O nadstawianiu drugiego policzka

Zaiste! Trzeba być niezwykle gruboskórnym lub świętym aby sprostać temu zaleceniu. Chociaż moi znajomi uważają mnie za dość odpornego na wszelki rodzaj hejtu, to jednak chyba nikt za świętego.

A Ja wam powiadam: Nie stawiajcie oporu złemu: lecz jeśli cię ktoś uderzy w prawy policzek, nadstaw mu i drugi. Temu, kto chce prawować się z tobą i wziąć twoją szatę, odstąp i płaszcz. Zmusza cię ktoś, żeby iść z nim tysiąc kroków, idź dwa tysiące. (Mt. 5.39-41)
Zaiste! Trzeba być niezwykle gruboskórnym lub świętym aby sprostać temu zaleceniu. Chociaż moi znajomi uważają mnie za dość odpornego na wszelki rodzaj hejtu, to jednak chyba nikt za świętego. Przyjmowanie obelg, kłamstw i oszczerstw pod swoim adresem poza realizacją chrześcijańskich ideałów ma jednak dodatkowe konsekwencje – ośmiela owych urągających nam i utwierdza w bezkarności. Mało tego, zachęceni brakiem konsekwencji mogą swe niecne sposoby praktykować na innych, a wówczas nasza bierność w ich przyjmowaniu obciąża nas pewną odpowiedzialnością za to, co owych bliźnich spotyka. Gdybym zebrał wszystkie obelgi, kłamstwa i oszczerstwa, jakie rzucono w moim, dość już długim, życiu, to pokaźna ich część (a być może nawet ich większość) pochodziła od terapeutów. Zwykle nie robiłem z tego widowiska, myśląc – cóż, trudno aby nie reagowali emocjonalnie, kiedy ktoś podważa sens tego co robią. A jednak ostatnio uznałem, że chyba zostały przekroczone pewne granice, a moja obojętność może w rezultacie przyczynić się do czyjejś krzywdy. Oto bowiem psychoterapeuta, któremu przyszło kontynuować uzdrawiający proces terapii na sali sądowej, wynajmuje człowieka w todze, który podczas publicznej rozprawy stwierdza:
Pan Witkowski napisał książkę w której oczernia różnych terapeutów bez jakichkolwiek dowodów …są tam inne osoby…to wyszło w tych zeznaniach przed Sądem Rejonowym również dla mst. Warszawy…[1]
Ponad cztery lata rozmów z pacjentami, terapeutami, gromadzenia i studiowania dokumentów, wyników badań zostało podsumowane jedną krótką wypowiedzią przez pracownika najemnego, który prawdopodobnie ani jej nie przeczytał, ani nie miał jej nigdy w ręku. Pomijam zawarty w tej opinii ogrom grubiaństwa wobec cierpienia ludzi opisanego na kartach tej książki, tak charakterystyczny ze strony środowiska terapeutycznego w reakcji na tę publikację. Czy jednak człowiekowi w todze wolno wypowiadać takie oceny bez konieczności ich uzasadnienia? Czy adwokat, którego przed odpowiedzialnością karną za zniesławienie chroni immunitet, może (korzystając z tej ochrony) deprecjonować wieloletnią pracę innego człowieka? Czy jego ocena mojej pracy nie może zostać wykorzystana przez innych prawników w podobnych sprawach, w których pacjenci będą próbowali poszukiwać zadośćuczynienia? Moje ostrożne odpowiedzi na te pytania są mocno intuicyjne i pesymistyczne, dlatego w ślad za nimi pojawiają się kolejne. Czy zważywszy na fakt, że rozprawa była publiczna, mogę, a nawet powinienem, ujawnić dane personalne owego kapłana prawa tak zwięźle recenzującego moją pracę? A dane jego mocodawcy? Czy takie rzucanie oszczerstw powinno być zasłaniane kurtyną prawa, zważywszy na to, że toczy się w przestrzeni publicznej? Czy tajemnica psychoterapii, która chroni pacjenta wtedy, gdy wszystko idzie po jego myśli, ale obraca się przeciwko niemu, kiedy dzieje mu się krzywda, powinna rozciągać się na salę sądową? W całej tej historii tkwi jeszcze jeden smaczek. Stwierdzenie adwokata: „…to wyszło w tych zeznaniach przed Sądem Rejonowym również dla mst. Warszawy”[2], odnosi się do moich zeznań w innej rozprawie, która nie była rozprawą publiczną. Oczywiście, osoby, które to stwierdzenie przeczytają, muszą polegać na słowach mecenasa, bo przecież nigdy nie będą miały wglądu w tamte, niepubliczne zeznania. Dlaczego jednak są one niejawne? Otóż, postępowanie toczące się przy drzwiach zamkniętych może być jawne tylko wówczas, kiedy psychoterapeuta skarżący pacjentkę, zgodzi się na jawność procesu. Jeśli o mnie chodzi, nie mam powodu bać się jawności rozprawy na której zeznawałem. Z tego, co mi wiadomo, oskarżona również wnosi o jawność spraw sądowych w których uczestniczy. Komu zatem służy utajnienie procesu? Pacjenci trafiający na psychoterapię są najczęściej w złym stanie psychicznym. Pacjenci po nieudanej psychoterapii przypominają wraki ludzi. Niezmiernie rzadko wracają do takiego stanu, aby znaleźć w sobie dość siły, by szukać zadośćuczynienia, a jeśli nawet to się zdarza, brak im środków na wynajęcie gwiazd palestry, które pomogłyby im w zmaganiu się z podobną do opisanej erystyką. Zapraszam do dyskusji! [1] Chodzi o moją książkę Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach, wydaną nakładem Wydawnictwa Bez Maski w 2018 roku. Transkrypcja e-protokół rozprawy z dnia 14 luty 202 przed Sądem Okręgowym w Warszawie I C 465/17, 02:23:18. [2] Tamże.
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Koncert muzyki pop, opera, a może jedno i drugie? Co sprawia, że stajemy się „kulturalnymi wszystkożercami”?

Prawdopodobnie oczekując na widowni w filharmonii na wejście orkiestry zdarzyło wam się obserwowaać ludzi wokół siebie zastanawiając się co ich skłoniło do przyjścia w to miejsce: Snobizm? Zamiłowanie do muzyki? Konformizm – bo inni ich znajomi tak robią?

Znalezione obrazy dla zapytania research digest Prawdopodobnie oczekując na widowni w filharmonii na wejście orkiestry zdarzyło wam się obserwowaać ludzi wokół siebie zastanawiając się co ich skłoniło do przyjścia w to miejsce: Snobizm? Zamiłowanie do muzyki? Konformizm – bo inni ich znajomi tak robią? A może jakieś inne, głębsze motywy? A może zastanawialiście się również dlaczego ludzie trafiają na sale koncertowe muzyki pop? Czy po prostu ją lubią? Odpowiedzi naukowców na te pytania bywają zaskakujące, jak choćby ta, że uczestniczymy w kulturze pop z obawy przed „wypadnięciem z obiegu”. Ale co sprawia, że ludzie stają się kulturowymi wszystkożercami, tymi, którzy konsumują zarówno kulturę „wysoką”, jak i „niską”? Hanna Shin i Nara Youn z Hongik University w Seulu niedawno przeprowadziły badania poszukując odpowiedzi na to pytanie, a wyniki opublikowały w artykule, który ukazał się niedawno w Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts. Przeczytaj ciąg dalszy w moim opracowaniu, które ukazało się niedawno w BPS Research Digest:

Pop Concert, Opera — Or Both? What Drives People To Become “Cultural Omnivores”

Lub sięgnij po artykuł źródłowy: 

 How insecure narcissists become cultural omnivores: Consuming highbrow culture for status seeking and lowbrow culture for integrity signaling


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

„Psychology Gone Wrong” na liście bestsellerów niemieckiego portalu „Bucher World”

Miło mi poinformować, że moja książka napisana wspólnie z Maciejem Zatońskim Psychology Gone Wrong. The Dark Side of Science and Therapy trafiła na listę bestsellerów niemieckiego portalu Bücher World w kategorii psychologia kliniczna plasując się na 51 miejscu.

Miło mi poinformować, że moja książka napisana wspólnie z Maciejem Zatońskim Psychology Gone Wrong. The Dark Side of Science and Therapy trafiła na listę bestsellerów niemieckiego portalu Bücher World w kategorii psychologia kliniczna plasując się na 51 miejscu. Cieszy nas to zainteresowanie czytelników, szczególnie, że angielskojęzyczne książki należą do zdecydowanej mniejszości na tej liście. Pełna lista tutaj:

Bestseller im Genre Klinische Psychologie


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Uroda, moda i wygoda. Memetyka jako przymiarka teorii Darwina do kultury. Zapraszam do obejrzenia mojego wykładu wygłoszonego podczas VII Wrocławskich Dni Darwina

Mój wykład z VII Wrocławskich Dni Darwina o memetyce: czy kultura ewoluuje jak geny, czym są memepleksy, dlaczego psychoterapia i religia świetnie się replikują i co zmienia trzeci, cyfrowy replikator.

