Zapraszam do lektury mojego artykułu, jak również do całego, niezwykle interesującego numeru ostatniego „Niezbędnika Inteligenta” publikowanego przez „Politykę”.
Czy sztuczna inteligencja zastąpi psychoterapeutów?
Mirosław Gryń/Polityka
Kiedy pochodząca z Islandii Yrsa Sverrisdottir przeprowadziła się do Wielkiej Brytanii, aby rozpocząć studia na University of Oxford, jej nordycka uroda, podkreślona przez promieniście jasne włosy, sprawiała, że wszyscy zwracali na nią uwagę. Ale jej osobiste relacje się rozsypywały. W tym złym czasie dotarła do niej wiadomość o śmierci obojga rodziców. Na szczęście, kiedy poczuła, że traci kontrolę nad swoim życiem, spotkała Fjolę Helgadottir, twórczynię programu terapeutycznego, która namówiła ją na wypróbowanie Artificial Intelligence – Therapy.
Program przez pierwszych kilka dni prowadził wyczerpujące interaktywne przesłuchanie. Na początku zbierał podstawowe dane osobowe, ale później zaczęły się głębsze i trudniejsze pytania, analiza kilku ostatnich miesięcy, podczas której algorytm zmuszał Yrsę do badania i identyfikacji niepokojących myśli. Ostatecznie zdiagnozował lęk społeczny i przejął rolę pełnoprawnego terapeuty, prowadząc Yrsę przez reżim rzeczywistych ćwiczeń, które doprowadziły ją do odzyskania kontroli nad sobą.
Czy ta historia pokazuje, że w przyszłości sztuczna inteligencja zastąpi psychoterapeutów? Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba poznać wiele niewiadomych. Czy człowiek dysponuje technologią, która będzie w stanie wykonywać pracę o stopniu złożoności takim, jaki charakteryzuje czynności psychoterapeutów? Czy psychoterapia jest na tyle spójnym procesem, że da się przełożyć ją na język maszyn? Czy terapeuci pozwolą sztucznej inteligencji na zajęcie ich miejsca, a pacjenci powierzą maszynom swoje zdrowie psychiczne?
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
W ostatnim numerze NEWSWEEK-a ukazał się artykuł Rafała Gębury o kolejnym bulwersującym przykładzie nadużyć terapeutycznych. Często wyłącznie dzięki podobnym tekstom mamy możliwość zajrzenia do gabinetów terapeutycznych. Polecam lekturę tego tekstu, również jako ostrzeżenie.
W ostatnim numerze NEWSWEEK-a ukazał się artykuł Rafała Gębury o kolejnym bulwersującym przykładzie nadużyć terapeutycznych. Często wyłącznie dzięki podobnym tekstom mamy możliwość zajrzenia do gabinetów terapeutycznych. Polecam lekturę tego tekstu, również jako ostrzeżenie.
Katolicka terapia miała wyleczyć go z homoseksualizmu. O włos nie zakończyła się samobójstwem
Bohater tego tekstu przez 9 miesięcy uczestniczył w katolickiej terapii leczenia homoseksualizmu. Po jej zakończeniu wpadł w depresję, był bliski samobójstwa. Choć od zakończenia terapii minęło już 8 lat, wciąż nie potrafi się pozbierać. Psychoterapeutka, która próbowała wyleczyć go z homoseksualizmu, nadal przyjmuje pacjentów.
Od prowadzącej terapię słyszał, że jego homoseksualizm to wina nadopiekuńczej matki i nieobecnego ojca. Mówiła mu, że trzeba się z niego uwolnić, bo to zaburzenie porównywalne z pedofilią. Po zakończeniu terapii popęd do mężczyzn nie zniknął. Pojawił się za to wstyd, poczucie winy i głęboka depresja. – Katolicka „terapia” zrujnowała mi życie – wyznaje 30-letni Dominik.
„Wcale nie musisz być homoseksualistą”
Maria zaproponowała, żeby chwycili się za ręce i utworzyli ciasny okrąg. Miał symbolizować kobiecą macicę. On, w samym środku, czekał na swoje narodziny. Maria krzyczała z teatralną emfazą: „Akceptuję cię takiego, jakim jesteś. Wyjdź do nas!” Gdy wyłonił się ze środka „macicy”, pozostali bili mu brawo. To miał być symboliczny początek jego nowego, heteroseksualnego życia.
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
29 maja na łamach „Dużego Formatu” ukazał się wstrząsający w swojej wymowie reportaż Ewy Kalety „Przytulam panią wirtualnie. Co wolno podczas psychoterapii?”. Pokazał on ogrom niepotrzebnego cierpienia i zmarnowanych lat życia, które stały się udziałem dwóch pacjentek psychoterapeutycznych. We mnie reportaż obudził przede wszystkim współczucie dla tych osób, a następnie żal i wstyd, że przedstawiciele mojego zawodu dopuszczają się tak haniebnych czynów. Wynikiem tej mieszanki uczuć stało się dojmujące poczucie bezsilności wynikające z przekonania, że przedstawione w reportażu ofiary nie doczekają się jakiegokolwiek zadośćuczynienia, zaś opisywani psychoterapeuci pozostaną bezkarni i dalej będą w podobny sposób praktykować.Historia tego reportażu nie skończyła się jednak po jego opublikowaniu. Dwa tygodnie później na łamach „Dużego Formatu” ukazał się list Naukowego Towarzystwa Psychoterapii Psychodynamicznej komentujący reportaż Ewy Kalety, który zatytułowano „To nie była psychoterapia”. Nie pamiętam kiedy ostatnio czułem tak ogromny niesmak, jak podczas lektury wspomnianego listu. Powodów było kilka…Przeczytaj cały tekst klikając TUTAJ
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
W poniedziałek 29 maja „Gazeta Wyborcza” w dodatku „Magazyn Reporterów – Duży Format” opublikowała obszerny materiał poświęcony nadużyciom w psychoterapii autorstwa Ewy Kalety. W pierwszym, artykule zatytułowanym: Przytulam panią wirtualnie. Co wolno podczas psychoterapii?
