Moje audycje w radiu 357

W tym roku kilkakrotnie uczestniczyłem w audycjach radia 357 prowadzonych przez red. Patrycjusza Wyżgę oraz red. Krzysztofa Tubilewicza. Rozmowy odbywały się w cyklu Patronautyka. Ponieważ nie ma tam osobnych linków do poszczególnych audycji, dla zainteresowanych wysłuchaniem przedstawiam poniżej spis tych, w których uczestniczyłem.

Patronautyka 05.12.21, 142’ Nauki przyrodnicze na pierwszym planie

Patronautyka 01.08.21, 120’ Nauka w służbie zdrowiu psychicznemu

Rozmawiamy o tym co sprawia, że psychiatria i psychologia wciąż bywają wkładane między bajki. To krzywdzące nie tylko dla ekspertów, ale i dla potrzebujących wsparcia. W pierwszej godzinie wizyta w gabinecie doktora Edwarda Krzemińskiego, psychiatry z ponad 50-letnim doświadczeniem. Później psycholog Tomasz Witkowski. Obaj specjaliści nie unikną rozmowy o pewnym konflikcie między swoimi środowiskami. W międzyczasie Paulina, współtwórczyni inicjatywy „Idź Pobiegaj,” która również odkłamuje krzywdzące stereotypy.

Patronautyka 21.03.21, 121’ Zmierzyć mądrość

Dr Tomasz Witkowski (psycholog) o ilorazie mądrości, prof. Piotr Nowak (Instytut Matematyki PAN) o symetrii wszystkich symetrii.

Podcasty rozmów można odnaleźć na stronie, do której prowadzi link poniżej zamieszczonego obrazka Patronautyki.


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Jakie wyzwania stoją przed psychologią?

Psychologia jest dziś popularna jak nigdy dotąd. Psychologowie wypowiadają się często w mediach, prowadzą popularne profile w sieciach społecznościowych, pracują jako terapeuci. Jednocześnie też coraz częściej mówi się o głębokim kryzysie w psychologii, zwłaszcza dotyczącym jej naukowych podstaw i przełożenia na praktykę. Jakie wyzwania stoją przed współczesną psychologią? I jak jej kondycja przekłada się na nasze życie?

Te problemy będące w znacznej mierze tematem mojej nowej książki omawiamy w podcaście audycji z cyklu Człowiek 2.0 prowadzonej przez Jana Stradowskiego. Zapraszam do wysłuchania!

Więcej o książce tutaj:

Moja nowa książka już w przedsprzedaży!


Giganci psychologii – okładka

Rozmowy z wybitnymi psychologami naszych czasów o przeszłości i przyszłości ich dziedziny zebrałem w książce „Giganci psychologii. Rozmowy na miarę XXI wieku”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

PO RÓWNO – rozmowa

Rozmowa z red. Radosławem Grucą (Reset Obywatelski): dlaczego psychoterapia nie monitoruje szkód, czemu kwestionuję syndrom DDA i kto decyduje, które odchylenie od normy jest chorobą.

O czym rozmawialiśmy

Rozmowę z red. Radosławem Grucą zaczęliśmy od zapowiadanych wtedy „Gigantów psychologii” i wywiadu z badaczem inteligencji, a potem przeszliśmy do mojego głównego zarzutu wobec psychoterapii. W medycynie skutki uboczne leczenia są monitorowane standardowo, w psychoterapii prawie wcale. Zanim zaczniemy pomagać ludziom, powinniśmy sprawdzić, czy im nie szkodzimy – to po prostu zasada primum non nocere. Tymczasem wielu praktyków nie widzi powodu, by uczyć się nowych metod, skoro starych nauczyli się raz i stosują je z zamkniętymi oczami.

Pytany przez widza, dorosłe dziecko alkoholika, wyjaśniam, dlaczego kwestionuję „syndrom DDA”. Nie istnieje żadne narzędzie, które pozwoliłoby odróżnić osobę z tym syndromem od osoby bez niego – poza własną deklaracją. To jak ze znakiem zodiaku: jeśli wierzę, że jestem Bykiem, nikt mi tego nie wyperswaduje, ale też nikt nie potrafi tego sprawdzić. Działa tu efekt horoskopowy – ogólne opisy pasują do niemal każdego.