Co ma wspólnego dziób zięby ze zwyczajami panującymi w amerykańskich więzieniach? Czy ewolucja oka potrafi wyjaśnić nam zjawiska mody? Czy memy kulturowe są równie samolubne jak geny? Dlaczego memy mogą wyrządzić nam krzywdę? Kiedy stajemy się bezwolnymi nośnikami samolubnych memów? Czym jest memplex? Czy memetyka potrafi wyjaśnić zjawiska kulturowe tak dobrze jak genetyka wyjaśnia procesy dziedziczenia? Czym jest inżynieria memowa i przeprogramowanie memetyczne? Jaka jest w tym wszystkim rola wolnej woli i świadomości? Trzeci replikator – odpowiedź na pytanie dlaczego internet ma twarz kota? Czy świetując urodziny Darwina powinniśmy mimo wszystko oddać hołd Lamrckowi? – Mam nadzieję, że mój wykład pomoże w przedzieraniu się ten gąszcz pytań i wątpliwości. 

Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania!

O czym jest ten wykład

Ewolucja potrzebuje trzech warunków: różnorodności, presji środowiska i replikacji. Elementy kultury spełniają je wszystkie, więc pytam, czy możemy je opisywać tak jak geny. Wiele zjawisk kulturowych nie przynosi korzyści ani ich nosicielom, ani ich genom. Przykładem jest moda na spodnie opuszczone nisko na biodrach: nie jest wygodna i rzadko kto uważa ją za atrakcyjną, a wywodzi się z więziennego kodu, od którego zupełnie się oderwała. Taki element kultury replikuje się po prostu dlatego, że dobrze się replikuje – tak jak samolubny gen Dawkinsa.

Memy łączą się w memepleksy, czyli zespoły idei, które wspierają się nawzajem. Psychoterapia jest takim memepleksem: przekonanie, że osobowość kształtuje się we wczesnym dzieciństwie, świetnie przechodzi z pokolenia na pokolenie terapeutów, niezależnie od wyników badań. Memepleksami są religie, ale także nauka – i to te, które najlepiej znoszą sprawdzanie. Czasem to my wybieramy memy, częściej one wybierają nas.

Susan Blackmore, autorka „The Meme Machine”, idzie dalej: wolna wola w potocznym rozumieniu jest jej zdaniem złudzeniem, podobnie jak „ja”, które składa się z memów, których jesteśmy nosicielami. Mówię też o trzecim replikatorze. Geny kopiują się cyfrowo i bardzo dokładnie, memy przez naśladowanie i podobieństwo, a informacja przetwarzana przez algorytmy znów replikuje się cyfrowo, z precyzją, jakiej kultura dotąd nie znała. Wykład ma być nie ostatecznym wyjaśnieniem, lecz inspiracją do myślenia o kulturze w kategoriach ewolucji.

O tym, jak idee i mody opanowują nasze myślenie, piszę w zbiorach esejów „Zawracanie statków głupców” i „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć”.


Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O pandemii, mądrości i prognozach cz. III

Podobno ludzkość już bardzo wiele się nauczyła podczas ogłoszonej parę tygodni temu pandemii. Wśród tych zaskakujących lekcji z pewnością jest odkrycie faktu, że jesteśmy śmiertelni. Inną lekcją o kolosalnym znaczeniu (być może odebraną jedynie nieco zbyt późno), jest ta o znaczeniu we współczesnym społeczeństwie gwiazd piłki nożnej i naukowców. Popularne memy, udostępniane masowo w mediach społecznościowych, wyliczają podobnych lekcji i płynących z nich wniosków kilkanaście. A jednak lekcja, której ludzkość chyba nigdy się nie nauczy, dotyczy przewidywania przyszłości. Wygląda nawet na to, że czas pandemii nasilił motywacje ludzi do prognozowania. Przeczytałem ich w ostatnich tygodniach dziesiątki – prognozy ekonomiczne, polityczne, epidemiologiczne, społeczne, psychologiczne i filozoficzne. Dysponując nieco większym zasobem czasu niż zwykle z lubością je formułujemy mając w głębokiej pogardzie fakt, że wszystkie one są… nic niewarte. A pokazało nam to z uderzającą wyrazistością „małe wredne żyjątko” właśnie kilka tygodni temu. Sięgnijcie po jakąkolwiek prognozę sprzed listopada 2019 roku. Ile z nich ma dzisiaj jakąkolwiek wartość? Ile z nich przewidziało dzisiejszą sytuację? A jeśli prognozy formułowane dzisiaj są tyle warte, co te z wczesnej jesieni 2019 roku, to po co nadal je formułujemy? Prognozowanie to jedna z funkcji nauki. Chyba ta najtrudniejsza. W świetnej książce Davida Mayersa Intuicja. Jej siła i słabość analizie poddana została wartość różnych prognoz naukowych. Wśród wielu różnych palmę pierwszeństwa dzierżą… prognozy pogody! Tak, tak, właśnie te wykpiwane, wyśmiewane prognozy meteorologiczne należą do najtrafniejszych wśród prognoz naukowych, pod warunkiem wszelako, że dotyczą kilku najbliższych dni. Im krótsze, tym trafniejsze. Prognozy długofalowe mają tę samą wartość, co obecne prognozy np. socjologiczne. Dość wysoką trafność uzyskują prognozy oparte na danych aktuarialnych, ale proszę mi wierzyć, w chórze obecnych proroków, poza opracowaniami niektórych epidemiologów, nie trafiłem na ani jedną wizję przyszłości sformułowaną na podstawie rzetelnie gromadzonych przez lata liczb. W chórze wyroczni niepoślednie miejsce zajmują psycholodzy, psychoterapeuci i psychiatrzy. Wieszczą głównie traumę, depresję i mnóstwo zła, które wkrótce nas dosięgnie. Przewidują też wiele tłustych lat z tego powodu[1]. Jako przedstawiciel tej branży jestem szczególnie zażenowany formułowanymi wizjami przyszłości. Z dwóch względów. Pierwszym jest nieukrywana drapieżna pazerność. Drugim są dane, które upoważniają formułowanie prognoz wręcz przeciwnych. Gdybyście posłuchali błyskotliwego wystąpienia Dana Gilberta, które wygłosił podczas konferencji TED[2], przekonalibyście się, że ludzie którzy wygrali główny los na loterii (Gilbert mówi o 314 mln dolarów) po roku od wygranej są tak samo szczęśliwi, jak ludzie, których rok wcześniej dotknął całkowity paraliż nóg. Przypadek? Absolutnie nie. Gilbert przekonuje dalej: Z badań w terenie i w laboratorium widać, że wygrana lub przegrana w wyborach, pozyskanie albo strata partnera, otrzymanie lub utrata awansu, zdanie lub oblanie egzaminu mają znacznie mniejszy wpływ, są mniej intensywne i długotrwałe, niż się oczekuje. Jak wynika z ostatnich badań, co mnie powaliło, wielkie traumy życiowe, od których minęło ponad trzy miesiące, z paroma wyjątkami, nie mają żadnego wpływu na samopoczucie[3]. Dlaczego tak się dzieje? Gilbert odpowiada po prostu: „Ponieważ szczęście możemy syntetyzować”, a nasze wykształcone w toku ewolucji mózgi świetnie realizują to zadanie[4]. Oczywiście, to o czym mówi Gilbert nie oznacza, że nie będziemy, przez jakiś czas, czuli się szczęśliwi po otrzymaniu głównej wygranej na loterii, że nie będziemy czuć się nieszczęśliwi po tym, jak dowiedzieliśmy się że już nigdy w życiu nie będziemy chodzić. Gilbert opowiada o naszym organizmie, jako o mechanizmie zaprogramowanym na odzyskanie równowagi emocjonalnej i stałego poczucia szczęścia. Jeśli zatem ktoś miałby dane po temu, aby formułować prognozy, to naukowcy tacy jak Gilbert, którzy te kwestie od dawna zgłębiają. A jednak to nie takich prognoz słuchamy. Pilniej przysłuchujemy się prognozom złowieszczym, bo jak wykazali to w swoim artykule Roy Baumeister i jego współpracownicy – zło jest silniejsze niż dobro (Bad is stronger than good)[5]. Nadstawiamy więc ucha na kasandryczne wieści, szukamy zapowiedzi tych katastroficznych wizji w otaczającej nas rzeczywistości i… odnajdujemy! Podobnie jak student medycyny odnajduje u siebie symptomy większości chorób opisywanych w podręcznikach, a student psychologii przygotowując się do egzaminu z psychopatologii diagnozuje u siebie najcięższe zaburzenia psychiczne. A jeśli do tego uwierzymy w swoje diagnozy i spostrzeżenia oraz jak mantra powtarzane kłamliwe przekazy, że „nieprzepracowane problemy ujawnią się ze zwielokrotnioną siłą w przyszłości”, to biegniemy do psychoterapeuty chcąc nie chcąc potwierdzając złowróżbne przepowiednie. Tych z nas, którzy bronią się przed takimi rozwiązaniami, otoczenie poddawane intensywnej psycho-perswazji prędzej czy później złamie. A oto moja prognoza, którą dorzucam do tych już sformułowanych: Część z nas umrze, niektórzy stracą swoich bliskich, wielu straci to, czego dorobili się w ciągu swojego życia. Będą pewnie i tacy, którym los nie oszczędzi kilku z tych trudnych doświadczeń, będących nieodłącznym elementem sytuacji, w której znalazł się dzisiaj cały świat. Większość z tych, którzy przeżyją w przeciągu paru miesięcy odzyska równowagę psychiczną. Niektórzy będą jeszcze przez wiele lat szukać jej w gabinetach psychologów, psychoterapeutów i psychiatrów. Jak wielu trafi tam niepotrzebnie? Cóż, to kwestia skuteczności perswazji autorów kasandrycznych wizji. Dla nich to czas siewu nasion lęku i poczucia zagrożenia. Z tych nasion wyrosną przyszli pacjenci, którzy zapełnią ich gabinety. Czy moja prognoza się sprawdzi? Nie mam pojęcia, podobnie jak nie mają pojęcia autorzy tych już sformułowanych. Być może większość z nas umrze? A może wyginie wirus, który nas gnębi? A może zdarzy się coś równie nieprzewidywalnego, jak pojawienie się tego „małego wrednego stworzonka”, którego nikt nie przewidział? Jedno wszak w tej prognozie jest pewne, bo nie dotyczy przyszłości, tylko prawidłowości – Większość z tych, którzy przeżyją w przeciągu paru miesięcy odzyska równowagę psychiczną. Ludzie od tysięcy lat próbują okiełznać przyszłość. Robią to na dwa sposoby. Formułując prognozy i postępując według nich lub przewidując różne scenariusze i przygotowując się na nie. Głupcy stają się niewolnikami prognoz, które postawili lub w które uwierzyli. Ludzie mądrzy czekają przygotowani na to, co przyniesie przyszłość i nie żałują środków, które przeznaczają na zakup tratw ratunkowych, których nigdy nie wykorzystają, a jeśli podobna sytuacja będzie miała miejsce w przyszłości, ponownie wyposażą w nie swój statek. [1] https://www.money.pl/gospodarka/psychologowie-szykuja-sie-na-5-intensywnych-lat-ludzie-beda-mieli-gigantyczne-traumy-6494456137000577a.html?fbclid=IwAR30ZCccsoEjKJ2CmjauAQpC2fA2eBD5zTojFhkTe8ZKyW_s3vvR_-DnUqs [2] https://www.ted.com/talks/dan_gilbert_the_surprising_science_of_happiness?language=pl [3] Ibid. [4] O tym, jak ewolucja kształtowała nasze mózgi pod tym względem pisałem m.in. w poprzednim odcinku tego cyklu esejów: https://tomwitkow.wordpress.com/2020/03/28/o-pandemii-madrosci-i-ewolucji-cz-ii/ [5] https://assets.csom.umn.edu/assets/71516.pdf
Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O pandemii, mądrości i ewolucji cz. II