W poniedziałek 29 maja „Gazeta Wyborcza” w dodatku „Magazyn Reporterów – Duży Format” opublikowała obszerny materiał poświęcony nadużyciom w psychoterapii autorstwa Ewy Kalety. W pierwszym, artykule zatytułowanym: Przytulam panią wirtualnie. Co wolno podczas psychoterapii?autorka opisuje dwie dość przerażające historie terapeutyczne. Lektura godna polecenia wszystkim tym, którzy mają wyobrażenie psychoterapii stworzone przez przekazy marketingowe okraszone zachwytami zadowolonych pacjentów. Głównemu artykułowi towarzyszą dwa komentarze, które dopełniają obrazu całości. Pierwszy z nich, to moja rozmowa z autorką artykułu zatytułowana: Psycholog Tomasz Witkowski: Jak odróżnić dobrego psychoterapeutę od złego? Drugi komentarz wygłosił psychoterapeuta i psychiatra Prof. Bogdan de Barbaro: W zawodzie psychoterapeuty nie ma kodeksu, nie ma ustawy
Kilka lat temu krytykowałem „Gazetę Wyborczą”‚ za bezrefleksyjne propagowanie marketingowej akcji „Mam terapeutę”. Dzisiaj dziękuję redakcji za dostrzeżenie problemów związanych z psychoterapią i opublikowanie materiału, który urealnia jej – często zbyt wyretuszowany – obraz.
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
Jeśli żyjesz w mieście, jechałeś dzisiaj do pracy tramwajem lub autobusem, robiłeś zakupy w centrum handlowym, szedłeś ulicą mijając obcych ci ludzi, to z pewnością spotkałeś osoby zaburzone lub chore psychicznie, bo jest ich co najmniej kilka, kilkanaście w każdej…
Nie ufaj współczuciu – wybieraj godność, własną i innych.
Chritopher Hitchens
Jeśli żyjesz w mieście, jechałeś dzisiaj do pracy tramwajem lub autobusem, robiłeś zakupy w centrum handlowym, szedłeś ulicą mijając obcych ci ludzi, to z pewnością spotkałeś osoby zaburzone lub chore psychicznie, bo jest ich co najmniej kilka, kilkanaście w każdej przypadkowej grupie stu osób. Pewnie w ogóle nie zwróciłeś na nie uwagi, bo większość z nich stara się ze wszystkich sił nie wyróżniać – imitują zachowanie ludzi zdrowych. Wiedzą doskonale, że ujawnienie swojej inności spowoduje, że ludzka sfora rozpocznie szykany i prześladowania.
Na szczęście wśród członków tej sfory coraz częściej pojawiają się jednostki prawdziwie współczujące, które przeciwstawiają się temu naznaczeniu ludzi innych niż większość. Dołączają do nich wszelkiej maści oportuniści, którzy chcą być spostrzegani jako politycznie poprawni, co w gruncie rzeczy nie jest złe, bo wzmacnia głos tych pierwszych. Dzięki nim los ludzi chorych i zaburzonych jest dużo lepszy niż kiedyś. Ludzie zgłaszający się na psychoterapię rzadziej się tego wstydzą, a niektórzy – małpując celebrytów – nawet się z tym obnoszą. Choć problem stygmatyzacji nadal istnieje, bo jego korzenie tkwią w biologicznej części naszej natury, której imperatywy bezwzględnie nakazują wystrzegać się wszelkiej odmienności, to wygląda na to, że mimo wszystko systematycznie się zmniejsza. Duże zasługi w tym względzie mają psychoterapeuci, psychologowie i psychiatrzy, którzy dzięki swej wiedzy lepiej rozumieją zachowanie takich ludzi, a co za tym idzie, są w stanie owe biologiczne nakazy przekroczyć i przekonać do tego również innych.
Ja jednak pozostaję wciąż nieufny w stosunku do pomysłów forsowanych przez współczesne demokratyczne społeczeństwa, które stać choćby na taką obłudę jak to, żeby potępiać większość narkotyków, legalizując jednocześnie i czerpiąc dochody z konsumpcji alkoholu i tytoniu. De omnibus disputandum. Węszę więc obłudę i podstęp również i tam, gdzie inni widzą wyłącznie współczucie i dobrą wolę. Dokąd mnie mój sceptycyzm doprowadził?
Przede wszystkim, co pewnie nie jest wielkim odkryciem nawet dla niezgłębiającego tematu myślącego człowieka, do zwrócenia uwagi na to, jakie korzyści i komu przynosi walka ze stygmatyzacją zaburzeń i chorób psychicznych. Na sztandarach mamy cierpienie ludzi, ale drzewce tych sztandarów trzymają ludzie zdrowi. Zmniejszenie lęku przed stygmatyzacją to zwiększenie zapotrzebowania na usługi terapeutyczne, podwyższenie statusu społecznego psychoterapeutów i, nie mniej istotny, wzrost dobrego samopoczucia i samooceny, a nawet pojawienie się przekonania o pełnieniu misji. Nie ma w tym nic złego, dopóki obie strony na tym korzystają, dopóki wielkość cierpienia jest odwrotnie proporcjonalna do dobrostanu tych, którzy owo cierpienie zmniejszają. Wątpliwości pojawiają się wówczas, kiedy uczciwy szklarz w obliczu braku zleceń wchodzi w spółkę z łobuzem dysponującym procą. Pandemia chorób psychicznych, z którą mamy do czynienia ostatnimi czasy, konfrontuje nas z koniecznością sprawdzenia, czy przypadkiem nie mamy tutaj do czynienia z układem szklarz – łobuz. Szczególnie że w obliczu tej pandemii nikt nie bije na alarm, a jej ofiary są sprawnie „zagospodarowywane” przez rynek zwiększający podaż usług terapeutycznych.
To są jednak problemy, które już wielokrotnie poruszałem w swoich tekstach[1] i wystąpieniach[2] i nie chciałbym dzisiaj wracać do tego tematu. Jednak społeczne przyzwolenie dla walki ze stygmatyzacją ludzi psychicznie chorych i zaburzonych i powszechna aprobata dla działań realizujących ten cel poza oczywistymi korzyściami, przyczyniły się również do stworzenia pułapki, w którą wpadają tylko niektórzy, a z której nie ma wyjścia. Ba, nie dociera z niej nawet krzyk wołania o pomoc i sprawiedliwość.