Mówimy też o tym, co dostrzegają psychologowie krytyczni, choć nie ze wszystkim się z nimi zgadzam: psychoterapia bywa narzędziem przystosowywania jednostek do norm kulturowych. Inteligencja i aktywność seksualna rozkładają się podobnie, według krzywej Gaussa, ale geniusz intelektualny budzi podziw, a skrajna aktywność seksualna – etykietę „seksoholika” i skierowanie na terapię. To kultura, a nie nauka, decyduje, które odchylenie od normy uznamy za chorobę.

O syndromach, których nie da się zmierzyć, piszę w „Zakazanej psychologii”, a o skutkach ubocznych terapii w „Psychoterapii bez makijażu”.

Zapraszam do obejrzenia i wysłuchania rozmowy, którą dla telewizji internetowej Reset Obywatelski przeprowadził ze mną redaktor Radosław Gruca.


Zawracanie statków głupców i inne eseje – okładka

Szerzej o tym, jak ideologia wypiera naukę, debatę i zdrowy rozsądek, piszę w zbiorze esejów „Zawracanie statków głupców i inne eseje”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Rozmowa w Radiu LUZ

Zapraszam do wysłuchania rozmowy, którą dla Radia LUZ przeprowadzili ze mną Aleksandra Sycz i Paweł Chlastacz. Rozmawiamy m. in. o dobrostanie psychicznym, samorozwoju i zdrowiu psychicznym.

Nagranie rozmowy:


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czy powinniśmy mieć prawo do decydowania o końcu swego życia?

Choć Kościół katolicki stanowczo sprzeciwia się jakiejkolwiek formie eutanazji, dyskusje na jej temat nie cichną w Europie.

Choć Kościół katolicki stanowczo sprzeciwia się jakiejkolwiek formie eutanazji, dyskusje na jej temat nie cichną w Europie. Także i w Polsce pojawiają się pytania o potrzeby nieuleczalnie chorych i umierających pacjentów: o uporczywą terapię, opiekę paliatywną i możliwość łagodzenia skrajnych cierpień. Czy prawo do decydowaniu o końcu swego życia jest jednym z praw człowieka? I czy pacjenci u kresu życia często mówią o eutanazji? O tym opowiedzą dr Tomasz Witkowski i Aneta Borkowska. Zapraszam do wysłuchania podcastu audycji z cyklu Człowiek 2.0 prowadzonej przez Jana Stradowskiego. Posty o podobnej treści:

Choosing the Final Freedom: Suicide in the Past and Present – mój nowy artykuł w Areo Magazine

O czym rozmawialiśmy

Wspólnie z Anetą Borkowską rozmawialiśmy o prawie do decydowania o końcu własnego życia – o eutanazji, uporczywej terapii i opiece paliatywnej. Bronię poglądu, że prawo do godnego zakończenia życia jest częścią prawa do godnego życia. Tam, gdzie eutanazja jest zakazana, ludzie w terminalnej chorobie często odbierają sobie życie w dramatycznych okolicznościach i przedwcześnie, póki jeszcze mają siły.

Przywołałem historię sportsmenki, która po uzyskaniu zgody na eutanazję żyła jeszcze wiele lat i podkreślała, że żyje właśnie dlatego, że ma tę zgodę w szufladzie. Prawo do eutanazji bywa więc prawem do poczucia bezpieczeństwa w sytuacji, która każdego z nas może pozbawić kontroli nad własnym ciałem i bólem.


Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć – okładka

Ten wątek rozwijam w zbiorze esejów „Przepędźcie guru, którzy radzą, jak żyć i inne eseje” – o tych, którzy sprzedają nam gotowe recepty na życie. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Czat Czwórki o psychoterapii – podcast PR 4

21 września w audycji „Czat Czwórki” rozmawiałem z red. Jakubem Jamrozkiem o niebezpieczeństwach psychoterapii. W audycji wzięła również udział dr Ewa Pragłowska. Obszerny wywiad z nią można przeczytać także w mojej książce Psychoterapia bez makijażu. Zapraszam do wysłuchania podcastu. Tytuł audycji: Czat Czwórki Prowadzi Jakub Jamrozek Więcej na temat poruszony w audycji w MOICH KSIĄŻKACH, a także w innych postach na tym blogu.

