znajdź quiz zatytułowany „Psychologia wokół nas” (https://play.kahoot.it/#/?quizId=69fa53b5-b642-44a1-a7b3-035a10d425b6w) i odpowiedz na postawione w nim pytania. Porównaj swój wynik z odpowiedziami 49 słuchaczy wykładu, którzy wzięli udział w quizie (25,73% poprawnych odpowiedzi, 74,27 błędnych, średni wynik 876,73 punkty, najlepsi uczestnicy odpowiedzieli poprawnie na 3 spośród 5 pytań).
Wszystkie wymienione w quizie zastosowania psychologii w sposób bezprecedensowy zwiększyły nasze bezpieczeństwo, uratowały setki tysiące istnień ludzkich, przyczyniły się do niebywałych oszczędności materialnych.[27] Prawdopodobnie większość z nich jest nawet nam, psychologom kompletnie nieznana, chociaż każdy z nas bez trudu jest w stanie przywołać w pamięci wizerunek Freuda – człowieka, który pchnął psychologię i psychoterapię na zupełnie niewłaściwe tory. Wyobrażając go sobie prawdopodobnie zobaczymy to samo zdjęcie, o którym pisze Nicholas A. Cummings:
Gdy mistrz zmarł, ortodoksyjna freudowska psychoanaliza osiągnęła szczyt konformizmu, nigdy więcej nie obserwowany w tak skrajnych formach w dziedzinie zdrowia psychicznego. Każdy praktykujący psychoanalityk miał w swoim gabinecie portret Zygmunta Freuda. To zawsze było to samo zdjęcie, zrobione w szczytowym momencie jego kariery, przedstawiające go z dobrze przyciętą brodą i w surducie. Freud palił pięć cygar każdego dnia pracy, a jego krawiec uszył mu pięć pionowych przegródek w kieszeni na piersi, aby mógł je pomieścić. Tak więc, jego męscy naśladowcy kazali krawcom wszywać pięć saszetek po wewnętrznej stronie swoich płaszczy.[28]
Dzisiaj trudno jest pozbyć się z psychologii podobnie bezwartościowych bzdur, a natarczywość marketingowa usług psychologicznych o wątpliwej reputacji jest prawdopodobnie odwrotnie proporcjonalna w stosunku do ich efektywności. Tworząc następne mity, pokrywają kolejnymi warstwami nieporozumień to, co rzeczywiście w psychologii działa i jest skuteczne. To, czy nadal będą zagłuszały rzeczywiste dokonania zależeć będzie również od Waszego przyzwolenia i tolerancji na promowanie tego, co pokrętne i złudne.
[1]https://blogs.scientificamerican.com/guest-blog/is-buddhism-the-most-science-friendly-religion/[2] Lilienfeld, S. O., Wood, J. M., Garb, H.N., Status naukowy technik projekcyjnych. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2002.
[3] Eysenck, H.J., Zmierzch i upadek imperium Freuda. WiR PARTNER, Kraków 2002; Grünbaum, A., Podstawy psychoanalizy. Krytyka filozoficzna. UNIVERSITAS, Kraków 2004.
[4] Doublet, S., The Stress Myth. Science and Humanities, Chesterfield 1999.
[5] Witkowski, T., Psychology Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy. BrownWalker, Boca Raton 2016, rozdz. 9.
[6] Paris, J., The myth of childhood. Routledge, 2000.
[7]https://www.theguardian.com/science/2010/sep/14/psychological-profile-behavioural-psychology[8] B. Ehrenreich, Smile or die. How positive thinking fooled america and the world. Granta Publications, London 2009.
[9] T. Dineen, Manufacturing Victims: What Psychology Industry is Doing to People (2007), 48. Retrieved from http://tanadineen.com/documents/MV3.pdf[10] Oto przykładowa lista:
Andreski, S., Czarnoksięstwo w naukach społecznych. Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.
Arkowitz, H., Lilienfeld S.O., Zdrowie psychiczne. Mity i fakty. Wydawnictwo CiS, Warszawa-Stare Groszki 2018.
Eysenck, H.J., Zmierzch i upadek imperium Freuda. WiR PARTNER, Kraków 2002.