Kiedy wyciągasz papierosa z paczki, twój wzrok musi napotkać napisy ostrzegawcze. Podobnie jest, gdy kupujesz alkohol albo studiujesz jego etykietę. Kiedy przekraczasz próg gabinetu psychoterapeutycznego nikt nie ostrzeże cię przed konsekwencjami przemieszczenia się w przestrzeni o tych kilka zaledwie metrów. I nie chodzi mi tutaj o wszelkie możliwe negatywne konsekwencje psychoterapii, o których pisałem w czterech swoich książkach. Chodzi mi o to, że ten ruch może zostać wykorzystany przeciwko tobie, tak jak każde słowo oskarżonego o zbrodnię, o czym lojalnie przestrzegają amerykańscy policjanci w momencie aresztowania, przynajmniej w filmach.
W jaki sposób? W psychoterapii, podobnie jak w każdej ludzkiej działalności, coś może pójść nie tak. Pacjent, przez przypadek lub z rozmysłem, może zostać skrzywdzony. Jeśli będzie miał dość siły w sobie, by próbować dochodzić swoich praw, niemal zawsze będzie traktowany jako osoba zaburzona. Ci sami obrońcy cierpiących, którzy walczą ze stygmatyzacją chorych i zaburzonych psychicznie, nie zawahają się przed wskazaniem na to zaburzenie lub chorobę, jako argument świadczący na niekorzyść pacjenta. W najłagodniejszej wersji poddając w wątpliwość jego wiarygodność. W mocniejszej – zaświadczając o ograniczonych możliwościach poznawczych pacjenta w sądzie.
Nie wymyśliłem tego siedząc przy biurku. Latem 2014 roku zacząłem systematycznie prowadzić rozmowy z pacjentami, którzy czują się skrzywdzeni przez terapeutów. Setki maili, telefonów, dziesiątki godzin spędzone na rozmowach, drugie tyle przy edycji tekstów zapisanych rozmów. Część moich rozmówców zgłaszała skargi, również do stowarzyszeń terapeutów, ich komisji etycznych, ale także do prokuratury czy do sądu. W każdym ze znanych mi przypadków rozpatrywano relacje tych osób, jako osób zaburzonych, a co za tym idzie mało wiarygodnych. Skąd wiadomo, że są zaburzone? No przecież inaczej nie trafiłyby na terapię! Żadna z tych osób dotychczas nie uzyskała jakiegokolwiek zadośćuczynienia, choć niektóre z nich są wyjątkowo wytrwałe i kilka już lat próbują bezskutecznie coś uzyskać, choćby słowo przepraszam. I choć życzę im jak najlepiej, moje prognozy w tym względzie są bardzo pesymistyczne. Ci, którzy trafiając na terapię są traktowani jako cierpiący ludzie, w momencie, kiedy dochodzi do konfliktu z terapeutami stają się ludźmi zaburzonymi, tylko dlatego, że kiedyś, zachęcani również przez tych walczących ze stygmatyzacją, beztrosko przekroczyli próg gabinetu terapeutycznego.
Zaraz, zaraz! Ale może ci ludzie są rzeczywiście zaburzeni, a przez to mało wiarygodni? Skąd taki pomysł przyszedł mi do głowy? Tego też sam nie wymyśliłem. Krótko po tym, jak rozpocząłem swoje przedsięwzięcie, które nie potrafi mi się kojarzyć inaczej niż z podróżą narratora Boskiej komedii Dantego, prowadzonego przez kolejnych przewodników w coraz to głębsze kręgi piekielne, przyszło mi na myśl, aby wydarzenia, które stały się udziałem moich rozmówców, omówić również z psychoterapeutami i innymi specjalistami, którzy mogliby wnieść w te historie nieco więcej światła. W tym celu zaprosiłem do rozmów 39 polskich terapeutów, wśród których znalazło się wiele osób znanych i uznanych jako autorytety, psychologów i psychiatrów. Dodatkowo próbowałem zachęcić do wypowiedzi trójkę prawników, którym te problemy nie są obce i jednego lekarza o specjalności innej niż psychiatria. Mniej niż jedna czwarta zgodziła się na rozmowy, jeszcze mniej dotrwało w tych rozmowach do końca. Powoli powstaje z tego książka. Ci którzy odmawiali niejednokrotnie zwracali mi uwagę na fakt, że relacje, które uzyskałem od pacjentów pochodzą od ludzi zaburzonych, a przez to nie można traktować ich jako wiarygodnego opisu wydarzeń! Nieraz też uświadamiali mi, że jestem dość naiwny traktując opowieści pacjentów jak prawdziwe historie, wszak z założenia w układzie pacjent – terapeuta, ten drugi ma więcej wglądu w to, co dzieje się w tej relacji.
Zanim po raz pierwszy usłyszałem taką argumentację, wszystkich swoich rozmówców traktowałem jako jednakowo wiarygodnych. Dlaczego miałbym zakładać, że chcą mnie wprowadzić w błąd lub oszukać? Jeśli coś przeinaczają, to czynią to prawdopodobnie tak samo, jak my wszyscy – bo coś źle zapamiętali, bo pewne wydarzenia zniekształciła niedoskonała pamięć, bo troszkę się wybielają. W tym względzie pacjenci są tak samo ułomni jak ich terapeuci i wszyscy inni ludzie. Dzisiaj, po tych dziesiątkach godzin rozmów jestem dużo mniej skłonny ufać tym, którzy przekonują mnie, że mają monopol na obiektywność, że inni są mniej wiarygodni. Tak, przestałem wierzyć terapeutom przekonującym mnie o braku wiarygodności pacjentów. Bardziej ufam relacjom pacjentów, bo ci nawet w sytuacji niepowodzenia terapii nadal poszukują w sobie jej przyczyn. Mniej polegają na własnej wiedzy, nie wygłaszają swoich wizji rzeczywistości ze zniewalającą pewnością siebie. Nie mają gotowych odpowiedzi tylko ich szukają.