A ja myślę, że człowieka przygotowano po to, żebyśmy my, psychologowie mogli go poprawiać i że każdy to wie, no chyba każdy. Bo spójrzmy na to tak, ponad dwa miliony lat ewolucja kształtowała rodzaj Homo.

Oto cała historia. Człowiek jest tutaj od 32 tysięcy lat. Ponieważ potrzeba było 100 milionów lat, by świat dla niego przygotować, dowodzi to, że po to ten świat zrobiono. Myślę, że tak. Nie wiem. Gdyby wieża Eiffla wyobrażała wiek świata, warstwa farby na najwyższej gałce na jej szczycie odpowiadałaby udziałowi człowieka; i każdy by wiedział, że po to zbudowano wieżę, żeby na niej znalazła się ta farba. Chyba każdy, nie wiem.

Mark Twain

  A ja myślę, że człowieka przygotowano po to, żebyśmy my, psychologowie mogli go poprawiać i że każdy to wie, no chyba każdy. Bo spójrzmy na to tak, ponad dwa miliony lat ewolucja kształtowała rodzaj Homo. Potem, kiedy już z tych pierwszych, znacznie jeszcze owłosionych, choć już wyprostowanych, ludzi wyłonił się Homo sapiens, potrzebnych było jeszcze 200 tysięcy lat, abyśmy dostali w swoje ręce ten kompletnie niedoskonały produkt. I wreszcie my, psychologowie, porównywalni swoim udziałem w ewolucji do cieniutkiej warstwy farby na najwyższej gałce wieży Eiffla, możemy ten produkt poprawiać niemal w każdym aspekcie jego funkcjonowania. Czy sam fakt, ze musimy go poprawiać nie dowodzi tego, że po to ewolucja przygotowała nam człowieka? Przez te ponad dwa miliony lat nasi przodkowie obrywali na prawo i lewo. Kładąc się spać ryzykowali życiem. Czy pojawiał się w ich głowach lęk? Tego na pewno nie wiemy, ale jeśli weźmiemy tylko skromne 200 tysięcy lat ewolucji Homo sapiens, którego umysł funkcjonował dokładnie tak jak nasz, to należy uznać, że lęk musiał być wszechobecnym elementem każdego dnia. Czy dzisiaj nie stanę się obiadem dla jakiegoś drapieżnika? Czy nie potknę się łamiąc nogę i stając się bezradnym na długie tygodnie, podczas których nie będę w stanie sprostać codzienności? Czy mojemu potomstwu nic nie grozi, kiedy będę na polowaniu? A przecież to tylko bardzo konkretne przyczyny lęku. Do tego doszły te irracjonalne – gniew bogów, klątwa rzucona przez zawistnego pobratymca. Nawet, kiedy stosunkowo niedawno osiedliliśmy się, powodów do odczuwania lęku wciąż nie brakowało. Może nasi przodkowie nie odczuwali go już każdej nocy przed pójściem spać, ale powodów, dla którego sen niekoniecznie był spokojny nie brakowało. Czy starczy pożywienia do wiosny? Czy moja kobieta przeżyje kolejny poród? Ile z moich dzieci dożyje dorosłego wieku? Czy w tym roku mór nie nawiedzi naszej osady? Czy rabusie znowu nie napadną na wioskę? Czy przedstawiciele władzy nie zabiorą mojego najstarszego syna, aby zrobić z niego żołnierza w kolejnej wojnie? Dzień po dniu, przez 200 tysięcy lat uczyliśmy się radzić sobie z lękiem i… nie udało się. Dzisiaj w zasadzie bez pomocy psychologa lub terapeuty jesteśmy bezradni w obliczu lęku. To oni poznali prawdziwe i skuteczne metody radzenia sobie z nim i wyręczyli ewolucję, która najwyraźniej sfuszerowała człowieka. Nawet nie myślcie, że sobie bez nich poradzicie – lęk was sparaliżuje! A już na pewno stanie się tak w obliczu pandemii. Zadzwońcie, porozmawiajcie. Wielu z nich chętnie udzieli wam pomocy. Niektórzy z nich już wiedzą (nawet jeśli wy tego nie wiecie), że jesteście w żałobie. Wiedzą nawet, na którym jej etapie. Podobnie sprawa wygląda jeśli idzie o problemy z lękiem naszych dzieci. Próbowaliśmy tłumaczyć im rzeczy niezrozumiałe, koić lęk przed nieznanym, przerażającym. Pocieszaliśmy, kiedy na ich oczach umierało ich rodzeństwo, zapewnialiśmy, że będzie bezpiecznie w ślad za tym, jak droga w wiosce spłynęła krwią ich kolegów, zabitych przez okrutnych najeźdźców. Uspokajaliśmy podczas szaleńczej burzy zesłanej przez mściwych i nieprzewidywalnych bogów. Tłumaczyliśmy przyczyny śmierci w gorączce, konwulsjach i tej w wyniku śmiertelnych ran. I w tym wypadku 200 tysięcy lat doświadczeń zafundowanych nam przez ewolucję nie przyniosło efektu. Dzisiaj na szczęście możemy zasięgnąć rady psychologa, który wytłumaczy nam, jak rozmawiać z dziećmi, które obawiają się koronawirusa albo poda receptę na to, jak radzić sobie z nimi, kiedy nie mogą opuszczać domu. I niech wam się nie wydaje, że będziecie się w stanie uporać z tym samodzielnie. Nie majsterkujcie przy psychice swoich dzieci, bo to może zaciążyć na całym ich dorosłym życiu! Zostawcie to profesjonalistom. Jeszcze gorzej ma się sprawa z radzeniem sobie z traumą, której nasi przodkowie doświadczali nieustannie. Śmierć była dla nich chlebem powszednim. Rzeczywistość serwowała ją bez znieczulenia z wszelkimi przynależnymi jej atrybutami – krwią, rozszarpanymi wnętrznościami, konwulsjami bólu, pośmiertnymi drgawkami i wypróżnianiem się, odorem rozkładających się ciał i padlinożernymi zwierzętami, które ciała zmarłych pozbawiały wszelkiej godności. Nasi przodkowie tysiące lat uczyli się jej, a wiele wskazuje również na to, że traktowali ją także jak rozrywkę – tłumnie gromadzili się w miejscach publicznych kaźni, aby oglądać i komentować widowisko zadawania bólu i pozbawiania życia ich pobratymców. Jeszcze w XIX wieku poród z bardzo dużym prawdopodobieństwem mógł zakończyć się śmiercią rodzącej kobiety i traumą dla jej dzieci i męża. W tym samym czasie z trudem można było znaleźć rodzinę, w której wszystkie dzieci dożyły okresu dojrzewania – większość rodziców doświadczała śmierci swoich dzieci. Niektórzy z naszych rodziców i dziadków, a już z pewnością nasi pradziadkowie i przedstawiciele wszystkich dawniejszych generacji mieli szczęście, jeśli doświadczyli w swoim życiu tylko jednej wojny i związanych z tym okropieństw. Udziałem wielu z nich było kilka wojen i rebelii. Wszystkie te doświadczenia nie zdały się na nic. Dzisiaj, w XXI wieku, jesteśmy tak krusi i wrażliwi, że usłyszawszy o małym „wrednym żyjątku”, które może sprowadzić na nas chorobę, musimy szukać pomocy psychologów. Gdyby nie oni, nasze życie zamieniłoby się w koszmar wypełniony powracającymi bez końca obrazami traumy. To dzięki nim znaleźliśmy sposoby na to, jak uwolnić się od traum i poczuć się dobrze…Bo czyż nie chodzi o to, żeby przestać się martwić, poczuć dobrze i zacząć żyć? Czyż nie jest sukcesem rodzaju ludzkiego (a w szczególności ich przedstawicieli z branży psy-), że pokonaliśmy bezduszną naturę i uwolniliśmy się od naszych lęków i innych złych i niepożądanych emocji? Ano nie, bo nie ma czegoś takiego jak złe i niepożądane emocje (tak długo, jak długo poruszamy się poza obszarem psychopatologii, czyli tam, gdzie przebywa większość z nas). Wszystkie emocje są równie ważne, bo dzięki nim możemy przeżyć, zachować autonomię i aktywnie kształtować nasze otoczenie dla własnych potrzeb. Wyobraź sobie, że siedzisz w pomieszczeniu, w którym jest bardzo gorąco i temperatura wciąż się podnosi. Czego będziesz szukać: sposobów na to, jak radzić sobie ze swoimi negatywnymi odczuciami, numeru do swojego terapeuty czy raczej sposobu obniżenia tej temperatury lub opuszczenia tego pomieszczenia? Dzisiaj wszyscy jesteśmy zamknięci w mniejszej lub większej przestrzeni i większość z nas odczuwa lęk z powodu małego „wrednego żyjątka”, które wbrew naszej woli może dostać się do naszych płuc. Jeśli znajdziesz sposób na to, by tego lęku się pozbyć i poczuć dobrze, niewykluczone, że skończysz tak, jak parę tysięcy Włochów, którzy swój los zawdzięczają tym, którzy lęku nie czuli. A przy okazji pociągniesz za sobą wielu innych. Jeśli potraktujesz go poważnie, masz szansę ochronić siebie i innych. Jeśli coś cię boli, to możesz próbować pokonać go za pomocą treningu relaksacyjnego lub pójść do lekarza i zbadać jego przyczyny. Jeśli czujesz się sfrustrowana tym, że ktoś za ciebie chce decydować czy masz urodzić, a przy okazji w jakich okolicznościach i ile dzieci, to możesz poszukać ukojenia u psychologa albo podjąć jakieś działania, które uwolnią ciebie, i tobie podobne kobiety, od tej frustracji. Jeśli czujesz złość i agresję na szefa, który molestuje twoje koleżanki w pracy, to możesz iść pogadać ze swoim terapeutą, albo wkurwić się i zmienić tę sytuację. Jeśli czujesz się przygnębiony zmianami klimatycznymi, to po powrocie z pracy możesz oddać się praktyce mindfulness, a potem przestać się martwić albo… Jeśli jesteś ratownikiem medycznym, który pracuje w czasie