Garstka, T. Psychopedagogiczne mity. Jak zachować naukowy sceptycyzm w edukacji i wychowaniu.
Jarret, C., Mózg 41 największych mitów. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2017.
Lilienfeld, S.O., Lynn, S.J., Ruscio, J., Beyerstein, B.L., 50 wielkich mitów psychologii popularnej. Wydawnictwo CiS, Warszawa-Stare Groszki 2011.
Kagan, J., Trzy złudne przekonania. Wydawnictwa WAM, Kraków 2008.
Masson, J., Przeciw terapii. Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2004.
Persaud, R., Pozostać przy zdrowych zmysłach. Jacek Santorski & Co Agencja Wydawnicza, Warszawa 2006.
Satel, S., Lilienfeld, S.O., Pranie mózgu. Uwodzicielska moc (bezmyślnych) neuronauk. Wydawnictwo CiS, Warszawa-Stare Groszki 2017.
Witkowski, T., Zakazana psychologia. Pomiędzy nauką a szarlatenerią. Tom I. Biblioteka Moderatora, Taszów 2009.
Witkowski, T., Zakazana psychologia. Nauka kultu cargo i jej owoce Tom II. Wydawnictwo CiS, Warszawa-Stare Groszki 2013.
Witkowski, T., Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach. Wydawnictwo Bez Maski, Wrocław 2018.
[11] Przykładowa lista:
Clancy, S.A., The trauma myth. The truth about sexual abuse of children – and its aftermath. Basic Books, New York 2010.
Dineen, T., Manufacturing Victims: What Psychology Industry is Doing to People (2007), 48. Retrieved from http://tanadineen.com/documents/MV3.pdf
Doublet, S., The Stress Myth. Science and Humanities, Chesterfield 1999.
Ehrenreich, B., Smile or die. How positive thinking fooled america and the world. Granta Publications, London 2009.
Eisner, D. A., The Death of Psychotherapy: From Freud to Alien Abductions. Praeger, Westport, CT 2000.
Paris, J., The myth of childhood. Routledge, 2000.
Forde, R.A., Bad Psychology: How Forensic Psychology Left Science Behind. Jessica Kingsley Publishers, London 2018.
[12] T. Witkowski Zakazana psychologia. Pomiędzy szarlatanerią a nauką. Biblioteka Moderatora, Taszów 2009; T. Witkowski, M. Zatonski, Psychology Gone Wrong: The Dark Sides of Science and Therapy, Brown Walker Press, Boca Raton 2015.
[13] Tamże.
[14] Tamże.
[15] Witkowski, T., Zakazana psychologia. O cnotach, przywarach i uczynkach małych wielkich uczonych. (w przygotowaniu).
[16] Tamże.
[17] Tamże.
[18]https://tomaszwitkowski.pl/wp-content/uploads/2017/07/artykuc582.pdf[19] Witkowski, Zatonski, Psychology Gone Wrong. Rozdz. 4 wyd. cyt.
[20] Tamże, Rozdz. 6.
[21] Tamże.
[22] Witkowski, Psychology Led Astray. Rozdz. 4 wyd. cyt.
[23] Tamże, Rozdz. 3.
[24] Tamże.
[25] Budzicz, Ł., Wartość poznawcza badań empirycznych w psychologii społecznej. Rozprawa doktorska UAM, Poznań 2015.
[26] Witkowski, T., Algorytmy psychoterapii. Na wirtualnej kozetce. „Polityka – Niezbędnik inteligenta”, 3 października 2017.
[27] Więcej na ten temat w: Witkowski, T., Zakazana psychologia. T. 2 wyd. cyt. oraz Witkowski, T., Psychologia, jeszcze nauka, czy już tylko agresywny marketing? „Psychologia Ekonomiczna,” 7, 2015. DOI: https://doi.org/10.15678/PJOEP.2015.07.05[28] Once the master had died, orthodox Freudian psychoanalysis reached a zenith of conformity never to be seen again to that extreme in the field of mental health. Every practicing psychoanalyst had hanging in his office a portrait of Sigmund Freud. It was always the same photo, taken at the height of his career, sporting a well-trimmed beard and frock coat. Freud smoked five cigars during every workday, and he had his tailor sew a series of five vertical pouches inside his breast pocket to hold them. Yes, his male followers all had their tailors replicate the five pouches on the inside of their coats.
