Psychoterapia bez makijażu

W poprzednich wpisach zamieściłem fragmenty rozmowy z pacjentem oraz z prof. Jerzym Aleksandrowiczem, które składają się na książkę zatytułowaną „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”.

W poprzednich wpisach zamieściłem fragmenty rozmowy z pacjentem oraz z prof. Jerzym Aleksandrowiczem, które składają się na książkę zatytułowaną „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Zawiera ona przeprowadzone przeze mnie wywiady z ludźmi, którzy czują się skrzywdzeni przez psychoterapię oraz z neutralnymi terapeutami wyjaśniającymi i komentującymi problemy poruszone w rozmowie z pacjentem. W dzisiejszej odsłonie książki fragment kolejnej rozmowy z pacjentką. Zapraszam do lektury!

Cześć, jestem Paula i piję zawsze w środy…

 Moim największym osiągnięciem podczas tej terapii było to, że z niej zrezygnowałam.
Tomasz Witkowski: Na stronach internetowych reklamujących psychoterapię psychodynamiczną przeczytałem, że: „Głównym czynnikiem leczącym jest relacja terapeutyczna, akceptacja, wsparcie, zaangażowanie oraz ciepło terapeuty. Jest to zdrowa relacja, w której pacjenci mogą uczyć się otwartości, kontaktu i bezpiecznej bliskości”. Tymczasem pani dzisiaj kontaktuje się ze swoim terapeutą za pośrednictwem aż dwóch prawników. Nie udało się stworzyć tej „zdrowej leczącej relacji”? Paula: Dobrze to pan nazwał – reklama. Nic dziwnego więc, że oczekiwałam tego od terapeuty. Podczas ostatniej sesji, na której byłam, usłyszałam wprost: „Ja mogłabym być z panią bardziej ciepła i wtedy lepiej by się pani czuła i też bardziej by pani ceniła tę terapię, ale nigdy nie nauczyłaby się pani inaczej zachowywać”. Dlaczego usłyszałam to dopiero po 2,5 roku spotkań? Dlaczego nikt mnie nie zapytał czy ja zgadzam się na taką formę kontaktu skoro w „reklamie” były zupełnie inne obietnice? Nie będę opisywać ile stanów lękowych przeżyłam przez te kilka lat terapii. Do tej pory, choć od czasu mojej ostatniej wizyty tam minął już ponad rok, nie zapuszczam się w okolice ośrodka, bo mi się nogi uginają i w oczach robi ciemno. Po kilku miesiącach od początku terapii zaczęłam pić po każdej sesji, powiedziałam o tym terapeutce, ale jej to wcale nie przeszkadzało „pracować” ze mną dalej. Po 2,5 roku takiej terapii piłam już codziennie. T. W.: Brzmi jak streszczenie kolejnego filmu Polańskiego. Cóż takiego zrobiła terapeutka, że doprowadziła panią do takiego stanu? P.: Moim najtrudniejszym „urazem psychicznym” było to, że rodzice mnie ignorowali, ojciec ze mną nie rozmawiał 5 lat, cały czas będąc przy tym obecny fizycznie (ignorował moje pytania, udawał, że mnie nie ma); natomiast metody pracy terapeuty polegały na milczeniu i komentowaniu przeniesienia negatywnego, czyli szybko poczułam się jak w znanej mi koszmarnej atmosferze (oczywiście, terapeutka wiedziała, że miałam takie a nie inne doświadczenia). Ze wszystkimi wątpliwościami przychodziłam do terapeutki, a ona potrafiła mi nie odpowiadać nawet na pytania typu: „Czy to jest tak, że ja nie nadaję się na terapię psychodynamiczną?” Zaczęłam szukać pomocy na zewnątrz, koleżanka (psychoterapeutka ze Stanów) wysłała mi książkę Andre Greena Martwa matka, gdzie jest wyraźnie i wprost napisane, że jeśli pacjent miał „martwych emocjonalnie” rodziców, czyli fizycznie obecnych i psychicznie niedostępnych, niewskazane jest stosowanie klasycznych metod psychodynamicznych (milczenie i komentowanie przeniesienia negatywnego), gdyż jest zbyt duże ryzyko, że dla pacjenta to będzie tylko i wyłącznie odtwarzaniem traumy. Płakałam nad tymi książkami, miałam wrażenie, że czytam o sobie, zaniosłam je terapeutce, powiedziałam jej, że ja naprawdę chciałabym do niej przychodzić, tylko już nie wytrzymuję tego, co ona robi i że może to nam coś da jeśli ona to przeczyta. T. W.: Przeczytała? P.: Nawet nie wzięła tych książek, kolejna rzecz, którą zignorowała. T. W.: Przerwała pani tę terapię? P.: Tak, zmieniłam ośrodek terapeutyczny i terapeutkę i już rok czuję się na „prawdziwej” terapii, w moim życiu też dużo się zmieniło. Moja obecna terapeutka mówi, że ona pierwszy raz z czymś takim się spotyka, żeby ktoś wyszedł z terapii w takim stanie jak ja. Oczywiście, teraz musimy przepracowywać nie tylko moje relacje z rodzicami, a jeszcze z moją poprzednią terapeutką. Postanowiłam więc podać poprzednią terapeutkę do sądu. Jesteśmy na etapie negocjacji miedzy prawnikami. T. W.: Czego pani oczekuje od sądu? Zadośćuczynienia? Pomocy w zemście? P.: Nie, ja po prostu naprawdę bardzo bym nie chciała, żeby ktokolwiek jeszcze kiedykolwiek przeżył taki horror emocjonalny podczas „terapii”. Metody pracy z XIX wieku, Freud i klasyczna psychoterapia psychodynamiczna mają przeciwskazania i to jest zadanie i odpowiedzialność terapeuty, żeby ocenić czy pacjent może korzystać z danej metody czy nie. Wszystkie kodeksy etyczne o tym mówią. T. W.: Gdyby udało się pani wygrać proces sądowy, to byłby to nieprawdopodobny precedens. P.: Też jestem raczej realistką, tym niemniej uważam, że cechą dobrego terapeuty nie jest nieomylność, ale umiejętność wzięcia na siebie odpowiedzialności za ewentualne zaniedbania. Nie muszę wygrać procesu, ale a nuż usłyszę słowo „przepraszam”, chociaż i to pewnie byłoby nieprawdopodobnym precedensem. Poza tym chodzi mi o to, żeby ktoś wytłumaczył mi wreszcie, co się stało i jak mogło dojść do czegoś takiego podczas terapii. Wielokrotnie zadawałam te pytania mojej byłej terapeutce podczas sesji (co ona robi i po co, co ma na celu jej zachowanie, jaki ma sens nieodpowiadanie na pytania) – wszystkie te pytania pozostały bez odpowiedzi. Wydaje mi się że za 7 tysięcy, które jej zapłaciłam jakieś wytłumaczenie mi się należy. T. W.: Czy to był pani pierwszy kontakt z psychoterapią? P.: Nie, to była moja druga terapia. Pierwsza trwała krótko, około roku i była w ramach NFZ. Terapeutka była dopiero w trakcie robienia dyplomu, sesje trwały 30 minut, trochę było chaosu i braku systematyczności, ale wtedy został nakreślony problem i spodobały mi się jej koncepcje i sugestie, dlatego po zakończeniu (na terapię finansowaną z NFZ nie można chodzić w nieskończoność) – a doszłyśmy do etapu, że już nie jestem dzieckiem i mam wpływ na sytuację, czyli jak czegoś nie rozumiem to mogę zapytać i tak dalej, a nie umierać ze strachu jak przed milczącym ojcem, stwierdziłam że chcę zgłębić to wszystko prywatnie, z osobą, która ma wszystkie możliwe certyfikaty, no i zgłębiłam… Ona mi rozwaliła wszystko co udało mi się zbudować podczas poprzedniej terapii i nie dała w zamian nic. T. W.: Terapeuci w rozmowach ze mną podkreślają, że problemy w terapii zaczynają się w momencie wyboru terapeuty. Czy pani wybrała terapeutę rozważnie, czy też na chybił trafił? P.: Jest certyfikowaną terapeutką Polskiego Towarzystwa Psychologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychodynamicznej, pracuje w renomowanym ośrodku terapeutycznym, oprócz tego uczy tam i, z tego co wiem, jest też superwizorem. Poleciła mi ją koleżanka, która uczyła się u niej w tym ośrodku, w którym pracuje. Wydawało mi się że taki terapeuta to jest szczyt marzeń. Oprócz tego wyglądała na ciepłą i wrażliwą osobę – i też tak się zachowywała na pierwszych trzech sesjach. Jednakże zaczynając od czwartej sesji zmieniła swoje zachowanie i nigdy już mnie do tego ciepła i wrażliwości nie dopuściła, zachowywała się jak maszyna do wydawania informacji, to było bardzo frustrujące. Moja obecna terapeutka nie ma polskiego certyfikatu, ale za to ma certyfikat zagraniczny, oraz ma 25 letnie doświadczenie w pracy, dokształca się także za granicą. T. W.: Swoją terapię nazwała pani horrorem. Dlaczego kontynuowała pani ten horror aż dwa i pół roku i nie przerwała go pani wcześniej? P.: No przecież obiecali mi korekcyjne doświadczenia, nie chciałam wyjść bez nich. Nie mogłam uwierzyć, że to wszystko, co się dzieje i jest tą obiecaną mi terapią miałoby być nieprawdą. Cały czas miałam nadzieję, że to tylko jakiś etap, że terapeutka na pewno wie, co robi, że wreszcie kiedyś do czegoś dojdziemy, coś zrozumiem… Obwiniałam się o wszystko. To ja wszystko robię nie tak, to ja jestem taka tępa, że nic nie rozumiem. Skoro wszystkie moje decyzje są złe, to jeśli zrezygnuję to będzie kolejna zła decyzja… Zresztą jak powiedziałam terapeutce, że chcę zrezygnować, usłyszałam: „Ja i tak za tydzień będę czekać na panią, bo uważam, że jest to zła decyzja”. Chyba ufałam jej bardziej niż sobie… Muszę się przyznać samej sobie, że nie umiałam siebie chronić, prawdopodobnie dlatego, że rodzice mnie nie chronili… Widzi Pan, kiedy mój ojciec ze mną nie rozmawiał, moja matka cały czas była obok, widziała to i w ogóle nie reagowała. Nieadekwatne mechanizmy obronne? Cokolwiek to było, to było coś destrukcyjnego, masochistycznego. Dużo czasu zajęło mi dojście do wniosku, że nieudana terapia jest przede wszystkim porażką terapeuty. To, że pacjent ma nieadekwatne mechanizmy obronne lub potrzeby masochistyczne jest zupełnie normalne – dlatego się znalazł na terapii. Natomiast terapeuta nie ma prawa zawierać „paktu” z częścią destrukcyjną pacjenta. T. W.: Na czym miały polegać te „korekcyjne doświadczenia” i kto je pani obiecał? P.: Na stronie ośrodka czytamy o tym, że niezwykle ważna jest więź między terapeutą a pacjentem i że zadaniem terapeuty jest stworzenie atmosfery bezpieczeństwa i zaufania tak, żeby dziecięce frustracje doszły do głosu i pacjent mógł je ponownie przeżyć, tym razem w leczącej atmosferze. Co więcej, wybór strategii terapeutycznej przez terapeutę powinien wynikać z diagnozy i być maksymalnie indywidualny. T. W.: I pani czekała dwa i pół roku na ponowne przeżycie tych dziecięcych frustracji? P.: Jak już wspominałam, „dziecięce frustracje” pojawiły się praktycznie od razu, ale nie byłam w stanie ich odreagować. Cały czas o tym mówiłam, terapeutka mogła więc z tym pracować. Zamiast tego unieważniała moje uczucia i stany emocjonalne. Nie byłam w stanie np. w jej obecności się rozpłakać, czułam przede wszystkim dziki lęk, który mnie paraliżował, czułam się bezsilna przy niej. Dla mnie samotność w obecności drugiej osoby jest najgorszą formą samotności. Nie czułam ani wsparcia od terapeuty, ani atmosfery bezpieczeństwa. Płakałam natomiast kilka godzin później w towarzystwie alkoholu. Wiedziałam, że potrzebuję terapii. Żaden pacjent nie przychodzi na terapię po to, żeby z niej zrezygnować. Wtedy zostałabym z przekonaniem, że nic w życiu mi nie wyszło, nawet terapia. Wydawało mi się, że jeśli zrezygnuję, świat się zawali, będę mogła „postawić krzyżyk” na swoim życiu. Zresztą okazało się, że nie jest to kwestia rezygnacji z terapii, tylko zmiany terapeuty i „szkoły” psychodynamicznej. T. W.: Kiedy pani powiedziała swojej terapeutce, że po powrocie z sesji terapeutycznych sięga po alkohol i jak ona na to zareagowała? P.: Po kilku miesiącach od pierwszego spotkania. Powiedziałam, że zastanawiamy się z koleżanką czy nie powinnyśmy się udać na terapię uzależnień. Ja nie wiedziałam jak wyglądają takie spotkania, a koleżanka mi powiedziała: „Normalnie. Powiesz: Cześć jestem Paula i piję zawsze w środy. Od godziny 11.00. I pierwsze pytanie będzie: A ciekawe co się dzieje w środy przed godziną 11.00? I wtedy powiesz: A, no bo chodzę na psychoterapię psychodynamiczną”. Terapeutka się uśmiała. Następnie powiedziała: „Jeśli pije pani po każdym spotkaniu terapeutycznym, to oznacza to, że to, co pani mogłaby odreagować i zostawić tutaj, wynosi pani na zewnątrz”. Na następnych sesjach opowiadałam jej dużo historii z mojego życia z alkoholem w tle, praktycznie każdą sesję zaczynałam następująco: „po poprzedniej sesji znowu się upiłam i myślałam, że…”. Opowiadałam jej nawet, że czasami mam pomysły samobójcze i że o ile wiem to realne samobójstwo w moim przypadku raczej nie wchodzi w grę, bo nie byłabym w stanie tego zrobić, ale całkiem realne w moim przypadku może być przedawkowanie alkoholu. Zwiększyła mi się tolerancja alkoholu do rozmiarów, których sama się nie spodziewałam. Opowiadałam nawet, że kiedyś podczas „pijackiej” imprezy, zaczęłam się zastanawiać dlaczego wszyscy znajomi idą spać, zamiast nich przychodzą następni, a ja mogę pić i pić z każdą nowo przybyłą grupą i nawet nie czuję się pijana. Znalazłam wtedy w Internecie „przelicznik promili”, wpisałam ile wypiłam, ile ważę itd., i po wciśnięciu „oblicz” strzałka przechyliła się do końca w prawą stronę, daleko za tak zwaną „dawkę śmiertelną”. Zresztą, kiedy pierwszy raz powiedziałam jej, że chcę zrezygnować (pół roku przed faktyczną rezygnacją), to podałam jej to jako powód – że dalej już tak być nie może, bo mam kilka dni wyjętych z życiorysu po każdej sesji, odwołuję wszystkie obowiązki, nie jestem w stanie konstruktywnie myśleć ani pracować i za bardzo mnie to „rozwala”. Natomiast informację zwrotną usłyszałam dopiero na przedostatniej sesji – czyli dwa lata od momentu, kiedy pojawił się problem  – „Właściwie, żeby ta terapia miała jakikolwiek sens, powinna pani przestać pić”. Ciąg dalszy rozmowy z Paulą w książce, która ukaże się drukiem w pierwszej połowie 2018 roku.   
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychoterapia bez makijażu