O czym rozmawialiśmy

W audycji wzięła udział także dr Ewa Pragłowska. Zastanawialiśmy się, czy psychoterapia pomaga, czy może też zaszkodzić osobie, która z niej korzysta. Rozmawialiśmy o mitach – na przykład, że terapia polega głównie na szukaniu przyczyn problemów w dzieciństwie albo że terapeuta mówi pacjentowi, co ma robić ze swoim życiem – o tym, dlaczego coraz więcej osób sięga po psychoterapię, dla kogo ona jest i na czym naprawdę polega.

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Narysuj drzewo, a powiem Ci kim jesteś! – podcast radiowej Czwórki

Czy można dowiedzieć się o sobie czegoś rysując na kartce owocowe drzewo albo interpretując atramentowe plamy? Psychologowie wciąż używają tzw. testów projekcyjnych. Czy mają one jednak sens?

Czy można dowiedzieć się o sobie czegoś rysując na kartce owocowe drzewo albo interpretując atramentowe plamy? Psychologowie wciąż używają tzw. testów projekcyjnych. Czy mają one jednak sens? Gościem podcastu Kuby Jamrozka jest dr Tomasz Witkowski, psycholog, autor książek w tym nowej „Shaping Psychology”. Zapraszam do wysłuchania podcastu. Tytuł audycji: „Strefa prywatna” Prowadzi Jakub Jamrozek Więcej na temat poruszony w audycji w MOICH KSIĄŻKACH, a także w innych postach na tym blogu:

Z perspektywy naszego kurnika – mój nowy felieton w Plus Minus Rzeczpospolita

Żniwa pseudonauki – wywiad dla tygodnika PRZEGLĄD

Z cyklu: Witkowski wyszukuje zgniłe jabłka – badanie Olgi Hepnarovej

Psychologia to nauka, nie czary

Czego za kilkanaście lat będzie się wstydził obecny student psychologii, a z czego będzie dumny?

Co w zamian? Szkic o krytycznym myśleniu

Czy komputery zastąpią psychologów i psychoterapeutów?


Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Okładkowy wywiad opublikowany w tygodniku „Przegląd”

Najnowszy numer „Przeglądu” opublikował wywiad przeprowadzony ze mną na temat nieczystych gier polityków przez redaktor Beatę Igielską. Zapraszam do lektury.   Politycy kłamią, bo są przekonani o swojej moralnej wyższości   Wyobraźmy sobie, że jestem dobrze zapowiadającym się politykiem i właśnie panu obiecuję bon 2000+ na wakacje. Uwierzy mi pan? – Nie. Co powinnam powiedzieć, jaka powinnam być, żeby mi pan uwierzył? – Powinna pani być kimś, kto poprzednio składał obietnice i je realizował. Ale jestem politykiem początkującym, wcześniej nieznanym. – Może niekoniecznie ja, ale inni ludzie mogą pani uwierzyć, gdy wszyscy politycy zawiedli ich zaufanie. Wtedy chwytają się niepewnego zawodnika. Jak kiedyś kandydata na prezydenta Stana Tymińskiego, człowieka znikąd. Pan by mi nie uwierzył, więc kto by uwierzył? Prości ludzie? Mam obiecać im coś więcej? – Uwierzy ten, kogo odpowiednio się przestraszy, kto się boi, a te obietnice gwarantują, że nie zrealizuje się czarny scenariusz, który przed nim się rysuje. Już dawno nic mnie tak nie zbulwersowało jak to, że Jarosław Kaczyński w Telewizji Trwam straszył starsze osoby, że polscy liberałowie będą, podobnie do tych z Zachodu, wyłączać urządzenia podtrzymujące życie w szpitalach, straszył śmiercią. Wiele starszych osób nie jest w stanie takich informacji sprawdzić zarówno ze względu na swoje kompetencje intelektualne, jak i z braku kompetencji cyfrowych, często też nie potrafią czytać po angielsku. Następnego dnia kandydat na prezydenta Andrzej Duda zapewniał, że zrobi wszystko, żeby kultury liberalnej nie dopuścić do władzy, że nigdy nie zgodzi się na eutanazję. Czytaj dalej klikając TUTAJ  
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Psychologia i tortury – jak przesłuchują służby specjalne? – podcast radiowej Czwórki