O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
Plakaty mówią prawie wszystko, poza tym, że mój wykład odbędzie się o godz. 9:00, 23 marca. Miejsce konferencji: Uniwersytet Opolski, Instytut Psychologii. Więcej szczegółowych informacji na stronie wydarzenia na Facebooku:
Plakaty mówią prawie wszystko, poza tym, że mój wykład odbędzie się o godz. 9:00, 23 marca. Miejsce konferencji: Uniwersytet Opolski, Instytut Psychologii. Wstęp wolny!
Więcej szczegółowych informacji na stronie wydarzenia na Facebooku: https://www.facebook.com/events/1951650768417888/permalink/1963695993880032/
Dla tych wszystkich, którzy znają język niemiecki, zamieszczam recenzje moich książek autorstwa Rouvena Schäfera opublikowane w periodyku SKEPTIKER. Aby je przeczytać wystarczy kliknąć na link zamieszczony pod okładką.
Hard, but factually, the authors go to court with some developments in psychology. Their concern is cleaning up the house of psychological science. Thus, this book also serves as a declaration of love to science. It enriches the assortment of the skeptical book market, and even though it doesn’t always present solutions, it helps raising the reader’s awareness of errors and undesirable developments.
The author is clearly interested in an evidence-based psychology as the next development step of this rather young science. Many people wouldn’t approve of his criticism, but Witkowski’s strength lies in questioning popular assumptions on top of a high level of reflectivity.
Dokładnie 10 lat temu w magazynie Charaktery ukazał się artykuł autorstwa Renaty Aulagnier zatytułowany Wiedza prosto z pola zawierający kompletne pseudonaukowe bzdury.
Dokładnie 10 lat temu w magazynie Charaktery ukazał się artykuł autorstwa Renaty Aulagnier zatytułowany Wiedza prosto z pola zawierający kompletne pseudonaukowe bzdury. W rzeczywistości autorem artykułu byłem ja sam, a swoją prowokacją chciałem zwrócić uwagę, na fakt, że czasopismo to, mimo utytułowanej Rady Naukowej i wielokrotnych zapewnień o naukowym podejściu do prezentowanych treści, karmi czytelników pseudonaukową papką.[1]
Po zdemaskowaniu przeze mnie prowokacji posypały się na moją głowę gromy. Większość oskarżeń kierowanych pod moim adresem miała charakter etyczny. Szybko zasłużyłem sobie na miano oszusta, specjalisty od manipulacji (możecie o tym przeczytać nawet w Wikipedii), porównywany byłem do agentów ABW, CBA, CIA. Jednocześnie redakcja Charakterów wykreowała swój obraz jako ofiary tego niecnego manipulanta, zapewniając swoich czytelników, że dołożą wszelkich starań, aby uniknąć wprowadzania w błąd swoich czytelników. Czy spełniła swoje obietnice?
Cóż, przez 10 lat nie opublikowali sprostowania merytorycznego zawartych w artykule bzdur. Przez 10 lat od zdemaskowania przeze mnie prowokacji numer czasopisma zawierający bzdurny artykuł jest w ciągłej sprzedaży (http://sklep.charaktery.eu/charaktery-10-2007.html). Zamawiając egzemplarz Charakterów z października 2007 roku nie znajdziecie ani w kopercie, ani w samym czasopiśmie jakiegokolwiek sprostowania. Szafarze ocen moralnych zachłystujący się swoim oburzeniem nie mają najmniejszych skrupułów, aby przez dziesięć lat wprowadzać w błąd kolejnych czytelników skwapliwie przyjmując po 7 złotych za egzemplarz tego stęchłego numeru. Sprawdziłem to dokładnie i opisałem ponad rok temu na swoim blogu w poście zatytułowanym Pecunia non olet.