Pewnego razu pacjentka, z którą pracowałem nad redakcją jej rozmowy, doświadczając kolejnych sytuacji, w których podważano wiarygodność jej relacji poprosiła mnie, abym zadał pytanie terapeutom, z którymi rozmawiam, czy wiedzą, jak się czuje ktoś, kogo szczerość jest na każdym kroku poddawana w wątpliwość tylko dlatego, że kiedyś zdecydował się na udział w terapii. Kieruję je dzisiaj publicznie do wszystkich terapeutów: Wiecie? Doświadczyliście tego kiedykolwiek? Potraficie sobie wyobrazić jak to jest pozostać ostatecznie naznaczonym jako człowiek zaburzony?
P.S. Jako ciąg dalszy lektury tego tekstu rekomenduję doskonałe w swej formie i zatrważające w wymowie opowiadanie Gabriela Garcii Marqueza Chciałam tylko skorzystać z telefonu opublikowane w tomie Dwanaście opowiadań tułaczych.
[1] Np. tutaj: https://psychologia-ekonomiczna.com.pl/article/view/257; https://tomwitkow.wordpress.com/2015/01/04/jak-reklamuje-sie-psychoterapie/[2] Np. tutaj: https://tomwitkow.wordpress.com/2016/04/18/psychobiznes-na-zgliszczach-i-traumatyczna-turystyka/; https://tomwitkow.wordpress.com/2015/02/13/zapraszam-na-wyklad-do-warszawy/
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego magazynu FOCUS – Jana Stradowskiego.
W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego magazynu FOCUS – Jana Stradowskiego.Oto jak pisze o audycji na swoim blogu:
Przez wiele lat wydawało się, że dziedziny takie jak psychologia czy psychoterapia są tak bardzo „ludzkie”, że trudno sobie wyobrazić, by klinicystę lub terapeutę mogła zastąpić jakaś maszyna. Tymczasem pierwsze dowody na to zaczęły się pojawiać już w połowie XX wieku. Dziś natomiast, jak można było niedawno przeczytać na łamach „Focusa” w artykule „Tylko maszyna zrozumie człowieka„, komputerowe algorytmy potrafią już stawiać trafniejsze diagnozy niż psycholodzy. I nie poprzestają na tym – z powodzeniem zajmują się także terapią.
Czy nowe technologie zmienią oblicze psychologii i dlaczego aplikacja mobilna może być dla pacjenta lepsza niż kontakt z człowiekiem? O tym opowie mój gość w studiu TOK FM – dr Tomasz Witkowski, psycholog, pisarz, autor książek z serii „Zakazana psychologia” („Psychology Led Astray”), przedstawiciel Klubu Sceptyków Polskich.
Nagrywając tę audycję, a szczególnie część pierwszą, nie myślałem w ogóle o zdyskredytowanych metodach diagnozy, takich jak testy projekcyjne, przeciwko stosowaniu których Klub Sceptyków Polskich protestuje od lat. Porównania diagnoz „maszynowych” z dokonywanymi przez klinicystów dotyczyły tych opartych na najlepszych stosowanych praktykach. Szkoda, że nie wspomniałem o przepaści jaka dzieli je od wyników badania plamami Rorschacha i rysunkiem drzewa i innymi dziwolągami, które wciąż nie zniknęły z gabinetów psychologicznych. Mimo wszystko, myślę, że audycja wpisuje się w protest „Psychologia to nauka, nie czary”, który przypomniałem w poprzednim poście.
Audycji w dwóch częściach można posłuchać klikając na ikony „play poniżej.
Część I Dlaczego aplikacja mobilna może być lepsza niż kontakt z psychologiem?
Dr Tomasz Witkowski był gościem Jana Stradowskiego
Część II
Czy technologia może zastąpić psychoterapeutę? Odpowiada dr Tomasz Witkowski
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
„Chciałbym żeby moja historia była przestrogą dla ludzi którzy z dużym kredytem zaufania udają się na terapię. I ostrzeżeniem dla terapeutów – do czego może doprowadzić ich praca” – tak napisał do mnie dzisiaj pewien pacjent przesyłając w załączniku list, który zatytułował „list rakowy”, a którego treść publikuję poniżej za zgodą jego autora.
Dzień dobry,ten list piszę w przerwie pomiędzy operacjami onkologicznymi. Chciałbym oszczędzić takiego finiszu terapii Waszym podopiecznym.Jestem teraz daleko po trzydziestce. Swoją terapię zacząłem jeszcze w liceum. Zawsze czułem się zmęczony, źle spałem, tyłem, byłem depresyjny i zalękniony. Z domu wyniosłem przekonanie, że dzięki pracy nad sobą będę czuł się dobrze. Terapeuci to potwierdzali, ale z biegiem lat efekty nie pojawiały się. Bywało lepiej lub gorzej, jak w życiu. Jednak ciągle byłem przemęczony bez wyraźnego powodu. Diagnoza – zaburzenia adaptacyjne, dystymia, potem osobowość unikająca, potem depresja, mieszane zaburzenie osobowości. Co roku diagnoza była gorsza, a ja co raz bardziej sfrustrowany i przerażony.Słyszałem wielokrotnie na terapiach, że moja depresja to niewyrażona złość. Więc przez długie miesiące swoją złość wylewałem bardzo aktywnie. Wręcz stałem się nieprzyjemny. Zraziłem do siebie wiele osób, próbując „nowego siebie”. Ale samopoczucie nadal takie samo, może nawet gorsze. Jak to możliwe? Usłyszałem, że łatwiej mi się czuć zmęczonym, niż wziąć odpowiedzialność za swoje życie. Że to mój nieadaptywny mechanizm obronny. Także próba zwrócenia uwagi na siebie. Że unikam konfrontowania się z problemami, uciekam w depresję. Że moi rodzice popełnili upiorne błędy wychowawcze i powinienem się od nich odseparować. Mógłbym wymieniać bez końca.Po latach nieskutecznych terapii, okazało się że mam raka tarczycy. Już z przerzutami. Nie miałem prawa czuć się dobrze. A na pomoc, po tylu latach znoszenia moich sztucznie stworzonych traum, przyszła mi moja niezawodna mama. Ta sama osoba, która była domniemanym korzeniem moich problemów. A teraz to ona ratuje mi życie, dosłownie.Mój rak rozwijał się powoli, przerzuty też nie pojawiły się nagle. Jest on