81 mln dolarów – właśnie tyle zainkasowali psychologowie, którzy w 2002 roku stworzyli program tortur dla CIA. Było to tuż po ataku terrorystycznym na World Trade Center. Dr Mitchell i dr Jessen opracowali program „wzmocnionych technik przesłuchań”, których nie powstydziliby się najgorsi zwyrodnialcy z NKWD lub gestapo. Na czym polegał ten niechlubny epizod w historii psychologii? W jaki sposób psychologia może stać się narzędziem służb specjalnych? Na te pytania w podcaście Kuby Jamrozka odpowiedział dr Tomasz Witkowski, psycholog, autor książek – w tym serii „Zakazana psychologia”.

Zapraszam do wysłuchania podcastu.

Tytuł audycji: „Strefa prywatna”

Prowadzi Jakub Jamrozek

Więcej na temat poruszony w audycji w mojej książce:

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny.
dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”

Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć!

Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM

Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj rozmowy w Racjonalista.tv:

Rozmowa z moim udziałem w Halo.Radio

Radek Gruca 2020-02-28 @21:00 Zapraszam do wysłuchania rozmowy z moim udziałem przeprowadzonej przez red. Radosława Grucę na antenie Halo.Radio, 28 lutego 2020 roku.
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Krytyczna analiza neurolingwistycznego programowania (NLP) dla menedżerów i inżynierów

Mam przyjemność poinformować moich czytelników, że kilka miesięcy temu ukazała się książka, która zawiera rozdział mojego współautorstwa poświęcony krytycznej ocenie neurolingwistycznego programowania (NLP) pod kątem wiarygodności dowodów i zastosowań jej technik i metod w pracy menedżerów i inżynierów. Fragmenty książki można przeczytać w Amazonie. Dla ciekawych strona tytułowa naszego rozdziału i Wnioski w formacie pdf.
Zakazana psychologia, t. I – okładka

O psychoanalizie, pseudoterapiach i szarlatanerii w psychologii piszę w pierwszym tomie „Zakazanej psychologii. Pomiędzy nauką a szarlatanerią”. Książka w księgarni Bonito »

Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

O nadużyciach w badaniach Hansa Eysencka w radiu TOK FM

Skandal w świecie nauki: Hans Eysenck, wybitny psycholog, kłamał w swoich badaniach. Data emisji: 2020-01-17 23:00 Audycja: Wieczór Radia TOK FM Prowadzący: Hanna Zielińska W studio: dr Tomasz Witkowski Czas trwania: 48:07 min. Aby posłuchać podcastu kliknij ikonkę play poniżej.

Znalezione obrazy dla zapytania hans eysenckSkandal w świecie nauki: Hans Eysenck, wybitny psycholog, kłamał w swoich badaniach

Wieczór Radia TOK FM
Data emisji:
2020-01-17 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
48:07 min.
Aby posłuchać podcastu kliknij ikonkę play poniżej.

O czym rozmawialiśmy

Rozmawialiśmy o skandalu wokół Hansa Eysencka – jednego z najczęściej cytowanych psychologów – którego badania nad związkiem osobowości z zachorowaniem na raka okazały się niewiarygodne. Opowiadałem o wynikach przedstawianych z rzekomo matematyczną precyzją, m.in. że osoby o „osobowości skłonnej do raka” chorują ponad sto razy częściej, oraz o broszurach, które miały pomóc pacjentom zmienić osobowość.