To jednak nie koniec hipokryzji. Ponad rok temu informację o tym, że Charaktery nadal bez jakiegokolwiek sprostowania sprzedają ów archiwalny egzemplarz, przesłałem do większości członków rady naukowej Charakterów oraz do uczonych zaangażowanych wówczas w dyskusję nad prowokacją.[2] Na dwadzieścia kilka wysłanych wiadomości otrzymałem tylko dwie odpowiedzi. Jeden z autorów zapewniał, że myśli podobnie jak ja, drugi oświadczył, że porozmawia o tej sprawie z innymi członkami rady naukowej.
Historia ta nie byłaby pełna bez refleksji sprzed wielu lat:
W czasach, gdy wszystko spadło w cenie – i honor i mądrość i odwaga – gdzie skryć się przed zgrają napastliwych? Jak uchronić siebie przed śmieciarzami dusz zaludniającymi ekrany, stronice gazet i książek?
Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszej POLITYCE. Zapraszam serdecznie do lektury!
To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszej POLITYCE. Zapraszam serdecznie do lektury!
Pół wieku prowadzonych badań nie pozwalało nam przewidzieć zachowań samobójczych skuteczniej niż rzut monetą. Teraz może się to zmienić.
Albert Camus stwierdził, że jest tylko jeden problem filozoficzny prawdziwie poważny: samobójstwo. Ale nie tylko filozofów on porusza. Psychologowie szukają sposobów zapobiegania tej strasznej śmierci, a organizacje zajmujące się ochroną zdrowia biją na alarm. Na całym świecie umiera z własnej ręki około miliona osób rocznie, co czyni samobójstwo dziesiątą najczęstszą przyczyną zgonów. Dodatkowo każdemu popełnianemu samobójstwu towarzyszy od 10 do 40 nieudanych prób, co powoduje, że w samych tylko Stanach Zjednoczonych rocznie 650 tys. osób trafia na pogotowie w wyniku nieudanego zamachu na swoje życie, a niektóre z nich zostają niepełnosprawne do końca życia.
Według danych gromadzonych przez Komendę Główną Policji w ciągu ostatnich kilkunastu lat w Polsce popełniano średnio ponad 5 tys. samobójstw rocznie. W ubiegłym roku 5405 osób skutecznie odebrało sobie życie w naszym kraju. Najbardziej wstrząsające jest to, że wskaźnik samobójstw w skali globalnej stale rośnie: jak podaje WHO, od lat 60.
Zapraszam do lektury drugiego, poprawionego wydania naszej klasycznej pracy Psychologia dla trenerów. Nowe wydanie książki zebrało entuzjastyczne recenzje najwybitniejszych specjalistów w naszej dziedzinie. Prof. dr hab. Dariusz Doliński Uczenie innych nie jest rzeczą łatwą.
Zapraszam do lektury drugiego, poprawionego wydania naszej klasycznej pracy Psychologia dla trenerów. Nowe wydanie książki zebrało entuzjastyczne recenzje najwybitniejszych specjalistów w naszej dziedzinie.
Einstein mawiał, że wszystko powinno być wyłożone tak prosto, jak to możliwe, ale … nie prościej.
Trójka doskonałych autorów wzięła to sobie do serca! To wspaniała książka dla trenerów biznesu i dla tych, którzy chcą nimi zostać. Mądra, i wolna od uproszczeń, ale zarazem napisana prostym, wolnym od naukowego żargonu, językiem.
Prof. dr hab. Dariusz Doliński
Uczenie innych nie jest rzeczą łatwą. Uczący się ufają, że trenerzy dysponują solidną wiedzą, której przekazywanie przyczyni się do podniesienia efektywności pracy. Bez wątpienia, „Psychologia dla trenerów” jest książką, która takiej solidnej i potwierdzonej naukowo wiedzy dostarcza. Trenerzy, którzy ją przeczytają, dowiedzą się tego, w jaki sposób proces uczenia się może być stymulowany lub hamowany. Poznają też podstawowe zasady interpretowania wyników badań psychologicznych, które mogą być przydatne w treningu zawodowym. Co ważne, zapoznają się z kodeksem etycznym trenera – zbiorem zasad pogłębiających zaufanie między trenerem i jego słuchaczami.