rozpoczynającej się pandemii ponad siły przy niedostatku podstawowego sprzętu zabezpieczającego bezpieczeństwo swoje i pacjentów, a jednocześnie widzi jak pajace z Wiejskiej urządzają sobie zabawę w maseczkach ochronnych najwyższej klasy, to możesz… zadzwonić do psychologa i uzyskać od niego realne, prawdziwe i autentyczne wsparcie. I to wszystko bezpłatnie! (Ale tylko w czasach pandemii.) To prawda, ewolucji nie udało się załatwić nam życia, w którym będziemy codziennie cieszyć się dobrym samopoczuciem, nawet trzy dni po pogrzebie najbliższej nam osoby, która stanowiła dla nas sens życia albo tydzień po tym, jak usłyszeliśmy diagnozę raka. To jest ta fuszerka, którą branża psy-, ta najcieńsza do wyobrażenia warstwa farby na najwyżej umieszczonej najmniejszej gałce na wieży Eiffela wykorzystuje, aby wołać: „Masz prawo do dobrych emocji!”, „Przestań się martwić i zacznij żyć!”, „Jesteś tego warta!”, „Podaruj sobie odrobinę…(odpowiednie wstawić)”. Jeśli odpowiada ci ta, ochoczo wspierana przez psychologów i terapeutów, dyktatura szczęścia (a na pewno odpowiada systemowi, w którym zmotywowany człowiek deklarujący świetne samopoczucie będzie zawsze dużo wydajniejszy od tego „pozwalającego sobie” na złe emocje) to biegnij do psychoterapeuty! Tak, tak, biegnij, nie sięgaj po telefon, nie próbuj kontaktować się online, bo nawet w czasach pandemii, my przedstawiciele branży psy- „pozostajemy przy stanowisku, iż tylko osobisty kontakt pomiędzy psychoterapeutą i pacjentem zarówno w fazie diagnostycznej jak i leczniczej wyczerpuje kanon dobrej praktyki klinicznej. Informujemy, że aktualna sytuacja w kraju nie stwarza powodów do przejścia na system terapii online”[1]. Oczywiście nakłaniamy do tego „pozostając zarazem wiernymi pryncypialnej zasadzie primum non nocere”[2]. Tylko czasami nam coś nie wyjdzie. Taki „wypadek przy pracy” przydarzył nam się po ataku na World Trade Center, kiedy to „niechcący skrzywdziliśmy tysiące, i tak już ciężko doświadczonych ludzi, o którym pisałem w poprzedniej części. Taka „niezręczność” przytrafiła się również wtedy, kiedy próbowaliśmy wytłumaczyć dlaczego w latach 50. XX wieku, w czasie wojny koreańskiej, 70% spośród 7190 jeńców amerykańskich przetrzymywanych w chińskich obozach, zostało nakłonionych do kolaboracji, przekonanych przez chińską propagandę do przystąpienia do komunistów lub podpisania petycji nawołujących do zakończenia wojny a niektórzy z nich składali niewiarygodne zeznania, jakoby Amerykanie byli zaangażowani w wojnę bakteriologiczną przeciwko swoim wrogom. Wymieniali domniemane misje, spotkania i konferencje strategiczne, a także nazwiska. Amerykańska opinia publiczna wstrząśnięta faktem, że synowie z najlepszych jankeskich rodzin, wychowani w najbardziej demokratycznej i najbardziej terapeutycznej kulturze świata, sprzeniewierzyli się wpajanym im wartościom, domagała się wyjaśnienia. Wszak tak ogromny dysonans, jaki spowodowały te doniesienia musiał zostać jakoś złagodzony. Z pomocą przyszedł im Edward Hunter – amerykański pisarz, dziennikarz i agent CIA. Ukuł termin „pranie mózgu” i dorobił do niego koncepcję, według której amerykańscy jeńcy w obliczu przemożnej wszechogarniającej manipulacji nie mieli żadnego wyboru. Pojęcie „pranie mózgu” padło na podatny grunt, a branża psy- ruszyła ze wsparciem dla powracających do domu jeńców wojennych. Dziesiątki, jeśli nie setki, psychiatrów, psychoanalityków i psychologów rozpoczęło intensywne badania tych złamanych ludzi. Pojęcie „prania mózgu” i ochoczo włączono do arsenału podręcznych wyjaśnień trudno wytłumaczalnych zachowań, uzupełniając je dodatkowo pojęciem „programowania umysłu”.   John Ploch, jeden z powracających z wojny koreańskiej Amerykanów. Zdjęcie zrobione podczas wymiany wieźniów. Foto by Michael Rougier.      A jednak do tego pięknego obrazka, w którym amerykański chłopiec poddawany jest tajemniczej procedurze „prania mózgu”, przed którą nic nie jest w stanie go ochronić, coś nie pasowało. Okazało się bowiem, że w tych samych obozach jenieckich skapitulowało niewielu poddawanych takim samym zabiegom żołnierzy brytyjskich i żaden chyba, żołnierz turecki (a jeśli taki był, to nic o nim nie wiadomo). Turcy – których traktowano tak samo i którzy przebywali w tych samych obozach – nie kolaborowali z wrogiem nawet w najmniejszym stopniu. Żaden z tureckich żołnierzy nie zginął również w niewoli, zaś Amerykanów zginęły setki. W czym tkwiła tajemnica?
Podczas gdy amerykańskie morale było bardzo niskie, Turcy celowo utrzymywali wysokie morale. Jeśli jeden z nich zachorował, inni byli wyznaczani do karmienia i kąpania go, aby zapewnić mu szansę wyzdrowienia. Wewnętrzną dyscyplinę zachowywano bez względu na wszystko. Amerykanie cierpieli psychicznie w wyniku chińskiej taktyki odseparowywania przywódców od reszty grupy, natomiast Turcy zastosowali rozwiązanie, które uniemożliwiło Chińczykom złamanie ich morale. Jeśli usuwano tureckiego oficera dowodzącego, jego rolę przejmował następny w kolejności oficer. Jeśli tego odseparowano, dowództwo znowu przechodziło w dół i tak dalej, aż wreszcie, jeśli zachodziła taka konieczność, dowodził szeregowy. Turecka reakcja na chińskie techniki przesłuchania polegała na szyderstwie. Ich masowy opór przyniósł skutek. (…) Wielu badaczy doświadczeń koreańskich zwróciło uwagę na taktyki, które osobom stawiającym opór wydawały się pomagać w sprzeciwie. Ciekawe jest to, że większość z tych taktyk to zdroworozsądkowe poglądy podkreślające potrzebę rozwijania i utrzymywania właściwej perspektywy na życie – zwykłe życie[3].  
Utrzymanie biologicznie nam wrodzonej hierarchii, dyscyplina bez względu na wszystko, szyderstwo, zdrowy rozsądek, właściwa perspektywa na życie. Nie pytajcie, jaki zespół psychologów i psychiatrów tureckich wypracował ten program psychologicznego oporu? Skąd czerpali inspirację? Jacy terapeuci i trenerzy szkolili tureckich żołnierzy wyruszających na front w Korei? Kto badał żołnierzy po powrocie? Ilu psychoanalityków udzielało im wsparcia? I słusznie. nie pytajcie. To już zamierzchła historia. Branża psy- udziela dzisiaj odpowiedzi na dużo ważniejsze pytania – trudne pytania stawiane w czasach zarazy. Nie znajdziecie w nich tak prostych odpowiedzi, jak zdrowy rozsądek lub dyscyplina. Już prędzej dowiecie się, że doświadczacie traumy i że najlepiej zrobicie wyruszając przez miasto do gabinetu psychoterapeuty psychodynamicznego. Może dopiero za kilkadziesiąt lat ktoś odkryje… Ale o tym sza! To mogłoby być zbyt proste, a do prostych spraw nie potrzeba certyfikowanych, superwizowanych, oddanych swojej pracy, empatycznych, pełnych poświęcenia profesjonalistów. Gdyby wieża Eiffla wyobrażała wiek świata, to najcieńsza warstwa farby na najwyższej najmniejszej gałce na jej szczycie odpowiadałaby udziałowi nas, przedstawicieli branży psy- w poprawianiu człowieka. I chyba każdy przyzna, że podobnie jak to dlaczego zbudowano wieżę, żeby na niej znalazła się ta farba, człowieka przygotowano do tego, żebyśmy my, psychologowie, mogli go poprawiać. Chyba każdy, nie wiem…   Uwaga: Ta najcieńsza warstwa farby na najwyższej najmniejszej gałce wieży Eiffla, to oczywiście gruba przesada. Przyjmując realne wielkości do porównań warstwa ta byłaby niedostrzegalna. Porównanie to wykorzystałem wyłącznie dla zachowania spójności narracji. Ot, licentia poetica.   W kolejnej części spróbuję odpowiedzieć na pytanie, czy przedstawiciele branży psy- pomimo ogromu niewiedzy, jaką dysponują, mimo wszystko mogą być specjalistami od spraw życiowych, ekspertami codzienności.   [1] Cytat pochodzi z Oświadczenia Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychodynamicznej opublikowanego 13 marca na FP Towarzystwa: https://www.facebook.com/Psychodynamika/posts/2765322463505496?__xts__[0]=68.ARDdJR3gy7Qinny8g1W_RCm5y0GABO70zbaHpmA7vZth3L8qpE4jqO1j38atyxzaHXncfrpyzkdAq4FGEjCXYlnfJId-_u5xyl1aknRl0Sf0-J2R1KJGm_Rp5XCLuVSu-QHBCrv–3nyCg7o23FW46Bry_NpvCpIwTrOkrAq101XKwWfrbI-AjnaGZebLLsmvOZG-4XBcBW5_WfigBkuiFH6Lo_WbsByNb6My3WIPIk-Do2176CuxMaVnDXNGdofjpAS6b_rC2UnaykoADVTvhyqPo7EJHPjxlLVxOeVxPqaDC7dxCGdSbFTZQc_j-XWwV1o9S5cI9OGaem0buvHlg&__tn__=H-R [2] Tamże. [3] D. Winn. Manipulowanie umysłem. Biblioteka Moderatora, 2003 (podkreśl. moje).
Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O pandemii, mądrości i przyszłości cz. I