TSH-zależny, co oznacza, że rozwija się świetnie przy długotrwałej, nieleczonej niedoczynności tarczycy. Okazało się także, że mój testosteron byłby w porządku, tylko gdybym miał 90 lat. Żadne „bycie bliżej siebie”, rozwój osobisty, ani współczucie terapeuty nic tu nie pomoże. Natomiast to co by pomogło, to rzetelne badania układu hormonalnego. W zamian dostałem ogromne poczucie winy; przecież ciągle robię coś nie tak, skoro nadal źle się czuję. Może sobie wymyślam? Dyscyplina, higiena emocjonalna, piramida Masłowa i będzie dobrze. Ale nie jest. Może jestem złym pacjentem? Niestety wielu spotkałem psychologów, którzy wiedzą zawsze lepiej.Osobny tekst mógłby powstać o tym, jak lekarze ignorowali mnie i stawiali nietrafione diagnozy, szczególnie psychiatrzy, którzy wpompowali we mnie wszystko co się dało, produkując jedynie fatalne efekty uboczne, np. nietrzymanie moczu. Przez lata, nawet gdy trzy razy trafiłem na oddział dzienny szpitala psychiatrycznego z depresją, nikt nie zaproponował żadnych badań. Nikt nie otarł się nawet o sedno problemu. Jednocześnie systematycznie zapewniano mnie, że terapia będzie skuteczną odpowiedzią na moje złe samopoczucie. A stan mojego zdrowia stale i nieodwracalnie się pogarszał.To, że w ogóle ktoś raka zauważył, i tak za późno, to tylko moja upartość, samodokształcanie się. Bo normy TSH są niezwykle pojemne, a testosteronu nie są równoważne dla trzydziestolatka i dziewięćdziesiątlatka. To wiedza na zachodzie powszechna, a u nas egzotyczna. Wytrwale wkładałem nadludzki wysiłek w to, żeby mi się chciało, żebym nie wyglądał jak pączek, żeby być lepszą wersją siebie. Ale już podziękuję za to wszystko, szkoda mi na to czasu, którego być może zostało mi bardzo mało.Proszę psychologów i psychiatrów, żeby wysyłali pacjentów do sprawdzonych endokrynologów. Skoro stać ich na terapię, to na badania tym bardziej. Być może terapia w wielu przypadkach jest niepotrzebna i nieetyczna. Skoro trafiają w złym stanie psychicznym, to prawdopodobnie nie wiedzą gdzie zacząć i potrzebują konkretnych wytycznych. Proszę zadbać o nich po ludzku i zastanowić się dwa razy, zanim postawią Państwo autostygmatyzujące dla pacjenta diagnozy.Aktualnie czekam na kolejną operację i nie mam już czasu na zastanawianie się nad tym co, po co i dlaczego. Wiem tylko, że historii takich jak moja jest więcej.Życzę zdrowia.mmmmmmmkot@gmail.com
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.
W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego FOCUS – Jana Stradowskiego. Oto jak pisze o audycji:
W cyklu Człowiek 2.0 emitowanym przez radio TOK FM audycja prowadzona przez redaktora naukowego FOCUS – Jana Stradowskiego.Oto jak pisze o audycji:
Wypadek samochodowy, trzęsienie ziemi, atak terrorystyczny – takie zdarzenia mogą zostawić trwałe ślady w psychice. Jednak badania pokazują, że większość z nas dobrze sobie radzi z traumą. Odpowiada za to zjawisko tzw. rezyliencji. Już w latach 40. XX wieku amerykańscy lekarze zaobserwowali, że część osób chorych psychicznie całkiem nieźle radzi sobie w życiu. Zakładali rodziny, podejmowali pracę i mieli wysoki poziom poczucia osobistego szczęścia. Okazało się, że odporność psychiczna człowieka jest całkiem spora. „Nie chodzi o to, żeby nigdy nie upaść, tylko by szybko i w miarę skutecznie się podnosić. Nie być ołowianym żołnierzykiem, lecz wańką-wstańką” – mówi doc. Tomasz Ochinowski z Katedry Psychologii i Socjologii Zarządzania na Uniwersytecie Warszawskim w artykule „Jak się nie dać przeciwnościom losu“.
Jednak część osób, które przeżyły traumę cierpi potem na zaburzenia takie jak zespół stresu pourazowego (PTSD). Jak i kiedy pomagać takim ludziom? Okazuje się, że nie należy tego robić bardzo szybko. Pomoc psychologiczna w formie terapii takiej jak np. debriefing, udzielona tuż po traumatycznym wydarzeniu może nie tylko nie pomóc, ale wręcz zaszkodzić pacjentom. Tak było m.in. w przypadku osób, które przeżyły atak na World Trade Center 11 września 2001 r.
Kiedy więc nieść pomoc ofiarom traumy i jak powinna ona wyglądać? O to zapytam moich gości w studiu TOK FM: dr Agnieszkę Popiel, psychiatrę i psychoterapeutkę z Uniwersytetu SWPS i programu TRAKT Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr. Tomasza Witkowskiego, psychologa, pisarza, autora książek z serii „Zakazana psychologia” („Psychology Gone Wrong”), przedstawicielaKlubu Sceptyków Polskich.
Uwaga – ważna wiadomość. Program TRAKT jest otwarty dla osób, które mają problemy psychologiczne po wypadku drogowym. W jego ramach można bezpłatnie otrzymać diagnozę i fachową terapię w wielu miastach w Polsce. Szczegóły – na stroniewww.wypadki-drogowe.pl
Przy okazji polecam archiwalne audycje o stresie, terapii depresji przez internet, racjonalnym myśleniu i korzyściach z porażek.
Nowego odcinka „Człowieka 2.0” możecie posłuchać 230 kwietnia po godz. 20 na antenie Radia TOK FM. Później będzie dostępny jako podcast na stronie archiwum audycji oraz w aplikacji mobilnej TOK FM. Kompletny spis odcinków znajdziecie na stronie WikiRadia. Zapraszam!
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
To tytuł wykładu poświęconego sposobom pomocy psychologicznej udzielanej ofiarom katastrof. Podczas wykładu spróbuję odpowiedzieć na pytania:
– Jak powstała idea debriefingu psychologicznego?
– Jaka jest jego efektywność?
– Co robili psychologowie na zgliszczach World Trade Center?