Na tych badaniach opierano programy wsparcia dla pacjentów onkologicznych, a chorym wmawiano, że umysłem mogą wpłynąć na przebieg choroby – szkody są więc bardzo poważne. Mówiłem też o prawidłowości, którą pół żartem nazywam swoim prawem: tolerancja uczonych wobec oszustw rośnie wraz z pozycją oszusta, zwłaszcza gdy jego wyniki są zgodne z tym, w co ludzie chcą wierzyć.


Zakazana psychologia, t. III – okładka

Więcej historii o nadużyciach i przemilczeniach w świecie nauki opisuję w trzecim tomie „Zakazanej psychologii. O cnotach, przywarach i uczynkach małych, wielkich uczonych”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

W pułapce psychoterapii – rozmowa w miesięczniku „Moje zdrowie”

Zapraszam do lektury rozmowy przeprowadzonej ze mną przez red. Kamilę Śnieżek i opublikowanej w najnowszym numerze Mojego zdrowia. Aby przeczytać cały artykuł, kliknij na link:

W pułapce psychoterapii

______________________________________________________________

Więcej na tematy poruszane w wywiadzie, w mojej książce TUTAJ. Tych, którzy chcieliby pohejtować, zapraszam do lektury mojego Zwięzłego poradnika dla hejterów i komentowanie przy pomocy numerków. Szkoda ścierać palce na klawiaturze!

Książka w sprzedaży TUTAJ!

Defekt – okładka

O tym, co terapia potrafi zrobić z człowiekiem, opowiadam nie tylko jako psycholog. W powieści „Defekt” śledzę zdolnego młodego człowieka przez jego związki i kolejne terapie i pytam, co się dzieje, gdy za wszelką cenę próbujemy dopasować się do normy.

Przeczytaj fragment (EPUB)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Psychologowie i szarlatani – audycja w radiowej Dwójce

Podobny obraz Z pewnym opóźnieniem, dla tych, którzy nie mieli okazji posłuchać, zamieszczam link do audycji sprzed kilku tygodni, która miała miejsce w radiowej dwójce, a która miała toczyć się wokół zagadnień związanych z moją ostatnią książką Zakazana psychologia. Audycji dość osobliwej moim zdaniem, ale oceńcie to sami słuchając jej.

***

Tytuł audycji: Rachunek myśli Prowadzi: Michał Nowak Gość: Ewa Głód, dr Tomasz Witkowski Data emisji: 16.11.2019 Godzina emisji: 23:00 Żeby posłuchać audycji kliknij ikonę poniżej: Więcej o mojej książce:

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny. dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”
Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć! Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM
Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:
Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści

Tabula rasa. Czy rodzimy się czystymi kartkami? – rozmowa w Racjonalista.tv

Rozmowa z Jackiem Tabiszem (Racjonalista.tv): czy rodzimy się czystymi kartkami, co mówi genetyka zachowania, jak mit tabula rasa wpływa na terapię i czy niektórych badań należy się bać.

Kolejna z cyklu rozmów prowadzonych ze mną przez Jacka Tabisza. Istnieje przekonanie, że człowiek rodzi się jako czysta kartka, tabula rasa. W zgodzie z tym przekonaniem kształtuje nas głównie kultura. Tymczasem najpewniej jest inaczej. Uwarunkowania genetyczne są znacznie silniejsze niż wpływ kultury, rodziców i szkoły. Nie rodzimy się jako czyste kartki, lecz raczej jako obrazki gotowe do pokolorowania, z wyraźnie domkniętym, mocno nas określającym rysunkiem. Obrazki koloruje zaś nie nauczyciel, rodzic czy polityczny aktywista, ale przypadek… Zapraszam do wysłuchania i obejrzenia naszej rozmowy!

O czym rozmawialiśmy

Przekonanie, że rodzimy się jako czyste kartki, które zapisze wychowanie i kultura, wciąż ma się dobrze, choć nauka mówi co innego. Wyniki genetyki zachowania pokazują, że trudno znaleźć cechę, która nie byłaby w znacznej mierze uwarunkowana genetycznie – nawet skłonność do jazdy po pijanemu w 40–50% wyjaśniają różnice genetyczne. Za większość tych cech odpowiadają nie pojedyncze geny, lecz tysiące drobnych zmian w DNA. Wspólne środowisko, w którym dorastamy – ta sama szkoła, ten sam dom – ma wpływ zaskakująco bliski zeru. Różnią nas raczej indywidualne, często przypadkowe doświadczenia.