Mądrość rozpoznaje się między innymi po pokorze w stosunku do własnej wiedzy. Prawdopodobnie pierwszym krokiem ku mądrości jest rozpoznanie tego, czego nie wiemy.

Wolę być postrzegana jako niewiele robiąca, niż wyrządzająca wiele szkód.

Erica Burman

Mądrość rozpoznaje się między innymi po pokorze w stosunku do własnej wiedzy. Prawdopodobnie pierwszym krokiem ku mądrości jest rozpoznanie tego, czego nie wiemy. A jeśli tak, to chyba daleko jeszcze do niej przedstawicielom „branży psy-„ (psy-complex), jak nazwał David Ingleby psychologów, psychoterapeutów, psychiatrów itp. specjalistów od inżynierii społecznej[1], a co ja nazywam od dawna psychobiznesem. Od kilku, a nawet kilkunastu, tygodni jesteśmy świadkami rozwoju dwóch pandemii koronawirusa i… rad omnipotentnych przedstawicieli psy-complex. Media zalewa przytłaczająca fala porad na temat tego, jak rozmawiać z dzieckiem o pandemii, jak nie poddać się panice, jak przestać się martwić zagrożeniem chorobą, ale również jak się martwić (tylko przez zaplanowane 15 minut dziennie!), jak poradzić sobie z utratą pracy spowodowaną pandemią, jak poradzić sobie z kryzysem ekonomicznym wywołanym obecną sytuacją, jak uczyć dzieci w warunkach domowych, jak zmagać się z izolacją podczas kwarantanny, ile relacji społecznych podtrzymywać i w jaki sposób, bla, bla, bla… Liczba psycho-porad z pewnością przewyższyła liczbę osób zarażonych i zdiagnozowanych koronawirusem, a przynajmniej w naszym kraju. Nawet mnie dziennikarze próbowali wkręcić do tego chóru. Czytając te wypowiedzi nie sposób nie odnieść wrażenia, że ludzkość dotknięta bezsilnością wobec małego wrednego żyjątka, może liczyć na grupę ludzi, którzy naprawdę wiedzą, co w tej sytuacji zrobić. Cień wątpliwości nie przemknie przez ich oblicze. Podczas lektury wielokrotnie poczułem ukłucie zazdrości w stosunku do tak ogromnej wiedzy i jej pewności i zadałem sobie pytanie skąd może ona pochodzić? Przyszły mi do głowy trzy źródła. Pierwszym jest własne doświadczenie. Oto psychologowie, którzy nie raz zmagali się z sytuacją pandemii wypracowali metody radzenia sobie z towarzyszącymi jej skutkami psychicznymi, wypróbowali je na tysiącach ofiar i w szczerości serc oferują nam je w tych trudnych dla nas czasach. Zaraz, zaraz, ale przecież żaden z żyjących psychologów nie mógł doświadczyć podobnej sytuacji w swoim życiu! Pandemii tzw. świńskiej grypy”, która miała miejsce w latach 2009-2010 towarzyszyły obostrzenia związane z transportem żywności, czasami z przekraczaniem granicy. Dużo krzyku w mediach i prawie żadnych konsekwencji w codziennym życiu. Grypa Hong-Kong z 1968 roku? Ilu praktykujących psychologów ją pamięta? Oczywiście ci, którzy mają powyżej 75 lat, ale ich głosów w mediach nie odnalazłem. Odrzuciłem zatem to źródło. Drugim, dużo rzetelniejszym, źródłem wiedzy mogą być wyniki badań zgromadzone przez poprzednie pokolenia w podobnych sytuacjach. Niestety i tutaj zieje pustką. Badań jest jak na lekarstwo, a i te, które są nijak nie pokrywają się z wiedzą, która spływa z ust psycho-guru. Porzuciłem zatem również nadzieję, że w badaniach odkryję źródło wiedzy. Trzecim źródłem, które dawało mi nadzieję były oczywiście zdolności ludzkiego intelektu do uogólniania, syntezy itd. Przecież wiedzę na temat zachowań ludzi w sytuacjach paniki pod wpływem kryzysu gospodarczego można zgeneralizować na sytuację pandemii. Z obawami dzieci wobec pandemii można radzić sobie podobnie, jak z innymi ich lękami. Na pewno właśnie tak, w genialny sposób, postąpili wszyscy ci udzielający porad psycho-guru! A jednak poddawszy to przypuszczenie mozolnej obróbce umysłowej musiałem je odrzucić. Taki scenariusz byłby bardzo prawdopodobny, gdyby człowiek i grupy ludzkie były mechanizmami prostymi, to jest takimi, które po rozłożeniu na części i zrozumieniu działania każdej z nich jesteśmy zrozumieć funkcjonowanie całości. Tak jest w przypadku samochodu. Dla kogoś, kto pierwszy raz zobaczył samochód na oczy, urządzenie to może zdać się niezwykłym stworem – jeździ, staje, trąbi i mruga. Jednak postawienie tego stwora w warsztacie i rozłożenie go na części, wyjaśnia wszelkie jego zachowania. Tymczasem człowiek, a już tym bardziej grupy społeczne, nie są układami prostymi, w których suma działań cząstkowych składa się na efekt końcowy. Ludzie są układami złożonymi, to jest takimi, w których suma działań cząstkowych daje w rezultacie kompletnie nieprzewidziany rezultat, którego w żaden sposób nie da się wyprowadzić z analizy jego fragmentów. Kilkadziesiąt lat trwające rozkładanie ludzkiego mózgu na części nie dało nam odpowiedzi na temat istoty świadomości, która jest właśnie wynikiem działania układu złożonego. Sytuacja, w jakiej się wszyscy znaleźliśmy jest sytuacją bez precedensu w historii. Nigdy dotychczas nie było tak ogromnego przepływu informacji pomiędzy ludźmi na świecie. Nigdy w dziejach z taką łatwością i w takiej skali ludzie nie podróżowali, nie transportowali dóbr. Nigdy też ludzie nie dysponowali tak dużą wolnością osobistą, którą wykorzystują m.in. do organizacji korona-party, co w przypadku pandemii historycznych byłoby traktowane jak szaleństwo. Nigdy jeszcze w historii jako ludzie nie korzystaliśmy z takiego nadmiaru dóbr, jakim cieszyliśmy się do niedawna. Nikt nigdy nie przekonał się, czy w takich okolicznościach można ludzi skłonić do samoograniczeń skoro nikt nie wie, jak długo one potrwają. Żadna dotychczasowa pandemia nie rozwijała się w warunkach tak bardzo zmienionego klimatu. Te rozważania można podsumować dość banalnym stwierdzeniem – nikt z nas nie zna przyszłości. Być może będzie prozaiczna, a być może przerośnie nasze wszelkie wyobrażenia o niej. Przepraszam, nie zna jej nikt, poza psycho-guru. Jak bowiem inaczej odbierać udzielane przez nich rady? Branża psy- nie poprzestaje jednak tylko na słowach. Jej przedstawiciele rzucili się na pomoc i ratunek. Wielu z nich robi to z odruchu serca, charytatywnie, poświęca się dla innych. Inni, sprytniejsi zarabiają. Kogo ratują i komu pomagają? Oczywiście ofiarom! Kto jest ofiarą? Oczywiście, każdy, kto się nią czuje, ale nie tylko. Jeśli skrzywdzonych przez życie zabraknie, branża psy- zidentyfikuje ich i przekona, że zasługują na pomoc, że powinni się jej poddać. A jeśli mimo to, miałoby ich zabraknąć, przekonają nas, że te przeżycia niepoddane terapii, pozostawione same sobie mogą przynieść w przyszłości katastrofalne skutki. Czy można jednak winić ludzi za chęci niesienia pomocy? Można. 