W poprzednim wpisie zamieściłem fragment jednej z rozmów, które składają się na książkę zatytułowaną „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”.

W poprzednim wpisie zamieściłem fragment jednej z rozmów, które składają się na książkę zatytułowaną „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Zawiera ona przeprowadzone przeze mnie wywiady z ludźmi, którzy czują się skrzywdzeni przez psychoterapię oraz z neutralnymi terapeutami wyjaśniającymi i komentującymi problemy poruszone w rozmowie z pacjentem. W dzisiejszej odsłonie książki fragment rozmowy z wybitnym terapeutą. Jerzy Witold Aleksandrowicz, ur. 07 07 1936, dyplom lekarza uzyskał w 1958 r (AM w Krakowie), w 1965 roku dyplom mgr. filozofii (UJ). Do 1998 pracował w Klinice Psychiatrycznej AM w Krakowie. Specjalista psychiatrii ( I stopień 1962, II – 1865), dr med. 1966, dr hab. 1979, prof. med. 1990. Zainteresowania badawcze dotyczyły początkowo związków zaburzeń psychicznych z procesami fizjologicznymi (krzepnięcie krwi, zaburzenia metabolizmu węglowodanów) oraz działania leków psychotropowych. Po 1967 roku – psychopatologia i psychoterapia zaburzeń nerwicowych, hipnoza i hipnoterapia, metodologia i narzędzia oceny efektów leczenia zaburzeń nerwicowych (m.in. kwestionariusze objawowe, kwestionariusz osobowości). Opublikował ok 300 publikacji naukowych, w tym podręczniki psychopatologii i psychoterapii. Przez wiele lat prowadził psychoterapię indywidualną i grupową, m in  w ramach oddziału dziennego (model kompleksowej terapii zaburzeń nerwicowych stworzony w latach 1974-5 w Pracowni Psychoterapii Katedry Psychiatrii). Od 1998 kierował Katedrą Psychoterapii CM UJ, m in uczącą studentów medycyny podstaw psychoterapii i podstaw psychoanalizy oraz prowadzącą szkolenia podyplomowe i superwizje przygotowujące do Certyfikatu Psychoterapeuty. Od 2006 r. prof. emeritus. Od 1970 związany z Sekcją Naukową Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. W 1972 roku założył kwartalnik „Psychoterapia”. Obecnie jest redaktorem „Archives of Psychiatry and Psychotherapy” i przewodniczy Komitetowi Redakcyjno-Wydawniczemu PTP.