Wiara w tabula rasa ma konkretne skutki. W tej chwili w tysiącach gabinetów terapeuci rozmawiają z pacjentami o dzieciństwie, zakładając, że to ono ich ukształtowało, choć nauka tego nie potwierdza. Badania nad konsolidacją pamięci pokazują, że terapie skoncentrowane na przywoływaniu złych wspomnień mogą je utrwalać, a praktyka terapeutyczna nie zmienia się pod wpływem tych wyników. Relatywizm postmodernizmu, dla którego istnieje tylko język, a rzeczywistości nie da się zbadać, tylko pogłębia ten rozdźwięk między nauką a praktyką.

Czy takie badania są niebezpieczne? Proponuję oddzielić trzy etapy: stawianie pytań, publikowanie wyników i wdrażanie ich w praktyce społecznej. Pytań nie powinniśmy sobie zakazywać. Ostrożności wymaga publikowanie – w naukach społecznych wyniki mogą zmieniać rzeczywistość, na przykład gdy wiadomość, że przemoc domowa jest powszechna, osłabia hamulce u tych, którzy się od niej powstrzymywali. Najwięcej wątpliwości powinno budzić wdrażanie.

O micie dzieciństwa i terapiach, które szkodzą, piszę w „Zakazanej psychologii”, a rozmowę z genetykiem zachowania Robertem Plominem znajdziesz w „Gigantach psychologii”.

 
Inteligencja makiaweliczna – okładka

O ewolucyjnych korzeniach ludzkiej natury piszę w książce „Inteligencja makiaweliczna. Rzecz o pochodzeniu natury ludzkiej”. Książka w księgarni Bonito »

Chcesz dostawać moje nowe teksty e-mailem? Zapisz się poniżej.

Inteligentni kłamią częściej i chętniej. Jak rozpoznać, kiedy to robią? – wywiad dla NEWSWEEK

Rozmowa przeprowadzona ze mną przez red. Renatę Kim i opublikowana w NEEWSWEKU. Zapraszam do lektury!

Kłamstwo wiąże się z wysiłkiem umysłowym, trzeba przewidzieć szereg konsekwencji – mówi dr Tomasz Witkowski, psycholog i pisarz.

Najłatwiej wykryć kłamstwa w sferze werbalnej. Trzeba tylko wiedzieć, że zawierają dużo mniej szczegółów niż zwykłe opowieści. Więcej jest w nich stwierdzeń typu „na pewno”, „rzeczywiście”, które mają podkreślać, że wydarzenie miało miejsce. Do tego dochodzą zaprzeczenia, często bardzo formalne – mówi dr Tomasz Witkowski. A jak kłamie się w epoce maili i komunikatorów?

Czytaj dalej klikając TUTAJ

Lub w tradycyjnej, papierowej wersji:

Obraz może zawierać: 1 osoba

_____________________________________________________
Więcej na temat psychologii kłamstwa w mojej książce:

Image result for "psychologia kłamstwa"

T. Witkowski Psychologia kłamstwa. Motywy, strategie, narzędzia. Wyd. drugie, Biblioteka Moderatora, 2006.

Fragment pdf

Kup książkę

 

 

Niektóre posty o podobnej tematyce:

Kłamstwo

Dlaczego kłamstwo jest potrzebne? – wywiad dla „Rzeczpospolitej”

„O, znowu to zrobiłaś!” – rozmowa na temat kłamstwa w „Wysokich Obcasach Ekstra”