11 września 2001 roku tysiące psychologów, psychoterapeutów i pracowników socjalnych kierowanych godnym szacunku ludzkim odruchem, dobrowolnie zdecydowały się udać na miejsce katastrofy, aby udzielić psychicznego wsparcia ofiarom ataku na Word Trade Center. W obliczu zaistniałej tragedii ich cel był prosty – ochronić ludzi przed przyszłymi konsekwencjami traumy, zapobiec rozwinięciu się syndromu stresu potraumatycznego (PTSD). W tym celu wykorzystali procedurę znaną jako debriefing psychologiczny (psychological debriefing – PD). Metoda składa się z serii rozmów, których celem jest umożliwienie skonfrontowania się ofiary z tragicznym wydarzeniem i podzielenie swoimi emocjami z doradcą. Dzięki temu ma ona lepiej ustrukturyzować wspomnienia dotyczące tego wydarzenia. Sesje PD często umożliwiają rozmowy na temat swoich traumatycznych przeżyć z innymi ofiarami tego samego wydarzenia. PD przeprowadza się natychmiast po lub w trakcie pierwszych trzech dni po kryzysie. Metodę stosuje się, aby udzielić pierwszej psychologicznej pomocy osobom poszkodowanym, tym, którzy widzieli rannych lub zabitych lub udzielali im pierwszej pomocy. 11 września 2001 roku większość psychologów pomagająca tym, którzy przeżyli ataki terrorystyczne, wykorzystywała debriefing psychologiczny (PD), aby ochronić ich przed PTSD. Czy udało im sią osiągnąć ten chwalebny cel? Gorzka i trzeźwa odpowiedź brzmi NIE. Nie mogli go osiągnąć, ponieważ to co próbowali robić w następstwie katastrofy WTC było pozbawione wartości. Co gorsza, rytuały, którym poddawali ofiary i świadków tragedii, miały na nie szkodliwy wpływ. Czy jednak biorąc pod uwagę szlachetne pobudki, które kierowały wolontariuszami niosącymi pomoc psychologiczną, nie powinniśmy ich usprawiedliwić? Odpowiedź ponownie brzmi NIE. Podstawową powinnością każdego profesjonalisty jest odpowiedzialność za zdobycie wiedzy, która może być w praktyce wykorzystana do pomocy innym. W owym czasie, kiedy próbowali nieść pomoc ofiarom zamachów na WTC, powinni mieć świadomość co najmniej dwóch rzeczy: braku naukowych dowodów na skuteczność PD i uzdrawiającej siły ludzkiej odporności, która powoduje, że u większość z nas nie rozwija się PTSD. Niestety, stało się to oczywiste dopiero w 2011 roku za sprawą specjalnego wydania flagowego czasopisma American Psychological Association (APA) – „American Psychologist”. Wydanie to zawierało kilkanaście recenzowanych artykułów. Jeszcze przed ukazaniem się tego numeru drukiem, media zareagowały na jego treść. Jednym z pierwszych prominentnych czasopism, które opublikowało swój komentarz, był „The New York Time”. To, co w nim napisano, wydawało się szokujące dla wszystkich:
Eksperci znacznie przeszacowali liczbę osób w Nowym Jorku, które mogły cierpieć z powodu długotrwałego stresu emocjonalnego. Terapeuci ruszyli, by ukoić ofiary za pomocą metod, które później okazały się szkodliwe dla niektórych z nich[2].
Raport zatytułowany Dziesięć lat później nie przedstawiał żadnych wątpliwości – ofiary, którym udzielono pomocy psychologicznej, po dziesięciu latach radziły sobie z PTSD dużo gorzej od tych, którzy mieli szczęście nie natknąć się na niosących pomoc[3]. Dlaczego? Bo, jak pokazują badania, organizmy większości z nas są doskonale przygotowane przez ewolucję do radzenia sobie z podobnymi sytuacjami i wystarczy im nie przeszkadzać. Brzmi gorzko? Cóż, powrócę raz jeszcze do banalnego i boleśnie prawdziwego stwierdzenia „nikt nie zna przyszłości”. Nie znali jej psychologowie, którzy ruszyli pomagać na ruiny WTC. Nie znają jej współcześni epidemiolodzy i wypowiadający się w mediach psycho-guru. Ja także jej nie znam. Znam jednak dość dobrze przeszłość i skutki działań inicjowanych przez ludzi, którym wydaje się, że przyszłość znają. Aż nazbyt często ofiary, którym chcą pomóc, ostatecznie stają się ich ofiarami. Znam też wyniki badań, które pokazują, że ludzie posługujący się własnym zdrowym rozsądkiem w większości przypadków doskonale radzą sobie z podobnymi sytuacjami. W sytuacjach takich, jaka miała miejsce po 11 września 2001 roku, jak ma miejsce teraz i w wielu podobnych wygranymi niezmiennie pozostają przedstawiciele branży psy-. To oni budują swoje znaczenie, to ich wizerunek się umacnia. Im większej liczbie ofiar udzielą „pomocy”, tym większe będzie zapotrzebowanie na ich usługi w przyszłości. Ich będzie też chronił immunitet niesienia „bezinteresownej pomocy”, a ja już widzę lecące w moim kierunku kamienie. Mimo to, do wszystkich tych zaleceń formułowanych przez epidemiologów, lekarzy, WHO i inne autorytety, które coś mogą wiedzieć i coś rzeczywiście mają do powiedzenia na temat obecnej sytuacji dołączyłbym jeszcze jedno: „Jeśli nie jest to niezbędne, unikaj kontaktu z przedstawicielami branży psy-, bo niewykluczone, że weźmiesz udział w kolejnym, niekontrolowanym eksperymencie, którego skutków nikt nie zna, a które odczujesz wyłącznie ty”.   W drugiej części dowiesz się o tym, dlaczego w przeciągu 200 tysięcy lat ewolucja mimo wszystko wyposażyła nas w lepsze metody radzenia sobie w trudnych sytuacjach niż psychologowie przez ostatnie sto lat, a także o tym, jak żyć bez psychologa w czasach zarazy. [1] Ingleby, D. (1972). Ideology and the human sciences: Some comments on the role of reification in psychology and psychiatry. In T. Pateman (Ed.) Countercourse: A handbook for course criticism, (pp 51–81). Harmondsworth, UK: Penguin [2] B. Carey, Sept. 11 Revealed Psychology’s Limits, Review Finds. “The New York Times”, July 28, 2011. [3] Bardzo szczegółowo opisałem debriefing psychologiczny, badania nad jego skutecznością, skutki działań psychologów podczas WTC i obecny stan wiedzy na ten temat w rozdziale 7 zatytułowanym O psychologach na zgliszczach, czyli traumatyczna turystyka i katastroficzny biznes w tomie 3 mojej Zakazanej psychologii, który ukazał się w 2019 roku nakładem wydawnictwa Bez Maski.
Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Rozmowa z moim udziałem w Halo.Radio