– Co zaskoczyło uczonych 10 lat po WTC?
– Czy psychologowie są potrzebni na miejscu katastrof?
– Debriefing dzisiaj.
Wykład zorganizowany został przez Klub Sceptyków Polskich i Psyche Books & Cafe w Warszawie, ul. Chodakowska 19/31 (Budynek SWPS). Piątek, 22 kwietnia, godz. 18:00, wstęp wolny, serdecznie zapraszam!
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
To tytuł rozmowy przeprowadzonej ze mną przez redaktora Marcina Rotkiewicza i opublikowanej w Poradniku Psychologicznym Polityki. Zapraszam do lektury!
Żeby przeczytać kliknij tutaj: Poradnik Psychologiczny
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że obecnie ponad 350 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5% populacji. W najgorszym razie depresja prowadzi do śmierci wskutek samobójstwa.
Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że obecnie ponad 350 milionów ludzi na świecie cierpi z powodu depresji, co stanowi prawie 5% populacji. W najgorszym razie depresja prowadzi do śmierci wskutek samobójstwa. Szacuje się, że w ten sposób każdego roku umiera około miliona osób (World Health Organization [WHO], 2012). W większości krajów odsetek ludzi, którzy w ciągu swojego życia chorują na depresję waha się pomiędzy 8-12% (Andrade i in., 2003). Na świecie ponad jedna trzecia ludzi w jakimś okresie swojego życia spełnia wszystkie kryteria diagnostyczne dla co najmniej jednego zaburzenia psychicznego (WHO International Consortium in Psychiatric Epidemiology, 2000). Z tych danych wynika, że mamy do czynienia z pandemią chorób psychicznych o skali niespotykanej w całej historii rodzaju ludzkiego. Dla porównania – grypa hiszpanka, która była największą w historii pandemią, pochłonęła według różnych szacunków 20-100 milionów ofiar. Liczby te cały czas rosną. W ciągu tylko 10 analizowanych przeze mnie lat od roku 1998 do 2007, odsetek pacjentów poradni zdrowia psychicznego podwoił się i w 2007 roku wynosił aż ok. 3,6% ludności Polski.
Jednak nie tylko statystyki rosną. Wygląda na to, że ludzkość jest atakowana przez coraz to nowe choroby psychiczne, które mutują niczym wirusy. W 1952 roku pierwsze wydanie Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) wyróżniał zaledwie 106 jednostek chorobowych i zaburzeń psychicznych. W 1968 roku, w drugim wydaniu DSM, było ich już 182. Wydanie trzecie z roku 1980 przyniosło zdecydowany wzrost tej liczby, bo zawierało ich aż 265. Ale choroby i dolegliwości psychiczne zdawały się mutować, bowiem w trzecim uzupełnionym wydaniu DSM z roku 1987 było ich 292. Wydanie czwarte przyniosło niewielki wzrost do 297. Zrewidowana wersja z roku 2000 zawierała ich 365. Ostatnie, piąte wydanie wyróżnia 374 zaburzenia psychiczne. W ciągu zaledwie 60 lat liczba zaburzeń psychicznych została zwielokrotniona ponad trzy i pół razy.
Jeśli poważnie traktować przytoczone liczby i ich wzrost, musimy dojść do wniosku, że oto ludzkości grozi całkowita zagłada a świat zmierza ku szaleństwu. Inny wniosek, jaki nasuwa się w wyniku analizy tych liczb jest taki, że oto mamy do czynienia z niezwykle efektywnym marketingiem. Ponieważ myślenie naukowe preferuje, zgodnie z zasadą brzytwy Ockhama, wyjaśnienia prostsze, dlatego też warto przyjrzeć się powiązaniom psychologii z rynkiem w różnych obszarach jej działania, jako bardziej prawdopodobnej przyczynie, która może pomóc wyjaśnić przytoczone liczby.
W 1995 roku jeden z najbardziej prominentnych psychologów świata, znajdujący się na liście 30 najwybitniejszych żyjących i pracujących psychologów, opublikował we flagowym czasopiśmie American Psychological Association (APA) artykuł zatytułowany The Effectiveness of Psychotherapy. Relacjonował w nim rezultaty ankiety przeprowadzonej przez Consumer Reports (CR, 1995) wśród swoich subskrybentów. Jest to obecnie jeden z najczęściej cytowanych na świecie artykułów na temat efektywności psychoterapii. Według Google Scholar do grudnia 2014 roku był cytowany 1899 razy, co powoduje, że zalicza się go do klasyki literatury psychologicznej. Przytacza się go średnio 99,95 razy w roku. Jest drugim najczęściej cytowanym artykułem, który Martin Seligman kiedykolwiek napisał.
Wygląda na to, że Seligman znalazł rozwiązanie problemów, które dotknęły ludzkość, bowiem na pierwszych stronach swojego artykułu umieszcza coś w rodzaju wyznania:
Zmieniły się moje przekonania, dotyczące tego co stanowi tzw. „złoty standard”. Spowodowało to jedno jedyne badanie przeprowadzone przez Consumer Reports (1995, November), które wstrząsnęło moją dotychczasową wiarą. Doszedłem do wniosku, że decydowanie, czy jedno postępowanie terapeutyczne, w ściśle kontrolowanych warunkach, działa lepiej niż inne poprzez porównywanie go z grupą kontrolną, jest zupełnie innym problemem niż decydowanie o tym, co działa w naszej dziedzinie. Nie wierzę już, że badania skuteczności są jedynym, albo nawet najlepszym sposobem odkrywania, jakie terapie rzeczywiście są skuteczne. Doszedłem do przekonania, że badania efektywności tego jak pacjenci radzą sobie w realnych warunkach terapeutycznych może dostarczyć użytecznej i wiarygodnej „empirycznej walidacji” psychoterapii i leków. Consumer Reports jest pionierem tej metody (Seligman, 1995 s. 966).