Czy psychoterapia może szkodzić?

 
Psychoterapia, która ma służyć leczeniu zaburzeń jest czymś innym i wymaga innego wykształcenia niż ta, która ma doprowadzić do wzrostu samoświadomości, zwiększenia sprawności interpersonalnej, podwyższenia samooceny itp.  Jak długo każdy będzie mógł otworzyć „gabinet psychoterapeutyczny” i udawać że leczy, tak długo wpadanie w rozmaite pułapki będzie bardzo prawdopodobne.
  Tomasz Witkowski.: Panie Profesorze, dziękuję, że zgodził się pan na tę rozmowę. Czy może pan skomentować przebieg opisanej psychoterapii? Jerzy Aleksandrowicz: Nie. Wypowiadanie się o osobach czy o terapiach znanych tylko „z drugiej ręki” byłby nieuczciwością. Wolałbym porozmawiać o niektórych ogólnych problemach, związanych z tą opowieścią. T. W.: Rozumiem, porozmawiajmy zatem na początek o terapii szkoleniowej. Wielu ludzi, którzy nie mają do czynienia z terapią zastanawia się nad tym, że przecież przeciętny lekarz nie musi przechodzić chemioterapii, żeby móc ją stosować, żeby zrozumieć, na czym ona polega, czy jakikolwiek inny specjalista świadczący usługi nie musi doświadczać na sobie tego procesu, który będzie później prowadził, żeby go rozumieć i móc stosować. W psychoterapii dość powszechnie twierdzi się, choć nie wiem czy we wszystkich modalnościach, że kandydat na psychoterapeutę musi przejść własną psychoterapię. Czy bylibyśmy w stanie to czytelnikowi wyjaśnić, dlaczego tak właśnie jest? J. A.: Bo psychoterapeuta jest w specyficzny, osobisty sposób zaangażowany w proces leczenia. On sam jest głównym, jeśli nie jedynym narzędziem oddziaływania terapeutycznego. Musi więc znać siebie, zwłaszcza powinien poznać wcześniej nieuświadamiane motywy swoich przeżyć i zachowań, umieć oddzielać to, co jest wynikiem jego własnych procesów psychicznych od tego, co spostrzega u pacjenta. Zdawać sobie sprawę z tego, co wnosi w proces terapeutyczny, jakie są jego schematy poznawcze, co chętniej dostrzega, a czego nie itp. W przeciwnym razie prawdopodobnie będzie popełniać błędy, przypisując pacjentowi swoje postawy, przeżycia czy trudności, „projektując” je. Własna, „treningowa” psychoterapia ma temu zapobiegać. Inna sprawa, czy zawsze rzeczywiście spełnia to zadanie. Nie jest też w pełni prawdziwe przekonanie, że w przypadku farmakoterapii tego typu własne doświadczenia nie są potrzebne. Profesor Antoni Kępiński twierdził, że zanim lekarz poda tabletkę pacjentowi, powinien sam doświadczyć działania tej tabletki na sobie. Więcej nawet: że wykształcenie psychiatry wymaga doświadczenia przeżycia psychozy. I dlatego zażywaliśmy LSD, powodujące krótkotrwałą psychozę intoksykacyjną. To były późne lata pięćdziesiąte, wczesne sześćdziesiąte, kiedy jeszcze nie było świadomości uzależniającego wpływu LSD i wielu leków psychotropowych. T. W.: Czy nadal się stosuje takie podejście w kształceniu psychiatrów? J. A.: Nie. To nawet wtedy nie było powszechne, ale dość częste. Natomiast nadal uważa się, że trzeba doświadczyć psychoterapii, by rzeczywiście rozumieć, na czym ona polega. I chyba zasadnie, bo bardzo niewiele można przekazać w opisach tego, co się dzieje w procesie oddziaływania. Zarazem, poznanie i uświadomienie sobie, co może przeżywać pacjent czy klient w czasie spotkania, jest jednym z warunków kompetentnego działania. T. W.: Próbuję sobie wyobrazić tę zasadę kształcenia i jakoś nie potrafię znaleźć uzasadnienia zalecenia dla kandydatów na terapeutów uzależnień, aby np. doświadczali ciągów alkoholowych. J. A.: Może nie ciągów, ale czy sądzi pan, że terapeuta, który nigdy nie doświadczył działania alkoholu (o ile tacy w ogóle bywają) jest w stanie w pełni zrozumieć, co to jest upojenie alkoholowe? T. W.: Myślę, że terapeuta, który nie upajał się alkoholem a zna dobrze fizjologiczne i psychologiczne mechanizmy uzależnienia jest w stanie bardziej pomóc pacjentowi niż taki, który doświadczył działania alkoholu a niewiele wie o fizjologii i psychologii uzależnienia. Boję się myśleć jakie mogłyby być konsekwencje takiego kształcenia terapeutów do pracy z uzależnieniami od ciężkich narkotyków. J. A.: Oczywiście, brak rzetelnej wiedzy o tym, co się leczy, najczęściej szkodzi chorym. W najlepszym razie prowadzi do braku skuteczności oddziaływań. Doświadczenie na sobie samym tego, co przeżywa pacjent nie wystarcza, jest tylko jednym z elementów wykształcenia psychoterapeuty. Ale skoro już mówi pan o leczeniu uzależnień: przecież właśnie osoby, które były uzależnione, są powszechnie uznawane za najlepszych terapeutów… T. W.: …i pewnie osoby molestowane seksualnie są najlepszymi terapeutami ofiar molestowania, a ludzie, którzy doświadczyli przeżyć traumatycznych najlepiej rozumieją ofiary katastrof. Panie profesorze, czy nie obawia się pan, że czytelnicy wyciągną taki oto wniosek z naszej rozmowy, że to, czego doświadczył w życiu terapeuta jest kluczowe w ocenie jego przydatności do pracy z ludźmi? Mógłby pan nieco bardziej jednoznacznie rozstrzygnąć wątpliwość dotyczącą tego co jest priorytetem w praktyce terapeutycznej i co powinni jako pierwsze brać pod uwagę pacjenci wybierający terapeutę – jego doświadczenia życiowe, czy wiedzę i umiejętności zdobyte w procesie kształcenia? J. A.: Jedno i drugie. Sama wiedza zaczerpnięta z książek nie wystarcza, by zrozumieć człowieka i jego zaburzenia przeżywania. Z drugiej strony, wprawdzie doświadczenie życiowe czyni każdego mądrzejszym, ale również nie jest wystarczającą kompetencją do prowadzenia psychoterapii. Natomiast doświadczenie zawodowe (będące przecież elementem doświadczenia życiowego), decydujące o krytycznym spojrzeniu na wiedzę uzyskaną w toku kształcenia sprawia, że ci bardziej doświadczeni są lepszymi terapeutami. Jednak nie możemy zapominać o tym, że najczęściej psychoterapia jest pomaganiem w różnych trudnościach życiowych, w zmaganiu się z rozmaitymi problemami, a nie leczeniem osób, u których występują zaburzenia zdrowia. W przypadku takiej psychoterapii, która sprowadza się do pomocy psychospołecznej, rola doświadczenia życiowego i osobowości terapeuty jest niewątpliwa i chyba większa, niż jego wiedzy teoretycznej, bo ona często wręcz utrudnia dostrzeganie rzeczywistych problemów klienta. Wróćmy do tych spraw w dalszym ciągu rozmowy, dobrze? T. W.: Dobrze, kontynuujmy zatem wątek dotyczący problemów związanych z terapią szkoleniową. Bardzo często spotykam się, zresztą nie tylko ja, również laicy, którzy nigdy nie uczestniczyli w terapii, otóż spotykamy się z takim stwierdzeniem, że nie powinniśmy w ogóle się wypowiadać na temat terapii, bo nie jesteśmy w stanie zrozumieć, co takiego dzieje się w tym procesie, dopóki sami jej nie przejdziemy. Sam pan to podkreślił mówiąc, że bardzo niewiele można przekazać w opisach z tego co dzieje się w procesie terapii. I szczerze mówiąc, ja to odbieram jako przejaw pychy i zadufania psychoterapeutów, no bo to jest właściwie poza religią jedyna dziedzina, w której mówi się ludziom, że żeby zrozumieć czym jest np. objawienie bądź powołanie, musisz sam go doświadczyć. Żeby zrozumieć, mówię tu o intelektualnym zrozumieniu, nie o doświadczeniu procesu terapii, musisz przez nią przejść. Jeśli nie rozumiem fizyki kwantowej to to, że się przebiegnę pięć razy po Wielkim Zderzaczu Hadronów w żaden sposób nie spowoduje, że będę więcej rozumiał. Po prostu moje ograniczenia intelektualne nie pozwalają mi pojąć fizyki kwantowej. Natomiast w przypadku terapii bardzo często słyszy się właśnie tego typu stwierdzenie, że nie zrozumiesz terapii, jeśli nie przejdziesz przez nią sam. W domyśle – nie masz takich zdolności intelektualnych, żeby pojąć tę tajemnicę, która się dzieje podczas terapii i tak dalej. Czy mógłby się Pan do tego ustosunkować? J. A.: Sądzę, że takie pobieganie sobie może, poza kondycją fizyczną, dostarczyć najwyżej jakiejś wiedzy o narzędziach pomiaru, a nie o tym, co nimi się mierzy. Natomiast gdybyśmy mogli przeżyć taki sam eksperyment, jakiemu jest poddawana cząsteczka, to kto wie… Mówiąc serio: na pewno zarzuty pychy i zadufania są uzasadnione wyższościowymi postawami i zachowaniami, spotykanymi u psychoterapeutów. Niektórzy są przeświadczeni, że ich szczególne, wrodzone cechy sprawiają, że potrafią pomagać ludziom albo że dysponują jakąś niezwykłą, niemalże tajemną wiedzą. Przekonanie, że jest się tym „wybranym” może przejawiać się lekceważeniem otoczenia, „niewtajemniczonych profanów”. Często odnoszę wrażenie, że jest to sposób kompensowania niepewności, zarówno dotyczącej rzeczywistej wartości tej wiedzy jak i własnych kompetencji. Ale przecież to dotyczy tylko niektórych z nas. Wracając do wymogu odbycia terapii treningowej: sądzę, że doświadczenie uczestniczące ma ogromny wpływ na intelektualne rozumienie każdego zjawiska, nie tylko psychoterapii. Więc chyba jest coś z prawdy w przekonaniu, że np. po to, by naprawdę zrozumieć, czym jest psychoanaliza, trzeba samemu poleżeć na kozetce. I nie chodzi tu o „wtajemniczenie”, tylko o procesy poznawcze. Samo obserwowanie prowadzonej przez kogoś psychoterapii nie wystarcza. Chociażby dlatego, że – jak wiadomo – obserwacja wpływa na przedmiot tej obserwacji, nawet w przypadku materii nieożywionej. Psychoterapeuta musi doświadczyć własnego uczestniczenia w tym procesie by rozumieć, jak sama sytuacja spotkania terapeutycznego i jak jego zachowanie w czasie takiego spotkania wpływają na to, co się dzieje. Wątpię, by można było uzyskać tę wiedzę wyłącznie z książek. Zwłaszcza, że w doświadczaniu psychoterapii napotykamy na bardzo wiele zjawisk, których nie potrafimy nazwać. Nie mamy potrzebnej aparatury pojęciowej. Więc jak ująć w słowach, przekazać to coś, co się dostrzega, uświadamia, ale nie umie wyrazić? Skądinąd, chyba jest to jednym z powodów przekonania, że psychoterapia jest bardziej sztuką niż nauką. T. W.: A więc dotykamy jakiejś tajemnicy, czegoś, czego nie potrafimy nazwać, nie mamy do tego odpowiednich pojęć… Ciąg dalszy rozmowy z prof. Jerzym Aleksandrowiczem  w książce, która ukaże się drukiem w pierwszej połowie 2018 roku.   
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychoterapia bez makijażu