Żniwa pseudonauki – wywiad dla tygodnika PRZEGLĄD

  Zapraszam do lektury wywiadu, który przeprowadziła ze mną red. Katarzyna Wierzbicka, a który ukaże się w w PRZEGLĄDZIE nr 42/2019       Jeśli jakaś przełomowa metoda została stworzona przez jednego człowieka, to już jest to podejrzane Dr Tomasz Witkowski – psycholog, sceptyk, popularyzator nauki. Współzałożyciel Klubu Sceptyków Polskich, zajmującego się m.in. demistyfikacją pseudonaukowych teorii. Autor m.in. „Psychoterapii bez makijażu” oraz serii „Zakazana psychologia”, której trzeci tom trafił do księgarń Według badania opinii „HealthWave” sprzed miesiąca, co czwarty Polak nie wierzy w medycynę konwencjonalną, a aż 10% uważa, że szczepionki są szkodliwe. Co więcej, lekarz jest uznawany za autorytet w sprawach zdrowotnych równie często, co Ewa Chodakowska. W swoich książkach analizuje pan podobne przekonania w kwestii zdrowia psychicznego. Co takiego się stało, że przestaliśmy ufać autorytetom? – Myślę, że zaważyło tu kilka kwestii. W 1969 r. opublikowana została książka pt. „Psychologia samooceny”. Jej autor, Nathaniel Branden, starał się w niej udowodnić, że wysokość samooceny jest najważniejszym czynnikiem w kształtowaniu osobowości człowieka. Według niego sukces szkolny, powodzenie zawodowe i zachowanie miało zależeć głównie od samooceny. Książka spotkała się z ogromnym uznaniem, mimo że na postawione w niej tezy nie było dowodów empirycznych, potwierdzały je jedynie dane anegdotyczne. Przekonanie o dobroczynnym wpływie wysokiej samooceny dokonało prawdziwego przewrotu głównie w edukacji. Przełożyło się bowiem na oczekiwanie szacunku do wszelkich indywidualnych przekonań – od tamtego czasu jesteśmy uczeni, że nasze poglądy są wartościowe jedynie dlatego, że są nasze, że mamy do nich prawo i nikt nie może się z nas naśmiewać. Rzecz w tym, że nauka jest kwestią nie opinii, a dowodów. Tymczasem tezy naukowe przestały być przez przeciętnych ludzi weryfikowane według ich zgodności z rzeczywistością, stały się sprawą wiary czy indywidualnych przekonań. Do tego doszła moda na filozofię New Age, poszukiwanie własnej drogi, itd. To wszystko sprawiło, że kiedy dziś ktoś publicznie głosi nonsens, czujemy się w obowiązku ten nonsens tolerować – nawet wtedy, kiedy jest on niebezpieczny dla innych, jak np. przekonanie o szkodliwości szczepionek. Działa to w obie strony: przedstawiciele instytucji odpowiadających za wiarę, nie naukę, przedstawiają swoje poglądy jako niepodważalne fakty. A czy nie jest tak, że nauka jest po prostu zbyt trudna dla laików? Być może uciekanie się do tego, co alternatywne, wynika z rodzaju poczucia odrzucenia przez autorytety i elitarności wiedzy naukowej. – To prawda, że nauka jest trudna, jednak jej zagadnienia mogą być wytłumaczone w zrozumiały dla laika sposób. Niestety, naukowcy mówiąc o niej, często posługują się niezrozumiałym żargonem, choć popularyzacja wiedzy jest przecież jednym z trzech obowiązków uczonych, obok prowadzenia badań i nauczania studentów. W Polsce przez całe dziesięciolecia nie dość, że nie przykładano wagi do popularyzacji nauki, ale wręcz takie próby traktowano pogardliwie, a ci, którzy je podejmowali, spotykali się z kpinami. Zresztą działalność popularyzatorska zwyczajnie się nie opłaca w polskim systemie akademickim – rzadko uzyskuje się za nią dodatkowe punkty. Ciągle jeszcze panuje przekonanie, że żeby nauka była nauką, musi być opowiedziana językiem niedostępnym dla przeciętnego człowieka. „Prędzej złodziej przyzna się, że ukradł, niż profesor, że głupstwo powiedział” – ten cytat z Fredry przytacza pan przed jednym z rozdziałów swojej książki. A może ten żargon jest rodzajem zabezpieczenia? W końcu im mniej osób zrozumie jakąś hipotezę, tym mniej będzie z nią dyskutować. – Rzecz w tym, że zamykając się na laików, uczeni pozostawiają większe pole do działania hochsztaplerom, którzy mówią językiem znacznie bardziej przystępnym. I tak twierdzą na przykład, że istnieje terapia lecząca jednocześnie autyzm, zespół Downa i porażenie mózgowe, choć są to zaburzenia o trzech zupełnie oddzielnych i niezwiązanych ze sobą przyczynach. Jednak to tacy oszuści prędzej trafią do tzw. zwykłego człowieka niż naukowiec, który gardzi popularyzowaniem wyników swoich badań. To, że oszuści głoszą niezgodne z rzeczywistością przekonania, nazywając je faktami, nie jest jednak tak niepokojące, jak to, że wiedza potoczna traktowana jest jako oczywistość np. na uniwersytetach. – Zgadza się. Przykładem takiej hipotezy jest chociażby tzw. test Rorschacha: chodzi o tablice z symetrycznymi plamami atramentowymi, które pokazuje się badanemu, prosząc go o podanie skojarzeń mających być podstawą do analizy jego osobowości i diagnozy zaburzeń psychicznych. Ta metoda nigdy nie uzyskała potwierdzenia swojej wartości diagnostycznej w badaniach, co opisuję w „Zakazanej psychologii”. Mimo to jest ona wciąż używana przez niektórych psychologów, do tego przez biegłych sądowych. A zatem wyniki takiego „badania” mają wpływ na decyzje sądu i wymierne przełożenie na ludzkie życie. Warto pamiętać, że eugenika także została stworzona przez uczonego i była traktowana poważnie przez wiele lat, stając się m.in. „naukową” podstawą nazizmu i przyczyniając się do przymusowej sterylizacji setek tysięcy ludzi. Pełna wersja tekstu ukaże się w PRZEGLĄDZIE nr 42/2019