Cóż takiego pionierskiego było w tych badaniach, że wstrząsnęło dotychczasową wiara przyszłego prezydenta APA? CR przy okazji rozsyłania ankiety poświęconej zadowoleniu z używanych przez swoich respondentów samochodów dołączył suplement zawierający pytania o zadowolenie z psychoterapii. Ankietę wysłano do 180 tys. respondentów. Badanie nie uwzględniało żadnych grup kontrolnych i nie spełniało wymogu randomizacji. Grupa osób badanych składała się w przewadze z dobrze wykształconych przedstawicieli klasy średniej, w większości kobiet z medianą wieku 46 lat co powodowało, że była niereprezentatywna. Ankieta nie zawierała żadnych obiektywnych wskaźników – wyłącznie subiektywne oceny, jak przy badaniu zadowolenia z odkurzacza, tostera itp. Na ankietę odpowiedziało tylko ok. 7 tys. respondentów, co stanowiło zaledwie 3,9% całej badanej grupy. Sam Seligman przyznał, że taki odsetek zwrotu ankiet to było „raczej mało, absolutnie”, a CR określił go jako „bardzo niski” w porównaniu do innych ich ankiet. W podobnej ankiecie dotyczącej lekarzy odpowiedziało 70 tys. respondentów. W większości badań tak niski odsetek odesłanych ankiet i brak reprezentatywności oznaczałby odrzucenie badania jako nienadającego się do dalszej analizy.
Co więcej, aby orzekać, czy psychoterapia działa powinniśmy badać ludzi z problemami. W tym wypadku jednak było inaczej. Ponad połowa respondentów (58.2%) stwierdziła, że przed rozpoczęciem terapii czuła się jako tako, całkiem dobrze lub nawet bardzo dobrze. Prawdopodobnie dla tych ludzi terapia była czymś, co zaspokajało ich potrzebę rozwoju albo nawet rozrywki. O ile w badaniach nie przewidziano grupy kontrolnej, można było stworzyć grupę porównawczą, ponieważ część respondentów zamiast zgłosić się do terapeuty wybrała rozmowę o swoich problemach z przyjaciółmi, z członkami rodziny lub duchownym (43% tych, którzy odesłali ankietę). Jednak CR nie tylko, że nie wykorzystał tych danych do porównania, ale wielokrotnie proszony o ich udostępnienie utrzymywał, że są to dane poufne i nie będą analizowane ani publikowane (Dinen, 2007, s. 62-64).
Podsumowując, tylko 7 tys. (3,9%) respondentów odpowiedziało na ankietę, z czego, 4 tys. (2,2%) relacjonowało kontakt ze specjalistą od zdrowia psychicznego, lekarzem domowym lub grupą wsparcia. Pozostałe 3 tys. (1,6%) rozmawiało o swoich problemach z przyjaciółmi, krewnymi lub duchownymi. CR zdecydowało się zignorować te dane ograniczając swoją analizę do 4 tys., ze szczególnym naciskiem na 2,9 tys. (1.6 %) tych, którzy mieli do czynienia z terapeutami.
Mimo tak wielu braków metodologicznych CR skonkludował w nagłówku swojego artykułu: „Nasze przełomowe badanie pokazało, że psychoterapia zazwyczaj działa” (CR, 1995 s. 734). Przygotowane przez APA na podstawie tego artykułu materiały marketingowe stwierdzały, że dziewięciu osobom spośród dziesięciu terapia pomaga (Dinen, 2007, s. 64).
Dlaczego szanowany przez wielu psycholog i badacz opublikował pean na cześć wysiłków analityków marketingowych CR? Czy tylko dlatego, że był głównym konsultantem zespołu prowadzącego badania? Odpowiedzi możemy się jedynie domyślać. I chociaż zarówno źródłowy artykuł, jak i jego omówienie autorstwa Seligmana bywają w wielu źródłach poddawane miażdżącej krytyce, to wygląda na to, że niechlubny cel, jakim było wprowadzenie do praktyk badawczych „złotego standardu”, czyli subiektywnych wskaźników pomiaru, został osiągnięty. Dzisiaj, niestety już nie tylko terapeuci i pacjenci, ale również wielu badaczy powszechnie stosuje takie podejście.
———————————
Andrade, L., Caraveo-Anduaga, J. J, Berglund P., Bijl, R.V., De Graaf, R., Vollebergh, W., Dragomirecka, E., Kohn, R., Keller, M., Kessler, R. C., Kawakami, N., Kiliç, C., Offord, D., Ustun, T.B., Wittchen, H. U. (2003). Epidemiology of major depressive episodes: Results from the International Consortium of Psychiatric Epidemiology (ICPE) Surveys. Internation Journal of Methods in Psychiatric Research, 12(3), 3–21.
Consumer Reports. (1995, November). Mental health: Does therapy help? 734-739.
Dineen, T. (2007). Manufacturing Victims: What Psychology Industry is Doing to People. Pobrane z: http://tanadineen.com/documents/MV3.pdf
Seligman, M. E. P. (1995). The effectiveness of psychotherapy. American Psychologist, 50(12), 965–974.
WHO International Consortium in Psychiatric Epidemiology (2000). Cross-national comparisons of the prevalences and correlates of mental disorders., Bulletin of the World Health Organization, 78(4), 413–26.
World Health Organization, (2012). Depression. Fact sheet N°369. Pobrane z: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs369/en/
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.
Stare angielskie przysłowie mówi, że jedno zgniłe jabłko może zepsuć całą beczkę zdrowych, dobrych jabłek (One bad apple spoils the whole barrel). To prawda, zgnilizna udziela się sąsiadującym zdrowym owocom i wkrótce zawartość beczki nadaje się do wyrzucenia. Ilekroć pokazuję przypadki złej, szkodliwej psychoterapii, tylekroć jestem posądzany o wyciąganie takich właśnie zgniłych jabłek i epatowanie nimi, podczas gdy, jak wszyscy dobrze wiedzą, większość jabłek w beczce jest zdrowa. Rzeczywiście, to, że ktoś został skrzywdzony przez lekarza, nie znaczy, że medycyna jest z gruntu zła. To, że mechanik samochodowy nie wykonał należycie swojej pracy nie oznacza, że ta dziedzina jest do niczego. To, że jakiś komunista okazał się złym człowiekiem, nie oznacza, że komunizm jest złym systemem… Zaraz, zaraz. Czy aby na pewno? Czy zgniłe jabłko gnije wyłącznie od środka? Zawsze?