Prof. dr hab. Tomasz Zaleśkiewicz
Wśród rozlicznych kompetencji ekspert w każdej dziedzinie musi przede wszystkim dysponować rzetelną, ponadprzeciętną wiedzą. Dla trenera jest to nie tylko wiedza merytoryczna, ale również wiedza o tym jak skutecznie uczyć jednostki i grupy. Ta książka uczy jak uczyć. I robi to ponadprzeciętnie dobrze.
Prof. dr hab. Jarosław Orzechowski
„Psychologia dla trenerów” jest niezbędnikiem dla psychologów praktyków, który przedstawia zwięźle wybrane, naukowe zasoby naszej dyscypliny, cenne jako inspiracja, pomoc i przestroga.
Inspiracje do skutecznego i mądrego działania znajdujemy niemal na każdej kartce tego podręcznika. Uzyskanie pomocy zależy od zaangażowania czytelnika, któremu uważna lektura podsuwa zarówno gotowe, jak i kreatywne rozwiązania praktycznych problemów. Natomiast rozdział pierwszy i ostatnie (w tym „Kodeks Dobrych Praktyk Polskiej Izby Firm Szkoleniowych”) ostrzegają trenerów przed błędami metodologicznymi i wykroczeniami natury etycznej.
Szkolenia są potraktowane jako forma uczenia się, która się dokonuje w procesie komunikacji pomiędzy szkoloną grupą a trenerem i opiera na rozmaitych mechanizmach wpływu społecznego. Klient – uczestnik szkolenia – potraktowany jest jako jednostka i jako członek grupy, jako podmiot operujący wiedzą potoczną i jako obiekt badań psychologicznych, którego właściwości i działanie są opisywane i objaśnione.
Profesor Małgorzata Kossowska ma bardzo bogaty dorobek naukowy i praktyczny, doktor Sławomir Jarmuż i doktor Tomasz Witkowski są doświadczonymi trenerami, wciąż pozostającymi w intensywnych kontaktach ze znakomitymi uczelniami. Wielostronność i bogactwo treści tej książki ma więc w osobach Autorów bardzo solidne podstawy naukowe i praktyczne.
Pół wieku badań, nie umożliwia psychologom przewidzieć zachowań samobójczych lepiej niż rzut monetą – to tytuł kolejnego mojego opracowania dla Research Digest.
Pół wieku badań, nie umożliwia psychologom przewidzieć zachowań samobójczych lepiej niż rzut monetą – to tytuł kolejnego mojego opracowania dla Research Digest. Zapraszam do lektury, a głodnych wiedzy zapewniam, że w ciągu paru tygodni zamieszczę na blogu nieco obszerniejszy materiał na ten temat.
By guest bloggerTomasz Witkowski
“There is but one truly serious philosophical problem and that is suicide” the French author and philosopher Albert Camus stated. But it is not only philosophers who are moved by this issue. Psychologists are seeking ways of preventing this tragic death, and health care organisations are sounding the alarm. Around a million people die at their own hand every year, which makes suicide the tenth most common cause of death. Additionally, for every completed suicide, there are 10 to 40 survived attempts, which means that in the USA alone 650,000 people each year are taken to emergency rooms following an attempt on their own life. Yet what is most disturbing is that the number of suicides is continually rising. The WHO reports that since the 1960s this number has grown over 60 per cent.
Is psychology capable of identifying the risk factors that can push people to take their own lives? Read more…
PSYCHOLOGY LED ASTRAY: Cargo Cult in Science and Therapy.
Tomasz Witkowski with a foreword by James E. Alcock.
Psychologist Witkowski follows up his 2015 book Psychology Gone Wrong (with M. Zatonski) with this second part of what he says will be a trilogy devoted to the dark side of psychology. It examines the many problems that plague modern psychological research and psychotherapeutic practice. He critiques problems in statistical significance, over-generalization of findings from neuroscience, and uncontrolled experiments on humans, and he picks apart a number of questionable practices in the treatment of children, including the pseudoscience of educational kinesiology, attachment therapy, trauma debriefing, Facilitated Communication, Dolphin Therapy, and so on. In his Foreword Alcock calls this “a very important and valuable book” and praises the author for not just his critical examinations of shortcomings in psychology but for his support of the value of evidence-based psychology.