Latem 2014 roku było bardzo gorąco. Właśnie wtedy, w lipcu rozpocząłem pracę nad książką poświęconą negatywnym zjawiskom w psychoterapii, której nadałem roboczy tytuł „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”.

Latem 2014 roku było bardzo gorąco. Właśnie wtedy, w lipcu rozpocząłem pracę nad książką poświęconą negatywnym zjawiskom w psychoterapii,  której nadałem roboczy tytuł „Psychoterapia bez makijażu. Trudne rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Zawiera ona przeprowadzone przeze mnie wywiady z ludźmi, którzy czują się skrzywdzeni przez psychoterapię. Ponieważ jednak daleki jestem od tego aby pokazywać świat psychoterapii wyłącznie oczami niezadowolonych pacjentów, a ja nie czuję się w pełni kompetentny aby wyjaśnić czytelnikowi wszystkie prawidłowości, problemy i niuanse występujące w procesie terapeutycznym, zaprosiłem do współpracy również wybitnych psychoterapeutów. Książka zatem ma następujący układ:
  1. Wywiad z osobą skrzywdzoną/pacjentem.
  2. Wywiad z neutralnym terapeutą wyjaśniający i komentujący problemy poruszone w rozmowie z pacjentem.
W moim przekonaniu taki układ książki przypomina sprawiedliwą debatę. Nie zamierzam narzucać czytelnikom swojego punktu widzenia. Ja w tym przedsięwzięciu będę jedynie stawiał pytania. Czasami bardzo trudne pytania… Pod koniec 2015 roku książka była na ukończeniu. Dzisiaj, dwa lata później książka… nadal jest na ukończeniu. Stało się tak za sprawą wielu wypadków jakie przytrafiały się moim rozmówcom, a czasami w wyniku gwałtownych zmian w ich życiu, wśród których zdarzyła się próba samobójcza, choroby, wypadki, ale również niechęć nabyta do mnie w trakcie rozmowy, strach i wiele innych. Wszystko to, pozostając niemal całkowicie poza moją kontrolą, sprawiło, że książka ta okazała się najtrudniejszą nad jaką przyszło mi kiedykolwiek pracować. Jednak w stosunku do wszystkich moich rozmówców podjąłem zobowiązanie, że doprowadzę do tego, że zobaczą wynik swojego zaangażowania w druku. Wielu z nich podjęło godny najwyższego szacunku trud powrotu do bolesnych wspomnień, często z myślą o innych, którzy mogliby chcieć podążyć ich drogą. W stosunku do nich czuję się szczególnie zobowiązany, dlatego też zanim książka ze stanu „niemal gotowej do druku” przeistoczy się w „gotową do druku” postanowiłem jej fragmenty opublikować na moim blogu.

Byłem zwykłym facetem…[1]