Strategia „zgniłego jabłka” jest wykorzystywana do obrony psychoterapii powszechnie przez jej zwolenników, samych terapeutów, a nawet przez głęboko skrzywdzonych podczas terapii pacjentów. Swoje nieszczęście tłumaczą po prostu w taki sposób, że mieli pecha trafić na złego przedstawiciela tej – czystej i uczciwej w swej istocie – profesji. Strategię tę stosują również naukowcy o mocno sceptycznym nastawieniu, przekonując, że przypadki negatywnych konsekwencji terapeutycznych nie świadczą w żaden sposób o jakości psychoterapii w ogóle. Ba, wielokrotnie słyszałem podobne argumenty z ust sceptyków – ludzi ćwiczących swój umysł w krytycznym myśleniu. Jest jednakowoż zarówno w tym przysłowiu, jak i w przytoczonych próbach objaśniania rzeczywistości głęboko ukryte założenie, że źródło zgnilizny tkwi w samych jabłkach. Że zgnilizna dostaje się do beczki wraz z wkładanymi doń jabłkami. A dlaczegóż to nie rozważyć równoważnego założenia, że gnilne bakterie przenikają do jabłek z beczki? Że jej właściwości sprzyjają przetrwaniu tych niepożądanych drobnoustrojów i atakują najmniej odporne jabłka, kiedy zostaną włożone do beczki.
Przysłowia zwykło się traktować jako zbiór swoistych mądrości życiowych, ale ich bezkrytyczne przyjmowanie na wiarę prowadzić może na manowce. Jeśli będziemy patrzeć na wszystkie dziedziny działań ludzi poprzez pryzmat zgniłego jabłka, to możemy przeoczyć takie, które gniją z powodu właściwości beczek! Strategii zgniłych jabłek żadną miarą nie da się zastosować do komunizmu, faszyzmu, religii fundamentalistycznych i innych podobnych wytworów umysłu człowieka, chociaż w ramach tych systemów działa mnóstwo uczciwych dobrych ludzi poświęcających się dla innych. A co z psychoterapią? Jej zwolennicy żachną się nawet na samą myśl, aby traktować ją na równi z poprzednio wymienionymi systemami. Ale moim celem nie jest jej porównywanie do najbardziej makabrycznych wytworów naszej cywilizacji. Te przykłady podałem, aby uzmysłowić tobie czytelniku, że hipoteza zgniłego jabłka nie zawsze jest prawdziwa, że czasami trzeba zgodzić się ze stwierdzeniem, że to beczka, do której wkładamy jabłka może być źródłem zgnilizny.
Niestety, oburzenie w żaden sposób nie wspomaga, krytycznego myślenia, nawet wówczas, kiedy jest to tak zwane święte oburzenie. Kiedy naukowcy konstruują jakikolwiek eksperyment, zawsze, nawet jeśli są bardzo pewni swoich przeczuć formułują dwie hipotezy – zerową i roboczą. Zerowa zawsze mówi o braku związku, który badają. Robocza, o istnieniu tego związku. Te hipotezy są zawsze traktowane jako jednakowo prawdopodobne (a przynajmniej tak traktowane być powinny!). Gdybyśmy chcieli w taki sposób podejść do problemu psychoterapii musielibyśmy postąpić podobnie. W myśl takiej rygorystycznej metodologii hipoteza zerowa brzmiałaby: psychoterapia (beczka) jako system relacji i oddziaływań społecznych nie ma właściwości, które sprzyjałyby powstawaniu nadużyć (gniciu jabłek). Takie też jest milczące założenie zwolenników psychoterapii. Ale aby zachować minimalny poziom przyzwoitości intelektualnej powinniśmy również sformułować hipotezę roboczą, a ta brzmi: psychoterapia (beczka) jako system relacji i oddziaływań społecznych ma właściwości, które sprzyjają powstawaniu nadużyć (gniciu jabłek). Dopiero po przeprowadzeniu skrupulatnych badań jedną z nich możemy odrzucić jako nieprawdziwą. Ale jak przeprowadzić takie badania?
Oczywiście, nie przeprowadzimy eksperymentu, taki zamysł jest niemożliwy do wykonania w ramach przyjętych powszechnie zasad moralnych. Możemy jednak przyglądać się wnikliwie przypadkom pacjentów i terapeutów, którym coś poszło nie tak w procesie terapii, zamiast odrzucać je z góry przyjmując, że mamy do czynienia z kolejnym zgniłym jabłkiem. A jeśli nie znajdziemy potwierdzenia naszej hipotezy roboczej odrzucimy ją i przyjmiemy jako prawdziwą hipotezę zerową. Nie zdołamy jednak dokonać tego, jeśli nie wysłuchamy ludzi skrzywdzonych i zawiedzionych. Możliwości po temu nie brakuje. Psycho-kit.pl opublikował niedawno opis kolejnego skandalicznego przypadku psychoterapii. Na moich stronach ciągle wpisują się ludzie, którzy są kolejnymi odpadami z artystycznych pracowni psychoterapeutycznych. Zaledwie kilka osób w Polsce poświęci im nieco swojej uwagi, jeśli będą mieli szczęście na nich trafić. I nie będą to niestety terapeuci. Ci ostatni nie stworzyli nawet godnych polecenia możliwości poszukiwania zadośćuczynienia ofiarom terapii.
Wielu czytelników, a psychoterapeutów w szczególności, zada w tej chwili pytanie: dlaczego nie przeanalizować przykładów ludzi zadowolonych z terapii, a nawet i zachwyconych nią, bo i tacy się znajdą. Cóż, wyciąganie z beczki zdrowych jabłek w żaden sposób nie przybliży nas do odpowiedzi na pytanie co jest źródłem zgnilizny. To tak, jakby chcieć badać ludzi zdrowych w poszukiwaniu przyczyn jakiejś choroby. Zauważmy też, że bezkrytyczne przyjmowanie hipotezy „zgniłych jabłek” powoduje, że nie poświęcamy należytej uwagi przypadkom negatywnym, nie rozkładamy ich na fragmenty, nie analizujemy, bo… znamy odpowiedź!
O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. Moja powieść „Defekt” to historia zdolnego młodego człowieka, jego związków i kolejnych terapii – o tym, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy. Książka w księgarni Bonito »
Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.