Radek Gruca 2020-02-28 @21:00 Zapraszam do wysłuchania rozmowy z moim udziałem przeprowadzonej przez red. Radosława Grucę na antenie Halo.Radio, 28 lutego 2020 roku.
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Krytyczna analiza neurolingwistycznego programowania (NLP) dla menedżerów i inżynierów

Mam przyjemność poinformować moich czytelników, że kilka miesięcy temu ukazała się książka, która zawiera rozdział mojego współautorstwa poświęcony krytycznej ocenie neurolingwistycznego programowania (NLP) pod kątem wiarygodności dowodów i zastosowań jej technik i metod w pracy menedżerów i inżynierów. Fragmenty książki można przeczytać w Amazonie. Dla ciekawych strona tytułowa naszego rozdziału i Wnioski w formacie pdf.
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Zapraszam na Tydzień Mózgu do Torunia i moje wykłady

Z przyjemnością informuję, że zostałem zaproszony przez organizatorów corocznego Tygodnia Mózgu w Toruniu do wygłoszenia dwóch wykładów. Pierwszy z nich zatytułowany: Jak szukać dowodów w powodzi psychopedagogicznych mitów?

Z przyjemnością informuję, że zostałem zaproszony przez organizatorów corocznego Tygodnia Mózgu w Toruniu do wygłoszenia dwóch wykładów. Pierwszy z nich zatytułowany:

Jak szukać dowodów w powodzi psychopedagogicznych mitów?

wygłoszę we wtorek 17 marca o godzinie 15:00 w Bibliotece Głównej UKW, ul. Karola Szymanowskiego 3 w Bydgoszczy. Drugi wykład:

O mózgowej pornografii, rozbudzaniu nadziei i ich spieniężaniu

zaplanowany został na kolejny dzień, środę 18 marca o godzinie 18:00 w Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy, ul. Władysława Łokietka 1-3 w Toruniu.

Więcej szczegółów i pełen program na stronach Tygodnia Mózgu.

Zapraszam serdecznie!


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Jeśli cenisz to, co robię – zagłosuj!

Moją działalność doceniają najczęściej ludzie skrzywdzeni. Poza nimi, rzadko jest dostrzegana przez innych. Tym bardziej cieszę się informując, że redakcja miesięcznika FOCUS nominowała mnie w swoim plebiscycie „Soczewki Focusa 2019” w kategorii „aktywista” zaangażowany w popularyzację nauki. Jeśli zatem cenisz to, co robię – zagłosuj! Aby zagłosować, należy kliknąć na ten link: https://soczewki.focus.pl/aktywista a następnie przycisk „ODDAJ GŁOS” pod moją sylwetką. Regulamin pozwala na głosowanie raz dziennie przez miesiąc. Oto moja sylwetka: W plebiscycie organizowanym  od kilku lat, internauci wybierają najciekawsze polskie odkrycia i wynalazki, a od zeszłego roku także aktywistów zaangażowanych w popularyzację nauki. Zwycięstwo w plebiscycie ma charakter prestiżowy – nie wiąże się z żadnymi nagrodami pieniężnymi czy rzeczowymi. Zdaję sobie sprawę, że przy moich zasięgach internetowych szanse na zwycięstwo mam niewielkie i pozostanę raczej tłem dla pozostałych kandydatów, ale byłoby mi miło, gdybym nie pozostał tylko bardzo odległym tłem. Zapraszam do udziału w plebiscycie!
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Mądrość w pułapce autorytetu

Mój głos w dyskusji zainicjowanej przez redakcję FORUM AKADEMICKIEGO. Artykuł ukazał się w styczniowym numerze. Czy istnieje sposób, aby bezpiecznie oddzielić nierozerwalnie związane ze sobą składniki autorytetu, jakimi są kompetencje i towarzysząca im pozycja społeczna? Wygląda na to, że tak, choć jest to mało znany wynalazek ludzkości pochodzący z okresu, kiedy żyliśmy w plemionach zbierackich. Najtrafniej opowiada o tym koncepcja antropologa Christophera Boehma. A po tych wydarzeniach Bóg wystawił Abrahama na próbę. Rzekł do niego: «Abrahamie!» A gdy on odpowiedział: «Oto jestem» – powiedział: «Weź twego syna jedynego, którego miłujesz, Izaaka, idź do kraju Moria i tam złóż go w ofierze na jednym z pagórków, jakie ci wskażę». Nazajutrz rano Abraham osiodłał swego osła, zabrał z sobą dwóch swych ludzi i syna Izaaka, narąbał drzewa do spalenia ofiary i ruszył w drogę do miejscowości, o której mu Bóg powiedział. Na trzeci dzień Abraham, spojrzawszy, dostrzegł z daleka ową miejscowość. I wtedy rzekł do swych sług: «Zostańcie tu z osłem, ja zaś i chłopiec pójdziemy tam, aby oddać pokłon Bogu, a potem wrócimy do was». Abraham, zabrawszy drwa do spalenia ofiary, włożył je na syna swego Izaaka, wziął do ręki ogień i nóż, po czym obaj się oddalili. Izaak odezwał się do swego ojca Abrahama: «Ojcze mój!» A gdy ten rzekł: «Oto jestem, mój synu» – zapytał: «Oto ogień i drwa, a gdzież jest jagnię na całopalenie?» a Abraham odpowiedział: «Bóg upatrzy sobie jagnię na całopalenie, synu mój». I szli obydwaj dalej. A gdy przyszli na to miejsce, które Bóg wskazał, Abraham zbudował tam ołtarz, ułożył na nim drwa i związawszy syna swego Izaaka położył go na tych drwach na ołtarzu. Potem Abraham sięgnął ręką po nóż, aby zabić swego syna (Księga Rodzaju 22, 1-10). To chyba najbardziej wstrząsający przykład uległości wobec autorytetu, jaki odnajdziemy w źródłach pisanych, które pozostawiła po sobie nasza cywilizacja. Tragedia, rozgrywająca się w duszy Abrahama, powtarza się w mniej lub bardziej dramatycznych okolicznościach zawsze, gdy wierność wobec autorytetu staje w głębokiej sprzeczności z wyznawanymi przez nas wartościami. W naszych głowach pojawia się lawina pytań – czy ulec? Dlaczego? Dlaczego właśnie ja? Jaką cenę za to zapłacę? Jak zmieniony po tym wyjdę? A jednak tragedia Abrahama rzadko bywa wykorzystywana jako ilustracja ślepego posłuszeństwa wobec bezmyślnie okrutnego autorytetu. Nasze zhierarchizowane społeczności instynktownie bronią przywileju posiadania autorytetów i zawierzania im nawet na takich obszarach jak nauka, gdzie samokrytycyzm jest najwyższą wartością. Dlaczego? Odpowiedź na pytanie o przyczyny ulegania znalazłem w… Czytaj dalej w elektronicznym wydaniu FORUM AKADEMICKIEGO Dla cierpliwych – redakcja FA udostępnia bezpłatnie pełne teksty artykułów po 3 miesiącach. 

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

CIEMNA STRONA PSYCHOLOGII Strzeżcie się każdego, kto wam radzi, jak żyć

To tytuł kolejnej rozmowy o ciemnych stronach psychologii i kolejnej próby rzucania grochem o ścianę. Mimo wszystko zapraszam do lektury. Wysiłek przeprowadzenia ze mną tej rozmowy podjęła red. Edyta Ochmańska, za co serdecznie jej dziękuję.

To tytuł kolejnej rozmowy o ciemnych stronach psychologii i kolejnej próby rzucania grochem o ścianę. Mimo wszystko zapraszam do lektury. Wysiłek przeprowadzenia ze mną tej rozmowy podjęła red. Edyta Ochmańska, za co serdecznie jej dziękuję.

Rozmowa z Tomaszem Witkowskim, psychologiem, autorem książek „Psychoterapia bez makijażu” i „Zakazana psychologia”. Wysyp doradców i mówców motywacyjnych, którzy ciągle tłumaczą nam, jak powinniśmy żyć, budzi moją niechęć – mówi nasz rozmówca.