 Psychoanaliza  zakuła mnie w dyby, a ja ochoczo włożyłem w te dyby swoje ręce. A później trudno już było je wyjąć.
  Tomasz Witkowski: Zanim zgodziłeś się na tę rozmowę, bardzo długo się wahałeś, w sumie trwało to kilka lat. Włodek: No tak, dokładnie 3 lata. T. W.: Co takiego zadecydowało, że jednak postanowiłeś ujawnić swoją historię? W.: Wiesz nie było to łatwe, bo wymagało osobistego odsłonięcia się. Jest mi wstyd, że dałem się jakoś tak ogłupić, po prostu. A miałem się za racjonalną osobę. Zapłaciłem za to wysoką cenę. Mam żal i pretensje do tych, którzy mieli być mądrzejsi ode mnie, a nie pomogli mi, tylko zaszkodzili. I właśnie dlatego jednak zdecydowałem się na rozmowę z tobą. Doszedłem do wniosku, że być może to będzie jedna z najbardziej pożytecznych rzeczy, jaką mogę zrobić dla innych. To, że uda mi się przestrzec ich, by nie dali się zwieść czemuś, co zamiast pomóc, może im poważnie zaszkodzić. Widzisz, chodzi o ludzi, którzy mogą zawierzyć autorytetom, aby zostać wyleczonymi. Poczułem się do tego zobowiązany, ponieważ byłem przecież wyznawcą tego, o czym zdecydowałem się głośno opowiedzieć. Chciałbym więc obudzić krytyczne myślenie u podobnych do mnie. U takich osób, które mogłyby zachwycić się tym, czym i ja się zachwycałem, gdy wybierałem swoją drogę zawodową. T. W.: Opowiedz coś o swoim życiu sprzed piętnastu lat, kim byłeś? Jakie miałeś pasje, marzenia, osiągnięcia? W.: Byłem zwykłym facetem… A może nie takim zwykłym. Nie przepadałem za piwem. Wolałem tequilę. Nie interesował mnie sport, nawet kibicem nie byłem. Lubiłem siedzieć nad książkami. To mnie pochłaniało. Niekoniecznie literatura piękna. Pasjonowały mnie książki z dyscypliny, którą zajmowałem się na co dzień. Moim hobby była moja praca. Jeszcze na studiach zakochałem się w pewnej dziewczynie. Do dziś myślę, że ona była największą miłością mojego życia. Zamieszkaliśmy razem. Wyglądało bardzo poważnie i tak już miało być. Wiesz, wspólne urlopy, podobne zainteresowania. No i najlepszy seks świata – każdy pewnie tak myśli, jak się zakocha. A ja zawsze byłem długodystansowcem, nie playboyem. O dzieciach nie myślałem. No może raz, ale krótko. Podobno byłem zbyt skoncentrowany na pracy zawodowej, którą tak lubiłem. Lubiłem też towarzystwo. Ale nie chodzi o imprezy, raczej tak, żeby pogadać, przy kawie, przy kielichu, w kilka osób. Ale bywały i większe spotkania. Uchodziłem za bardzo towarzyską osobę. Myślałem o sobie, jako o osobie dobrze potrafiącej adaptować się do sytuacji. W towarzystwie byłem rozgadany, w rozmowie byłem dobrym słuchaczem. T. W.: A w sferze zawodowej? W.: Byłem dobrze zapowiadającym się psychologiem i psychoterapeutą. Po zakończeniu studiów dostałem propozycję od mojego promotora, by pracować na uczelni i zrobić doktorat. Fragmenty mojej magisterki zostały wykorzystane w publikacji naukowej. Po prostu, moja praca naprawdę była metodologicznie niezła. T. W.: Nie zostałeś jednak na uczelni? W.: Nie, nie chciałem pracować naukowo. Chciałem być psychoterapeutą. Oczarowała mnie podczas studiów psychoanaliza. Wybrałem szkolenie w jednym z głównych ośrodków szkolenia w terapii psychoanalitycznej w Polsce. Po studiach pracowałem trochę na etacie, ale dość szybko uruchomiłem własną działalność gospodarczą. Wiesz, to dawało niezłe perspektywy. Otworzyłem z kilkoma osobami gabinet psychoterapii. Oprócz pracy z pacjentami dorabiałem szkoleniami. Czyli: w tygodniu praca w gabinecie, w weekendy, co najmniej raz w miesiącu, prowadziłem szkolenie. A wieczorami pisałem artykuły popularyzujące psychologię – dziś wstyd przyznać, że nie zawsze taką jak rozumieją to naukowcy. Opublikowałem dwa poradniki dla pewnej grupy zawodowej. Niestety niski nakład, więc nie zarobiłem dużo. Ale miałem łatwość pisania i w komputerze było kilka kolejnych projektów. Powiem ci, że byłem pełnym optymizmu zadowolonym z siebie, pracowitym gościem. Oczywiście miewałem spadki formy, gorsze dni, chwile rozdrażnienia i rezygnacji. Ale kto ich nie ma? Zresztą trwały krótko. Zaskoczę cię, gdy opowiem, co dzisiaj wiem na ten temat. A potem zaczęło się coś psuć. To gnicie trwało w sumie ponad dwa lata, choć pewnie zaczęło się wcześniej. T. W.: Zanim zapytam cię o początki tego psucia się, powiedz jak wygląda Twoje życie teraz? W.: Głównie siedzę w domu. Wstaję, biorę prysznic. Mierzę poziom cukru. Zjadam śniadanie. Dwie godziny po posiłku znów mierzę poziom cukru. Dwie godziny po obiedzie jeszcze raz mierzę sobie poziom cukru. To samo po kolacji. Raz w tygodniu zamawiam sobie transport do kliniki. Mam papiery rencisty, więc mogę zamawiać częściowo dofinansowany przez miasto bus dla osób niepełnosprawnych. No i w tygodniu zamawiam sobie trzy takie kursy. Jadę na dializy, zwykle w poniedziałek, środę i piątek. T. W.: Czy znajdujesz czas na pracę? W.: Tak, trochę. Gdyby nie znajomi, którzy dają mi zlecenia napisania jakichś materiałów szkoleniowych czy poprowadzenia jakiejś prezentacji byłoby beznadziejnie. Wyobraź sobie różnicę: raz na jakiś czas parę godzin na zlecenie, a kiedyś stała praca w gabinecie i 20-godzinne szkolenia. Renta jest żałosna, bo w budżetówce pracowałem krótko, a gdy prowadziłem działalność gospodarczą to płaciłem najniższą składkę na ubezpieczenie. Oszczędności poszły na leczenie. Nie mogę za bardzo nigdzie wyjechać, bo na miejscu trzymają mnie dializy. Poza tym nie czuję się dobrze. Z poprzedniego życia zostało mi zamiłowanie do czytania. Tylko lektury się zmieniły. I słuchanie muzyki. Mieszkam z bratem i jego rodziną. To bardzo krępująca dla mnie sytuacja. Ale nie stać mnie nawet na wynajęcie samodzielnego mieszkania. A żadna kobieta za mną się nie zwiąże. A gdyby nawet, to gdzie mam ją poznać, skoro jestem niewolnikiem własnego kalectwa? T. W.: Zestawienie tych dwóch obrazów z twojego życia jest dość szokujące. Co spowodowało, że z człowieka pełnego życia i planów na przyszłość stałeś się przywiązanym do medycznego sprzętu kaleką, balansującym na granicy życia i śmierci? W.: To narastało. I przyszedł ten dzień. Po południu miałem zacząć pracę z pacjentami. Nie chciało mi się wstać. Czułem złość. Zatelefonowałem do wszystkich pacjentów i odwołałem sesje. Przepraszałem i tłumaczyłem się chorobą. Myślałem: Na co czekam? Jestem tchórzem? Zwlokłem się z wyra. Poszedłem się wykąpać. Ubrałem się, jakbym miał pójść do pracy. Ale poszedłem do apteki. Nie do jednej, do kilku. Jakbym się bał przyłapania. Kupiłem środki od bólu głowy bez recepty i tabletki nasenne. Na te pastylki miałem receptę. Poprosiłem znajomego psychiatrę, by mi wypisał, bo miałem kłopoty z zasypianiem. Wróciłem do domu. Włączyłem ulubioną muzę. Pamiętam, było gorąco jak diabli. Słońce świeciło, a zasłony z mojego pokoju były w pralni. Wyciągnąłem dwie butelki tequili z barku. Po co dwie? Myślałem, że jak popiję leki mocnym alkoholem, to mnie nie odratują. Jak na złość nie miałem w lodówce lodu. Założyłem słuchawki i puściłem bardzo głośno muzę. Na talerzyk wycisnąłem z opakowań tabletki. I potem nastąpiła ta najgorsza chwila. Zacząłem się bać. Wziąłem pastylkę do ust i wyplułem. Potem znowu to samo. Zacząłem pić tequilę, by dodać sobie odwagi. Gdy miałem już „w czubie”, znów zacząłem łykać pastylka za pastylką, tabletka za tabletką. Ostatnie co pamiętam, to jak duszkiem piję z butelki. Jak na filmie, bo normalnie bym się porzygał. Potem obudziłem się w szpitalu po kilkunastu godzinach nieprzytomności. W tak zwanym złym kontakcie – co oznacza, że nie „kontaktowałem” normalnie – byłem  w sumie kilkadziesiąt godzin. T. W.: Ile czasu spędziłeś w szpitalu i jakie są zdrowotne konsekwencje twojego kroku? W.: Najpierw przez dwa lata oczekiwałem na przeszczep wątroby. Potem poważna operacja. W sumie w szpitalu spędziłem ponad 20 miesięcy. Ciągle się boję, że wątroba się nie przyjmie… Wiem, że histeryzuję. Biorę przecież baterię leków. Preparaty, które mają zapobiec odrzuceniu przeszczepu będę brał do końca życia. W międzyczasie popsuły mi się nerki, więc jeżdżę na dializy trzy razy w tygodniu. A do tego cukrzyca – ciągłe pomiary poziomu cukru, drakońska dieta i zastrzyki insulinowe. Na dodatek okazało się, że bardzo popsuł mi się wzrok. Według lekarzy jest to wynik cukrzycy. Ponadto dużo częściej niż kiedyś choruję. Siadła mi odporność. Stałem się niewolnikiem medycyny, która utrzymuje mnie przy życiu. T. W.: Twoja opowieść nie sugeruje, że podjąłeś decyzję o odebraniu sobie życia pod wpływem impulsu. Spróbujmy odwinąć ten kłębek i dojść powoli do rzeczywistych przyczyn, które pchnęły cię do samobójstwa. Jesteś w stanie wskazać pierwszy krok na twojej ścieżce do przepaści? Ciąg dalszy opowieści Włodka w książce, która ukaże się drukiem w pierwszej połowie 2018 roku.    [1] W wywiadzie zmieniono niektóre dane, by zadbać o prawo do ochrony prywatności przedstawianych w nim osób. Pozostałe kwestie pozostawiono bez zmian. W szczególności waga opisywanych wydarzeń w żaden sposób nie została zmieniona.  
Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Skeptical Psychology – dyskusja panelowa. Susan Blackmore, Scott Lilienfeld, Zbyněk Vybíral, Tomasz Witkowski