——————————————————————————————

O podobnych zagadnieniach więcej w mojej trylogii Zakazana Psychologia. Zachęcam w szczególności do sięgnięcia po trzeci tom, który w czerwcu tego roku opuścił drukarnię.
 

ZAKAZANA PSYCHOLOGIA. 

O CNOTACH, PRZYWARACH I UCZYNKACH MAŁYCH WIELKICH UCZONYCH – TOM III

Odwaga jest dzisiaj chyba w odwrocie. Także odwaga pisania, mówienia ale także odwaga konfrontowania się z argumentami innych. Czy bez takiej odwagi można prowadzić badania naukowe? Czy bez takiej odwagi możliwy jest rozwój? Książka, którą trzymasz w dłoni jest odważna, bo odważny jest jej Autor. Dlatego ją polecam. Przeczytaj, o ile jesteś odważny. dr Tomasz Rozek, dziennikarz naukowy, autor vbloga „Nauka. To lubię”
Tomasz Witkowski od lat bierze pod lupę psychologię, przyglądając się jej dokonaniom z dużą dawką zdrowego sceptycyzmu. Potrafi przystępnie opisać zarówno błędy popełniane przez badaczy, jak i zawiłości naukowej statystyki czy działanie najnowszych technologii. Warto przeczytać i (krytycznie) przemyśleć! Jan Stradowski, dziennikarz magazynu Focus i Radio TOK FM
Posłuchaj również rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Hanną Zielińską:
Posłuchaj rozmowy z autorem na temat trzeciego tomu z red. Cezarym Łasiczką:
Przeczytaj recenzję na blogu:
Obejrzyj poprzednie rozmowy w Racjonalista.tv:
Tryptyk haniebny – okładka

Szarlatani nie narodzili się w XXI wieku. W powieści „Tryptyk haniebny” cofam się do czternastowiecznej Europy Środkowej, do pracowni alchemika, który obiecuje kamień filozoficzny, i pytam, czy to poszukiwanie doskonałości, czy genialne oszustwo.

Przeczytaj prolog (PDF)  ·  Przeczytaj rozmowę o powieści