Czy psychoterapia może zaszkodzić?
Od lat zajmuję się negatywnymi skutkami psychoterapii. W tym czasie zgłosiło się do mnie bardzo wiele osób, które twierdzą, że zostały skrzywdzone przez psychoterapeutów czy psychiatrów. Niektórych doprowadziło to do prób samobójczych. Ostrożne szacunki mówią, że 10-20 proc. pacjentów doświadcza negatywnych skutków psychoterapii. Źle prowadzona może doprowadzić do tragedii, pogłębić alkoholizm, zmienić system wartości, zniszczyć relacje rodzinne, przyczynić się do porzucenia kariery czy obranej drogi życiowej lub uwikłać w niszczącą relację seksualną. Nie znaczy to jednak, że namawiam, by bać się psychoterapii. Proponuję tylko, by zastosować wobec niej myślenie krytyczne.
Po lekturze pańskiej książki „Psychoterapia bez makijażu”, prezentującej rozmowy z osobami, które są ofiarami psychoterapii, można wpaść w panikę. Które z praktyk terapeutycznych są szczególnie szkodliwe? Wiele badań pokazuje, że analizowanie przeszłych trudnych wydarzeń przeszkadza w osiągnięciu równowagi psychicznej. Czas rzeczywiście pomaga leczyć rany, a zacierająca się pamięć o minionych doznaniach działa na naszą korzyść. Terapeuta koncentrujący się na wydarzeniach z przeszłości może skutecznie ten proces zaburzyć. Taki najprostszy przykład to debriefing psychologiczny. To metoda interwencji, którą stosuje się w stosunku do ofiar różnego rodzaju traum, katastrof. Nie wymyślił jej jednak psycholog ani lekarz, ale strażak, po to, żeby pomagać swoim kolegom. Rozpowszechnił tę metodę, ale już w pierwszych kilku latach jej stosowania okazało się, że jest albo nieskuteczna, albo przynosi szkodę. Kiedy doszło do zamachu na World Trade Center, na zgliszcza wyruszyli psychologowie, żeby pomagać świadkom katastrofy. Po 10 latach od tej tragedii ukazał się raport z badań, które dowiodły, że osoby, które otrzymały pomoc psychologiczną, dużo gorzej radziły sobie z powrotem do równowagi psychicznej niż te, które tej pomocy nie otrzymały. Czytaj dalej klikając TUTAJ.
Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Uroda, moda i wygoda. Memetyka jako przymiarka teorii Darwina do kultury. Zapraszam na VII Wrocławskie Dni Darwina

Tradycyjnie jak co roku będę miał zaszczyt wystąpić ze swoim wykładem podczas kolejnych VII Wrocławskich Dni Darwina organizowanych przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów oraz Uniwersytet Wrocławski z okazji urodzin wielkiego przyrodnika. Tym razem tematem mojego wykładu będzie:

Uroda, moda i wygoda.

Memetyka jako przymiarka teorii Darwina do kultury

Co ma wspólnego dziób zięby ze zwyczajami panującymi w amerykańskich więzieniach? Czy ewolucja oka potrafi wyjaśnić nam zjawiska mody? Czy memy kulturowe są równie samolubne jak geny? Dlaczego memy mogą wyrządzić nam krzywdę? Kiedy stajemy się bezwolnymi nośnikami samolubnych memów? Czym jest memplex? Czy memetyka potrafi wyjaśnić zjawiska kulturowe tak dobrze jak genetyka wyjaśnia procesy dziedziczenia? Czym jest inżynieria memowa i przeprogramowanie memetyczne? Jaka jest w tym wszystkim rola wolnej woli i świadomości? Trzeci replikator – odpowiedź na pytanie dlaczego internet ma twarz kota? Czy świetując urodziny Darwina powinniśmy mimo wszystko oddać hołd Lamrckowi? – Już niedługo podejmę próbę przeprowadzenia słuchaczy przez ten gąszcz pytań. Aktualności związane z tegorocznymi Dniami Darwina można śledzić na stronach wydarzenia na FB: https://www.facebook.com/events/777875972722724/ oraz na FP Wrocławskich Dni Darwina: https://www.facebook.com/dnidarwina/
  • Kiedy?
    15 lut od 11:00 – 16 lut do 17:30
  • Gdzie?
    ulica Henryka Sienkiewicza 21, 50-335 Wrocław, 

Duża Sala Wykładowa Wydziału Nauk Biologicznych UWr.

Tegorocznymi gośćmi festiwalu będą: mgr Anna Apanasewicz, dr Bartosz Borczyk, dr Łukasz Budzicz, mgr Krzysztof Kolenda, dr Jerzy Luty, mgr Michał Misiak, mgr Agata Niezabitowska, dr Wioletta Nowaczewska, mgr Tomasz Skawiński, dr inż. Maciej Szarejko, dr Tomasz Witkowski. Szczegółowy program już wkrótce.

Na wszystkie wydarzenia wstęp wolny!


Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Cudowny sposób na zapobieganie i leczenie raka? – artykuł w Science-Based Medicine

Zapraszam do lektury najobszerniejszego jak do tej pory opracowania poświęconego naukowym nadużyciom Hansa Eysencka, które napisałem wraz z Maciejem Zatońskim: A miracle cancer prevention and treatment? Not necessarily as the analysis of 26 articles by legendary Hans Eysenck shows.

Zapraszam do lektury najobszerniejszego jak do tej pory opracowania poświęconego naukowym nadużyciom Hansa Eysencka, które napisałem wraz z Maciejem Zatońskim:

A miracle cancer prevention and treatment? Not necessarily as the analysis of 26 articles by legendary Hans Eysenck shows.

opublikowanego w: It is currently estimated that at least one in four readers of this article will die of cancer. This rather simple statistic leads rational readers to consider such cause of their death as quite likely. As a result, some of us will make conscious efforts to follow certain lifestyle that could potentially minimize the above risk. The fact is that we are not able to influence the vast majority of known factors that contribute to our individual risks of developing cancer, not mentioning the causes that still remain unknown. Despite the progress made in medical oncology in the last two decades, many of us will receive a death sentence long before it will be actually carried out. Unlucky diagnosis of certain malignancies, or other currently untreatable and unmanageable conditions, can constitute such a sentence for many of us. In such moments, support that we receive from those that surround us is of exceptional importance. Some of us consider doctors to be oracles, and we can often be inclined to perceive capabilities of physicians as superhuman; at the right moment, a nurse can transform into an angel of hope. MORE

 
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Moje wystąpienie na 4. Śląskim Festiwalu Nauki

27 stycznia na zaproszenie organizatorów 4 edycji Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach, miałem przyjemność wygłosić wykład na Scenie Głównej Festiwalu: Czy człowiek jest zły? Fakty i mity wokół klasycznych eksperymentów psychologii społecznej.

27 stycznia na zaproszenie organizatorów 4 edycji Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach, miałem przyjemność wygłosić wykład na Scenie Głównej Festiwalu:

Czy człowiek jest zły? Fakty i mity wokół klasycznych eksperymentów psychologii społecznej.

Niezmiernie miło mi poinformować, że wykład można obejrzeć na YouTube. Zachęcam do oglądania!
Patrząc na człowieka przez pryzmat słynnych klasycznych eksperymentów psychologii społecznej XX wieku jawi się on jako marionetka poruszana siłą sytuacji, która na niego oddziałuje. Potrafi zadawać ból i cierpienie innym, jeśli nakłoni go do tego sytuacja. Bywa jeszcze bardziej okrutny, jeśli zażąda tego od niego autorytet i zmienia swoje poglądy pod wpływem nacisku grupy nieznanych sobie osób. Czy rzeczywiście eksperymenty psychologii społecznej udowodniły, że człowiek jest z natury zły i bezwolny, a sytuacja jedynie wyzwala owo zło? Ile prawdy jest w obiegowych przekonaniach na ich temat? Czy podręczniki psychologii przedstawiają je rzetelnie? Czy Solomon Asch, Stanley Milgram, Philip Zimbardo i inni znani badacze ukrywali coś przed nami? Jak posługiwać się wnioskami z badań, aby nie wpadać w pułapkę błędu konfirmacji? Jaka jest różnica pomiędzy demonstracją a falsyfikacją? To tylko niektóre z pytań, na które będzie można znaleźć odpowiedzi podczas wykładu Tomasza Witkowskiego.

Sesja autografowa w kawiarni naukowej.


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Warto być samotnym

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się właśnie w tygodniku „Polityka”
Izolacja jest wyniszczająca dla psychiki i ciała – głosi pop-psychologia. Tymczasem badania pokazują, że jej wpływ może być dobroczynny.
Lęk przed samotnością człowiek odziedziczył po swoich przodkach, dla których przebywanie poza grupą oznaczało śmiertelne niebezpieczeństwo. Byli wtedy łatwym kąskiem np. dla drapieżników. Poszukiwanie towarzystwa jest dla gatunku ludzkiego niemal tak podstawową czynnością, jak zapewnienie sobie pożywienia i bezpieczeństwa. Patrząc z tej perspektywy, dość wiarygodne wydają się coraz częściej pojawiające się w popularnych mediach ostrzeżenia, jak bardzo negatywny wpływ na zdrowie ludzi ma samotność. Czytaj dalej klikając TUTAJ. Lub w wydaniu papierowym:
Polityka 5.2020 (3246) z dnia 28.01.2020; Nauka; s. 64
   

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.