Podczas 17th European Skeptic Congress, który miał miejsce we Wroclawiu 22-24 września 2017 odbyła się dyskusja panelowa poświęcona zagadnieniom związanym z psychologią sceptyczną.  Susane Blackmore, Scott Lilienfeld, Zbynek Vybiral i Tomasz Witkowski dyskutowali na temat słabości psychologii, odpowiadali na pytania publiczności. Cały panel psychologii sceptycznej oraz dyskusję prowadził Michael Heap. Dzięki uprzejmości portalu  Racjonalista.tv możemy obejrzeć dyskusję na nagraniu video. Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania!

Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Ludzie, którzy myślą, że są mniej aktywni od swoich rówieśników umierają wcześniej

I to niezależnie od rzeczywistej aktywności fizycznej! Taki efekt pokazały badania kohortowe przeprowadzone na grupie ponad 60 tys. Amerykanów.  Nie wystarczy zatem ćwiczyć, trzeba jeszcze odpowiednio o tym myśleć. Skąd taki dziwny efekt? Kilka możliwych wyjaśnień i więcej szczegółów na ten temat w moim artykule napisanym dla Research Digest
Czytelnicy zainteresowani podobną problematyką mogą również sięgnąć do innych moich publikacji lub programów:

Czy stres istnieje?

Psycholgoy Led Astray: Cargo Cult in Science and Therapy


Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Recenzje „Psychology Gone Wrong” i „Psychology Led Astray” w „Skeptikerze”

Dla tych wszystkich, którzy znają język niemiecki, zamieszczam recenzje moich książek autorstwa Rouvena Schäfera opublikowane w periodyku SKEPTIKER. Aby je przeczytać wystarczy kliknąć na link zamieszczony pod okładką.

Czas na porządki

Psychology Gone Wrong Skeptiker Review

Hard, but factually, the authors go to court with some developments in psychology. Their concern is cleaning up the house of psychological science. Thus, this book also serves as a declaration of love to science. It enriches the assortment of the skeptical book market, and even though it doesn’t always present solutions, it helps raising the reader’s awareness of errors and undesirable developments.
Rouven Schäfer, Skeptiker 2/2016

Lądowanie w dżungli

Psychology Led Astray Skeptiker Review

The author is clearly interested in an evidence-based psychology as the next development step of this rather young science. Many people wouldn’t approve of his criticism, but Witkowski’s strength lies in questioning popular assumptions on top of a high level of reflectivity.
Well researched, skeptical and enjoyable to read.
Rouven Schäfer, Skeptiker 3/2017

Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Algorytmy psychoterapii. Na wirtualnej kozetce

Zapraszam do lektury mojego artykułu, jak również do całego, niezwykle interesującego numeru  ostatniego „Niezbędnika Inteligenta” publikowanego przez „Politykę”.
Czy sztuczna inteligencja zastąpi psychoterapeutów?
Pierwsze próby zastąpienia terapeuty inteligentną maszyną podjęto w latach 60.
Mirosław Gryń/Polityka
Kiedy pochodząca z Islandii Yrsa Sverrisdottir przeprowadziła się do Wielkiej Brytanii, aby rozpocząć studia na University of Oxford, jej nordycka uroda, podkreślona przez promieniście jasne włosy, sprawiała, że wszyscy zwracali na nią uwagę. Ale jej osobiste relacje się rozsypywały. W tym złym czasie dotarła do niej wiadomość o śmierci obojga rodziców. Na szczęście, kiedy poczuła, że traci kontrolę nad swoim życiem, spotkała Fjolę Helgadottir, twórczynię programu terapeutycznego, która namówiła ją na wypróbowanie Artificial Intelligence – Therapy. Program przez pierwszych kilka dni prowadził wyczerpujące interaktywne przesłuchanie. Na początku zbierał podstawowe dane osobowe, ale później zaczęły się głębsze i trudniejsze pytania, analiza kilku ostatnich miesięcy, podczas której algorytm zmuszał Yrsę do badania i identyfikacji niepokojących myśli. Ostatecznie zdiagnozował lęk społeczny i przejął rolę pełnoprawnego terapeuty, prowadząc Yrsę przez reżim rzeczywistych ćwiczeń, które doprowadziły ją do odzyskania kontroli nad sobą. Czy ta historia pokazuje, że w przyszłości sztuczna inteligencja zastąpi psychoterapeutów? Aby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba poznać wiele niewiadomych. Czy człowiek dysponuje technologią, która będzie w stanie wykonywać pracę o stopniu złożoności takim, jaki charakteryzuje czynności psychoterapeutów? Czy psychoterapia jest na tyle spójnym procesem, że da się przełożyć ją na język maszyn? Czy terapeuci pozwolą sztucznej inteligencji na zajęcie ich miejsca, a pacjenci powierzą maszynom swoje zdrowie psychiczne?
Czytaj dalszy ciąg tutaj.

Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

CHARAKTERY – 10 jubileusz hipokryzji

Dokładnie 10 lat temu w magazynie Charaktery ukazał się artykuł autorstwa Renaty Aulagnier zatytułowany Wiedza prosto z pola zawierający kompletne pseudonaukowe bzdury.

Dokładnie 10 lat temu w magazynie Charaktery ukazał się artykuł autorstwa Renaty Aulagnier zatytułowany Wiedza prosto z pola zawierający kompletne pseudonaukowe bzdury. W rzeczywistości autorem artykułu byłem ja sam, a swoją prowokacją chciałem zwrócić uwagę, na fakt, że czasopismo to, mimo utytułowanej Rady Naukowej i wielokrotnych zapewnień o naukowym podejściu do prezentowanych treści, karmi czytelników pseudonaukową papką.[1] Po zdemaskowaniu przeze mnie prowokacji posypały się na moją głowę gromy. Większość oskarżeń kierowanych pod moim adresem miała charakter etyczny. Szybko zasłużyłem sobie na miano oszusta, specjalisty od manipulacji (możecie o tym przeczytać nawet w Wikipedii), porównywany byłem do agentów ABW, CBA, CIA.  Jednocześnie redakcja Charakterów wykreowała swój obraz jako ofiary tego niecnego manipulanta, zapewniając swoich czytelników, że dołożą wszelkich starań, aby uniknąć wprowadzania w błąd swoich czytelników. Czy spełniła swoje obietnice? Cóż,  przez 10 lat nie opublikowali sprostowania merytorycznego zawartych w artykule bzdur. Przez 10 lat od zdemaskowania przeze mnie prowokacji numer czasopisma zawierający bzdurny artykuł jest w ciągłej sprzedaży (http://sklep.charaktery.eu/charaktery-10-2007.html). Zamawiając egzemplarz Charakterów z października 2007 roku nie znajdziecie ani w kopercie, ani w samym czasopiśmie jakiegokolwiek sprostowania. Szafarze ocen moralnych zachłystujący się swoim oburzeniem nie mają najmniejszych skrupułów, aby przez dziesięć lat wprowadzać w błąd kolejnych czytelników skwapliwie przyjmując po 7 złotych za egzemplarz tego stęchłego numeru. Sprawdziłem to dokładnie i opisałem ponad rok temu na swoim blogu w poście zatytułowanym Pecunia non olet.  To jednak nie koniec hipokryzji. Ponad rok temu informację o tym, że Charaktery nadal bez jakiegokolwiek sprostowania sprzedają ów archiwalny egzemplarz, przesłałem do większości członków rady naukowej Charakterów oraz do uczonych zaangażowanych wówczas w dyskusję nad prowokacją.[2]  Na dwadzieścia kilka wysłanych wiadomości otrzymałem tylko dwie odpowiedzi. Jeden z autorów zapewniał, że myśli podobnie jak ja, drugi oświadczył, że porozmawia o tej sprawie z innymi członkami rady naukowej. Historia ta nie byłaby pełna bez refleksji sprzed wielu lat:
W czasach, gdy wszystko spadło w cenie – i honor i mądrość i odwaga – gdzie skryć się przed zgrają napastliwych? Jak uchronić siebie przed śmieciarzami dusz zaludniającymi ekrany, stronice gazet i książek?

Bogdan Białek, redaktor naczelny „Charakterów”

[1] Czytelnicy, którzy nigdy o mojej prowokacji nie słyszeli, mogą przeczytać więcej na jej temat tutaj: https://web.archive.org/web/2019/http://www.tomaszwitkowski.pl/dawny-blog/page0.html [2] Dyskusji tej poświęcono cały 4 numer Psychologii Społecznej z 2008 roku.
Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Pozytywne myślenie nie prowadzi do szczęścia

Tuż przed 17th European Skeptics Congress, w najnowszym numerze psychologiaspoleczna.pl rozmowa ze mną przeprowadzona przez red. Jarosława Świątka, a w niej bardzo dużo na temat sceptycyzmu i krytycznego myślenia. Zapraszam gorąco zarówno do lektury wywiadu, jak i na Kongres, który rozpoczyna się już w piątek! Jeszcze można kupić wejściówki – informacje tutaj: www.euroscepticscon.org
Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Najsłynniejsi sceptycy przyjeżdżają do Polski

Wieczór - Hanna Zielińska15  września, 2017 roku o godz. 21:00 w radiu TOK FM w audycji zatytułowanej Wieczór – Hanna Zielińska rozmawiałem z redaktor Hanną Zielińską na temat sceptycyzmu i nadchodzącego 17 Europejskiego Kongresu Sceptyków,  który odbędzie się już za parę dni we Wrocławiu. Audycji można posłuchać tutaj: http://audycje.tokfm.pl/podcast/Najslynniejsi-sceptycy-przyjezdzaja-do-Polski/53889 Zapraszam do wysłuchania! Szczegóły dotyczące kongresu i uczestnictwa w nim tutaj: www.euroscepticscon.org

O czym rozmawialiśmy

Tuż przed 17. Europejskim Kongresem Sceptyków we Wrocławiu rozmawialiśmy o tym, czym jest kongres – otwartą imprezą, a nie zamkniętą konferencją naukową – i o tym, jak różnie rozumie się słowo „sceptyk”: we Francji organizacje go unikają, w świecie anglosaskim kojarzy się z dociekliwością i rzetelnością.

Jednym z tematów kongresu była relacja nauki i religii: wielu wybitnych naukowców jest wierzących, ale statystyki pokazują, że wśród naukowców przeważają niewierzący. Rozmawialiśmy też o suplementach i reklamie leków – przestrzegałem przed wrzucaniem do jednego worka szczepionek i leków ratujących życie z ziołowymi specyfikami.


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Katolicka terapia miała wyleczyć go z homoseksualizmu

W ostatnim numerze NEWSWEEK-a ukazał się artykuł Rafała Gębury o kolejnym bulwersującym przykładzie nadużyć terapeutycznych. Często wyłącznie dzięki podobnym tekstom mamy możliwość zajrzenia do gabinetów terapeutycznych. Polecam lekturę tego tekstu, również jako ostrzeżenie.

W ostatnim numerze NEWSWEEK-a ukazał się artykuł Rafała Gębury o kolejnym bulwersującym przykładzie nadużyć terapeutycznych. Często wyłącznie dzięki podobnym tekstom mamy możliwość zajrzenia do gabinetów terapeutycznych. Polecam lekturę tego tekstu, również jako ostrzeżenie.

Katolicka terapia miała wyleczyć go z homoseksualizmu. O włos nie zakończyła się samobójstwem

Terapia

Bohater tego tekstu przez 9 miesięcy uczestniczył w katolickiej terapii leczenia homoseksualizmu. Po jej zakończeniu wpadł w depresję, był bliski samobójstwa. Choć od zakończenia terapii minęło już 8 lat, wciąż nie potrafi się pozbierać. Psychoterapeutka, która próbowała wyleczyć go z homoseksualizmu, nadal przyjmuje pacjentów.

Od prowadzącej terapię słyszał, że jego homoseksualizm to wina nadopiekuńczej matki i nieobecnego ojca. Mówiła mu, że trzeba się z niego uwolnić, bo to zaburzenie porównywalne z pedofilią. Po zakończeniu terapii popęd do mężczyzn nie zniknął. Pojawił się za to wstyd, poczucie winy i głęboka depresja. – Katolicka „terapia” zrujnowała mi życie – wyznaje 30-letni Dominik.

„Wcale nie musisz być homoseksualistą”

Maria zaproponowała, żeby chwycili się za ręce i utworzyli ciasny okrąg. Miał symbolizować kobiecą macicę. On, w samym środku, czekał na swoje narodziny. Maria krzyczała z teatralną emfazą: „Akceptuję cię takiego, jakim jesteś. Wyjdź do nas!” Gdy wyłonił się ze środka „macicy”, pozostali bili mu brawo. To miał być symboliczny początek jego nowego, heteroseksualnego życia.

Czytaj więcej…

Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Keep smiling? To nie sposób na życie, to mit

Zapraszam do lektury wywiadu, który przeprowadziła ze mną redaktor Hanna Zielińska, a który ukazał się na łamach magazynu „Newsweek Psychologia” 22 sierpnia 2017 roku.

Mogę jako psycholog powiedzieć – jeżeli będziesz postępował tak, to będziesz żył długo, spokojnie i bezpiecznie. Jeżeli będziesz robił inaczej, to pożyjesz krótko, burzliwie i dogłębnie. Ale skąd mogę wiedzieć, która droga jest bardziej wartościowa? – pyta dr Tomasz Witkowski

(…)

Newsweek Psychologia: Do naszego rozumienia szczęścia wkradło się sporo mitów.

Tomasz Witkowski: Najgroźniejszym jest przekonanie, że optymistom żyje się lepiej. Do tego sądu należy dodać więc fakt, że pesymiści żyją dłużej i zdrowiej. Optymiści jedynie relacjonują, że żyją lepiej. A na to, jak się wyrażamy, nakłada się kultura. Przeciętny Amerykanin przez cały rok przeciętnie czuje się lepiej niż przeciętnie. Co jest niemożliwością. Natomiast przeciętny Polak jeszcze niedawno czuł się przeciętnie gorzej niż przeciętnie. Co też jest niemożliwe.

W trudnej chwili bądź pozytywny i optymistyczny nawet na siłę, bo to podniesie jakość twojego życia. Tak się wyraża popularyzowana dzisiaj postawa keep smiling.

– W 2010 r. Barbara Ehrenreich napisała książkę „Smile or Die: How Positive Thinking Fooled America and the World”. Przeżyła raka piersi. Obala w niej powszechne przekonanie, że emocje negatywne same w sobie rujnują stan zdrowia. Nie ma w tej chwili dowodów na to, że osoby, które doświadczają w życiu więcej stresu, częściej i z tego tylko powodu zapadają na konkretne choroby.

A choroby układu krążenia? Chyba można połączyć je z wysokim poziomem napięcia psychicznego?

– Żaden stres nie zabije dwudziestoparoletniego mężczyzny, który nie ma odłożonej blaszki miażdżycowej w układzie krążenia. Dosyć brutalne wyniki badań pokazują, że wielu zawałów serca ludzie doświadczają podczas wysiłku fizjologicznego w toalecie. O tym, że ktoś doświadczył zawału pod wpływem silnego przeżycia emocjonalnego, chętnie mówi się w mediach. Ale to, że ktoś zmarł w toalecie, pozostaje w strefie tabu. Negatywne emocje mogą, owszem, doprowadzić do ciężkich stanów, ale u osób, które mają do tego predyspozycje, na przykład rozwiniętą chorobę miażdżycową. U młodych kobiet, które mają inną gospodarkę hormonalną niż mężczyźni, żadne emocje negatywne również nie doprowadzą do zawału serca.

Czyli to, że myślimy w stresie – zaraz dostanę zawału – to mit?

– Silna emocja może być czynnikiem wyzwalającym zawał tylko jeśli występują inne czynniki ryzyka zawału.

A co z nowotworami? Osoby chorujące często są obciążane przez otoczenie lub własne sumienie oskarżeniem, że widocznie na swój stan zapracowały. Panuje mit, że choćby tłumione latami emocje mogą poskutkować nowotworem.

– Nie ma badań, które by jednoznacznie potwierdzały zależność raka od emocji negatywnych. Mało tego, są duże badania kohortowe, na przykład na grupie ponad 37 tysięcy kobiet chorych na raka piersi, pokazujące, że osoby, które relacjonują większe napięcie w swoim życiu, aż o 17 proc. rzadziej zapadają na raka. Bardziej jednoznaczne wyniki uzyskano w Kopenhadze na grupie niecałych siedmiu tysięcy kobiet. Te doświadczające większego stresu aż o 40 proc. rzadziej chorowały na raka piersi. Jest jeszcze jedno bardzo ciekawe badanie nad stresem, przeprowadzone niedawno w USA na grupie blisko 30 tysięcy osób, dotyczące umieralności. Ci, którzy wierzą, że stres zabija, rzeczywiście umierają wcześniej, niż to statystycznie powinno występować. Jakie jest tego wytłumaczenie? Prawdopodobnie te osoby podejmują mniej działań zapobiegawczych.

Sądząc, że ich zdrowie jest i tak zdeterminowane przez czynniki zewnętrzne, od nich niezależne?

– Tak. Okazuje się, że nie to, ile mamy stresu w życiu zabija, ale siła przekonania, co i ile od nas zależy.

To tylko fragment artykułu o znaczeniu stresu i pozytywnego myślenia dla naszego zdrowia. Całość przeczytasz w „Newsweeku Psychologia”. Możesz go kupić w nowym sklepie Newsweeka.

Image result for "newsweek psychologia"

Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Komputer zrozumie samobójcę

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszej POLITYCE. Zapraszam serdecznie do lektury!

To tytuł mojego artykułu, który ukazał się w najnowszej POLITYCE.  Zapraszam serdecznie do lektury!
Pół wieku prowadzonych badań nie pozwalało nam przewidzieć zachowań samobójczych skuteczniej niż rzut monetą. Teraz może się to zmienić. Albert Camus stwierdził, że jest tylko jeden problem filozoficzny prawdziwie poważny: samobójstwo. Ale nie tylko filozofów on porusza. Psychologowie szukają sposobów zapobiegania tej strasznej śmierci, a organizacje zajmujące się ochroną zdrowia biją na alarm. Na całym świecie umiera z własnej ręki około miliona osób rocznie, co czyni samobójstwo dziesiątą najczęstszą przyczyną zgonów. Dodatkowo każdemu popełnianemu samobójstwu towarzyszy od 10 do 40 nieudanych prób, co powoduje, że w samych tylko Stanach Zjednoczonych rocznie 650 tys. osób trafia na pogotowie w wyniku nieudanego zamachu na swoje życie, a niektóre z nich zostają niepełnosprawne do końca życia. Według danych gromadzonych przez Komendę Główną Policji w ciągu ostatnich kilkunastu lat w Polsce popełniano średnio ponad 5 tys. samobójstw rocznie. W ubiegłym roku 5405 osób skutecznie odebrało sobie życie w naszym kraju. Najbardziej wstrząsające jest to, że wskaźnik samobójstw w skali globalnej stale rośnie: jak podaje WHO, od lat 60.
Czytaj dalej…

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

A Scientist Pushes Psychology Journals toward Open Data

W marcu tego roku ponownie rozgorzała dyskusja na temat udostępniania danych surowych recenzentom czasopism naukowych. Stało się to za sprawą Gerta Storma – psychologa, który odmówił zrecenzowania pracy nie zawierającej takich danych. W konsekwencji próbowano zmusić go do ustąpienia ze stanowiska recenzenta jednego ze sztandarowych czasopism American Psychological Association. Sprawę opisywały prestiżowe czasopisma takie jak Nature. Ponieważ wielokrotnie zajmowałem się tym problemem, redaktorzy Skeptical Inquirer poprosili mnie o zabranie głosu w tej sprawie. Oto mój komentarz, Który ukazał się w czwartym numerze (July/August) 2017 roku. Artykuł.pdf  
Zakazana psychologia, t. II – okładka

O tym, jak psychologia upodabnia się do nauki kultu cargo, piszę w drugim tomie „Zakazanej psychologii. Nauka kultu cargo i jej owoce”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy tolerując decyzje rodziców dotyczące nieszczepienia ich dzieci, jesteśmy świadomi, że dajemy innym prawo do zabijania?

Rysunek Jacek GawłowskiNieszczepienie się albo stawianie na medycynę niekonwencjonalną powinno się wiązać z podpisaniem oświadczenia o zupełnej rezygnacji z publicznej opieki zdrowotnej. Ze sceptykiem Tomaszem Witkowskim* rozmawia Grzegorz Giedrys.

GRZEGORZ GIEDRYS: Trudne czasy dla sceptyków. Na Facebooku cały czas czytam, że szczepionki wywołują autyzm, a globalne ocieplenie to lewacki mit.

DR TOMASZ WITKOWSKI: Tego rodzaju przykładów mamy mnóstwo. Szkodliwe wydaje mi się zwłaszcza przekonanie, że należy się powstrzymywać od szczepień. To godzi w dobro ogółu. Już dziś w małej, lokalnej skali pojawiają się mikroepidemie chorób, które dziesięć lat temu powszechnie uznawaliśmy za historyczne. Część ludzi się nie szczepi i mikroorganizmy mają pole doświadczalne, aby mutować, a nowe mutacje są odporne na sprawdzone szczepionki.

Więcej o sceptycyzmie, krytycznym myśleniu i Europejskim Kongresie Sceptyków czytaj TUTAJ

Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Tylko małe dzieci wierzą, że jeśli zakryją oczy, to stają się niewidoczne dla innych

29 maja na łamach „Dużego Formatu” ukazał się wstrząsający w swojej wymowie reportaż Ewy Kalety  „Przytulam panią wirtualnie. Co wolno podczas psychoterapii?”. Pokazał on ogrom niepotrzebnego cierpienia i zmarnowanych lat życia, które stały się udziałem dwóch pacjentek psychoterapeutycznych. We mnie reportaż obudził przede wszystkim współczucie dla tych osób, a następnie żal i wstyd, że przedstawiciele mojego zawodu dopuszczają się tak haniebnych czynów. Wynikiem tej mieszanki uczuć stało się dojmujące poczucie bezsilności wynikające z przekonania, że przedstawione w reportażu ofiary nie doczekają się jakiegokolwiek zadośćuczynienia, zaś opisywani psychoterapeuci pozostaną bezkarni i dalej będą w podobny sposób praktykować.
Historia tego reportażu nie skończyła się jednak po jego opublikowaniu. Dwa tygodnie później na łamach „Dużego Formatu” ukazał się list Naukowego Towarzystwa Psychoterapii Psychodynamicznej komentujący reportaż Ewy Kalety, który zatytułowano „To nie była psychoterapia”. Nie pamiętam kiedy ostatnio czułem tak ogromny niesmak, jak podczas lektury wspomnianego listu. Powodów było kilka…
Przeczytaj cały tekst klikając TUTAJ

Psychoterapia bez makijażu – okładka

Historie pacjentów skrzywdzonych w terapii i rozmowy z terapeutami zebrałem w książce „Psychoterapia bez makijażu. Rozmowy o terapeutycznych niepowodzeniach”. Książka w księgarni Bonito »

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Jaką rolę odgrywają dziś sceptycy? – audycja w TOK FM

Jaką rolę odgrywają dziś sceptycy? [BLOG] Sceptyczne podejście do rzeczywistości stało się ostatnio modne. Wiele osób kwestionuje prawdziwość teorii ewolucji, bezpieczeństwo szczepień ochronnych, a nawet kulistość Ziemi. Czym różni się takie podejście od naukowego, racjonalnego sceptycyzmu? I dlaczego sceptycy lepiej radzą sobie z pseudonauką, szarlatanerią i post-prawdą? Co będzie się działo podczas 17 Europejskiego Kongresu Sceptyków we Wrocławiu? O tym wszystkim rozmawiamy z szefem działu „Nauka” miesięcznika „Focus” – redaktorem Janem Stradowskim w audycji radiowej „Człowiek 2.0” wyemitowanej przez radio TOK FM 10 czerwca 2017 roku. Aby posłuchać audycji kliknij na ikonę poniżej:   Przeczytaj więcej na blogu: Znalezione obrazy dla zapytania focus.pl

O czym rozmawialiśmy

Rozmawialiśmy o tym, czym naukowy sceptycyzm różni się od modnego dziś „sceptycyzmu” wobec teorii ewolucji, szczepień czy kształtu Ziemi. Bezkrytyczne odrzucanie informacji jest odpowiedzią na ich zalew w epoce postprawdy – i ma niewiele wspólnego z postawą sceptyczną.

Opowiadałem o 17. Europejskim Kongresie Sceptyków, który współorganizowaliśmy z czeskimi sceptykami, i o tym, że praca sceptyka przypomina pracę Syzyfa. Mówiłem o granicy między nauką a sferą paranormalną oraz o prowokacjach demaskujących drapieżne czasopisma naukowe – w tym o fikcyjnej badaczce Annie O. Szust, którą stworzyli m.in. wrocławscy psychologowie.


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.